20210715-RIS308463 Voorstel van het college inzake Vaststellen warmteplan Binckhorst Trekvliet - Maanweg

Datum

Registratienummer

20 april 2021

DSB/10099565 RIS308463

Voorstel van het college inzake Vaststellen warmteplan Binckhorst: Trekvliet - Maanweg Inleiding Den Haag groeit fors. De gemeente heeft drie intensiveringsgebieden aangewezen waar grootschalige ontwikkeling met economisch programma, voorzieningen en woningbouw mogelijk is en gewerkt wordt aan een mooie en leefbare stad. Binckhorst is één van deze gebieden. In het huidige omgevingsplan Binckhorst kunnen in de Binckhorst totaal 5.000 woningen gerealiseerd worden. In het coalitieakkoord “Samen voor de Stad” is de wens uitgesproken om hier nog meer woningen te bouwen. Daarvoor is een studie ‘doorontwikkeling’ gestart. Vooruitlopend op de uitkomsten van dit traject, gaan we voorlopig uit van 7.500 nieuwbouwwoningen in dit warmteplan. Nieuwbouwwoningen mogen conform het Bouwbesluit niet meer op aardgas worden aangesloten. In het Stedelijk Energieplan is daarnaast als uitgangspunt opgenomen dat ook nieuwbouw van utiliteitsgebouwen aardgasloos is en vinden we het gebruik van het reeds aanwezige stadswarmtenet, met hoge temperatuur, voor alle nieuwbouw onwenselijk. De hoge temperatuur die dit net levert is nodig om een deel van de bestaande bouw in de Bickhorst en elders in de stad te kunnen verwarmen. Onderzoek wijst uit dat een lokaal collectief net op lage temperatuur een zeer goede oplossing is om nieuwbouw in dit warmteplangebied te voorzien van schone energie.

Het beoogde systeem wordt gevoed met warmte uit water (aquathermie), waarbij de duurzame warmte in de zomer wordt opgeslagen in ca. 24 WarmteKoudeOpslag-systemen (WKO) in de bodem in dit deelgebied om in de winter deze warmte te kunnen gebruiken. Het optimaal benutten van de aanwezige bodemenergie in combinatie met aquathermie komt niet of nauwelijks door middel van marktinitiatieven van de grond. Een regierol van de gemeente is nodig om een collectief warmte- en koudesysteem in de Binckhorst te realiseren. De projectontwikkelaars in dit ontwikkelingsgebied hebben allemaal een andere planning en belangen. Als zij zelfstandig ontwikkelen wordt het te druk in de ondergrond en wordt de bodemenergieopwekking inefficiënt of is er onvoldoende bodemenergie voor ontwikkelingen die later in de tijd gepland zijn. De gemeentelijke regierol wordt ingevuld door het aanbesteden van een concessie, zodat we als gemeente een marktpartij kunnen selecteren die de lokaal aanwezige bodemcapaciteit en aquathermie wel collectief, en daarmee efficiënt, benut en de beste prijs-kwaliteit biedt. Zo krijgen we een systeem dat optimaal en duurzaam gebruik maakt van lokale bronnen en betaalbaar is voor de eindgebruikers en ontwikkelaars. In het Bouwbesluit 2012 is opgenomen dat nieuwbouw verplicht gesteld kan worden aan te sluiten op een te realiseren warmtenet middels een warmteplan.

Het warmteplan wordt door het College ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd.

Collectief systeem en regie gemeente De gemeente neemt de regie door het vaststellen van een warmteplan, het laten vaststellen van een bodemenergieplan (is reeds gedaan, zie RIS304157) bij de provincie en het aanbesteden van een concessie. In de concessieovereenkomst wordt zeker gesteld dat het om een laagtemperatuur warmtesysteem gaat en er geen stadswarmte wordt aangesloten op dit systeem.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10099565

In deze concessieovereenkomst borgt de gemeente ook dat de economische prikkels voor het warmtebedrijf hand in hand gaan met onze doelstellingen op het gebied van duurzaamheid, klanttevredenheid en klantbetrokkenheid, o.a. door klantpanels en door een app aan te bieden die bewoners goed inzicht geeft in hun verbruik. In de prijsvorming wordt geborgd dat warmte niet meer kost dan elders in de stad en door de concurrentie in de aanbesteding worden prikkels opgenomen om lagere prijzen voor warmte en koude aangeboden te krijgen. Het bodemenergieplan zorgt voor optimaal gebruik van de ondergrond door het aanwijzen van de zoekgebieden voor WKO-bronnen, het warmteplan legt een verplichting op tot aansluiten van de nieuwbouw op het collectieve systeem en de concessie regelt aansluiting en levering van warmte aan de bewoners door een warmteleverancier. De marktconsultaties van Energie Rijk Den Haag (wat een samenwerkingsverband tussen ministeries, rijksvastgoedbedrijf, gemeente Den Haag en Provincie Zuid Holland is) en de markuitvraag van het gebied Laakhavens tonen aan dat er voldoende marktinteresse is voor de aanleg en exploitatie van een dergelijk collectief systeem. Meerdere partijen hebben aangegeven interesse te hebben, waardoor een succesvolle aanbesteding van de concessie aan een warmtebedrijf te verwachten valt.

In de aanbesteding sturen we op zowel de energieprestatie, leverzekerheid, klanttevredenheid, als de prijs. De belanghebbenden in dit deelgebied worden betrokken bij de plannen. Zij kunnen input leveren op het programma van eisen dat onderdeel is van de aanbestedingsstukken. Leren voor andere wijken De nieuwe warmtewet (Wet Collectieve Warmtevoorziening ligt ter consultatie en inwerkingtreding wordt 2022/2023 verwacht) legt de verantwoordelijkheid voor het aanwijzen van een warmtebedrijf bij de gemeente. We hebben de projectaanpak van het warmtesysteem Binckhorst in lijn met de nieuwe warmtewet uitgewerkt. We kunnen bij dit project ervaring opdoen met wat deze regierol betekent voor de gemeente. Door het grote aantal nieuwe woningen in een beperkt gebied, biedt dit een kans om regie te voeren op de ontwikkeling van een warmtesysteem zonder grote financiële risico’s voor de gemeente. De techniek van een WKO-warmtesysteem is niet innovatief; dergelijke systemen zijn al operationeel in Nederland. De aanpak van het gebiedsgericht ontwikkelen van een juridisch framework (bodemenergieplan, samenwerkingsovereenkomsten, warmteplan, aanbesteding van een concessie) blijft vernieuwend voor de Gemeente Den Haag. De aanbesteding van het warmtesysteem in Laakhavens die nu in de selectiefase is, is de eerste in Den Haag.

Bij het opstellen van het warmteplan en voor de aanbesteding stukken is gebruik gemaakt van deze ervaringen.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10099565

Figuur 1. Voor gebied Laakhavens (blauw) is reeds een warmteplan vastgesteld en de concessie aanbesteding gestart. Het rode gebied is het Binckhorst- warmteplangebied

Warmteplan Gemeenten zijn bevoegd een warmteplan vast te stellen en daarmee de aansluiting op een (aan te leggen) warmtenet te borgen voor nieuw te ontwikkelen bouwwerken, met uitzondering van woningen die particulier worden ontwikkeld (door (collectieve) zelfbouw). Nieuwbouwwoningen worden conform Bouwbesluit niet meer aangesloten op de aardgasinfrastructuur en het recht op een aardgasaansluiting is dus komen te vervallen. Door een warmteplan vast te stellen zal eveneens nieuwe utiliteitsbouw in het warmteplangebied aangesloten worden op het duurzame warmtenet en dus geen gasaansluiting krijgen. In een warmteplan wordt de energie- en milieuprestatie van het warmtesysteem beschreven en daarmee kan de energieprestatie van het bouwwerk worden bepaald. Het warmteplan geldt voor maximaal 10 jaar of totdat de maximale warmte- en koude capaciteit van het gebied, is opgewekt en dus het maximum aantal woningen is aangesloten dat het collectieve warmte- en koude-systeem aankan. Het maximum aantal woningen is berekend op de capaciteit van die bodemenergie door WKO-systemen met aquathermie en ligt op ca. 7.500 woningen. Hierdoor wordt de warmte- en koude capaciteit van het gebied optimaal benut. Het warmteplan bevat de normen voor het aantonen van de gelijkwaardigheid wat betreft energiezuinigheid, hernieuwbare energie en milieuparameters zoals NOx en fijnstof.

Het collectieve warmte- en koudesysteem vraagt een voorfinanciering van het warmtebedrijf. Door een warmteplan vast te stellen wordt voor de komende 10 jaar een aansluitplicht voor alle nieuwbouw geborgd, waardoor het warmtebedrijf zekerheid heeft dat nieuwbouw die ontwikkeld wordt ook aansluit en het bedrijf daardoor een renderende business case kan maken. In een warmteplangebied is het voor vastgoedeigenaren altijd mogelijk om een alternatieve bron te kiezen, mits deze aantoonbaar tenminste gelijkwaardige duurzaamheidsprestaties levert.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10099565

De aansluiting op het warmtesysteem, dat via een warmteplan wordt geborgd, is conform Bouwbesluit niet van toepassing op de bestaande gebouwen en de mogelijke (collectieve) zelfbouwers in de Binckhorst. Het warmtebedrijf wordt in de concessieaanbesteding wel gestimuleerd om overcapaciteit uit het warmtesysteem in te zetten om zoveel mogelijk bestaande bouw en zelfbouwers met een lage temperatuurvraag (ca. 40 graden) aan te sluiten op het collectieve warmtesysteem. Het plangebied waar dit warmteplan betrekking op heeft, is het gebied Binckhorst: deelgebied Trekvliet en Maanweg in Den Haag.

Figuur 2. Binckhorst: deelgebied Trekvliet-Maanweg Den Haag In bovenstaande figuur is op de plankaart het warmteplangebied Binckhorst met een rood kader aangegeven. Alle nieuwbouw in dit gebied valt binnen de reikwijdte van dit warmteplan. Er zijn ontwikkelingen gaande in het gebied, die vooralsnog buiten het warmteplan vallen omdat deze ontwikkelingen al een omgevingsvergunning hebben aangevraagd, of zich in een vergevorderd stadium bevinden of gekoppeld zijn aan deze ontwikkelingen. Nieuwbouwontwikkelingen die op korte termijn gerealiseerd worden, bevinden zich in figuur 2 in de gele cirkels.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10099565

Geldigheidsduur warmteplan De totale opwekcapaciteit van bodemenergie in combinatie met aquathermie in dit gebied en de energieprestatie van het warmtesysteem, zijn berekend op grond van het technische systeemprincipe voor het warmteplan. In de aanbesteding worden marktpartijen uitgenodigd een zo goed mogelijk plan in te dienen, dat onder meer de energieprestatiewaarden van het warmtesysteem van de inschrijver weergeeft. De inschrijver die de winnende bieding doet wordt gecontracteerd voor het warmtesysteem. De energieprestatiewaarden van dit plan worden dan overgenomen in het warmteplan. Het warmteplan treedt in werking zodra de exacte energieprestatiewaarden zijn opgenomen. Deze zijn ter vervanging van de verwachtte energieprestatiewaarden die eerst in het warmteplan zijn opgenomen. De exacte energieprestatiewaarden van het collectieve systeem worden aangeleverd door de partij die de beste prijs-kwaliteitverhouding heeft aangeboden aan wie de aanbesteding gegund wordt. De raad zal de bevoegdheid om de energieprestatiewaarden aan te passen, overeenkomstig de uitkomst van de aanbesteding, mandateren aan het college. Dan is voor de aanpassing geen nieuwe raadsbehandeling nodig. Aan het college zal ook de bevoegdheid worden gemandateerd om te besluiten dat het warmteplan in werking treedt zodra de exacte energieprestatiewaarden in het warmteplan zijn opgenomen.

Het warmteplan heeft een geldigheidsduur van 10 jaar, waarna de raad kan besluiten een aangepast warmteplan vast te stellen indien er nog ontwikkelingen zijn die aangesloten kunnen worden op het laagtemperatuur warmtesysteem na deze eerste periode van 10 jaar. Planning Voorbereidingen voor de aanbesteding van de concessie zijn in volle gang, uiteraard onder voorbehoud van vaststelling in de raad. De gunning van de concessie is voorzien in de eerste helft 2022. Na gunning wordt het warmteplan op basis van de energieprestatiewaarden van het definitieve ontwerp aangevuld en vastgesteld. De planning van de realisatie van het warmtenet is sterk afhankelijk van de planning van de bouwontwikkelingen in het gebied en zal in de komende 10 jaar na definitieve vaststelling van het warmteplan plaatsvinden.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10099565

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: De raad van de gemeente Den Haag, Gezien het voorstel van het college van 20 april 2021, Besluit: I. Het Warmteplan Binckhorst: Trekvliet – Maanweg, op grond van het Bouwbesluit 2012, ten behoeve van de realisatie van een collectief warmtesysteem op lage temperatuur voor de toekomstige nieuwbouw in dit deelgebied van de Binckhorst vast te stellen; II. Het college te mandateren om de energieprestatiewaarden aan te passen in het Warmteplan Binckhorst: Trekvliet - Maanweg overeenkomstig de uitkomst van de aanbesteding; III. Het college te mandateren om te besluiten dat het Warmteplan Binckhorst: Trekvliet Maanweg in werking treedt zodra de exacte energieprestatiewaarden in het warmteplan zijn opgenomen; IV. dat dit besluit wordt gepubliceerd in het gemeenteblad van week <in te vullen door BGS>, inclusief toelichting en bijlage terug te vinden zal zijn op de site www.denhaag.nl/bestuurlijkestukken, onder risnummer <in te vullen door BGS>. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 15 juli 2021. De griffier,

De voorzitter,

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10099565

Bezwaar Bent u het niet eens met dit besluit? En bent u belanghebbende? Dan kunt u een bezwaarschrift indienen. Stuur dit uiterlijk binnen zes weken na de datum bekendmaking van het besluit in. Maakt u gebruik van internet? Dien uw bezwaarschrift dan in via www.denhaag.nl/bezwaar. U heeft hiervoor DigiD nodig. Op www.denhaag.nl/bezwaar vindt u meer informatie. E-mailen kan niet. Beschikt u niet over internet, dan kunt u het bezwaarschrift ook opsturen naar het volgende adres: Gemeenteraad Postbus 19 157 2500 CD DEN HAAG Vermeld in uw bezwaarschrift: naam, adres, telefoonnummer (waar wij u overdag kunnen bereiken) en emailadres; de datum en handtekening; een duidelijke omschrijving van het besluit waartegen u bezwaar maakt. Stuur een kopie van het besluit mee en noem het kenmerk; de argumenten voor bezwaar.

7/7