20221221-RIS313463 Gewijzigd raadsvoorstel Programmabegroting 2023 2026

Datum

Registratienummer

29 november 2022

BSD/10409297 RIS313463

Gewijzigd voorstel van het college inzake Programmabegroting 2023-2026 Gebleken is dat programma 1 Gemeenteraad onjuist was opgenomen in de Programmabegroting 2023-2026. Met dit gewijzigd raadsvoorstel is dit euvel hersteld. Inleiding Voor u ligt de begroting van de gemeente Den Haag voor de jaren 2023-2026. Deze begroting vormt het financiële en beleidsmatige kader voor de komende jaren. Den Haag voert een solide financieel beleid. De gemeente zoekt hierbij de balans tussen voorzichtig zijn waar dat moet en extra investeren wanneer dat kan en nodig is. De gemeente doet wat nodig is. Daarbij dient er wel rekening mee gehouden te worden dat de financiële ruimte van de gemeente beperkt is. Het is noodzakelijk om in de komende jaren oog te houden voor een behoedzaam financieel beleid en voortdurend oog te houden voor de doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid. In september presenteerden de coalitiepartijen het akkoord “Voor een stad die tegen een stootje kan” aan de gemeenteraad. Alle ambities uit het coalitieakkoord zijn financieel vertaald in deze Programmabegroting 2023-2026. De intensiveringen en maatregelen uit het coalitieakkoord dienen voor een belangrijk deel de komende tijd nog nader te worden uitgewerkt in concrete plannen.

Met het coalitieakkoord worden belangrijke stappen gezet om de structurele ambities van de stad in overeenstemming te brengen met de structurele financiële middelen. De begroting wordt hiermee robuuster. Naast extra investeringen in beleidsambities worden ook in de loop van de tijd ontstane mismatches tussen enerzijds ambitie en nieuwe ontwikkelingen, en anderzijds middelen in de begroting gerepareerd. Het gaat hierbij onder meer om structurele versterkingen in ICT, informatiebeveiliging, apparaat voor stedelijke ontwikkeling en energietransitie, beheer en onderhoud en maatschappelijke voorzieningen. In dit eerste hoofdstuk van de begroting wordt inzichtelijk gemaakt welke middelen de gemeente extra beschikbaar heeft en waar deze vandaan komen. De komende jaren neemt het gemeentefonds fors toe. Deze extra middelen vanuit het rijk komen ten goede van de uitvoering van het lokale beleid. In 2026 slaat het beeld om. De gemeente benadrukt de noodzaak van structurele middelen vanuit het rijk om het lokale beleid op het noodzakelijk niveau te kunnen uitvoeren. Waaraan de extra middelen besteed worden, wordt toegelicht in het coalitieakkoord en de afzonderlijke programma’s in deze begroting. Deze begroting is opgesteld in onzekere tijden. Nederland heeft sinds maart 2022 te maken met de gevolgen van de crisis in Oost-Europa zowel in maatschappelijke als in economische zin.

De sterk oplopende prijzen voor met name energie stelt de samenleving voor grote uitdagingen. Met de raadsmededelingen over het verloop van de gascrisis wordt de gemeenteraad op regelmatige basis geïnformeerd over de ontwikkelingen. Naast de begroting voor de komende jaren biedt het college in 2022 een Uitvoeringsnota aan de gemeenteraad aan. De uitvoeringsnota vervangt de 8-maandsrapportage.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10409297

In het coalitieakkoord worden financiële keuzes per 2023 gemaakt. Deze zijn in de voorliggende begroting verwerkt. Voor een ordentelijke verantwoording voor het verslagjaar 2022 dient ook de begroting van dit jaar te worden geactualiseerd. Dit gebeurt met de Uitvoeringsnota. De uitvoeringsnota 2022 heeft twee functies: • begrotingsactualisatie voor 2022; • rapportage op afwijkingen en risico’s in de begrotingsuitvoering. De Uitvoeringsnota verschijnt voor 1 december 2022. De begroting en de uitvoeringsnota dienen in samenhang te worden bezien. Leeswijzer Voor een uitgebreide toelichting op de belangrijkste keuzes en actualiteiten met betrekking tot de programmabegroting wordt u naar hoofdstuk 1 van de programmabegroting verwezen. In hoofdstuk 2 van de programmabegroting komen de inhoudelijke speerpunten en financiën per beleidsprogramma aan bod en in hoofdstuk 3 een aantal paragrafen over het weerstandsvermogen, lokale heffingen en andere relevante thema’s. In hoofdstuk 4 wordt de financiële begroting met onder meer de gemeentelijke inkomsten behandeld. Een aantal specifieke onderwerpen komen in dit raadsvoorstel kort aan het licht omdat deze niet volledig in de begroting behandeld worden. Dit betreffen de volgende: 1. Nieuwe, bijgestelde en vervallen reserves. 2. Herstelplan negatieve programmareserve. 3. Meerjaren Investeringsplan 2022-2026. 4.

Investeringskrediet onderwijshuisvesting. 5. Meerjarenprognose Grondexploitaties. 6. Actualisatie activiteiten. 7. Actualisatie Reserve Duurzaamheid en Energietransitie. 8. Digitale toegankelijkheid P&C documenten. 9. Begrotingsspelregels 1. Nieuwe, bijgestelde en vervallen reserves Bij de Programmabegroting 2023-2026 zijn reserves verlengd, aangepast, bijgesteld, ingesteld, opgeheven dan wel vrijgevallen. Het overzicht hiervan is opgenomen in bijlage 3. 2. Herstelplan negatieve programmareserve De programmareserves van de programma’s 11 Economie, 13 Stadsontwikkeling en Wonen en 14 Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening hebben een negatief saldo van respectievelijk € 0,273 mln., € 0,635 mln. en € 0,944 mln. In verband met de verkiezingen is er geen uitvraag geweest voor een herstelplan. De negatieve programma’s en het herstelplan worden betrokken bij de Resultaatbestemming 2022 op basis van de dan actuele inzichten van de programmareserves. 3. Meerjaren Investeringsplan Het totaal van investeringsprojecten van de gemeentelijke begrotingsprogramma’s vormt het Meerjaren Investeringsplan (MIP). Het MIP wordt jaarlijks door de raad vastgesteld als onderdeel van de besluitvorming bij de begroting. Investeringen zijn van dekking voorzien. Over de voortgang van de projecten wordt in verschillende P&C-documenten en projectrapportages gerapporteerd.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10409297

Jaarlijks wijzigt het MIP naar aanleiding van het gereedkomen van projecten, bijstellingen zoals het verwerken van de uitvoeringsafwijkingen van het voorgaande begrotingsjaar en het beschikbaar stellen van budget voor nieuwe projecten. Deze bijstellingen bestaan allereerst uit financieel neutrale wijzigingen zoals het toevoegen van een nieuwe jaarschijf voor investeringsprogramma’s die structurele dekking kennen, zoals de vervanging van civieltechnische kunstwerken en voor projecten waar baten (huren of heffingen) tegenover staan, zoals investeringen in rioleringen. Ook worden projecten in het overzicht opgenomen waar besluitvorming over heeft plaatsgevonden. Daarnaast is sprake van financieel niet-neutrale bijstellingen met betrekking tot het MIP, zoals het toevoegen van nieuwe investeringen bij de begroting en investeringen die goedkoper of duurder worden. Actualisatie Meerjarig Investeringsplan 2022-2026 Jaarlijks vindt bij de begroting een bijstelling op het MIP plaats. Toelichtingen op de ontwikkelingen op het investeringsprogramma komen aan bod in de verschillende beleidsprogramma’s. 4. Investeringskrediet onderwijshuisvesting; Als onderdeel van de besluitvorming over het Meerjarig investeringsplan (MIP) wordt met dit raadsvoorstel gevraagd om een investeringskrediet van € 33 mln. onderwijshuisvestingsplan beschikbaar te stellen.

Deze ruimte is hiervoor binnen de begroting gereserveerd. Dit bedrag vormt het plafond voor het (jaarlijkse) programma onderwijshuisvesting waarin investeringen aan specifieke onderwijshuisvesting worden toegewezen. Over de invulling en toekenning van de middelen vindt jaarlijks afzonderlijke besluitvorming plaats tussen de gemeente en de schoolbesturen. Doordat de daadwerkelijk uitvoering van de investeringen soms vertraagt, verschilt het bedrag hier van wat er in het MIP opgenomen wordt (meerjarig komen de bedragen per saldo wel overeen). 5. Meerjarenprognose Grondexploitaties In de begroting 2023-2026 zijn de actuele ontwikkelingen op grondexploitaties verwerkt en wordt een actueel inzicht geschetst van de meerjarige ontwikkelingen op de grondexploitatieportefeuille en de toereikendheid van het weerstandsvermogen (de reserve grondbedrijf) om risico's op te vangen. Een gedetailleerde onderbouwing van deze ontwikkeling met projectrapportages die ingaan op de ontwikkeling op begroting, bouwprogramma en risico's voor de grootste grondexploitaties wordt gegeven in de Meerjarenprognose Grondexploitaties 2022 (MPG). De MPG wordt, gelijktijdig met de begroting, vastgesteld door het college en wordt ter kennisname aangeboden aan de raad. 6.

Actualisatie activiteiten In programma 14 Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening is een actualisatieslag gepleegd op de benamingen en (gedeeltelijk) in de opbouw van enkele begrotingsactiviteiten gerelateerd aan de stadsdeelorganisatie. Deze actualisatie was vereist omdat de opbouw en benamingen (nog) dateerden uit de tijd van enkele bestuursperiodes geleden. Met de doorgevoerde wijzigingen zijn de begrotingsposten (weer) herkenbaar voor zowel het huidige verantwoordelijk management (ambtelijk) als de betrokken bestuurders. Hetgeen recht doet aan de daadwerkelijke inzet die de gemeente momenteel pleegt en ten goede komt aan de inzichtelijkheid van de begroting en verantwoording van deze posten. Daarnaast heeft een verschuiving van onderdelen tussen programma’s plaatsgevonden. Het onderdeel Verkiezingen van Burgerzaken is van programma 14 Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening per 2023 verplaatst naar programma 2 College en bestuur, en Afvalverwijdering en afvalstoffenheffing is van programma 3 Duurzaamheid, milieu en energietransitie naar programma 9 Buitenruimte verplaatst.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10409297

7.

Actualisatie onttrekking reserve Duurzaamheid & Energietransitie (Enecoreserve) Voor de opgave van verduurzaming en energietransitie wordt € 25,0 mln. onttrokken in 2023 uit de reserve Duurzaamheid en Energietransitie. Een inhoudelijke toelichting is opgenomen bij programma 3 Duurzaamheid. 8. Digitale toegankelijkheid P&C producten Net als voorgaande jaren wordt op de portal financien.denhaag.nl de Programmabegroting 20232026, in een toegankelijke omgeving, digitaal gepubliceerd. Hier zijn alle P&C-producten sinds 2017 te raadplegen. Naast publicatie via de portal wordt ook nog het gedrukte boekwerk aangeboden. 9. Begrotingsspelregels In het coalitieakkoord is afgesproken de begrotingsspelregels te herzien. Daarnaast dienen de spelregels voor de investeringsbegroting en het cofinancieringsfonds opgesteld te worden. Het college komt met een contourenbrief voor deze spelregels. Deze brief wordt in januari 2023 aan de gemeenteraad aangeboden. Na bespreking van de spelregels in de gemeenteraad, worden deze in de Verordening financieel beheer en beleid verwerkt. De aangepaste verordening wordt uiteraard ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Besluitvorming Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 27 oktober 2022, besluit in te stemmen met: I.

het vaststellen van de Programmabegroting 2023-2026 (bijlage 1 en 2), in overeenstemming met de voorgelegde ontwerpbegroting 2023-2026, met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves;

II.

de budgetten voor 2023-2026 in termen van lasten en baten, dotaties en onttrekkingen, per programma;

III. het verlengen, aanpassen, bijstellen, instellen, opheffen en vrijvallen van de reserves (zoals beschreven in bijlage 3); IV. het meerjarig investeringsplan 2022-2026 (MIP); V.

het beschikbaar stellen van een investeringskrediet van € 33 mln. onderwijshuisvesting als onderdeel van het meerjarig investeringsplan;

VI. het actualiseren van de activiteiten; VII. het aanvaarden van de begroting 2023-2026 als leidraad voor het te voeren beleid. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 21 december 2022. De griffier,

De voorzitter,

4/4