20220209-RIS311102 Voorstel van het college inzake Bestedingsvoorstel 2022 Enecomiddelen energietransitie

Datum

Registratienummer

24 december 2021

DSO/10235912 RIS311102

Voorstel van het college inzake Bestedingsvoorstel 2022 Enecomiddelen energietransitie Inleiding In de programmabegroting 2022-2025 (RIS309850) is voor 2022 € 31 mln. van de Enecomiddelen voor Duurzaamheid en Energietransitie opgenomen. Bij de begrotingsbehandeling in de Raad op 4 november 2021 is de motie ‘Bestedingsvoorstel duurzaamheid en energietransitie’ (RIS310518) aangenomen waarbij het college wordt verzocht om: - de besteding van 31 miljoen in 2022 uit de reserve Duurzaamheid en energietransitie afhankelijk te maken van een door de raad goedgekeurd bestedingsvoorstel. Met dien verstande dat bestedingen voor lopende maatregelen en de proces- en programmakosten voor in elk geval het eerste kwartaal van 2022 doorgang kunnen vinden; - En uiterlijk te bespreken in de raad van januari 2022. Naast de toelichting in de begroting zijn de concrete activiteiten voor Duurzaamheid en Energietransitie voor 2022 beschreven in de Programmabrief Duurzaamheid 2022 (RIS309860). In dit raadsvoorstel zijn de activiteiten voor 2022 verder uitgewerkt als bestedingsvoorstel. Besluitvorming Enecomiddelen tot nu toe Op 16 januari 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met de verkoop van Eneco aan het consortium van Mitshubishi Corporation en Chubu Electric Power Co.Inc. De opbrengst voor Gemeente Den Haag bedraagt € 673,72 mln.

Hiervan is met het raadsvoorstel “Toekennen verkoopopbrengst Eneco” (RIS305669). € 50 mln. toegekend voor een extra impuls voor betaalbaar wonen voor sociale woningbouw en starterswoningen en €10 mln. als ICT-impuls voor het gemeentelijk apparaat. Van het resterende bedrag is 50% toegekend voor het ‘verbeteren duurzame mobiliteit’, 30% voor ‘duurzaamheid en energietransitie’ en 20% voor het ‘verhogen kwaliteit in gebiedsontwikkeling en sociale woningbouw. Verkoopopbrengst Eneco Extra impuls voor betaalbaar wonen voor sociale woningbouw en starterswoningen ICT-Impuls gemeentelijk apparaat Verbeteren duurzame mobiliteit (30% van € 613 mln.) Duurzaamheid en energietransitie (20% van € 613 mln.) Verhogen kwaliteit in gebiedsontwikkeling en sociale woningbouw (20% van € 613 mln.)

€ 673,72 mln. € 50,00 mln. € 10 mln. € 306,86 mln. € 184,12 mln. € 122,74 mln.

Voor iedere reserve is de bestemming vastgesteld met een raadsvoorstel vastgesteld. De besteding van de ICT-impuls is bestemd bij het raadsvoorstel Masterplan-IT (RIS305017). In december 2020 heeft u ingestemd met het bestedingsvoorstel Enecomiddelen verhogen kwaliteit in gebiedsontwikkeling en sociale woningbouw en starterswoningen (RIS307128) en op 16 december 2020 bent u ook akkoord gegaan met het “Bestedingsplan Enecomiddelen Duurzaamheid en Energietransitie” (RIS306372).

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10235912

In februari 2021 is het ‘Voorstel van het college inzake Inzet reservering Enecomiddelen voor duurzame mobiliteit’ vastgesteld (RIS307106). En in november 2021 zijn de bestedingsvoorstellen voor de inzet van Enecomiddelen voor ‘Betaalbaar wonen voor sociale woningbouw en starterswoningen’ (RIS307127) en ‘Verhogen kwaliteit in gebiedsontwikkelingen en sociale woningbouw’ (RIS307128) vastgesteld. De reserve Enecomiddelen voor Duurzaamheid en Energietransitie Van de € 184,12 mln. is na 2021 naar verwachting ruim € 55 mln. uit de reserve Duurzaamheid en Energietransitie niet meer besteedbaar. Dit omvat € 12 mln. voor de projecten verduurzaming sportaccommodaties, € 16 mln. voor verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed, € 12 mln. voor verduurzamen openbare verlichting en € 15 mln. voor de overige programmalijnen uit het Bestedingsplan. Afhankelijk van de daadwerkelijke realisatie 2021 heeft de reserve begin 2022 een saldo van ca. € 129 mln.

Enecomiddelen voor Duurzaamheid en Energietransitie Investeringsimpuls verduurzaming sportaccommodaties Verduurzaming van gemeentelijk vastgoed Verduurzamen openbare verlichting (onderdeel verduurzaming openbare ruimte) Laadpalen (onderdeel verduurzaming openbare ruimte) Besteding energietransitie overige lijnen Bestedingsruimte reserve Tabel verloop reserve Duurzaamheid en Energietransitie

€ 184 € 12 € 16 € 12 € 1,5 € 14 € 129

De programmakosten voor 2021 en 2022 maken, conform het bestedingsplan, onderdeel uit van de bestedingen Enecomiddelen. Bij besluitvorming over de kadernota Duurzaamheid (RIS301829) is afgesproken om de jaarschijven 2021 en 2022 naar 2019 en 2020 te halen en in 2021 en 2022 de kosten (inclusief de apparaatskosten) uit de Enecomiddelen te financieren. De verwachting was toen dat door het Rijk extra middelen uit het Klimaatakkoord aan de gemeenten beschikbaar zouden worden. Inmiddels is in het nieuwe Rijkscoalitieakkoord opgenomen dat er via een doeluitkering middelen beschikbaar komen voor gemeentes op het terrein van klimaat en energie. Besteding middelen voor 2022 Het bestedingsplan Enecomiddelen Duurzaamheid en Energietransitie (RIS306372) was de basis voor de besteding in 2021 en is ook de basis voor dit voorliggende bestedingsvoorstel 2022. Het Stedelijk Energieplan (RIS306869) vormt de grondslag voor de bestedingsvoorstellen. De energietransitie bestaat zoals bekend uit drie onderdelen. Het is belangrijk dat het energieverbruik verminderd wordt door bijvoorbeeld isolatie. De energie die daarna nog nodig is dient duurzaam opgewekt te worden. Daarbij hoort de distributie van duurzame energie van de bron naar de gebruiker.

Deze drie lijnen hebben elkaar nodig Ze vormen, samen met als gemeente het goede voorbeeld geven, de basis voor de programmalijnen zoals opgenomen in het bestedingsvoorstel. De uitgangspunten geven verdere richting aan de bestedingen. In de eerste fase van de transitie lokken we verandering uit. Bewoners, ondernemers en initiatieven in de stad, die direct aan de slag gaan met het verminderen van het energieverbruik en de overstap naar schone energie, ondersteunen we met informatie, praktische hulp, subsidies en regelingen.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10235912

We zorgen dat iedereen mee kan doen. Daarbij hebben we expliciet aandacht voor bewoners die niet of beperkt de mogelijkheid hebben zelf in verduurzaming te investeren. Ook huurders en andere eindgebruikers van energie ondersteunen we bij het terugbrengen van het energieverbruik. Wij kijken naar wat de markt zelf kan financieren, of wat met Rijks- en provinciale subsidies gefinancierd kan worden. Daar waar de bewoners of de markt een bepaald project nog niet aanpakken, kunnen wij onze middelen inzetten met het doel dat de markt daarna succesvolle projecten zonder overheidsgeld kan uitvoeren. Deze uitgangspunten staan ook in het bestedingsplan Enecomiddelen Duurzaamheid en Energietransitie opgenomen Over de acties op het gebied van energiebesparing en betaalbaarheid bent u geïnformeerd in het ‘Tussenbericht voortgangsbrief duurzaamheid acties bereik en resultaten energiebesparing en betaalbaarheid (RIS310444)’. Er zijn gemeentelijke regelingen voor de groepen waarvoor geen rijks- of provinciale regeling is. Met alle acties en regelingen lokken we verandering en investeringen uit (hefboom). De gemeente is voortdurende bezig met het binnenhalen van externe middelen. In de recente commissiebrief Fondsen Duurzaamheid en Energietransitie (RIS310642) bent u hierover geïnformeerd.

Er is bijvoorbeeld Europees geld beschikbaar gekomen voor de verduurzaming van VvE’s in Mariahoeve (€ 1,3 mln.) en onlangs is ook van BZK € 5,1 mln. ontvangen voor de uitrol van energiebesparende maatregelen voor de lagere inkomensgroepen. Naast fondsen leidt onze inzet ook tot subsidiebijdragen rechtstreeks aan partijen in de stad. Niet alleen naar particuliere woningeigenaren, maar ook naar bedrijven. Bijvoorbeeld is er bijna € 5,5 mln. van het Rijk verkregen in de najaarsronde SDE++ 2020 en is ca € 180 mln. SDE+ aangetrokken voor geothermie aan het De Constant Rebecqueplein. Met de activiteiten lokken we grote investeringen uit, zoals met de aanbesteding van warmteconcessies. Voor al deze inspanningen geldt dat een stabiel en vastgesteld beleid met een grote mate van voorspelbaarheid en zekerheid over de strategie belangrijk zijn. Het hefboomeffect is groot omdat we door ons beleid en strategie als betrouwbare partner worden gezien. Een team ambtenaren die de benodigde kennis en netwerken hebben is onmisbaar. Alle activiteiten lokken investeringen uit van Haagse inwoners of bedrijven en zorgt voor lokale werkgelegenheid; en creëren daarmee dus een hefboom. De in de programmabegroting opgenomen middelen voor de energietransitie voor 2022 worden gebruikt om de ingezette lijn voort te zetten.

Het is gebaseerd op de uitvoering van meerjarige activiteiten zoals projecten en subsidies, afspraken, convenanten en verplichtingen aan onder meer woningcorporaties, marktpartijen, maatschappelijke organisaties, nutsbedrijven en bewoners. Allen conform vastgesteld beleid. Het geheel van het gemeentelijke beleid is gebaseerd op aangenomen raadsvoorstellen en de toezeggingen van het college na oproepen uit uw raad, aangenomen moties en initiatiefvoorstellen van uw raad: • Actieplan Energiearmoede (RIS306660) • Isoleren, isoleren, isoleren (RIS307413) • Kom met een duurzame WOM (RIS307439) • Versnellen duurzame straataanpak (RIS309662) • Zet het Haags isolatiefonds on fire (RIS310579) • Brede communicatie over het fonds isolatie (RIS310580) • Motie Isolatiebrigade (RIS307416) • Meer expertise duurzaamheid VvE balie (RIS310567) • Ondersteun MKB op weg naar emissieloos (RIS306787)

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10235912

• • • • • • • • • • •

Plan aanpak energiearmoede (RIS310551) Hou verduurzamingsacties voor mensen met een laag inkomen open (RIS310565) Gerichte communicatie duurzaamheid (RIS310543) Energiearmoede en verspilling tegengaan met energiezuinige koelkasten (RIS307437), Een Energiemenukaart voor iedere woning (RIS307419) Voorkom energiearmoede, meer hulp voor lage inkomens bij verduurzaming (RIS307438) 50 procent lokaal eigendom bij duurzaamheidsplannen (RIS306814) Ondersteun energiecoöperaties bij zonnepanelen (RIS309647) Participatie in de energietransitie inzichtelijk (RIS308123) Laat onze bewoners zelf beslissen: organiseer een burgerberaad over de energietransitie in twee Haagse wijken (RIS309649). Allerlei vormen van winterklaaracties (RIS310551, RIS310565, RIS310543, RIS307437, RIS307438).

Het bestedingsvoorstel voor 2022 staat in onderstaande tabel; per programmalijn zoals het ‘Bestedingsplan Enecomiddelen Duurzaamheid en Energietransitie (RIS306372) is opgebouwd. In de bijlage is een toelichting opgenomen over de specifieke activiteiten per programmalijn. Geld dat niet wordt uitgegeven blijft in de reserve Duurzaamheid en energietransitie. Met de in de programmabegroting 2022-2025 (RIS309850) opgenomen € 31 mln. voor 2022 voor Duurzaamheid en Energietransitie, is de prognose dat vanaf 2023 bijna € 100 mln. besteedbaar is vanuit de reserve Energietransitie en Duurzaamheid. Programmalijn

x € mln.

Bedrag

Verduurzaming van woningen

13

Verduurzaming van gemeentelijk vastgoed

5

Verduurzaming van bronnen, netten en opslag

0,1

Verduurzaming van de openbare ruimte

3,5

Adaptief beleid

1,9

Programma- en proceskosten

7,5

Totaal

31

Tabel besteding Enecomiddelen 2022 programmalijn

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: De raad van de gemeente Den Haag, Gezien het voorstel van het college van 21 december 2021, Besluit: I. In te stemmen met de inzet van de Enecomiddelen voor Duurzaamheid en Energietransitie (€ 31 mln.) voor 2022 zoals vastgesteld in de programmabegroting 2022-2025, volgens de lijnen in dit raadsvoorstel; Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 10 februari 2022. De griffier,

De voorzitter,

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10235912

Bijlage 1: toelichting activiteiten 2022 per programmalijn 1. Verduurzaming van woningen De diverse financiële subsidies onder de paraplu van de regeling Wonen op schone energie worden een jaar doorgezet. Het gaat om de subsidies koken en verwarmen op schone energie, de isolatiesubsidie, subsidie voor groene daken, subsidie binnen de straataanpak en voor ooievaarspashouders is er een speciale regeling opgenomen. Van deze subsidies wordt veel gebruik gemaakt. Bewoners en ingeschakelde aannemers houden rekening met deze subsidies en plannen in de huidige markt meer dan een half jaar vooruit conform oproepen uit uw raad. Ook realiseren we een volledige rentekorting bij verduurzamingsleningen voor Haagse eigenaren van grondgebonden woningen of appartementen uit het nationale Warmtefonds. Daarnaast is er geld gereserveerd voor het Lokale Initiatievenfonds voor Schone Energie (LISE). Dat start in 2022 kleinschalig start met een pilot. Bij succes zal een voorstel voor LISE aan de raad voorgelegd. De straataanpak wordt conform aangenomen motie voortgezet om de bestaande straten te versnellen en nieuwe straten op te starten (RIS309662). Het aanbieden van energiebesparende maatregelen zoals radiatorfolie, cv inregelen, douchekop, LEDlampen en tochtstrips, lopen gewoon door.

Subsidies uit de Rijksregeling voor plekken met de hoogste geluidsbeleving in onze stad worden direct gekoppeld aan isolerende maatregelen. Ook waar we al werken aan geluidssanering bieden we extra duurzaamheidsmaatregelen aan. Ook duurzame dakenjacht loopt door. Met activiteiten als de CLLD aanpak en de Energie uit de wijk Challenge wordt de zichtbaarheid betrokkenheid en initiatieven van en met bewoners vergroot. De toppers van de Challenge zijn bekend en gaan in 2022 aan de slag met hun winnende plannen. De ingezette wijkaanpak loopt ook door, zoals de gestarte VvE aanpak in Mariahoeve, de Blok voor Blok aanpak in Zuidwest, wijkaanpak Binckhorst en CID en de voortzetting van ondersteuning van lopende wijkinitiatieven en bewoners in de Vruchtenbuurt, Vogelwijk en Ypenburg. De aanpak in Mariahoeve en de proeftuin aardgasvrije wijken zijn ook gekoppeld aan Europese en BZK subsidie. In de Proeftuin Aardgasvrije wijken wordt samengewerkt met woningcorporaties om de woningen van de corporaties transitieklaar te maken en aan te sluiten op schone energie. Met De Blok voor Blok aanpak in Zuidwest, worden extra aansluiting van woningen op de HAL gerealiseerd.

De succesvolle regelingen en de acties in de wijken vragen extra inzet van medewerkers voor het uitvoeren, verleiden en partijen bij elkaar brengen; bijvoorbeeld ondersteunende duurzaamheidsmakelaars, scans, hou van je huis medewerkers die de wijken in gaan, afhandelen van aanvragen, energiemenukaart en inkoopacties. 2. Verduurzaming van gemeentelijk vastgoed We verduurzamen het gemeentelijk vastgoed conform eerder raadsbesluit om de helft van ons vastgoed ver verduurzamen en maken onze panden energieneutraal of klaar voor de aansluiting op een schone energiebron conform het eerder vastgestelde beleid. De voorbereiding van concrete werkzaamheden en het tot overeenstemming komen met huurders/ gebruikers gebeurt meestal kostenefficiënt, gekoppeld aan een onderhoudsplan. Ter besteding van de indicatieve € 20 mln. (€ 15 mln . in 2020-2021 en € 5 mln. in begroting 2022) zijn 43 panden in diverse stadia van verduurzaming en ontwikkeling; van nader constructief onderzoek tot uitvoering, 34 panden zijn hierbij koploper en 9 panden dienen eind 2022 ook in de markt gezet te worden met de resterende € 5 mln. als budgettaire dekking. 3. Verduurzaming en aanleg van energiebronnen, -netten en-opslag Voor de ontwikkeling van bronnen en netten is er het ED-fonds (Energiefonds Den Haag). Voor 2022 is geen nieuwe bijdrage vanuit de gemeente voorzien.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10235912

Na verwachte herfinanciering en aflossingen zijn nieuwe investeringen in hernieuwbare bronnen mogelijk zoals voor geothermiebronnen en energiecoöperaties. De gereserveerde middelen voor 2022 zijn om door te gaan met lopende voorbereidingen voor concessies in o.a. Laakhavens en Binckhorst. Dit is onlosmakelijk onderdeel van de gebiedsontwikkelingen. Vanuit programma en proceskosten wordt voor de CID Policy en Security Campus in 2022 een warmteplan opgesteld om nieuwbouwwoningen aan te sluiten op het te ontwikkelen duurzaam lage temperatuur warmtenet. Ook wordt verder gewerkt aan de voorbereidingen voor het realiseren van lokale bronnen zoals een verbinding met het Westland en de geothermielocaties in De Binckhorst, Ypenburg en aan het De Constant Rebecqueplein. Aan de raad is onlangs de rapportage "Locatieverkenning geothermie Den Haag" toegezonden. 4. Verduurzaming van de openbare ruimte In het Convenant Scheveningen Haven is met de bewoners en ondernemers afgesproken dat er walstroom komt. Doel is het reduceren van de stikstof- en CO2 uitstoot, schone lucht, het verbeteren van de leefomgeving en het stimuleren van de maritieme economie. Het rijk zal, naar verwachting, ca. 30% van de onrendabele top subsidiëren. Het resterende bedrag wordt uit de Enecomiddelen betaald.

Om de enorme groei van het elektrisch vervoer in de komende jaren te accommoderen, realiseren we een laadinfrastructuur voor de HMS en een dekkend laadnetwerk in de stad. Middelen zijn nodig om ook in 2022 de nieuwe aanvragen in behandeling te kunnen nemen en binnen afzienbare tijd een laadpaal te kunnen plaatsen. Met het investeren wordt van 2022 t/m 2024 de uitrolsnelheid van laadpalen verdubbeld van gemiddeld 200 naar 400 palen per jaar. De totale investering is geheel revolverend. Het raadsvoorstel hiervoor en bijbehorende uitvoeringsplan komt op korte termijn naar de raad. 5. Adaptief beleid De activiteiten onder dit onderdeel voor 2022 hebben betrekking op het ondersteunen van bedrijven en het opzetten van organisatievormen om partijen bij elkaar te brengen voor concrete projecten in de stad om gebouwen over te laten gaan op schone energie. Het afstemmen tussen private en publieke investeringen is nodig om de energietransitie mogelijk te maken. Hiervoor willen we investeringen in bronnen en woningen beter aan elkaar te koppelen met de bedoeling om hiermee tevens extra fondsen en investeringen van marktpartijen, de EU, het Rijk en de provincie beschikbaar te krijgen. Dit sluit aan bij de intensieve aanpakken in zuidwest, Mariahoeve en de Vruchtenbuurt en betreft bijvoorbeeld ook onderzoek WOM.

We gaan onze MKB-aanpak versterken voor het verduurzamen van bedrijventerreinen, het opzetten van duurzaamheidskringen met ondernemers, buurthuizen de Haagse horeca. Afspraken zijn en worden gemaakt met ondernemers en leveranciers. Voor de inzet van MKB scans heeft de aanbesteding plaatsgevonden. We ondersteunen Haagse ondernemers bij het verduurzamen van hun bedrijf door energieadviezen aan te bieden, collectieve inkoopacties te organiseren en innovatie te stimuleren onder andere voor de horeca. We nemen deel aan 100 climate neutral cities dat kansen biedt om in de voorhoede te staan bij Europese subsidie- en investeringsprogramma’s waarmee een multiplier effecten kan worden bereikt. Daarnaast ontstaat er meer animo voor verduurzaming door de stijgende energieprijzen en omdat de SDE ronde 2022 halverwege het jaar valt gaan we ondernemers daar uiteraard op tijd mee helpen.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10235912

6. Programma- en proceskosten Voor de uitvoering van alle werkzaamheden zijn de gemeentelijke cofinanciering alsook de financiering van de programma- en proceskosten inclusief de apparaatskosten uit de Enecomiddelen onontbeerlijk. Dit blijft zo tot medio 2022 in afwachting van het nieuwe coalitieakkoord en/of tot duidelijk is wat de landelijke financiering uit het nieuwe regeerakkoord dekt. Dit omvat onder andere de voorbereiding van plannen en beleid zoals de Transitievisie Warmte, de RES, bodemenergieplannen, warmteplannen, Energierijk Den Haag, onderzoek-, inkoop- en juridische kosten, marktverkenningen, de uitvoering van projecten en de inzet in de wijken met communicatie en participatie. Ook het organiseren van burgerraden horen hierbij. Door financiering vanuit de Enecomiddelen lopen alle werkzaamheden door.

7/7