20220421-RIS311776 Gewijzigd voorstel van het college inzake Beeldkwaliteitsplan Spuistraat en Vlamingstraat

Datum

Registratienummer

12 april 2022

DSO/10265151 RIS311776

Gewijzigd voorstel van het college inzake Beeldkwaliteitsplan Spuistraat en Vlamingstraat Inleiding Binnensteden veranderen in rap tempo: winkelpanden die leeg komen te staan, leegstaande verdiepingen die weer verbouwd worden naar woningen, ‘placemaking’ en winkels die ‘op-poppen’ op plekken waar eerst gewinkeld werd en horeca op zowat iedere hoek van de straat. De functiemix van winkelen, wonen en werken is voortdurend in beweging. Dit heeft invloed op de waarde van de binnenstad, juist daar waar straten voornamelijk uit monumenten en historisch erfgoed bestaat. In de Spuistraat-Vlamingstraat zien we bovendien het effect van langdurig en intensief gebruik, met allerlei gewenste en vooral ook ongewenste effecten. Beleggingspanden werden gekocht en verhandeld door professionele en particuliere investeerders en ingezet voor verhuur aan retailers en winkeliers. De historische panden, in deze van oorsprong chique winkelstraten, zijn afgelopen jaren intensief gebruikt en zienderogen achteruit gegaan. Ook was er ruimte voor allerlei invullingen van winkelpanden die veelal los stonden van de pandsgewijze opbouw van straten. Vorm en functie van de winkelplint kwam steeds verder af te staan van de vaak rijkversierde bovenbouw. Verdiepingen stonden daardoor jarenlang leeg.

De tweedeling die hierdoor is ontstaan heeft een grote invloed op de leefbaarheid, uitstraling en het karakter van de binnenstad. Tijdens het werken aan dit beeldkwaliteitsplan kwam bijvoorbeeld naar voren dat slechts 5 tot 10 panden in de Vlamingstraat – Spuistraat nog een opgang naar boven hebben. Eigenaren, gebruikers en gemeente zijn het erover eens dat de kwaliteit van de straat moet worden aangepakt. Waarom juist nu? Omdat veranderende omstandigheden in vraag en aanbod in de retail- en woningmarkt het mogelijk maken om weer volop te investeren in ‘wonen boven de winkels’ en in diversiteit in de binnenstad. Wonen boven winkels zorgt niet alleen voor minder leegstand op de bovenverdiepingen en meer woningen in de binnenstad, maar ook voor een levendig straatbeeld en een toename van de sociale veiligheid. Het is van belang om deze nieuwe ontwikkelingen in balans te brengen met de lange termijnwaarden van de binnenstad en tegelijkertijd gedegen reparatiewerk uit te voeren bij die panden die inmiddels zwaar zijn gehavend. Daarvoor is samenwerking tussen gemeente, pandeigenaren en gebruikers van doorslaggevend belang. Vanuit eerdere onderzoeken en het Spuistraatakkoord (RIS306365) is bepaald dat de gemeente Den Haag verdere concrete stappen gaat zetten om het kwaliteitsniveau van de panden in beide straten te verbeteren.

Het Spuistraatakkoord (RIS306365) is het startpunt geweest om samen met eigenaren/huurders een beeldkwaliteitsplan voor de gevels te ontwikkelen om de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de winkelstraat te verbeteren. Naast de gevelaanpak zet de gemeente in op het stimuleren van wonen boven winkels in de binnenstad. Daar waar mogelijk wordt gestimuleerd gevelaanpak in de Spuistraat en Vlamingstraat te combineren met andere verbouwingsinitiatieven (wonen boven winkels) door initiatiefnemers hierin te begeleiden en het maken van een aparte toegang in de gevel naar de bovenverdieping te subsidieren. Duurzaamheid is hierin een belangrijk aspect.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10265151

Omdat de mogelijkheden voor verduurzaming bij de aanpak van gevels van monumentale panden beperkt zijn, zal bij gecombineerde verbouwingsinitiatieven (wonen boven winkels) de verbouwing achter de gevels samen met de eigenaren benut worden om te verduurzamen/klimaatingrepen aan te brengen; hierbij zullen eigenaren actief in contact gebracht worden met afdeling duurzaamheid zodat optimaal gebruik gemaakt kan worden van de handvatten en richtlijnen die de welstandsnota en het bouwbesluit hiervoor bieden. Als richtinggevend instrument is een ‘beeldkwaliteitsplan’ nodig. Dit instrument bestaat uit een algemeen deel en een pandenboek voor zowel de Spuistraat als de Vlamingstraat. Met het beeldkwaliteitsplan en pandenboek in de hand krijgen pandeigenaren en huurders een handvat om beeldkwaliteit terug te brengen in de gevels, ‘onder en boven’ weer te verbinden en samenhang te bereiken in deze grotendeels monumentale straten. Doelstelling De doelstelling van het beeldkwaliteitsplan is het vormen van een leidraad ten behoeve van toekomstige gevelwijzigingen, bestuurlijk vastgesteld door de gemeente en gedragen door pandeigenaren. Hierbij spelen aspecten zoals: 1. gevelaanpak (historie, uitstraling, materialisatie, verduurzaming, reclame etc.), 2. functiewijziging op de verdiepingen (bijvoorbeeld wonen boven winkels) en 3.

invloed op de openbare ruimte (reclame, verlichting, afval etc.). Om het proces kracht bij te zetten gaat de gemeente een stimuleringsregeling in het leven roepen, waarbij pandeigenaren gebruik kunnen maken van een subsidie voor de verbouwing van hun gevel. De regeling volgt op het vaststellen van het beeldkwaliteitsplan. Met de subsidie kan een substantieel deel van de investeringskosten voor de gevelaanpak worden gedekt. Een klein onderdeel van de regeling is het stimuleren van het maken van een opgang in de gevel naar de bovenverdieping om wonen boven winkels t.z.t mogelijk te maken. De regeling is bestemd voor het verbeteren van de uitstraling van gevels van bestaande panden en nadrukkelijk niet bedoeld voor het subsidiëren van verbouwingen /sloop nieuwbouw voor woningen boven winkels. Beeldkwaliteitsplan Het beeldkwaliteitsplan beschrijft de beoogde beeldkwaliteit voor het gebied. Het is een richtinggevend instrument voor initiatiefnemers en ontwerpers die werken aan de gebouwen en de inrichting van de openbare ruimte. In het beeldkwaliteitsplan worden de randvoorwaarden omschreven die noodzakelijk zijn voor de gewenste materialisatie, sfeer en kwaliteit bij aanpak, renovatie en onderhoud van gevels en sloop/nieuwbouw van gevels. De voor deze activiteiten vereiste en door eigenaren/huurders ingediende omgevingsvergunning wordt getoetst aan het beeldkwaliteitsplan.

De randvoorwaarden in het beeldkwaliteitsplan zorgen voor continuïteit en samenhang, met voldoende ruimte voor variatie en interpretatie (passend vanuit de historische context) Het beeldkwaliteitsplan is als bijlage 1 toegevoegd. Het beeldkwaliteitsplan beschrijft: I. Stedenbouwkundige principes bij sloop/nieuwbouw II. Stedenbouwkundige principes bij bestaande panden III. Stedenbouwkundige principes bij samenvoeging winkels IV. Stedenbouwkundige principes bij realiseren wonen boven winkels V. Architectonische principes bij aanpassen van winkelpuien

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10265151

VI. VII. VIII. IX. X. XI.

Architectonische principes voor kozijnen Architectonische principes voor plinten en sokkels Architectonische principes voor overige ontwerpen Architectonische principes voor gevels bovenbouw Reclamebeleid Reclamebeleid en verlichting

Het beeldkwaliteitsplan heeft enkel betrekking op de gevelaanpak van panden, niet op de verbouwing, sloop/nieuwbouw van panden achter de gevels. Als bijlage van het beeldkwaliteitsplan is een pandenboek opgesteld, dat voor elk pand in de Spuistraat en Vlamingstraat een oplossingsrichting geeft. Dit pandenboek dient ter ondersteuning voor pandeigenaren, huurders en gemeente. Toetsingskader Naast het bestemmingsplan is het beeldkwaliteitsplan een toetsingskader voor mogelijk nieuwe ontwikkelingen met betrekking tot de gevels van panden. Het beeldkwaliteitsplan wordt vastgesteld door de gemeenteraad en is de leidraad voor de welstandscommissie en eventueel de supervisor. Het is een uitwerking van de gebieds-specifieke en object-specifieke beoordelingscriteria uit de welstandsnota, met uitgangspunten voor de ruimtelijke structuur, massa en vorm, gevels, materiaalgebruik, kleurgebruik en detaillering. Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: De raad van de gemeente Den Haag, Gezien het voorstel van het college van 12 april 2022, Besluit: I.

II.

Het beeldkwaliteitsplan en pandenboek Spuistraat en Vlamingsstraat vast te stellen als toetsingskader voor de gevelaanpak en als richtinggevend instrument voor initiatiefnemers en ontwerpers voor de gevelaanpak van de panden. Het beeldkwaliteitsplan en pandenboek Spuistraat en Vlamingsstraat in werking te laten treden met ingang van de dag na datum van publicatie.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 21 april 2022. De griffier,

De voorzitter,

3/3