2021121516-RIS310647 Voorstel college Beleidsplan Professioneel Welzijnswerk 2021-2024 Versterken Verbinden

Datum

Registratienummer

30 november 2021

DPZ/10206636 RIS310647

Voorstel van het college inzake raadsvoorstel beleidsplan Professioneel Welzijnswerk 2021-2024 "Versterken & Verbinden" In een stad waar we bouwen aan verbinding, vertrouwen en gemeenschapszin is het professioneel welzijnswerk van onschatbare waarde. Deze vakmannen en – vrouwen staan met beide benen midden in de Haagse wijken en buurten. Zij dragen bij aan hoe onze jeugd opgroeit. Zijn vertrouwde gezichten in de wijk en een belangrijke steun wanneer het even niet lekker loopt in het leven. Veel van dit werk vindt plaats achter de schermen, naast en met bewoners. Van onschatbare waarde, maar minder zichtbaar voor mensen waarmee alles goed gaat. Tijdens de Coronaperiode hebben we met elkaar de flexibiliteit en impact van het professioneel welzijnswerk gezien. Op deze momenten was het professioneel welzijnswerk goed zichtbaar. Tientallen initiatieven zijn aangejaagd en/of ondersteund door het welzijnswerk. Voor veel mensen hebben deze initiatieven de corona periode meer dragelijk gemaakt. Er was aandacht vanuit het jongerenwerk voor veel jongeren die enkel nog op straat konden hangen. Zij werden geboeid door de activiteiten van het jongerenwerk. Zo hield het jongerenwerk een oogje in het zeil. De Servicepunten XL stonden paraat voor alle mensen met vragen en zorgen. Het welzijnswerk was te allen tijde zichtbaar en aanwezig voor de mensen die dit het hardst nodig hadden.

Deze aanwezigheid van vakmensen in de frontlijn vinden we belangrijk. Daarom herwaarderen we met het beleidsplan Professioneel Welzijnswerk 2021 – 2024 “Versterken en Verbinden” deze professionals. Professionals die mensen niet uit het oog verliezen als ze vereenzamen, geen aansluiting meer vinden, of anderszins achterop raken. Professionals die verbindingen leggen tussen mensen, tussen groepen, haarfijn aanvoelen waar het in wijken lekker loopt en waar niet. We zetten met dit plan de essentie van het professioneel welzijnswerk centraal: welzijnswerkers die toegerust zijn om hun werk te doen en oog hebben voor de mens en de groep. Die de ruimte krijgen om met kleine interventies het verschil te maken. Het is essentieel dat de welzijnsprofessionals in de haarvaten van de wijk aanwezig zijn. Alleen zo is het mogelijk om tijdig te signaleren en dat duwtje in de rug te geven wanneer nodig. Zo kan erger worden voorkomen of juist tijdig hulp in worden geschakeld. Dit alles begint bij het goed in positie brengen en uitrusten van het Haags jeugd- en jongerenwerk, opbouwwerk en maatschappelijk werk. Daarvoor is dit beleidsplan een eerste stap. Doel van het beleidsplan is om, na jaren van veranderingen, rust en continuïteit te bieden aan het professioneel welzijnswerk en weer een stevige basis neer te zetten. Dit vraagt meer dan enkel kijken naar efficiëntie.

Dat gaat ook over het effectief inzetten van middelen, en het maken van impact voor onze inwoners. De Haagse inwoners zijn meer dan een nummer, daarom is een gezonde balans van menselijkheid en zakelijkheid nodig. Welzijn is namelijk niet alleen te vatten in cijfers, maar gaat juist om menselijk contact.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoon : 14070 publiekszaken@denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10206636

Een klein zetje krijgen of soms even mogen leunen op een professional kan het verschil maken. Dit zijn kleine interventies, moeilijk meetbaar, maar voor velen van onschatbare waarde als het even tegenzit. Dit vraagt ook om het nuanceren van de uitgangspunten van de participatiesamenleving. Momenteel verwachten we veel van kwetsbare mensen en de sociale netwerken die zij om zich heen hebben. Dit vraagt om bouwen aan onze samenleving waarin mensen zichzelf kunnen zijn, waar de sociale structuur een vangnet biedt waar mogelijk, maar ook waar de professionaliteit van het welzijnswerk een centrale plaats heeft. Werken aan zelfredzaamheid blijft een belangrijk uitgangspunt en samenredzaamheid is dat evenzeer. Het professioneel welzijnswerk heeft dan ook zowel oog voor zelfredzaamheid, als het bouwen aan de samenleving waarin men elkaar helpt wanneer nodig. Dit vraagt om vertrouwde gezichten op straat, in het buurthuis en de Servicepunten XL. De welzijnsprofessionals zijn zichtbaar, signaleren, verbinden en voorkomen. Dit doen zij vanuit vakmanschap, professionaliteit en in samenwerking met maatschappelijke partners in het voorliggend veld en de keten. Daarmee zijn welzijnsprofessionals verbinders pur sang en een eerste aanspreekpunt voor bewoners. Het effectief en efficiënt inzetten van het professioneel welzijnswerk vraagt om zakelijkheid en onderling vertrouwen.

Het maken van duidelijke afspraken over geld, inzet en verantwoording is belangrijk. Maar ook durven en kunnen vertrouwen op de professionaliteit van de welzijnsorganisaties en de professionals die met de voeten in de klei staan. Met dit beleidsplan zetten we het kader neer voor deze herijking van het professioneel welzijnswerk. De afgelopen jaren heeft de gemeente zich gericht op het organiseren van de taken die in 2015 zijn overgekomen vanuit het Rijk. Daarmee is een basis gecreëerd waar een stad als Den Haag trots op mag zijn. Het roept echter ook de vraag op hoe we de beoogde beweging van kostbare zwaardere geïndiceerde zorg naar preventieve collectieve voorzieningen kunnen doorzetten. Dit vraagt meer dan het versterken van de signalerende en preventieve functie in de wijken die met dit beleidsplan wordt beoogd. Investeren in meer samenhang van beleid in het sociaal domein is dan noodzakelijk. Dit ziet het college als een belangrijke opgave voor de toekomst. Het college neemt u met dit raadsvoorstel mee in de belangrijkste voorgestelde beleidskeuzes uit het beleidsplan Professioneel Welzijnswerk 2021-2024. Alvorens de inhoudelijke beleidskeuzes toe te lichten blikt het college graag terug op een interactief proces waarmee het nieuwe beleid tot stand is gekomen.

Participatie bij vormgeving nieuw beleid In juli 2020 is uw raad geïnformeerd over de route naar nieuw welzijnsbeleid (RIS305699). Uw raad heeft hierbij op een tweetal momenten haar inbreng gegeven. Zo vond op 11 november 2020 een werkbespreking plaats over de waarde van het welzijnswerk, gevolgd door een gesprek met uw raad op 28 januari jl. De welzijnsorganisaties zijn actief betrokken via diverse participatiesessies en circa 120 professionals hebben via een enquête hun input kunnen leveren. Vervolgens zijn ook zij geconsulteerd over het voorliggende beleidsplan. Het college heeft zich ook laten adviseren door een tweetal adviesorganen: De Cliëntenraad Sociaal Domein en de Adviescommissie Welzijn 2021, bestaande uit onafhankelijke experts op welzijnsgebied. Beide adviezen voorzien van collegereactie zijn bij dit raadsvoorstel bijgevoegd. Deze brede betrokkenheid heeft het college als zeer waardevol ervaren. Het heeft dit beleidsplan helpen vormen en op diverse punten verrijkt en draagvlak onder deelnemers vergroot.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10206636

Herijkingen welzijnswerk Het is alweer even terug dat Den Haag algemeen beleid op het welzijnswerk formuleerde. Voor het laatst in 2011 (RIS180162). Met de kaders in dit beleidsplan willen we het welzijnswerk optimaal aan laten sluiten op wat nodig is in Den Haag. De stad verandert immers met de tijd. Den Haag groeit en is van samenstelling veranderd. Dit is terug te zien in onze wijken en buurten. De doorzettende individualisering en verandering van sociale structuren in Den Haag zet de gemeenschapszin verder onder druk. In financiële zin constateren we dat het welzijnswerk in de afgelopen 15 jaar onder druk gestaan heeft. Dit mede tegen de achtergrond van de gekorte budgetoverheveling vanuit het Rijk waarop de gemeente Den Haag moest anticiperen. De laatste taakstelling is in 2020 ingevuld. Meer doen met minder middelen en mensen kent zijn grenzen en we moeten erkennen dat de maatschappelijke opgaven niet kleiner zijn geworden. Ook recente ontwikkelingen nopen tot herijkingen. Zo stelt de kadernota subsidies nieuwe eisen aan de subsidiëring van onder andere het professioneel welzijnswerk. Dit vraagt om het tastbaar maken van preventieve resultaten.

Daarnaast adviseerde de Nederlandse School voor het Openbaar Bestuur in haar rapport “Verhoudingen verhelderen” (RIS306592) te werken aan een zakelijke subsidierelatie, met duidelijke kaders, eenduidige verwachtingen en een vernieuwde wijze van monitoring en verantwoording. Tot slot is een belangrijke ontwikkeling de wijze waarop de gemeente steeds meer informatiegestuurd en datagedreven werkt. Dit vraagt om het beter benutten van instrumenten als de wijkagenda’s en het Wmo voorspelmodel voor het professioneel welzijnswerk. Een verbonden samenleving: de kracht van ontmoeting en gemeenschapszin De coronacrisis heeft ons als samenleving scherp de waarde van sociale structuren en een verbonden samenleving getoond. De initiatieven die met corona ontstaan zijn, hebben zichtbaar gemaakt hoe betekenisvol welzijnswerk kan zijn in het leven van Hagenaars en Hagenezen, jong en oud. Voor sommige inwoners en in sommige buurten ontstaat die verbonden samenleving niet vanzelf. Daar is hulp nodig, tijdelijk of blijvend. Door de hele stad, in elke wijk of buurt zijn bewoners die een steuntje in de rug van het welzijnswerk nodig hebben. Die het niet alleen kunnen. Daarnaast zien we in kwetsbare wijken een opeenstapeling van maatschappelijke vraagstukken die het persoonlijk welzijn kunnen raken en grote groepen bewoners kwetsbaar maken. We willen het welzijnswerk gericht inzetten.

De gemeente Den Haag zet met het professioneel welzijnswerk in op drie thema’s: actief samenleven (opbouwwerk), opgroeien en ontwikkelen (jongerenwerk) en ondersteunen kwetsbare inwoners (maatschappelijk werk en ouderenwerk). Ambities welzijnswerk Het professioneel welzijnswerk heeft een belangrijke signalerende, preventieve en soms ook ondersteunende rol op deze drie thema’s. We streven hierbij de volgende ambities na: 1. Actief samenleven Onze ambitie: Hagenaars voelen zich thuis in hun wijk, zijn in staat zichzelf te organiseren en willen een bijdrage leveren aan de fysieke en sociale leefbaarheid. Hiermee bouwen wij aan een veerkrachtige samenleving waarin mensen naar elkaar omkijken, gemeenschapszin ervaren en zich thuis voelen. 2. Opgroeien en ontwikkelen Onze ambitie: Zoveel mogelijk Haagse jeugdigen kunnen veilig opgroeien in een omgeving waar ze worden erkend en gewaardeerd, krijgen de kans om zich zo goed mogelijk te ontwikkelen, zijn in staat kansen te grijpen, verantwoordelijkheid te nemen en worden hiermee voldoende voorbereid op een volwassen bestaan.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10206636

3. Ondersteunen kwetsbare inwoners Onze ambitie: Inwoners van Den Haag zijn zoveel als mogelijk zelfredzaam en kunnen – naar vermogen - participeren in de samenleving. Het lukt niet iedereen om in onze steeds complexer wordende maatschappij zelfredzaam te zijn. Sommige mensen hebben daarbij ondersteuning nodig. Inwoners die professionele hulp en ondersteuning nodig hebben, kunnen terecht bij de Servicepunten XL en de welzijnsprofessionals in de wijk. Hiermee worden zij in staat gesteld hun weg naar instanties te vinden, hun problemen op te lossen, een ondersteunend netwerk op te bouwen, (weer) meer zelfredzaam te worden en actief mee te doen in de samenleving. Deze ambities behoeven verdere inkleuring. Daarom zijn deze ambities in het beleidsplan vertaald naar doelstellingen voor jongerenwerk, opbouwwerk en maatschappelijk werk. Deze doelstellingen dienen als kader en worden verder ingekleurd met kennis en kunde van de stakeholders in de stad. Voor het gebiedsgericht welzijnswerk legt het college de verbinding met de wijkagenda’s (RIS 307151) die worden benut bij de uitvraag aan, en de planvorming door de welzijnsorganisaties. Zo wordt de inzet van het professioneel welzijnswerk in de stad optimaal afgestemd op wat waar nodig is.

Versterken samenwerking in het sociaal domein Deze verdere inkleuring is nodig, want de maatschappelijke vraagstukken in onze stad zijn taai en complex en verdienen daarom verdere duiding. Deze duiding is ook van belang om de doelstellingen waar het professioneel welzijnswerk aan bijdraagt in het licht van de complexiteit van het grootstedelijke Haagse sociaal domein. In deze context levert professioneel welzijnswerk dag in dag uit een belangrijke bijdrage in het leven van velen. Wij kunnen echter niet van het professioneel welzijnswerk verwachten dat zij deze vraagstukken eigenstandig oplost. Daarom is samenwerking tussen het professioneel welzijnswerk en andere partijen in het sociaal domein cruciaal. Om de beste resultaten te behalen werken welzijnswerkers samen met onder andere scholen, politie, Jmo / Wmo teams, sportverenigingen, bewonersorganisaties, vrijwilligersorganisaties, woningbouwcorporaties, etc. Deze samenwerkingen krijgen in het beleidsplan ruim aandacht. Wat gaan we doen? De koers voor het welzijnswerk Met dit beleidsplan wil het college de essentie van het welzijnswerk centraal stellen; een stevige basis voor het welzijnswerk en het creëren van rust en continuïteit. Dit vraagt om opnieuw kijken naar wat we van het professioneel welzijnswerk vragen en hoe we dit organiseren. 1.

Inhoudelijke herijkingen De drie ambities krijgen hun inhoudelijke vertaling naar doelstellingen die passen bij het Den Haag van anno nu en de maatschappelijke opgaves die spelen in de stad. We expliciteren wat we hierin van het welzijnswerk verwachten. De belangrijkste wijzingen binnen de ambities zijn: voor samenlevingsopbouw richten we ons op de kern van het opbouwwerk en leggen de focus op vakmanschap, het faciliteren van bewonersparticipatie en zelforganisatie in Haagse wijken; het jongerenwerk krijgt meer dan voorheen, de ruimte om een activiteitenaanbod te organiseren voor jongeren. Zo stellen we hen beter in staat om jeugdigen aan zich te binden. We bieden meer ruimte voor het werken aan talent- en identiteitsontwikkeling in het vrijetijdsdomein voor jongeren; doorontwikkeling van de dienstverlening van de Servicepunten XL, waarbij versterken van de ketensamenwerking, het beter bereiken en zo optimaal mogelijk ondersteunen en versterken van kwetsbare personen centraal staan.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10206636

2.

Herijkingen in organisatie en financiering van het welzijnswerk

De belangrijkste beleidsvoornemens in de wijze waarop we het welzijnswerk organiseren en financieren zijn: we vinden rust en continuïteit belangrijk voor de Haagse welzijnsorganisaties; we onderzoeken hoe we kunnen komen tot meerjarige financiering, zodat er door welzijnsorganisaties duurzaam gewerkt kan worden aan maatschappelijke vraagstukken en het realiseren van impact, binnen de financiële kaders van programma 8 en 14 van de programmabegroting. Daarbij houden we rekening met de verschillende ontwikkelingen in den Haag en daarbuiten; we onderzoeken voor het gebiedsgericht welzijnswerk of er een noodzaak is voor een herverdeling van beschikbare financiële middelen over de stadsdelen de komende jaren; we herverdelen de beschikbare middelen voor de capaciteit per Servicepunt XL op basis van de behoefte per stadsdeel en per Servicepunt XL.

Waar nodig worden zo de structurele knelpunten per Servicepunt XL opgelost; we verstevigen de aansluiting van het welzijnswerk op de problematiek op wijk- en stadsdeelniveau door aan te sluiten op de wijkagenda’s; we verkennen hoe het we gebiedsgerichte welzijnswerk in stadsdeel Centrum duidelijker en eenvoudiger kunnen organiseren zodat dit beter aansluit op de complexe situatie in de wijken van dit stadsdeel; we introduceren een flexibel budget voor het gebiedsgerichte welzijn om in te kunnen spelen op ad hoc vraagstukken in de wijken; we reserveren budget voor Wmo-welzijn voor het versterken en uitbreiden van preventieve, algemene of collectieve voorzieningen die beter aansluiten op de geïndiceerde individuele maatwerkvoorzieningen; we ontvlechten de financiering van uitvoering en vastgoed om beter te kunnen sturen op de verschillende geldstromen en resultaten; we verstevigen de samenwerking tussen (stedelijke) ketenpartners en de samenwerking van partijen op wijkniveau en het aanscherpen van samenwerkingsafspraken; 3. Impactmeting Binnen de geldende kaders en regelgeving onderzoeken we de mogelijkheden van een vernieuwende rapportagesystematiek ten behoeve van de subsidieverantwoording en de bestuurlijke verantwoording waarbij aandacht is voor mogelijk andere vormen van verantwoording. Gedacht kan worden aan zoals storytelling, klanttevredenheid en impactmeting.

We zoeken hierbij een balans tussen informatiebehoefte en administratieve lastendruk. Hoe nu verder? De ontwikkelagenda 2021-2024 De nieuwe koers heeft impact op hoe we het welzijnswerk georganiseerd en gefinancierd hebben. We kiezen voor duurzaam en kwalitatief welzijnswerk in de stad. De herijkingen vragen om zorgvuldigheid in de implementatie. We doen dit stap voor stap en in samenwerking met de welzijnsorganisaties. We kiezen er dan ook bewust voor om met dit beleidsplan het kader te scheppen en de beleidsvoornemens niet op detailniveau in te vullen. Zo ontstaat ruimte voor het goede gesprek met de welzijnsorganisaties, waarbij gemeente en welzijnsorganisaties afspraken maken over de verhoudingen. Op deze manier geeft het college invulling aan de aanbevelingen vanuit het NSOB (RIS306592).

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10206636

Met het beleidsplan Professioneel Welzijnswerk 2021 – 2024 zetten we een nieuwe koers uit. Deze schept de randvoorwaarden voor het leggen van een stevige basis, rust en continuïteit voor het professioneel welzijnswerk. Met waardering van het vakmanschap van de welzijnswerkers in de frontlijn die een belangrijke signalerende, preventieve en ondersteunende functie vervullen binnen een grootstedelijk complex sociaal domein. Dit doet we door samenwerking te stimuleren en de juiste randvoorwaarden te realiseren, zodat ruimte ontstaat voor de professional om het welzijnswerk zo effectief mogelijk vorm te geven. Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 23 november 2021, besluit: het beleidsplan Professioneel Welzijnswerk 2021 – 2024 “Versterken & Verbinden” vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 16 december 2021. De griffier,

De voorzitter,

6/6