20220519-RIS312035 Voorst college ziensw proc Progr.begr 2023 en begr.wijz 2022 Bedrijvensch HarnaschPolder
Tekst van het document
Datum
Registratienummer
19 april 2022
DSO/10280156 RIS312035
Voorstel van het college inzake zienswijze procedure Programmabegroting 2023 en begrotingswijziging 2022 Bedrijvenschap HarnaschPolder en kennisname jaarrekening 2021 1.
Inleiding
Het Bedrijvenschap HarnaschPolder is een samenwerkingsverband in de vorm van een gemeenschappelijke regeling (GR) tussen Midden-Delfland en Den Haag, gevestigd in de gemeente Midden-Delfland. Beide gemeenten participeren risicodragend, Den Haag voor 85% en MiddenDelfland voor 15%. Het bedrijvenschap heeft tot doel het bedrijventerrein HarnaschPolder in de gemeente Midden Delfland aan te leggen en te exploiteren. De GR is voor onbepaalde tijd aangegaan. Het is de bedoeling van beide gemeenten de regeling te beëindigen als de laatste gronden (vrijwel) zijn uitgegeven. Naar de huidige inzichten loopt de grondexploitatie per 31-12-2023 af. Procedure Middels schriftelijke besluitvorming, conform de daartoe strekkende bepalingen in de Gemeenschappelijke Regeling, heeft het Dagelijks Bestuur van HarnaschPolder de jaarrekening 2021, een ontwerp-Programmabegroting 2023 en een ontwerp-Begrotingswijziging 2022 opgesteld. Conform de Wet gemeenschappelijke regelingen dient een begroting(swijziging) te worden voorgelegd aan de raden van de deelnemende gemeenten om de raden in de gelegenheid te stellen hun zienswijzen hierop kenbaar te maken. Het bedrijvenschap heeft u hier ook over geïnformeerd bij brief (kenmerk HP/AV/2022.072). Elke GR is tevens verplicht de (voorlopige) Jaarrekening ter kennisname aan de gemeenteraden te verzenden.
U zult de ontwerp-jaarrekening met bijbehorende rapportage van de accountant van het Bedrijvenschap HarnaschPolder ook rechtstreeks ontvangen van het Bedrijvenschap (kenmerk HP/AV/2022.073). Vanwege de samenhang met de begrotingen wordt de ontwerp-jaarrekening in dit raadsvoorstel nader toegelicht. Beoogd wordt de Programmabegroting 2023 en Begrotingswijziging 2022 -met inachtneming van eventuele zienswijzen - en de Jaarstukken 2021 definitief vast te stellen in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 23 juni 2022. Hierna worden de vastgestelde begrotingen respectievelijk jaarstukken voor 1 augustus respectievelijk 15 juli 2021 aan Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland aangeboden. 2. Toelichting algemeen Het Bedrijvenschap heeft tot doel de werkgelegenheid te bevorderen en bij te dragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Afgelopen jaren heeft het Bedrijvenschap zich voor een belangrijk deel op de logistieke sector gericht. De gunstige ligging aan de A4, de ontsluitingen en de ruime kavels maken dit terrein uitermate geschikt voor deze sector.
Gemeente Den Haag
Spui 70 Den Haag
Postbus 12600 2500 DJ Den Haag
T 14070 www.denhaag.nl
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
DSO/10280156
Naast grotere kavels biedt het Bedrijvenschap door het aanbieden van een mix van standaard en hoogwaardige kavels ook kleinere (lokale) ondernemers de ruimte om zich te vestigen, om hiermee in voldoende mate te kunnen voorzien in de vraag naar bedrijventerrein in de regio Haaglanden. De hoofdactiviteiten daarvoor bestaan uit de verwerving van gronden, het bouwrijp- en woonrijp maken hiervan en de verkoop van deze gronden ten behoeve van de ontwikkeling van bedrijfshuisvesting. Stand van zaken ontwikkeling gronden Afgelopen jaren kenmerkten zich door een ruime interesse vanuit de markt voor de kavels in Harnaschpolder. Deze interesse is te verklaren door de aantrekkende economie, de gunstige ligging langs de A4 en schaarste aan bedrijfsterreinlocatie in deze regio. De interesse betrof zowel de grote (logistieke) kavels als de middelgrote en kleinere kavels. Ondanks de gevolgen van de COVID-19 epidemie is de vraag vanuit de markt onverminderd groot gebleven. Wel vergden processen en afstemming een langere doorlooptijd. Totaal heeft dit in 2021 geleid tot de gronduitgifte van 8,6 hectare. Uitgiften hebben plaatsgevonden ten behoeve van een zestal bedrijven, met als grootste uitgiften die aan Paardekoper fase 3 en Technische Unie. Dit is fors hoger dan was begroot, met name omdat twee grote gronduitgiften die eind 2020 waren begroot naar 2021 zijn doorgeschoven.
Per 1 juli 2021 resteert nog 10,5 hectare om uit te geven, waarvan 2,2 hectare in de 2e helft van 2021 is uitgegeven. Voor ruim 6 hectare zijn reserveringsovereenkomsten gesloten. Vanwege de grote vraag en de beperkte nog vrij-uitgeefbare ruimte, worden de resterende gronden gericht in de markt gezet om optimaal aan te sluiten op de ruimtelijke en economische programma’s van de deelnemende gemeenten Midden-Delfland en Den Haag. Voor het hele plangebied gelden inmiddels onherroepelijke bestemmingsplannen, met dien verstande dat voor een deel van Hoog Harnasch nog een Uitwerkingsplan dient te worden vastgesteld. Met het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan en exploitatieplan Harnaschpolder Zuid begin 2018 is de onteigeningsprocedure een stap verder gebracht. Alle gronden zijn in bezit van het bedrijvenschap; wel lopen er nog juridische procedures tegen de hoogte van de schadevergoeding. 3. Financiële verantwoording Resultaat / plantekort De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en verantwoording (BBV) zoals deze luidde bij de aanvang van het verslagjaar. Het bedrijvenschap HarnaschPolder kent één programma, het programma ontwikkeling van het bedrijventerrein HarnaschPolder. Op grond van de indeling in het BBV behoort de grondexploitatie van het Bedrijvenschap tot het taakveld 3, Economie, 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.
De lasten zijn onderverdeeld in kosten voor: - Verwerving; - Civiele techniek (sloop, sanering, bouwrijp maken en woonrijp maken); - Plankosten (planontwikkelingskosten en voorbereiding & toezicht) - Overige kosten (waaronder de financieringslasten). Totaal bedroegen de lasten ruim € 3,1 miljoen. In 2021 zijn minder werkzaamheden uitgevoerd dan begroot, o.a. door maatregelen vanwege beschermde diersoorten. Deze kosten schuiven door naar 2022 of 2023.
2/6
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
DSO/10280156
In 2021 is € 22,96 miljoen aan opbrengsten gerealiseerd, hoofdzakelijk uit hoofde van gronduitgifte (€20,9 miljoen) en vrijval van een voorziening. De bijdragen/verkopen en de lasten die in 2021 zijn gerealiseerd, resulteren in een mutatie Onderhanden werk van € 18,56 miljoen, waardoor het saldo Onderhanden werk op de balans afneemt. De balanspost Onderhanden werk (gronden in exploitatie) bedraagt per einde boekjaar € 35,7 miljoen, exclusief de afwaardering voor het verwachte plantekort. Het Bedrijvenschap spant zich in om de plankosten na de piekjaren 2017/18 terug te brengen. Inmiddels zijn een aantal dossiers (nagenoeg) afgerond en is een geleidelijke afbouw van de plankosten ingezet. Ten opzichte van 2019 zijn de plankosten met € 0,02 miljoen gedaald. Men spant zich in om de plankosten verder te laten dalen. Het resultaat over het boekjaar 2021 bedraagt € 1,28 miljoen (voordelig). Dit bedrag is gelijk aan de te verwachten afname van het tekort van de grondexploitatie op peildatum 01-01-2022. Op basis van de laatste grondexploitatie wordt in de jaarrekening een voorziening opgenomen voor het bedrag van het verwachte negatieve planresultaat. Het resultaat volgens de grondexploitatie van 1 juli 2021 bedraagt € 7,42 miljoen negatief op netto-contante waarde (NCW) per 01-07-2021.
Ten behoeve van de bepaling van de stand per 01-01-2022 in de jaarrekening 2021 is het tekort verhoogd met 1% vanwege de toegepaste methodiek van de dynamische eindwaarde berekening. Na deze aanpassingen bedraagt het tekort van de grondexploitatie (en daarmee ook de voorziening) per 01-01-2022 € 7,49 miljoen NCW. Indien bij afronding van het project met een verlies wordt afgesloten, dan zullen de deelnemende gemeenten dit exploitatietekort moeten aanvullen. Op dit moment is volstaan met het opnemen van een administratieve voorziening in de jaarrekening ter grootte van het verwachte exploitatietekort. De deelnemende gemeenten hebben nog geen (tussentijdse) stortingen gedaan om het tekort aan te vullen; dit gebeurt pas bij de afsluiting van de gemeenschappelijke regeling. De gemeenten Den Haag en Midden-Delfland participeren met een risicoverhouding van 85/15% in de Gemeenschappelijke regeling. Uitgaande van ongewijzigde omstandigheden in de ontwikkeling van het verwachte planresultaat, zullen de deelnemende gemeenten het bedrag ter grootte van € 7,49 miljoen NCW per 31-12-2021 in totaal moeten bijdragen. Het blijft de doelstelling om dit negatieve saldo de komende jaren terug te brengen tot een minder negatief resultaat.
Risicobeheersing De waardering van de in exploitatie genomen gronden is gebaseerd op de inzichten medio/eind 2021 en de daarbij behorende inschatting van uitgangspunten, parameters en risico’s. Uiteraard betreft dit een inschatting die omgeven is door onzekerheden. Om de risico’s te actualiseren en beheersbaar te houden, wordt in combinatie met de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie, jaarlijks een analyse van kansen en risico’s opgesteld en inzichtelijk gemaakt wat daarvan de financiële consequenties kunnen zijn. Het Bedrijvenschap onderkent de volgende risico’s van grotere omvang: - Hogere vergoeding voor enkele onteigende percelen; - In de grondexploitatie opgenomen opbrengsten en prijzen worden niet gehaald; - Hogere kosten voor civiele werken en plankosten; - De einddatum van de grondexploitatie wordt niet gehaald; - De bijdragen op grond van de exploitatie-overeenkomsten met derden worden niet ontvangen.
3/6
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
DSO/10280156
Naast negatieve risico’s zijn er ook positieve risico’s (kansen) van grotere omvang: - Hogere grondopbrengst uit kaveluitgifte. Schadeclaim Tennet TSO: - In de waardering van de bouwgrond in exploitatie is tevens rekening gehouden met de toekenning van een schadeclaim door TenneT TSO in verband met de realisatie van de Randstad 380 kVleiding. Hierdoor loopt een hoogspanningstracé over (oorspronkelijk) uit te geven kavels in deelgebied Woud-Harnasch fase 3. In de risicoanalyse is deze claim zowel een risico als een kans, omdat zowel een lager als hoger bedrag aan schadevergoeding kan worden toegekend. Per saldo bedraagt het gewogen risicoprofiel € 4,42 miljoen; dit is een verslechtering € 0,77 miljoen ten opzichte van de vorige risico-analyse in de grondexploitatie van 01-07-2020. Het risicoprofiel maakt geen onderdeel uit van de begroting van de grondexploitatie en is daarom geen onderdeel van het nadelige saldo van de grondexploitatie. Financiering Voor de financiering van de investeringen en andere verplichtingen, dient het Bedrijvenschap te beschikken over voldoende geldmiddelen. Deze middelen worden extern aangetrokken. De leningenportefeuille is in 2021 verlaagd met € 13 miljoen en bedraagt eind 2021 nog € 42 miljoen, af te lossen begin 2023 voor € 12 miljoen en eind 2023 voor € 30 miljoen.
Rechtmatigheid / goedkeurende controleverklaring accountant Het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden schrijft voor dat de accountant bij de controle van het Bedrijvenschap moet vaststellen dat de baten, lasten en balansmutaties tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begroting en met van toepassing zijnde wettelijke regelingen. Om de rechtmatigheidscontrole intern te kunnen voorbereiden en om de accountant op rechtmatigheid te kunnen laten controleren, is een normenkader opgesteld. Het normenkader is vastgesteld in het Dagelijks bestuur van 22 november 2021 en ter kennis gebracht van het Algemeen bestuur. Bij voorgaande jaarrekeningen van het Bedrijvenschap is naast een goedkeurend oordeel over de getrouwheid ook ten aanzien van rechtmatigheid een goedkeurend oordeel afgegeven. Rechtmatigheid is volledig geïntegreerd in de interne controle bij het Bedrijvenschap. Ook voor 2021 heeft de accountant een goedkeurende controleverklaring ten aanzien van de getrouwheid en ten aanzien van de rechtmatigheid afgegeven.
4.
Consequenties voor de voorzieningen gemeente Den Haag
De grondexploitatie per 1-1-2022 heeft een negatieve saldo van € 7,49 miljoen NCW. Aangezien Den Haag voor 85% participeert, dient er een bedrag van € 6,37 miljoen aan verliesvoorzieningen gereserveerd te zijn voor het afdekken van haar deel in het negatieve saldo van Harnaschpolder. Het college heeft op 9 november 2021 besloten de ‘voorziening negatieve plannen HarnaschPolder’ voor het afdekken van haar aandeel in het negatieve saldo aan te passen aan de herziene grondexploitatie per 01-07-2021. Op 12 april 2022 heeft het college een aanvullend besluit genomen om de voorziening negatieve plannen HarnaschPolder’ aan te passen aan stand van het plansaldo per 31-12-2021 in de jaarrekening 2021 van het Bedrijvenschap, te verwerken in de actualisatie van de begroting 2022.
4/6
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
DSO/10280156
Op basis van de risicoanalyse bedraagt het gewogen risicoprofiel voor Harnaschpolder per saldo €4,42 miljoen. Den Haag neemt hiervan 85% voor haar rekening als voorziening risicoprofiel, zijnde € 3,76 miljoen. Het risico van de grondexploitatie van deze verbonden partij wordt afgedekt in de reserve Grondbedrijf, analoog aan de werkwijze bij de eigen gemeentelijke grondexploitaties 5. Ontwerp programmabegroting 2023 / ontwerp begrotingswijziging 2022 De ontwerp Programmabegroting 2023 is een nadere uitwerking van de geactualiseerde vertrouwelijke- grondexploitatie per 01-07-2021, voor de jaarschijf 2023. In de grondexploitatieberekening per 1-7-2021 is uitgegaan van een looptijd tot en met 2023. Gelet op het beperkte aantal resterende kavels is dit een reëel uitgangspunt. De eerste deelgebieden openbare ruimte worden inmiddels overgedragen aan de grondgebied-gemeente Midden-Delfland. Aangezien het de planning is dat eind 2023 de grondexploitatie wordt afgewikkeld en afgerekend met de beide deelnemende gemeenten resteren er per 31-12-2023 geen bedragen meer in de balans en zijn voor het jaar 2024 geen ramingen meer opgenomen. Met de actualisatie van de grondexploitatie dienen ook de cijfers van de Begroting 2022 aangepast te worden aan de thans voorziene bedragen. Vanaf 2022 worden de laatste kavels in de markt gezet. Per 1 juli 2021 resteert nog 10,5 hectare om uit te geven.
Voor ruim 6 hectare zijn al reserveringsovereenkomsten gesloten. Mede op grond van deze overeenkomsten wordt uitgegaan van een aflopend uitgiftetempo voor de laatste 10,5 hectare van 2,2 hectare die in de 2e helft 2021 zijn gerealiseerd, 5,4 hectare in 2022 en 2,8 hectare in het laatste jaar 2023. Er staan geen verwervingen meer gepland (alleen nog lasten verwerving in verband met procedures tegen de hoogte van de schadevergoeding). Het grootste deel van de geraamde kosten voor civiele techniek heeft betrekking op de afronding van de civiele werkzaamheden in Woud-Harnasch en Hoog-Harnasch, die in 2020 zijn gestart. Het plangebied Vrij-Harnasch is voor het grootste deel al ingericht. Zo veel mogelijk worden civiele werkzaamheden pas uitgevoerd als dat nodig is voor een gronduitgiften. Hierdoor is in 2021 voor civiele techniek minder uitgegeven dan geraamd en is een deel van de kosten doorgeschoven naar 2022 of later. Het Bedrijvenschap spant zich in om de plankosten na de piekjaren 2017 en 2018 te laten dalen. Vanaf 2019 is een geleidelijke afbouw van de plankosten ingezet. In de vigerende grondexploitatie is een aangepaste raming gemaakt op basis van de te verwachten werkzaamheden en ervaringscijfers. Tot slot worden de belangrijkste mutaties in de ontwerp Begrotingswijziging 2020 samengevat.
Begrotingswijziging 2022, belangrijkste mutaties: - Verhoging van het budget voor civiele techniek (van € 1,34 naar €3,2 miljoen); de kosten van slopen, saneren, voorbelasten, bouwrijp maken en woonrijp maken van de kavels zijn in belangrijke mate verbonden aan moment dat de uitgifte van kavels voor bedrijven daadwerkelijk plaatsvindt; daarnaast is ook een deel van de andere werkzaamheden doorgeschoven van 2021 naar 2022. verhoging budget voor Voorbereiding & Toezicht op de uitvoering (met € 0,17 miljoen); deze kosten hebben een directie relatie met de civiel technische kosten; beperkte verhoging opbrengst grondverkoop (€ 0,48 miljoen naar € 18,4 miljoen) op basis van de gemaakte afspraken en reserveringsovereenkomsten;
5/6
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
DSO/10280156
-
daling post rente; in 2022 wordt met name als gevolg van het sluiten van een nieuwe financiering zelfs een rentebate van € 0,12 verwacht; vervallen post overige opbrengsten (- € 6,4 miljoen); vanwege de nog lopende procedure wordt in 2022 nog geen uitkering van de schadevergoeding van Tennet verwacht.
Als uitgangspunt voor de begrotingswijziging 2022 geldt de jaarschijf 2022 uit de grondexploitatie. Om beter aan te sluiten op de actuele cijfers per 01-01-2022 (c.q. de jaarrekening 2021) heeft vervolgens een correctie plaatsgevonden voor grotere vertragingen en versnellingen van baten en lasten, die zich in de 2e helft van 2021 hebben voorgedaan ten opzichte van de grondexploitatie per 0107-2021. 6. Conclusie Op basis van de stukken ziet het college geen aanleiding om een zienswijze bij het Dagelijks Bestuur van het Bedrijvenschap HarnaschPolder kenbaar te maken op de ontwerp Begrotingswijziging 2022 en ontwerp Programmabegroting 2023 van het Bedrijvenschap HarnaschPolder. Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: De raad van de gemeente Den Haag, -
Gelet op artikel 25 van de gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap HarnaschPolder; Gezien het voorstel van het college van 19 april 2022;
Besluit: I. Geen zienswijze kenbaar te maken met betrekking tot de ontwerp-Programmabegroting 2023 en de ontwerp-Begrotingswijziging 2022 van het Bedrijvenschap HarnaschPolder; II. Kennis te nemen van de gewaarmerkte jaarrekening 2021; III. Dit besluit kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van het Bedrijvenschap HarnaschPolder. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 19 mei 2022. De griffier,
De voorzitter,
6/6