20220421-RIS309588 Gewijzigd Initiatiefvoorstel Haagse lanen

RIS309588

De Haagse Lanen. Initiatiefvoorstel: Verander het hart van de binnenstad van Den Haag in een groene long, een Haagse Tuin met Haagse Lanen.

1

Initiatiefnemer: Haagse VVD Det Regts

(Dit is een beeld van de huidige versteende situatie)

Inleiding. De Tuin van de Graaf in de zeventiende eeuw Den Haag wordt al eeuwenlang geassocieerd met groen, met bomen. Den Haag is immers ontstaan door de bouw van een klein kasteeltje midden in een jachtgebied, “Haghe” genoemd . In de Gouden Eeuw maakte het stadsbestuur er een nieuwe, chiquere naam van: ’s-Gravenhage. Die naam is voortgekomen uit de samentrekking van des Gravens Hage: de haag van de graaf, eigenlijk de tuin van de graaf. Die graaf was uiteraard de Graaf van Holland. Ook als we kijken naar de benaming voor een inwoner van Den Haag, de Hagenaar en Hagenees, komen we weer die Haag, die tuin tegen. Recentere geschiedenis Het nieuwe Stadhuis plus bibliotheek naar het ontwerp van Richard Meier was indertijd het begin van de wederopbouw van het stadshart van Den Haag. Amare, het nieuwe muziek- en danscentrum is de afsluiting van dat proces. Uiteindelijk moet het worden afgerond met de inrichting van het Spuiplein, dat een enorme kans biedt een volgende stap voorwaarts te maken: een moderne, hedendaagse visie op vergroening van de stad. Moderne toekomst voor het stadscentrum Die moderne visie is ontstening en vergroening van oude binnensteden, door delen ervan in te richten als tuin, zonder stenen bestrating of asfalt, maar met waterdoorlatend grind, fijne kiezel of schelpen, zoals bijvoorbeeld op het Lange Voorhout.

Het Spuiplein kan dan fraaier worden vormgegeven met banken, groen en eventueel een architectonisch ontworpen vijver met rondom stoelen. Dat zou deze plek geschikt maken voor Hagenaars om zich te verpozen, of met een modern woord: te chillen. Kortom: een mooie entree voor Amare, het Filmhuis, Spuitheater en De Nieuwe Kerk. Aan de kant van De Nieuwe kerk is nu nog veel autoverkeer dat rondjes rijdt door het Oude Centrum op zoek naar een parkeerplaats. Daardoor sluit het nieuwe Spuiplein niet aan met de overzijde van het Spui. Om de kans niet te missen om er een mooi en ruimtelijk plein van de maken moet er voor de autoroute Gedempte Gracht – Spui een alternatief worden gevonden. Dit biedt tevens een kans om een visie voor een aaneensluitend gebied te ontwikkelen: vanaf de Amsterdamse Veerkade tot aan de Kneuterdijk/Lange Vijverberg. Dat hele gebied is inmiddels autoluw gemaakt en is door de klinkerbestrating en de nog oude rijbanen voor de auto een immense totaal sfeerloze versteende vlakte van asfalt, klinkers en tegels geworden, die op warme dagen hittestress veroorzaakt. Dat kan en moet veel mooier en beter. Het hele gebied leent zich voor ontstening en vergroening. Zoals de burgemeester van Parijs onlangs heeft geopperd om de Champs-Elysées te ontstenen en om te vormen tot een tuin, zou Den Haag hetzelfde kunnen doen met deze brede versteende strook in de binnenstad.

Het kan een prachtige groene schone long worden voor de bewoners en bezoekers van dit gebied. Deze nieuwe, hedendaagse visie voor de inrichting van een oude binnenstad onderstreept het belang van leefbaarheid: het autoverkeer verminderen, de hardheid van het asfalt en beton, kortom de verstening af bouwen, en op grote schaal vergroening in voeren. 1

1

https://www.weforum.org/agenda/2021/06/cities-ecosystems-biodiversity-climate-change/

3

Het Plan.

(Dit is een beeld van het beoogde eindresultaat.)

Het Plan. Het idee om het Spuiplein te ontstenen en te vergroenen kan dan worden uitgerold van Spui, via de Hofweg, Hofplaats, het Buitenhof en De Plaats tot aan de Kneuterdijk/Lange Vijverberg. Die tuin wordt dan voortgezet in lange lommerrijke lanen via de Hofvijver (de Lange Vijverberg) naar het Lange en Korte Voorhout, en gaat uiteindelijk via de Koekamp over in het Haagse Bos. In het hele gebied tussen Amsterdamse Veerkade en Kneuterdijk kan een prachtige stadstuin ontwikkeld worden met als inspiratiebron de Tuilerieën van Parijs. Lange dubbele rijen (linden) bomen met mooie zichtlijnen, met aan het einde een mooi beeld of een kiosk bijvoorbeeld, zullen dan de Haagse Lanen worden. De schoonheid zal liggen in de eenvoud van het ontwerp. Door het hele gebied te ontstenen en te plaveien met het zelfde half verharde materiaal als gebruikt langs de Lange Vijverberg kan een prachtig groot wandelgebied worden ontwikkeld met aan beide zijden een fietspad. Zoals gezegd: een groene long in het hart van een versteende stad. Van belang is dat dit concept een eenheid vormt en dat dus de uitvoering in een geheel moet worden uitgerold, om wederom versnippering van het gebied te voorkomen. Positieve milieueffecten De inrichting van een lange brede tuin in het hart van de stad heeft grote voordelen voor milieu en volksgezondheid. 1.

Door de ontstening en het plaveien met natuurlijk, half verhard materiaal ontstaat er een natuurlijke afwatering in het hele gebied. Dat wil zeggen: het hemelwater zakt de grond in en hoeft niet via de riolering te worden afgevoerd. Bomen kunnen tot betere wasdom komen als ze vrij hun wortels kunnen ontwikkelen. 2. Het grote aantal bomen biedt een prachtig leefmilieu voor vogels en insecten. 3. De klimaatverandering veroorzaakt steeds hogere temperaturen, ook in onze stad. De dichte stenen bebouwing houdt de hitte in de zomer vast, waardoor een onaangenaam en ongezond leefklimaat ontstaat. Door het planten van een groot aantal bomen met een breed bladerdak in dubbele rijen wordt verkoeling bereikt. 4. Het grote aantal bomen in de binnenstad zal veel CO2 uit de lucht halen en omzetten in zuurstof. Bovendien zal het fijnstof afvangen. Twee redenen waardoor er een gezonder leefmilieu zal ontstaan. Leefbaarheid Door dit hele nu zeer onaantrekkelijke gebied te ontwikkelen tot een stadstuin met Haagse Lanen wordt aan de binnenstad van Den Haag, naast de milieu- en gezondheidseffecten, een nieuwe kwaliteit en functie gegeven. Wandelen onder het lommer van de vele bomen in de zomer zal voor veel inwoners van Den Haag aantrekkelijk zijn. De wandeling door het Haagse Bos, Koekamp, Vijverberg en over het Korte en Lange Voorhout kan worden voortgezet tot het hart van de binnenstad.

Het plaatsen van banken zal het gebied ontwikkelen tot een aantrekkelijke verblijfplaats voor veel inwoners en bezoekers van Den Haag. Het gebied is breed en groot, zodat ook sporters en spelende kinderen hier hun plek zullen weten te vinden. Verkeer Aan beide zijden van dit tuingebied zal een fietspad de mensen die zich per fiets verplaatsen faciliteren. Voor het OV geldt dat er een tram/buslijn door het gebied loopt. Dat kan niet anders. Het gebied is echter zo groot en breed dat die lijn, die geïntegreerd zal moeten worden in de nieuw aan te leggen bestrating, geen noemenswaardige problemen zal opleveren. Ambtelijk overleg over de bevoorrading van de winkels gelegen aan het gebied heeft geleerd dat die kan plaats vinden door een geoptimaliseerd, stil en schoon distributiesysteem dat functioneert binnen strikte venstertijden. De hulpdiensten kunnen gebruik maken van de OV-baan. Aantrekkelijkheid voor bewoners, bezoekers en toeristen. Het hele gebied dat er nu desolaat bij ligt en het Binnenhof verbindt met het Culturele Centrum van de stad zal met deze visie de aantrekkelijkheid van de stad enorm vergroten. Die aantrekkelijkheid kan nog verder worden vergroot door het plaatsen van fraai vormgegeven banken en verlichtingsornamenten, enkele kiosken met eventueel een klein terras, en voor de tram/bus die er doorheen loopt, speciaal passend vormgegeven haltes.

Dit alles zal aan de schoonheid van de binnenstad een belangrijke toevoeging zijn.

5

Economische injectie Ook voor de economie zullen de Haagse Lanen een belangrijke stimulans zijn. Deze unieke groene ingreep in het versteende stadshart zal aantrekkelijk zijn voor toeristen en bezoekers van het museumkwartier die via de Haagse Lanen het winkel- en horecagebied in worden gelokt. Het Binnenhof zal feitelijk aan de tuin grenzen, en bezoekers ervan zullen een prachtige wandeling door het stadshart van Den Haag kunnen maken. Dat alles zal een positieve invloed hebben op het bezoekersaantal van de stad. Het feit dat het culturele centrum van Den Haag aan deze fraaie stadstuin ligt zal een bezoek aan de theaters extra aantrekkelijk maken. Kortom voor zowel de cultuur als de middenstand zal profiteren van de Haagse Lanen. Fietsenstallingen Het succes van de fiets als middel om de binnenstad te bezoeken heeft ook een groot nadeel. Dat is de ruimte die gestalde fietsen innemen op het maaiveld. Grote fietsenkluwens ontsieren vrijwel altijd een mooi stadsgezicht, en zijn voor veel mensen een doorn in het oog. Om de groeiende vraag aan fietsparkeren op te lossen en daarmee ruimte te maken voor groen dient er voldoende fietsparkeergelegenheid te zijn. Dat zou het beste ondergronds kunnen, vergelijkbaar met de ondergrondse fietsenstalling in Amsterdam, onder het Beursplein, en recentelijk onder het Leidseplein.

Indieners zijn van mening dat onder het Buitenhof voldoende ruimte zal zijn voor een substantiële fietsenstalling, die de straten in de omgeving vrijspelen van gestalde fietsen. Onderzocht moet worden of aan de andere kant van het gebied de parkeergarage onder het Stadhuis kan worden uitgebreid met een gedeelte fietsparkeren. Kosten Ambtelijk overleg met deskundigen heeft geleerd dat de kosten voor dit project zo’n 35 mln euro zullen bedragen. Dat is exclusief een fietsenstalling die overigens al is uitgetekend in twee varianten. Aangezien het Binnenhof wordt verbouwd en de Hofweg daarvoor opengebroken moet worden is hier een meekoppelkans. We gaan in gesprek met het Rijksvastgoedbedrijf om dit gezamenlijk op te pakken. Hofgracht Het college heeft aangegeven dat bij de renovatie van het Binnenhofcomplex een deel van de voormalige Hofgracht hersteld zal worden. Dit zal de bijzondere positie van het Binnenhofcomplex accentueren en meer allure geven. De entree naar het Binnenhof moet een bredere gracht krijgen, waarbij de nieuwe brug een bijzonder monument wordt. De gemetselde kade aan de Hofweg krijgt dezelfde uitstraling als de bestaande kade langs de Hofvijver. De Hofplaats zal het einde vormen van de te herstellen Hofgracht.

Dit project past uitstekend in de voorliggende initiatief tot vergroening en ontstening van het hele gebied, en zal een toevoeging zijn aan de allure van een nieuwe en moderne visie op de binnenstad. De kosten van het Hofgrachtplan zijn naar mededeling van het college, voor het Rijk. Tenslotte: Wat vroeger de Tuin van de Graaf was, wordt op deze manier de Tuin voor alle Haagse inwoners en hun bezoekers. Dat is het verschil tussen de Gouden Eeuw en de 21 e eeuw. Uitvoering De ondertekenaars van dit plan willen gezamenlijk nog in deze collegeperiode een begin maken met de politieke uitvoering van dit plan. Door middel van dit initiatiefvoorstel het stadsbestuur de opdracht geven dit voor te bereiden zodat een volgende raad en een volgend college hiermee een vliegende start kunnen maken. Dat betekent dat het in elk geval in het volgende coalitieakkoord moet komen.

6

Ontwerp-Raadsbesluit.

I.

II.

III. IV.

Te komen tot een plan om een groot deel van de binnenstad te ontstenen en te ontgroenen door de zogenoemde Hartlijn, vanaf de Veerkade tot aan de Kneuterdijk te ontstenen en te vergroenen door van plint tot plint het verharde plaveisel te verwijderen en het hele gebied te plaveien met het zelfde half verharde materiaal als gebruikt langs de Lange Vijverberg, of en ander materiaal dat hetzelfde effect heeft. Voor de tram/busbaan een adaequate ondergrond te ontwerpen dat in dezelfde kleur als het half verharde materiaal wordt afgewerkt, zodat één geheel ontstaat. In het gehele gebied lange rijen met zo veel mogelijk bomen te planten in lange zichtlijnen, die telkens met de richting van de inrichting van de ruimte mee draaien, zodat op die manier lange lanen ontstaan met aan beide zijden bomenrijen. Bij de uitvoering van dit plan rekening te houden met: a. Een doorgaande fietsroute aan te leggen met een vrijliggend fietspad aan beide zijden van dit tuingebied. b. De hulpdiensten de mogelijkheid te geven over de tram/busbaan te rijden c. Voldoende ruimte te creëren voor bevoorrading van aanliggende ondernemers zodat zij louter positieve effecten ervaren van deze vergroening; d. Fietsparkeerplekken te maken die uit het oog liggen, bijvoorbeeld ondergronds, waardoor de openbare ruimte zo groen mogelijk blijft; e.

De rondrijroute van de Gedempte gracht/Gedempte Burgwal naar het Spui mee te nemen in de ontwikkeling; f. Bij de uitvoering van het plan de vergroening te zien als kans om dit openbare gebied tot verblijfgebied te ontwikkelen met passende banken, lantaarnpalen en ander meubilair; Roept het college op om de kosten voor de uitvoering van deze visie in kaart te brengen en de raad hierover te informeren, ten behoeve van de coalitieonderhandelingen. De kosten voor de uitvoering zoveel als mogelijk te drukken door het Rijksvastgoedbedrijf aan te haken bij de uitvoering zodat het deel aan de Hofweg deels door het Rijksvastgoedbedrijf gefinancierd kan worden en meegenomen kan worden bij de verbouwing van het Binnenhof. Bij het Hofgrachtplan dient het Rijk, zoals gecommuniceerd door het college, de volledige financiering ervan dragen.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 21 april 2022. de griffier,

7

de voorzitter,

8