20210714-RIS308739 Voorstel Voorontw. Tramlijn 16S Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR)

Datum

Registratienummer

18 mei 2021

DSO/10112590 RIS308739

Voorstel van het college inzake Voorontwerp Tramlijn 16S Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR) Aanleiding Eind 2016 is de Agenda Ruimte voor de Stad in de raad vastgesteld en in februari 2018 de Preverkenning Schaalsprong OV voor Den Haag & Regio. In deze beleidsstukken wordt uitgegaan van een flinke groei van het aantal inwoners, arbeidsplaatsen en bezoekers in Den Haag en regio. Rekening moet worden gehouden met een verdichting van de stad en een intensivering van de stedelijke functies binnen het bestaande stedelijk gebied. Den Haag zal de komende jaren blijven groeien van 538.000 inwoners in 2019 tot ca. 620.000-640.000 in 2040. Hiermee groeit ook de vraag naar mobiliteit. Het college wil een transitie naar een mobiliteitssysteem dat in de toekomst alle bewoners, bezoekers en bedrijven bedient. Onder deze mobiliteitstransitie wordt verstaan de noodzakelijke doorontwikkeling van het mobiliteitssysteem, zodat de stad de komende decennia bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig blijft. Een flink deel van de groei van de mobiliteit zal door het openbaar vervoer moeten worden opgevangen. Hiervoor moet het OV zowel in capaciteit uitgebreid als in kwaliteit worden verbeterd.

afbeelding 1: mobiliteitstransitie

De huidige rood-beige trams gaan door HTM vervangen worden door nieuwe lagevloertrams, waardoor de tracés van de lijnen waar deze trams nu nog op rijden (1, 6, 12 en 16) aangepast moeten worden. Tevens dienen in het kader van de Wet gelijke behandeling de halteperrons toegankelijk gemaakt te worden voor mensen met een fysieke beperking (perrons moeten langer, breder en hoger). Vooruitlopend op de instroom van de nieuwe trams zal de HTM vanaf eind 2022 Avenio’s op lijn 16 kunnen inzetten.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

dienst: afdeling-telefoon dienst: afdeling-website

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

De vervanging van de huidige trams door lagevloertrams is de aanleiding geweest om te starten met het project ‘Tramlijn 16S INTHR”, ‘S’ voor ‘Statenkwartier’. Hierin wordt een gedeelte van lijn 16, namelijk het gedeelte vanaf de eindhalte Van Boetzelaerlaan tot aan de Obrechtstraat, geschikt gemaakt voor de nieuwe lage vloertrams. De keerlus door de Frederik Hendriklaan / Pr. Mauritslaan / Doornstraat komt te vervallen, Zie afbeelding 2. Naast de werkzaamheden t.b.v. de komst van de nieuwe trams wordt op delen van het traject ook de riolering vervangen en worden kruispunten, de Statenlaan en de Stadhouderslaan heringericht om de verkeersveilheid te vergroten. De afgelopen periode is in overleg met bewoners, belanghebbenden en belangenorganisaties gewerkt aan een integraal ontwerp hiervoor, onder de naam ‘lijn 16S’.

afbeelding 2: plangebied / tracé Tegelijkertijd wordt er ook gewerkt aan twee andere delen van lijn 16. Namelijk 16M (Moerwijk), lopend vanaf Jonckbloetplein tot aan de Melis Stokelaanlaan, en 16Z (Zeeheldenkwartier), lopend vanaf het Kerkplein tot aan de Obrechtstraat. Ook van deze twee tracédelen worden de Voorontwerpen rond de zomer van 2021 aan de Raad voorgelegd ter vaststelling. Doelen De doelstellingen van het project zijn: ▪ Het tracé van lijn 16S geschikt te maken voor het rijden met de nieuwe lagevloertrams en het tramsysteem conform rijksregelgeving toegankelijk te maken voor mensen met een fysieke beperking. ▪ De halteperrons verkeersveilig in te passen voor alle verkeersdeelnemers en deze ruimtelijk goed in te passen in de bestaande stad.

2/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

▪

▪

▪

Maximale synergie bereiken door verschillende werkzaamheden en daaraan verbonden budgetten op elkaar af te stemmen. Hierdoor worden kosten bespaard en kan beter aan de wensen van de bewoners tegemoet gekomen worden dan wanneer de projecten onafhankelijk van elkaar worden uitgevoerd. In dit kader maken rioolvervanging en vrijliggende fietspaden over een deel van het traject onderdeel uit van het ontwerp. Het creëren van draagvlak onder de bewoners voor de werkzaamheden door in samenwerking de ontwerpen op te stellen, waardoor in een vroegtijdig stadium met de wensen van bewoners rekening kan worden gehouden en kennis uit de wijk benut wordt. De overlast voor de buurt zoveel mogelijk beperken door werkzaamheden te combineren.

Projectopgave De opgave van het project richt zich op het door- en toegankelijk maken van het tracé voor de komst van de nieuwe tram. Dat betekent dat haltes moeten worden aangepast (langer, breder, hoger) en waar nodig verschoven. Het gaat daarbij ook om het waarborgen van een robuuste en toekomstbestendige dienstregeling, met goed bereikbare en over het tracé efficiënt verdeelde haltes. De gestelde opgave is met een sobere maar doelmatige aanpak dit deel van tramlijn 16 geschikt te maken voor een nieuw voertuig. Het tracé moet hiervoor uiterlijk geschikt zijn voor de nieuwe dienstregeling van 2023, die eind 2022 ingaat. Daarnaast wordt in het project de verkeersveiligheid op de rijbaan verbeterd. Over grote delen van het tracé worden de huidige fietsstroken omgedraaid met het parkeren, waardoor vrijliggende fietspaden ontstaan en de rijloper voor de auto smaller wordt. Ook worden kruispunten heringericht, overzichtelijker gemaakt met een duidelijke plaats voor iedere verkeersdeelnemer. De belangrijkste ontwerpopgaves zijn: A. inpassing van de eindhalte Van Boetzelaerlaan/Frankenslag; B. opheffen van de keerlus; C. vormgeving haltes en kruispunt bij de Frederik Hendriklaan; D. tram- en bushaltes Statenplein en Kunstmuseum/Museon; E. vormgeving en ligging van de haltes Groot Hertoginnelaan en de inrichting van het kruispunt; F.

inpassing van vrijliggende fietspaden en versmallen van het wegprofiel; G. inpassing van passeermogelijkheden bij de ORAC’s; H. bomenbalans; I. parkeerbalans. Het resultaat zal zijn een gedragen en door de gemeenteraad vastgesteld Voorontwerp van het tracé van tramlijn 16 vanaf de Van Boetzelaerlaan tot aan de Obrechtstraat met ontwerptekeningen, dekking van de investeringskosten en een planning tot en met realisatie. Het Voorontwerp geeft een omschrijving van de gekozen herinrichting. Het ontwerp A. inpassing van de eindhalte Van Boetzelaerlaan/Frankenslag De huidige haltes Van Boetzelaerlaan en Frankenslag worden gecombineerd tot één grote halte met opstelplekken voor vier trams, waarvan er drie gebruikt kunnen worden als halteplaats. Bij de vierde is daarvoor, vanwege de ligging in een boog, de kier tussen het perron en de tram te groot.

3/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

De Van Boetzelaerlaan is de eindhalte van lijn 16. Naast het elektriciteitshuisje aan de oneven kant van de Statenlaan komt een rustruimte voor de trambestuurders. Beide sporen van lijn 16 worden aangesloten op de sporen van lijn 11. Dit geeft de HTM meer mogelijkheden voor onder meer bijsturing bij werkzaamheden. Op de kruising Statenlaan – Van Boetzelaerlaan is een tweelichtinstallatie ingepast. Hierdoor verbetert de doorstroming van tramlijn 11. Voor de kruisende voetgangers en de rijbaan die de verbindingsboog kruist wordt geen tweelicht installatie maar een tramwaarschuwingsinstallatie (TWI) geplaatst, aangezien de tram beperkt gebruikt maakt van de verbindingsboog en de TWI daarmee zorgt voor een attentie verhogend effect. Ter hoogte van de oversteek naar het eindpunt is aan weerszijden ruimte gecreëerd voor fietsparkeren. Hierbij is het fietsparkeren na de oversteek gelegd. Dit is gedaan zodat geparkeerde fietsen niet het zicht ontnemen op de oversteek. Bij de kruisingen/oversteken met de trambaan wordt naast haaientanden door middel van een toeslag in het asfalt de kruising van de trambaan geaccentueerd. Dit om overige verkeersdeelnemers te attenderen op de tram. Gezien het zicht en het verkeersbeeld is hier niet gekozen voor het toepassen van ondersteunende waarschuwingsinstallaties (TWI).

Tussen Frederik Hendriklaan en Frankenslag moet de middelste bomenrij (16 bomen) plaatsmaken voor het hiervoor benodigde tweede spoor. Op die plek kunnen geen nieuwe bomen worden terug aangeplant. De sporen worden gecentreerd in het midden, ten gunste van de te handhaven buitenste bomenrijen. In het gedeelte tussen de Van Boetzelaerlaan en de Frankenslag zijn reeds een aantal populieren met een zeer slechte conditie gekapt. Conform het advies bij de beoordeling van de bomen worden ook de nog bestaande populieren met een slechte conditie gekapt. De bomenrijen worden weer hersteld door de aanplant van bomen van de eerste grootte.

afbeelding 3: Westduinweg - Van Aerssenstraat

4/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

B. opheffen van de keerlus Met het aanleggen van een tramspoor vanaf de halte Frederik Hendriklaan richting het eindpunt van tramlijn 16 komt de (keer)lus te vervallen. Het vervallen van de (keer) lus betekent dat het spoor uit de Frederik Hendriklaan en Prins Mauritslaan wordt verwijderd. Na het verwijderen van het spoor in de Frederik Hendriklaan zal in een separaat project de Frederik Hendriklaan tussen de Statenlaan en het Prins Mauritsplein aangepakt worden conform het reeds vastgestelde voorontwerp voor deze winkelstraat. In de Prins Mauritslaan zullen het spoor en de huidige halte verwijderd worden. Het spoor ligt tussen het Prins Mauritsplein en de Frankenstraat in een groene middenberm, na het verwijderen van het spoor blijft het groene karakter gehandhaafd. Tussen de Frankenslag en de Doornstraat wordt het spoor verwijderd. Op dit deel is het tramtracé gemengd met autoverkeer, nadat het spoor verwijderd is blijft de breedte en functie van de weg hierdoor gelijk. Voor het deel van de Doornstraat tussen de Statenlaan en Prins Mauritslaan is gekozen om eenrichtingsverkeer in te stellen, voor een logische en veilig aansluiting bij de Statenlaan. Dit wordt ondersteund door de vormgeving van de aansluiting Prins Mauritslaan – Doornstraat. De versmalling van de rijbaan van de Doornstraat betekent een verbreding van de naastgelegen groenstrook.

In deze strook is ruimte voor compenserende boombeplanting, in aansluiting op de bestaande beplanting niet als strakke rij, maar individueel of in groepen.

afbeelding 4a: keerlus Naar aanleiding van de tijdens de inspraak periode ontvangen zienswijzen wordt een doorsteek voor het fietsverkeer in de Prins Mauritslaan aan het ontwerp toegevoegd. De doorsteek komt te liggen in het verlengde van de Van Aerssenstraat. Fietsers vanuit of naar de Van Aerssenstraat die linksaf willen slaan hoeven hierdoor niet meer om te rijden. Voorkomen wordt dat zij tegen het verkeer in of over het trottoir gaan rijden. Door het vervallen van de keerlus kan deze doorsteek nu gemaakt worden. De doorsteek gaat ten koste van 2 parkeerplaatsen.

5/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

Gezien de lokale parkeerdruk (<80%) is dit geen probleem. Afbeelding 4a geeft de locatie van de doorsteek aan op het ter inzage gelegde concept Voorontwerp. Op afbeelding 4b is de doorsteek uitgewerkt.

afbeelding 4b: fietsdoorsteek Van Aerssenstraat

C. vormgeving haltes en kruispunt bij Frederik Hendriklaan De beide haltes bij de Frederik Hendriklaan blijven op dezelfde plek liggen. Ze worden iets breder en langer, om aan de benodigde maatvoering te voldoen.

afbeelding 5: Van Aerssenstraat – Frederik Hendriklaan De bestaande verkeerslichten op het kruispunt Statenlaan – Frederik Hendriklaan zijn bedoeld om de doorstroming te regelen. Met het vervallen van de keerlus vereenvoudigt de verkeerssituatie op het kruispunt en kunnen ook de verkeerslichten worden weggehaald.

6/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

Omdat de Frederik Hendriklaan een winkelstraat is, bestaande uit twee delen aan weerszijde van de Statenlaan, zijn er zowel kruisende als invoegende en afslaande bewegingen op deze kruising, door zowel voetgangers, fietsers als auto’s. Dit alles aangevuld met de aanwezigheid van de tramhalte vraagt om extra aandacht met betrekking tot verkeersveiligheid. Bij het kruispunt Statenlaan – Frederik Hendriklaan is daarom gekozen de attentie te verhogen door het kruispunt op een plateau te leggen. Dit 50km/h plateau wordt uitgevoerd in een, voor de rijlopers op de Statenlaan, iets afwijkende kleurzetting. Het hogere attentieniveau leidt tot een verhoging van de verkeersveiligheid. De trottoirs ter hoogte van het plateau krijgen een materialisering die aansluit bij de Frederik Hendriklaan. Verder dragen de voetgangersoversteekplaatsen (zebrapaden) bij aan de veiligheid op het kruispunt. D. tram- en bushaltes Statenplein en Kunstmuseum/Museon Bij het Statenplein blijkt het technisch niet mogelijk de nieuwe haltes in te passen op de huidige locatie. Door de grotere maatvoering in combinatie met de ligging in een boog is het niet mogelijk hier een toegankelijke halte te maken. De halte op de huidige locatie komt te vervallen. Het is desalniettemin wel wenselijk om een halte te hebben bij het Statenplein.

Er is daarom in nauwe afstemming met de HTM voor gekozen de haltes Statenplein en Kunstmuseum/Museon samen te voegen tot één nieuwe halte ter hoogte van het Fotomuseum. De huidige halte Kunstmuseum/Museon vervalt daarmee ook op de huidige locatie. De nieuwe tramhalte is tegen de oversteek met de Eisenhowerlaan aan gelegd. In een eerder ontwerpfase lag de halte verder van de kruising anticiperend op toekomstige situatie, waarbij een nieuwe boog aangelegd wordt tussen de Stadhouderslaan en Eisenhowerlaan. Door de halte nu tegen de oversteek aan te leggen, maar wel ondergrondse voorzieningen (fundering) mee te nemen voor toekomstige situatie, ontstaan minder verharding in de middenberm en kortere looproutes van en naar de halte. De bushalte Statenplein (richting Eisenhowerlaan) is verschoven in de richting van de Frederik Hendriklaan. Dit om de kans op afdekongevallen door de halve haltekom nihil te maken. Dit tracédeel sluit aan op het ontwerp van de kruising van President Kennedylaan – Stadhouderslaan, die in het kader van de Noordwestelijk Hoofdroute wordt aangepast. Het ontwerp voor dat kruispunt is aangeleverd door dat project en maakte geen onderdeel uit van de inspraakprocedure van lijn 16S. De parkeerstrook aan de kant van de musea is herverdeeld, waarbij 24 fietsparkeerplaatsen zijn toegevoegd ter hoogte van het Fotomuseum en het Kunstmuseum.

De fietsparkeerplaatsen gaan ten koste van 4 reguliere parkeervakken. Daarnaast is de lengte van de touringcarplekken aangepast op feitelijke lengte, rekening houdend met manoeuvreerruimte om onafhankelijk aan te komen of te vertrekken. Effectief is hierdoor minder lengte nodig voor de touringcarplekken, maar blijft het aantal vakken gelijk.

7/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

afbeelding 6: Statenplein

afbeelding 7: kruispunt Stadhouderslaan – President Kennedylaan (ontwerp is aangeleverd door het project Noordwestelijke hoofdroute en geen onderdeel van dit inspraaktraject)

E. vormgeving en ligging van de haltes Groot Hertoginnelaan en de inrichting van het kruispunt Om de tramhalte Groot Hertoginnelaan in te passen zijn verschillende alternatieven bekeken, waarbij onder andere is gekeken naar doorstroming, verkeersveiligheid en OV-kwaliteit. De gekozen oplossing gaat uit van een tramhalte ná de kruising. Met andere woorden, de huidige tramhalte aan de Waldeck Pyrmontkade wordt over het kruispunt heen verplaatst naar de Stadhouderslaan (oneven zijde) en daar gecombineerd met de huidige bushalte. De huidige tramhalte aan de Stadhouderslaan (even zijde) wordt over het kruispunt heen verplaatst naar de Koningin Emmakade. De huidige bushalte aan de Stadhouderslaan (even zijde) komt op de brug te liggen, waar in het verleden ook een bushalte was.

8/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

Deze variant geeft ruimte aan een vrijliggend fietspad en veilige fietsoversteek rond het kruispunt met de Groot Hertoginnelaan. Het sterk inzetten op fietsveiligheid op deze locatie is nodig, mede gezien het dodelijke ongeval in 2020 met een fietser op dit kruispunt. Auto en openbaar vervoer voegen na het kruispunt samen op één rijbaan. Er loopt een vrijliggend fietspad achter de halte langs. Met het oog op het risico dat een hulpvoertuig achter een halterende tram terecht kan komen is nader bekeken op welke manieren dit risico zo klein mogelijk gemaakt kan worden. Dit wordt gedaan door instellingen in de verkeersregelinstallatie en het ter plaatse van de tramhalte faciliteren van het gebruik van het fietspad door de hulpdiensten. Ter hoogte van de Hollanderstraat is de halte aan de waterzijde gesitueerd. Aan de gevelzijde is de ruimte door de zijstraten en de afstand tot de gevel van de woningen te beperkt. Buiten de herinrichting van de kruising met de Groot Hertoginnelaan zijn de ingrepen op dit deel van het traject beperkt. Op enkele plekken ontstaan door de bredere tramvoertuigen conflicten met direct langs het tramspoor aanwezige bomen en trottoirbanden. Op één locatie betekent dit dat een boom om die reden niet te handhaven is. Ook ter plekke van de nieuwe tramhalte aan de waterzijde zijn twee bomen niet te handhaven.

afbeelding 8: kruispunt Stadhouderslaan/Waldeck Pyrmontkade/Koningin Emmakade – Groot Hertoginnelaan

9/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

afbeelding 9: Waldeck Pyrmontkade/Koningin Emmakade –Sweelinckplein

F. inpassing van vrijliggende fietspaden en versmallen van het wegprofiel Ter verbetering van de verkeersveiligheid wordt in het gehele gedeelte van de Statenlaan / Stadhouderslaan tussen Westduinweg en de President Kennedylaan in beide rijrichtingen een vrijliggend fietspad ingepast door parkeren en fietsstrook om te draaien. Daarbij is vanuit beschikbare ruimte gekozen om de rijbaan te versmallen naar 3,50 meter. Het fietspad heeft een breedte van 2,40 meter. Uitzondering vormt de situatie ter hoogte van de bushalte bij de Frederik Hendriklaan waar het fietspad ter plaatse is versmald naar 2,10 meter om voldoende uitstapruimte rondom de halte in te kunnen passen. De verwachting is verder dat het terugbrengen van de rijbaanbreedte naar 3,50 meter minder de uitstraling van een ‘racebaan’ geeft en daarmee hard rijden tegen gaat. Verder zijn met het herontwerp van de Statenlaan, Stadhouderslaan en het kruispunt met de Groot Hertoginnelaan alle grote kruispunten en in- en uitritten van zijstraten opnieuw beschouwd. Hierbij is veel aandacht voor een verkeersveilige vormgeving. Overbodige asfaltplakken worden vermeden en iedere weggebruiker krijgt een eigen plek, waar mogelijk gescheiden van andere modaliteiten. G.

inpassing van passeermogelijkheden bij de ORAC’s Op 14 juli 2020 heeft de raad de locaties voor het plaatsen van Ondergrondse Restafval Containers (ORAC’s) in het Statenkwartier vastgesteld. Vijf van deze locaties zijn gelegen langs de Statenlaan. Eén van de vijf locaties is vervallen en zal, vanuit het ORAC’s-project, nog formeel worden teruggetrokken. Het ORAC’s-project legt dit, samen met en aantal andere wijzigingen van het plan, binnenkort voor aan de Raad. Bij de overige vier locaties wordt in het ontwerp de parkeerstrook aan de gevelzijde onderbroken en het trottoir tussen rijbaan en fietspad overrijdbaar vormgegeven door middel van een verlaagde trottoirband. Op deze manier kan het overig wegverkeer een ledigingswagen passeren tijdens het legen van de containers. Dit legen gebeurt ca. 2x per week gedurende 5 minuten.

10/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

H. bomenbalans In de Boom Effect Analyse (BEA) zijn alle bomen langs het tracé onderzocht en de gevolgen van de herinrichting onderzocht. Het rapport, “Boom Effect Analyse, Den Haag, Bomen langs tram 16/Statenkwartier”, New York Boomadvies B.V., d.d. 15 februari 2021, is als bijlage 3 bijgevoegd. Langs de Statenlaan, tussen Doornstraat en Frankenslag worden de nog resterende populieren vervangen door een andere boomsoort. Bij de Waldeck Pyrmontkade en Koningin Emmakade is in de BEA uitgebreid aandacht besteed aan de gevolgen van de herinrichting en het bredere trammaterieel voor de daar aanwezige lindes. Eén scheef staande linde op de Koningin Emmakade ter hoogte van huisnummer 162 kan niet gehandhaafd worden. Voor de nieuwe (bredere en hogere) haltes is het noodzakelijk een tweetal bomen op de koningin Emmakade (ter hoogte van huisnummers 190-192) te rooien. Langs de Waldeck Pyrmontkade en Koningin Emmakade blijven de tramrails en daarmee ook de trottoirbanden zoveel mogelijk gehandhaafd. Daar waar de rails worden aangepast worden deze verder van de bomen af gelegd. De BEA onderschrijft dat eventuele werkzaamheden langs deze trottoirbanden met grote zorg moeten worden uitgevoerd. Na gedetailleerde inmetingen is geconcludeerd dat de overige bomen langs de Waldeck Pyrmontkade en Koningin Emmakade daarmee gehandhaafd kunnen blijven. Al met al moeten in totaal 69 bomen wijken.

36 Bomen worden gerooid voor de aanleg van nieuwe tramrails en aanpassingen van de tramhaltes, één boom betreft de scheefstaande boom langs de Koning Emmakade en 32 bomen worden gerooid omdat ze in zeer slechte conditie zijn, zoals de populieren langs de Statenlaan. De nieuwe bomen worden zoveel mogelijk geplant op of vlakbij dezelfde locatie als de te rooien bomen. Daarnaast worden enkele open plekken in de bomenrijen opgevuld, en wordt de vrijgekomen ruimte langs de Doornstraat gebruikt om extra bomen te planten. In totaal worden 92 nieuwe bomen geplant. In verband met het behouden van zo veel mogelijk bomen is ervoor gekozen om het parkeren aan de kant van de middenberm verhoogd uit te voeren.

afbeelding 10: Van Boetzelaerlaan – Frankenslag

11/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

afbelding 11: Frankenslag - Statenplein

afbelding 12: Eisenhowerlaan – President Kennedylaan De te rooien en nieuw te planten bomen op de President Kennedylaan zijn onderdeel van het project Noordwestelijke Hoofdroute. De bomen vormen geen onderdeel van deze BEA. Ze zijn in de balans dus ook niet meegeteld. Deze bomen zijn aan de orde gekomen in het inspraakproces van het project Noordwestelijke Hoofdroute.

afbeelding 13: President Kennedylaan – Groot Hertoginnelaan

12/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

afbeelding 14: Groot Hertoginnelaan - Obrechtstraat

afbeelding 15: Doornstraat

13/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

I. Parkeerbalans Door het aanpassen van het wegprofiel in de Statenlaan en de Stadhouderslaan, en dan met name het omwisselen van het fietspad en de parkeervakken, wijzigt ook het aantal parkeerplaatsen. De parkeerbalans is -28. Onderstaande tabel geeft hiervan een overzicht.

Statenlaan

Statenplein Stadhouderslaan Stadhouderslaan/ Waldeck Pyrmontkade

WestduinwegDoornstraat DoornstraatFrankenslag FrankenslagFrederik Hendriklaan Frederik HendriklaanStatenplein Statenplein Statenplein-C.de Wittlaan DanckertsstraatGroot Hertoginnelaan Groot HertoginnelaanSweelinckplein Groot Hertoginnelaan

autoparkeren huidig toek. 15 14

saldo -9

fietsparkeren huidig toek. 0 0

saldo 0

142

146

34

32

105

101

0

0

94

86

8

10

4 127

0 123

-4 -4

0 58

0 82

0 24

8

2

-9

0

0

-4

17

14

20

20

0

0

20

16

Naast de in de voorgaande tabel opgenomen mutaties van het aantal parkeerplaatsen vervallen er twee parkeerplaatsen aan de Prins Mauritslaan t.b.v. de fietsdoorsteek ter hoogte van de Van Aerssenstraat, als beschreven onder ‘B: opheffen van de keerlus’. Toetsing van de ontwerpen Plannen voor herinrichting van de openbare ruimte worden ter toetsing voorgelegd aan twee gemeentelijke ambtelijke adviescommissies, te weten het VOV (Vooroverleg Over Verkeerszaken) en de ACOR (Adviescommissie Openbare Ruimte). Het VOV toetst ontwerpen op de verkeersveiligheid, doorstroming en bereikbaarheid van het verkeer. In het VOV zijn behalve gemeentelijke diensten ook politie, brandweer en HTM vertegenwoordigd. De ACOR adviseert ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit en toetst bij plannen of de inrichting van de openbare ruimte voldoet aan de uitgangspunten uit de Kadernota Openbare Ruimte en het Handboek Openbare Ruimte. Bij verschillen van inzicht binnen of tussen de commissies worden de geschilpunten voorgelegd aan de Stuurgroep Openbare Ruimte.

14/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

Gedurende het ontwerpproces zijn er 3 geschilpunten voorgelegd aan de Stuurgroep Openbare Ruimte. Eén daarvan is, door aanpassing van het ontwerp, vóór de start van de inspraak opgelost, met instemming van VOV en ACOR. Voor de ander twee punten blijft verschil van inzicht bestaan binnen het VOV. a. het terugbrengen van de wegbreedte van de Statenlaan en de Stadhouderslaan naar 3,5 meter. Hulpdiensten en HTM zijn tegen deze versmalling omdat het hoofdroute voor de hulpdiensten en een busroute betreft. Door het versmallen wordt het passeren van foutgeparkeerde auto’s of van brommers, indien ‘brommers op de rijbaan’ ingevoerd zou worden, lastiger. Dit kan dan tot vertraging kan leiden. De andere partijen uit het VOV zijn vóór het versmallen, omdat dit ruimte creëert voor vrijliggende fietspaden en de brede plakken asfalt, die uitnodigen tot hard rijden, versmallen. Dit komt de verkeersveiligheid ten goede. De stuurgroep heeft een wegbreedte van 3,5 meter geadviseerd. Dit is, bij de vrijgave inspraak, overgenomen door het college. b. de herinrichting van de halte Groot Hertoginnelaan. Voor fietsers komen er, conform ook het voorliggende Voorontwerp, vrijliggende fietspaden rond de haltes op het kruispunt Stadhouderslaan/Waldeck Pyrmontkade/Kon. Emmakade/Groot Hertoginnelaan.

Dat heeft tot gevolg dat de tram en het wegverkeer worden gecombineerd op één strook (in plaatst van dat de auto met de fiets wordt gecombineerd). Nadeel is dat, in voorkomende gevallen (3%), hulpvoertuigen achter een nog halterende tram of bus terecht kunnen komen en vertraging (gemiddeld 5 seconden wachten) op kunnen lopen. Daarom wordt het fietspad ingericht als passeermogelijkheid. Het fietspad is obstakelvrij en toegankelijk voor hulpvoertuigen. Fietsers worden middels de verkeerslichten tegenhouden bij nadering van een hulpvoertuig. De hulpdiensten zien desondanks bezwaren in de passeermogelijkheid via het fietspad. Alternatieven zijn onderzocht, maar om diverse redenen afgevallen. De andere partijen van het VOV zien voordelen in het ontwerp ten aanzien van onder meer verkeersveiligheid (vrijliggende fietspaden) en doorstroming. Behandeling in de stuurgroep heeft geleid tot het ontwerp zoals dat nu is opgenomen in het Voorontwerp. Dit is, bij de vrijgave inspraak, overgenomen door het college. Afstemming met belanghebbenden Gedurende het ontwerpproces heeft op meerdere manieren afstemming met belanghebbenden plaatsgevonden. Dit is gebeurd via een klankbordgroep, met digitale bijeenkomsten en met bilaterale contacten. Daarnaast heeft een aantal partijen zitting in de toetsingscommissies van de gemeente (HTM, hulpdiensten) of in de gemeentelijke projectgroep (HTM, MRDH).

15/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

klankbordgroep Gedurende het ontwerpproces is het ontwerp vier maal tussentijds besproken met de klankbordgroep. Hierin waren de volgende publieke partijen vertegenwoordigd: ▪ Platform Openbaar Vervoer Haaglanden (OVHA); ▪ Wijk- en bewonersoverleggen Zorgvliet, Duinoord, Statenkwartier en Havenkwartier; ▪ Voorall; ▪ Rover; ▪ Algemene Vereniging Natuurbescherming (AVN); ▪ Fietsersbond; ▪ BIZ Statenkwartier. De gesprekken waren open. Klankbordgroepleden konden vragen stellen en suggesties of verzoeken vanuit de leden zijn waar mogelijk meegenomen in het ontwerp. De klankbordgroep overleggen zijn voorbereid en uitgevoerd onder leiding van een externe voorzitter en de verslaglegging is eveneens opgesteld door een externe notulist. bijeenkomsten (digitaal) In december 2020 zijn er twee digitale informatiebijeenkomsten georganiseerd van elk één uur. Tijdens de sessies presenteerde de gemeente het ontwerp. Genodigden konden vanuit huis inloggen en de presentatie volgen. Met de chatfunctie konden vragen worden gesteld die aan het einde van de presentatie zo veel mogelijk zijn beantwoord. Alle binnengekomen vragen zijn ook nog beantwoord en verstuurd naar iedereen die zijn/haar e-mailadres heeft achtergelaten in de chat. Om privacy redenen was de chat alleen zichtbaar voor de gemeente. De eerste sessie had uitsluitend betrekking op het kruispunt met de Groot Hertoginnelaan.

Hiervoor zijn 90 uitnodigingen verstuurd aan de direct omwonenden. 11 huishoudens hebben deelgenomen. Er zijn 6 vragen ontvangen. De tweede sessie betrof het gehele tracé. Hiervoor zijn ruim 11.000 uitnodigingen verstuurd aan omwonenden van het tracé. 85 huishoudens hebben deelgenomen. Er zijn 96 vragen ontvangen. De presentaties kunnen nog worden bekeken via de site www.denhaag.nl/tramlijnen bilaterale contacten Met een aantal partijen zijn bilaterale contacten geweest, waaronder de directie van het Kunstmuseum en de Bomenstichting Den Haag. Daarnaast hebben er een aantal gesprekken plaatsgevonden met omwonenden van het Statenplein/Statenlaan. (Milieu)onderzoeken en plantoets Geluid Voor het grootste deel van gebouwen is er afname van de geluidsbelasting, onder andere door stillere trams in de toekomst. Bij de Statenlaan is er wel sprake van een kleine toename, voornamelijk ten gevolge van de spoorverdubbeling, die grotendeels wordt gecompenseerd door de inzet van stillere trams. Het wijzigen van tramlijn 16S heeft geen reconstructie in de zin van de Wet geluidhinder tot gevolg. Aanvullende maatregelen zijn dan ook niet nodig.

16/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

Het akoestisch onderzoek, “NNR fase 2, Tramlijn 16 Statenkwartier, Akoestisch onderzoek”, DGMR Industrie, Verkeer en Milieu, d.d. 7 januari 2021, is bijgevoegd als bijlage 4. Trillingen Er is onderzocht of voldaan wordt aan de SBR-B richtlijn voor hinder van personen in gebouwen. Met uitzondering van de gebouwen aan de Waldeck Pyrmontkade, de Koningin Emmakade en de Stadhouderslaan wordt overal voldaan aan de richtlijn. Voor de Waldeck Pyrmontkade, de Koningin Emmakade en de Stadhouderslaan is de toename lager dan de voelbaarheidsgrens en wordt voldaan aan de streefwaarden voor bestaande situaties en wordt voldaan aan het beoordelingskader voor trams in de gemeente Den Haag. Tevens is onderzocht of er voldaan wordt aan de SBR-A richtlijn. Hier wordt overal ruimschoots aan voldaan. Aanvullende maatregelen zijn niet nodig. Het trillingsonderzoek, “NNR fase 2, Tramlijn 16 Statenkwartier, trillingsonderzoek”, DGMR Industrie, Verkeer en Milieu, d.d. 7 januari 2021, is bijgevoegd als bijlage 5. Boomeffectanalyse (BEA) Zie onder H. Bomenbalans Plantoets Getoetst is of de nieuwe inrichting past binnen de bestemmingen die het bestemmingsplan aangeeft.

Omdat er voor het spoor zo veel mogelijk vastgehouden wordt aan de huidige ligging en er met betrekking tot de herinrichting van de weg alleen verschillende functies, die allemaal vallen binnen de categorie ‘infrastructuur’, van plek ruilen, is dit is inderdaad het geval. Er is geen wijziging van het ruimtelijk plan nodig voor het voorgelegde VO. In de toekomst kan een aanpassing van het bestemmingsplan mogelijk wel nodig zijn voor de toekomstige eindhaltevoorziening. Dit gebouwtje voor trambestuurders om even te rusten wordt in de vervolgfase verder ontworpen. Afhankelijke van de maatvoering (o.m. hoogte en oppervlakte) is al dan niet een lokale aanpassing van het ruimtelijk plan nodig. Benodigde procedures worden in dat kader doorlopen en de desbetreffende kosten worden dan op dat moment meegenomen en zijn nu geen onderdeel van de kostenraming van dit VO. Kosten en dekking De totale investering bedraagt € 27,6 mln. en is gebaseerd op prijspeil 2020, exclusief BTW en inclusief de voorbereidings- en planuitvoeringskosten en wordt financieel gedragen door MRDH, HTM en gemeente Den Haag. In onderstaande tabel zijn de subsidies en bijdragen van de samenwerkende partijen opgenomen. Ook voor dit project passen we zo veel mogelijk het principe werk-met-werk toe.

Gedeelten van de dekking zijn afkomstig uit het onderhoudsprogramma van de HTM (OIW) voor voorzien onderhoud aan sporen en bovenleiding uit gepland groot onderhoud aan wegen en riolering.

17/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

In dit project wordt aanvullend op de opgave van het programma INTHR, ook daar waar mogelijk, invulling gegeven aan het verbeteren van de fietsveiligheid en verkeersveiligheid in het algemeen. Deze kosten kunnen worden gedekt door subsidies van de MRDH en uit programma’s waarvoor al financiën zijn beschikbaar gesteld door uw raad (zie hieronder). Dekkingsbronnen Investering

Bedragen (x € 1 mln.)

Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) t.b.v. programma INTHR MRDH (subsidies projecten Fiets en Verkeersveiligheid)

13,3 2,2

HTM i.v.m. onderhoudswerkzaamheden t.b.v. OIW en wissels GDH (reserve verbeteren duurzame mobiliteit, thema INTHR, Lagevloertrams en thema Ruim baan voor de Fiets) GDH (UVP Verkeersveiligheid 2020-2022 Programma 9 Buitenruimte, reserve werk met werk

2,0 5,25 0,30

Gemeente Den Haag (werk-met-werk/Riolering)

0,50 3,0

GHD (programma 12 Mobiliteit, Inrichting Verkeer) Totaal

1,05 27,6

In de investering van € 27,6 mln. zijn de kosten voor het verwijderen van de keerlus (circa € 0,4 mln.), exclusief het deel in de Frederik Hendriklaan, niet meegenomen. Dit conform de afspraak bij de behandeling van de vrijgave van het concept VO. In het ontwerp is dit nu wel meegenomen om aan te kunnen geven hoe dit er uit komt te zien. Als de aanbesteding positief meevalt dan zal de keerlus wel worden verwijderd en vindt de dekking plaats uit het beschikbaar gestelde bedrag van € 27,6 mln. van Lijn 16S en direct worden meegenomen tijdens de uitvoering. Indien dit niet het geval, dan is er geen dekking en wordt het verwijderen van de keerlus niet in dit project meegenomen. In de toegezegde halfjaarlijkse rapportages over dit programma, wordt u dan eveneens hierover geïnformeerd. Beheer Voor de uitvoering van het ontwerp wordt gebruik gemaakt van de standaard materialen die zijn opgenomen in het Handboek Openbare Ruimte (HOR) van de gemeente Den Haag. Veel van de bestaande materialen zullen terugkomen, zodat dit aansluit bij het bestaande beeld en beheerniveau van deze straten. De aanpassingen hebben geen noemenswaardige meer- of minderkosten ten aanzien van beheer. Planning Na vaststelling van het voorontwerp wordt deze uitgewerkt tot een definitief ontwerp. Vervolgens wordt het plan t.b.v. de uitvoering aanbesteed. De planning voor het vervolgtraject is als volgt:

Mijlpalen Raadsbesluit definitief VO Definitief Ontwerp, bestek, aanbesteding, voorbereiding aannemer Uitvoering

Datum juli 2021 gereed 1e kwartaal 2022 april – december 2022

18/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

Inspraak De inspraakperiode heeft plaatsgevonden van 6 maart 2021 tot en met 16 april 2021. Het concept Voorontwerp is gedurende deze periode digitaal beschikbaar gesteld via de gemeentelijke website www.denhaag.nl/tramlijnen, via het RIS en fysiek op het Haags Informatiecentrum (in het atrium van het stadhuis). Onderdeel van de inspraakprocedure was een digitale informatiebijeenkomst voor belanghebbenden op 24 maart 2021, waar het concept Voorontwerp werd getoond en toegelicht. De bijeenkomst was via de website voor iedereen digitaal te volgen en na te kijken. Naast de omwonenden zijn wijkberaden, belangenorganisaties en de ondernemersvereniging expliciet gewezen op de inspraakperiode en de bijeenkomst. Belanghebbenden hebben hun reactie (zienswijze) tijdens de inspraakperiode schriftelijk kenbaar kunnen maken, o.m. door een e-mail te sturen naar lijn16@denhaag.nl onder vermelding van ‘zienswijze lijn 16S’. De ontvangen reacties en de beantwoording verwerkt in een Nota van Beantwoording. Deze is als bijlage toegevoegd bij het raadsbesluit. De zienswijzen hebben geleid tot één wijziging op het ontwerp. Naar aanleiding van de inspraakreacties wordt in de middenberm van de Prins Mauritslaan een doorsteek voor fietsers opgenomen. Deze komt te liggen in het verlengde van de Van Aerssenstraat.

Hiermee wordt voorkomen dat linksafslaade fietsers (bijvoorbeeld komend vanuit het noordleijk deel van de Van Aerssenstraat richting de Frederik Hendrikstraat) om moeten fietsen of verleid worden een stukje tegen het verkeer in of over de stoep te fietsen. Met het vervallen van het tramspoor is de mogelijkheid voor een doorsteek er nu. De doorsteek gaat ten koste van 2 parkeerplaatsen (dit is acceptabel gezien de parkeerdruk, die onder de 80% ligt) en kost geen bomen. Op ook een aantal andere onderwerpen zijn meerdere reacties binnengekomen. Verkeersveiligheid / hoge rijsnelheden / overlas van verkeer op de Statenlaan. Hierover uiten indieners hun zorgen en verzoeken meer maatregelen te nemen om de hoge rijsnelheden en verkeersoverlast tegen te gaan. In de beantwoording wordt aangegeven dat het project al diverse maatregelen treft om de verkeersveiligheid en de hoge rijsnelheden tegen te gaan (smallere rijbanen, vrijliggende fietspaden, compactere kruispunten) en waarom de aanvullend voorgestelde maatregelen niet of lastig haalbaar zijn. Bijvoorbeeld: verkeersdrempels zijn niet wenselijk vanwege de hoofdroute voor de hulpdiensten en voor flitspalen geldt dat de plaatsing ervan bij het Openbaar Ministerie ligt). Schade en hinder als gevolg van toename van trillingen en geluid.

Hiernaar is door een gerenommeerd bureau onderzoek gedaan, zoals toegelicht onder ‘(milieu) onderzoeken en plantoets’. Er wordt voldaan aan de normen, aanvullende maatregelen zijn niet nodig. Verdwijnen van de verkeerslichten bij het kruispunt Statenlaan / Frederik Hendriklaan. Indieners maken zich druk dat het kruispunt verkeersonveilig wordt en zien de verkeerslichten graag als remmende maatregel tegen hoge rijsnelheden. In de beantwoording wordt aangegeven dat er gemeentelijk kaders zijn voor het afwegen van wel of geen verkeerslichten. Verkeerslichten dienen primair om de doorstroming van het verkeer te regelen en de verkeersveiligheid wordt op een andere manier geborgd. In dit geval door het toepassen van een plateau, smallere wegen en een compact kruispunt, voetgangersoversteekplaatsen en goede verlichting ’s avonds en ’s nachts. Voor voorgaande punten is in de Nota van Beantwoording een themabeantwoording opgenomen.

19/20

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10112590

Gedurende het vervolgproces wordt nauw contact onderhouden en worden alle belanghebbenden geïnformeerd over de ontwikkelingen op de daartoe geschikte wijze en momenten. Raadsvoorstel van het college inzake Voorontwerp Tramlijn 16S Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR) Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: De raad van de gemeente Den Haag, Gezien het voorstel van het college van 18 mei 2021, Besluit: I. II. III. IV.

V.

VI.

Vast te stellen de bijgevoegde nota van beantwoording. Vast te stellen het bijgevoegde voorontwerp Tramlijn 16 S (INTHR). In te stemmen met de verdere uitwerking tot definitief ontwerp en de realisatie van het project. De totale projectkosten, geraamd op € 27.600.000,- (exclusief btw, inclusief VAT voorbereiding, uitvoering, administratie, toezicht en onvoorzien) als volgt te dekken: a. € 13.300.000,- Subsidie van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), programma INTHR; b. € 2.200.000,- Subsidie van de Metropoolregio Rotterdam - Den Haag (MRDH), projecten Fiets en Verkeersveiligheid; c. € 2.000.000,- Bijdrage HTM i.v.m. onderhoudswerkzaamheden (OIW/€1,2 mln.) en voor wissels (€0,8 mln.); d. € 4.500.000,- Reserve verbetering duurzame mobiliteit, onderdeel INTHR / Lagevloertrams (RIS307106/RIS307080); e. € 3.0oo.ooo,- bijdrage Riolering t.b.v. werkzaamheden Statenlaan en Stadhouderslaan, vanuit de voorziening Riolering (GRP 2021-2025, RIS 306620); f. € 750.000,- Reserve verbetering duurzame mobiliteit, onderdeel UVP Ruim baan voor de Fiets 2020 – 2025 (RIS307106/RIS306923); g. € 500.000 Programma 9 Buitenruimte, 210.B. Inrichting en onderhoud buitenruimte (Verkeer en Vervoer) bijdrage reserve werk met werk, jaarschijf 2022; h. € 300.000 Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2020-2022 (RIS305102); i. € 1.050.000 Programma 12, activiteit Inrichting Verkeer (DSB).

Bij de meerjarenbegroting 2022-2025, de dekkingsbronnen genoemd onder besluit IV lid d en f, na aftrek van een eerdere toevoeging van € 206.250 toe te voegen aan de reserve Activafinanciering en hiervoor het investeringskrediet INTHR in het Meerjaren Investeringsplan (MIP) te verhogen. Bij de meerjarenbegroting 2022 – 2025, de dekkingsbronnen genoemd onder besluit IV lid g t/m i toe te voegen aan de reserve Activafinanciering en hiervoor het investeringskrediet INTHR in het Meerjaren Investeringsplan (MIP) te verhogen.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 14 juli 2021. De griffier, De voorzitter,

20/20