20220209-RIS310950 GEAMENDEERDVoorstel van het college inzake Beleidskader verbonden partijen Den Haag 2022

Datum

Registratienummer

14 december 2021

BSD/10228508 RIS310950

Voorstel van het college inzake Beleidskader verbonden partijen Den Haag 2022 Afgelopen jaar is het beleidskader verbonden partijen geëvalueerd en herijkt. Inmiddels is de herijking van het beleidskader afgerond en in dit raadsvoorstel wordt het geactualiseerde beleidskader verbonden partijen (bijlage 1) aan u voorgelegd. U wordt gevraagd het beleidskader vast te stellen, waardoor de gemeente de uitgangspunten en principes uit dit beleidskader in de praktijk zal toepassen. Herijking beleidskader verbonden partijen Verbonden Partijen spelen een grote rol bij het realiseren van de Haagse publieke belangen en die rol zal de komende jaren blijven. Gedacht kan worden aan de rol van HTM om aan de groeiende stad passend OV te bieden, de toekomstige bijdrage van HMS aan duurzame afvalinzameling en de uitdagingen van Dunea om schoon drinkwater te kunnen blijven leveren. Het huidige beleid van de gemeente stelt dat het beleidskader verbonden partijen een keer in de vier jaar wordt herijkt en ter vaststelling aan de raad wordt voorgelegd. Het huidige beleidskader dateert uit 2017 en naast het beleidsmatige argument hebben ook recente ontwikkelingen ertoe geleid dat het beleidskader aan vernieuwing toe is. Op het gebied van verbonden partijen is het een dynamische periode geweest, waarin de gemeente voor nieuwe uitdagingen is komen te staan.

Voorbeelden hiervan zijn de verkoop van Eneco en het verzoek van Stedin aan de gemeente om extra kapitaal beschikbaar te stellen. Deze ontwikkelingen vragen een actieve rol van de gemeente in de beheerfase en het nieuwe beleidskader biedt hiervoor uitgangspunten. Ook wordt de gemeente regelmatig gevraagd om risicovol in externe organisaties te investeren. In zo’n situatie maakt de gemeente een afweging of de investering het Haags publiek belang dient en het juiste instrument is om dit publieke belang te realiseren. Het nieuwe beleidskader biedt ook hier kaders voor. Nieuw in dit beleidskader De basis van het vorige beleidskader is in stand gebleven en een aantal zaken zijn verder uitgediept en verscherpt. Het beleidskader sluit hierdoor aan op actuele ontwikkelingen en is in lijn met het beleid dat het Rijk, Rotterdam en Amsterdam bij respectievelijke deelnemingen en verbonden partijen hanteren. De belangrijkste aanvullingen en verscherpingen ten opzichte van het vorige beleidskader zijn: • Toetsingskader dat handvatten biedt voor het aangaan en evalueren van verbonden partijen. Het toetsingskader objectiveert en operationaliseert de afweging om een verbonden partij aan te gaan, en biedt een basis om verbonden partijen grondig te evalueren. • Het proces van aangaan en afstoten van verbonden partijen is nader uitgewerkt.

• Het beheer van verbonden partijen is verder uitgewerkt en verduidelijkt. In het beleidskader wordt beschreven op welke onderdelen de gemeente zeggenschap wenst uit te oefenen om haar publieke doelen te realiseren • De bestuurlijke verhoudingen binnen het college, tussen gemeenteraad en college, en tussen de gemeente en de verbonden partijen wordt beschreven

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10228508

•

In bijlage 1 is een inventarisatie van de verbonden partijen gemaakt, per verbonden partij wordt de reden (publiek belang) voor het aangaan van de verbonden partij inzichtelijk gemaakt.

Toelichting Het geactualiseerde beleidskader biedt leidende principes en uitgangspunten voor de wijze waarop de gemeente de komende periode met haar verbonden partijen omgaat. Het geactualiseerde beleidskader is ten opzichte van de vorige versie op onderdelen uitgebreid om invulling te geven op de actuele ontwikkelingen. In de onderstaande toelichting wordt het beleidskader op hoofdlijnen samengevat en wordt aangeven op welke wijze het vorige beleidskader is gewijzigd De basis hetzelfde Het geactualiseerde beleidskader verbonden partijen borduurt voort op het beleidskader uit 2017 (RIS296619). Het beleidskader beschrijft de “levensloop” van een verbonden partij; van het aangaan, beheer tot het evalueren (en afstoten) ervan. Het nieuwe beleidskader is verder uitgediept en op onderdelen verscherpt. Voor het aangaan en evalueren van een verbonden partij wordt een toetsingskader gehanteerd, voor het beheer van verbonden partijen worden handvatten gegeven. Dit is nodig om in te spelen op (beleids)ontwikkelingen en dit kan ook handvatten bieden om in bepaalde situaties te handelen. Aangaan en evalueren van verbonden partijen Een belangrijk onderdeel van dit beleidskader is het toetsingskader. Het toetsingskader wordt gebruikt als de gemeente een afweging maakt om verbonden partijen aan te gaan en periodiek evalueert.

Het doel van het toetsingskader is om de keuze om een verbonden partij aan te gaan of aan te houden te objectiveren, concretiseren en operationaliseren. Het toetsingskader bestaat uit een viertal hoofdvragen en heeft het doel om inzichtelijk te maken of er sprake is van een publiek belang, of de gemeente dit belang gaat behartigen en op welke wijze dit gebeurt. Door antwoord te geven op de hoofdvragen uit het toetsingskader wordt invulling gegeven aan de belangrijkste principes die de gemeente hanteert om in verbonden partijen te participeren. Het toetsingskader bevat de juiste hoofdvragen, en die zullen in de praktijk naar gedetailleerde vragen worden uitgewerkt. Hierdoor worden grondige analyses mogelijk en de vragen zullen aansluiten op de karakteristieken van de specifieke verbonden partij. Het evalueren van een verbonden partij met een wettelijke basis zoals de GGD zal bijvoorbeeld anders zijn dan een meer commercieel georiënteerde verbonden partij zoals de visafslag. Beheer verbonden partijen De verbonden partijen van de gemeente voeren taken uit waardoor de publieke belangen van de gemeente Den Haag worden gerealiseerd. Het realiseren van de publieke belangen gebeurt in de beheerfase. Een goede invulling van het beheer van verbonden partijen is daarom essentieel.

Goed beheer van de gemeente in de beheerfase is te vertalen naar de volgende doelstellingen; Het borgen van het publiek belang; Het behoud van geïnvesteerd maatschappelijk vermogen, optimaal financieel presteren en het borgen van een eventuele dividenduitkering en risicobeheersing; Het voeren van goed ondernemingsbestuur (‘good governance’);

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10228508

De gemeente kan tijdens de beheerfase op verschillende manieren invloed uitoefenen om bovenstaande doelstellingen te bereiken. Wettelijk is bepaald dat de gemeente in de rol van aandeelhouder van een vennootschap de jaarrekening goedkeurt, het bestuur benoemt en ontslaat en het beloningsbeleid vaststelt. Naast de wettelijke bepalingen kan de gemeente via de statuten additionele rechten en zeggenschap verkrijgen, waardoor zij op meerdere onderdelen invloed kan uitoefenen. In het beleidskader wordt beschreven op welke wijze de gemeente invloed kan krijgen en kan sturen op het benoemings- en beloningsbeleid, en de totstandkoming van de strategie en het doen van investeringen. Dit alles met het doel bovenstaande doelstellingen te realiseren. Gemeentelijke governance Het beleidskader beschrijft hoe de verantwoordelijkheden over verbonden partijen binnen het college, tussen gemeenteraad en college, en tussen de gemeente en de verbonden partijen zijn ingericht. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het stellen van kaders op hoofdlijnen en het controleren van het college. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het gemeentelijke beleid ten opzichte van de verbonden partijen. Binnen het college is de beleidswethouder degene die het desbetreffende beleidsterrein in portefeuille heeft.

Deze wethouder is verantwoordelijk voor de inhoudelijke en beleidsbepalende kant van de verbonden partij in kwestie en bewaakt de borging van het publiek belang. Voor een eenduidige en volledige beheersing van verbonden partijen is de centrale coördinatie van de verbonden partijen bij de wethouder Financiën belegd. De wethouder Financiën is aanspreekbaar op het (financiële) beheersing, toezicht en het behoud van publieke waarde. Uitwerking naar de praktijk Het beleidskader is een uiteenzetting van de uitgangspunten en principes die de gemeente bij het aangaan, beheer en afstoten van verbonden partijen hanteert. In veel gevallen worden in het beleidskader handvatten gegeven die in de praktijk kunnen worden toegepast. Maar op onderdelen dienen deze principes verder te worden uitgewerkt om praktische toepassing mogelijk te maken. Voorbeelden hiervan zijn het toetsingskader en de exacte invulling van (aandeelhouders) bevoegdheden tijdens de beheerfase. De drempelbedragen voor investeringen waarboven de gemeente een goedkeuringsbevoegdheid wenst, zal in de praktijk per verbonden partij verschillen. Nadat het beleidskader wordt vastgesteld zal de gemeente werken aan praktische uitwerking voor de onderwerpen waarvoor dat verder nodig is. Verdere proces Nadat het beleidskader is vastgesteld zal de gemeente starten met de evaluatie van de verbonden partijen.

De verbonden partijen worden op basis van het geactualiseerde beleidskader geëvalueerd. Hiermee wordt begin 2022 een start gemaakt.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10228508

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: De raad van de gemeente Den Haag, Gezien het voorstel van het college van 14 december 2021, Besluit: I. II.

III.

Het Beleidskader Verbonden Partijen 2022 vast te stellen, ter vervanging van het beleidskader 2017 (RIS 296919). In te stemmen om de volgende instrumenten uit het beleidskader in te zetten om de Haagse publieke belangen bij verbonden partijen te realiseren; a) Het toetsingskader wordt gehanteerd om te bepalen of de gemeente een verbonden partij aangaat; b) Tijdens de beheerfase (onder andere) sturen op het benoemings- beloningsbeleid, de strategie en investeringen, om de doelstellingen en publieke belangen tijdens deze fase te realiseren; c) Voor de periodieke evaluaties van verbonden partijen wordt het toetsingskader gehanteerd; d) De verbonden partijen in 2022 aan de hand van het toetsingskader uit het nieuwe beleidskader te evalueren. In te stemmen dat duurzame bedrijfsvoering en de route naar klimaatneutrale bedrijfsprocessen een onmisbaar onderdeel is van het publieke belang en dat de gemeente, binnen haar bevoegdheid als aandeelhouder, actief stuurt om dit te stimuleren en te borgen.*

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 10 februari 2022. De griffier,

De voorzitter,

* geamendeerd in de raadsvergadering van 10 februari 2022.

4/4