20210714-GEAMENDEERD RIS308712 Tramlijn 16 traject Waldeck Pyrmontkade (thv Obrechtstraat) - Torenstraat

DSO/10107901

De ruimte die aan de noordoostzijde (oneven zijde) van het profiel vrijkomt doordat de bestaande halte Waldeck Pyrmontkade is opgeheven wordt gebruikt om het oorspronkelijke profiel te herstellen. Dat betekent dat er een symmetrisch profiel ontstaat waarin de bomenstructuur wordt doorgezet tot het kruispunt met de Waldeck Pyrmontkade/ Koningin Emmakade. Er is ruimte voor zes nieuwe bomen, voor de bestaande bomen aan de zuidzijde worden de groeiplaatsomstandigheden verbeterd.

Figuur 34: dwarsprofiel nieuwe situatie Laan van Meerdervoort

De auto rijdt naast de tram en aan beide zijden zijn er, behalve ter hoogte van de opstelgelegenheid, langsparkeerplaatsen. Het trottoir en het fietspad behouden de huidige ligging. Het fietspad aan de zuidzijde wordt ‘recht getrokken’ en sluit zonder slinger aan op het fietspad richting centrum. Het trottoir wordt hierdoor breder.

Figuur 35: voorontwerp Laan van Meerdervoort bij Waldeck Pyrmontkade

Kruispunt Waldeck Pyrmontkade/Koningin Emmakade Huidige situatie De Waldeck Pyrmontkade/Koningin Emmakade wordt gekenmerkt door een brede en groene monumentale middenberm die voorbij de kruising met de Laan van Meerdervoort verbreed en overgaat in een singel. Aan weerszijden van de rijbaan liggen parkeerplaatsen en staan bomen, tussen de parkeerplaatsen en het brede trottoir ligt het fietspad. Een aantal bomen (Kastanjes) zijn in een

33/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

matige conditie en hebben een beperkte levensverwachting (< 5 jaar). Op het trottoir tussen de beide delen van de Obrechtstraat staan bovengrondse containers voor de inzameling van verschillende soorten restafval.

Figuur 36: kruispunt Waldeck Pyrmontkade / Koningin Emmakade – Laan van Meerdervoort

Nieuwe situatie De opgave voor het ontwerp van een nieuwe halte ter hoogte van de Obrechtstraat is het respecteren van het groene karakter van de middenberm en behoud van de ruimtelijke kwaliteit van het monumentale en symmetrische profiel. Op het kruispunt worden naast de verplaatsing van de halte naar de Obrechtstraat ook de verkeerslichten vervangen en een fietsproject meegenomen. Door het opheffen van de tramhalte is een oversteek over beide rijrichtingen en de trambaan ontworpen. In de zijbermen zijn volwaardige steunpunten gerealiseerd en het trottoir langs de evenzijde is verbreed.

34/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

Figuur 37: Voorontwerp Waldeck Pyrmontkade / Koningin Emmakade tot Obrechtstraat

Voor de ligging nieuwe halte is gekozen voor zo min mogelijk impact op de bestaande ruimtelijke kwaliteit. Een halteligging met zijperrons sluit aan op de symmetrische opbouw van het profiel. De groene en open wigvormige middenberm blijft vrij van verharding en meubilair voor de tram. Het bestaande perspectief vanaf het kruispunt met de Laan van Meerdervoort blijft intact en de klassieke entree van de wijk Duinoord wordt gerespecteerd. De bestaande heestergroep in de middenberm blijft staan. Het gras wordt ingezaaid met een robuust bloemenmengsel wat kleur geeft en bijdraagt aan de biodiversiteit. De sporen blijven in een grasbaan liggen. Vanwege de ligging van kabels en leidingen en een duikerconstructie kunnen de afvalcontainers niet ondergronds, er wordt gezocht naar een passende locatie in de directe omgeving waar dat wel mogelijk is. In dit ontwerp is nog geen nieuwe locatie gevonden door de beheerders voor het plaatsen van ondergrondse containers. De huidige plaatsing blijft dus vooralsnog gehandhaafd.

35/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

Figuur 38: dwarsprofiel nieuwe situatie Waldeck Pyrmontkade / Koningin Emmakade

Omdat de breedte van de zijperrons groter is dan de beschikbare ruimte tussen het spoor en de rijbaan wordt de rijbaan verlegd. Hierdoor schuiven ook de parkeerplaatsen en het fietspad op. Bij het behoud van het bestaande parkeerplaatsen komen de bestaande bomen (Kastanjes) in het gedrang. Vanwege matige levensverwachting is ervoor gekozen alle acht bomen te vervangen door een gelijkwaardige soort en grootte. De zijperrons zijn via oversteken goed bereikbaar voor de voetganger. De entree van de beide delen van de Obrechtstraat wordt gemarkeerd door aan beide zijden van de rijweg een boom te plaatsen. Aan de noordoostzijde betekent dit dat de twee bestaande bomen, met een beperkte levensverwachting, vervangen worden door nieuwe bomen. Aan de overzijde worden twee nieuwe bomen bijgeplaatst. De huidige groenbestemming van het restgroen tussen de huidige tramsporen en de rijbaan zal door de aanleg van de perrons een verkeersbestemming moeten krijgen.

Bomenbalans en parkeerbalans In het voorontwerp van is daar waar mogelijk in relatie tot de werkzaamheden voor de inpassing van de lagevloerstrams gekeken naar het duurzaam vergroenen van het tracé. Hiertoe is ook een zogenaamde Boomeffectenanalyse (BEA) verricht (zie bijlage 9). De omvang van het Torenplein, de monumentale bomen en het gebruik van het plein blijven gehandhaafd. Door inrichting en het plaatsen van een boom op het plein aan de overzijde bij de Geest wordt het plein één ruimte tussen de bestaande pleinwand en de Torengarage. In de brede berm van circa 3 meter aan de Kortenboszijde van de Torenstraat is voldoende ruimte voor groen en extra bomen (9 stuks), naast ruimte voor (fiets)parkeren en een laad- en losvoorziening. Door de bomenrij wordt het lineaire karakter van de Torenstraat ondersteund en het asymmetrische profiel benadrukt. De doorgetrokken bomenrij in de Bilderdijkstraat (5 extra bomen tussen Vondelstraat en Veenkade) vergroot de samenhang en rust in het totale profiel. De bestaande rij van 34 Lindes in de Vondelstraat kan vanwege de werkzaamheden aan het riool en de huisaansluitingen niet gehandhaafd worden. Hiervoor komen 26 nieuwe bomen terug. De nieuwe bomen worden op een grotere afstand van de gevels geplaatst in een 2,5 m brede robuuste groenstrook met ruimte voor bloeiende planten en biodiversiteit.

Dit levert 250 m2 extra groen op in de groenstroken. De ruimte die vrijkomt door het vervallen van een opstelstrook nabij het kruispunt Vondelstraat/Elandstraat en het korte erftoegangsstraatje wordt bij de driehoekige pleinruimte getrokken. Op het pleintje worden, waar mogelijk, bomen toegevoegd. Door het verplaatsen van de afvalcontainers komt er ruimte voor de woningen vrij die benut wordt voor deels verhoogde plantvakken. Deze vakken maken de ruimte groener, geven samenhang aan het pleintje en vergroten de verblijfskwaliteit. Op de randen van de verhoogde plantvakken kan gezeten worden. Door de 5 bomen in plantvakken te zetten neemt de kwaliteit van groeiplaatsomstandigheden toe. De vakken worden beplant met bloeiende heesters en vaste planten. De berm tussen fietspad en rijbaan in de Elandstraat, ten noordwesten van het pleintje, wordt vergroend en er worden twee bomen aan het profiel toegevoegd. Deze staan in de rij van de bestaande bomen in de Elandstraat en geven continuïteit aan het profiel. In de 1,5 m voorzieningenstrook van de Zoutmanstraat worden op regelmatige afstanden groenvakken gemaakt in de Zoutmanstraat; de ruimte op het trottoir ontbreekt om hier levensvatbare bomen te planten; het betreft hier 23 groenvakken van 7 m bij 1,5 m met een totaal oppervlak van circa 240 m2.

36/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

De overgang naar de voetgangersvriendelijke winkelstraat (vanaf de Piet Heinstraat) wordt extra gemarkeerd door twee groenvakken aan weerszijden van de Zoutmanstraat. De bestaande 16 Moseiken op het Prins Hendrikplein behouden hun plek en worden aangevuld met 21 bomen van verschillende soorten en afmetingen. De entrees worden hierdoor gemarkeerd en vanuit de aanliggende straten, Zoutmanstraat en Prins Hendrikstraat, geeft het plein een groenere indruk. Tussen de trambaan en de haag staat een hekwerk ter voorkoming van met name overstekende kinderen. De bestaande taxushaag kan vervangen worden door een groene haag van bloeiende en besdragende heesters, geschikt voor vogels en insecten maar ook om te plukken. De Magnolia’s blijven op de huidige plaats staan. Voorgesteld wordt om op de plek van de bestaande rozenperken gras aan te brengen en meer gebruiksmogelijkheden te geven. Het centrale verharde deel van het plein blijft ongewijzigd. De ruimte die aan de noordoostzijde (oneven zijde) van het profiel vrijkomt doordat de bestaande halte Waldeck Pyrmontkade is opgeheven wordt gebruikt om het oorspronkelijke profiel te herstellen. Dat betekent dat er een symmetrisch profiel ontstaat waarin de bomenstructuur wordt doorgezet tot het kruispunt met de Waldeck Pyrmontkade/ Koningin Emmakade.

Er is ruimte voor zes nieuwe bomen, voor de bestaande bomen aan de zuidzijde worden de groeiplaatsomstandigheden verbeterd. De groene en open wigvormige middenberm van de Waldeck Pyrmontkade/ Koningin Emmakade blijft vrij van verharding en meubilair voor de tram. De bestaande heestergroep in de middenberm blijft staan. Het gras wordt ingezaaid met een robuust bloemenmengsel wat kleur geeft en bijdraagt aan de biodiversiteit. De sporen blijven in een grasbaan liggen. Bij het behoud van het bestaande parkeerplaatsen op de Waldeck Pyrmontkade komen de bestaande bomen (Kastanjes) in het gedrang. Vanwege matige levensverwachting is ervoor gekozen alle acht bomen te vervangen door een gelijkwaardige soort en grootte. De entree van de beide delen van de Obrechtstraat wordt gemarkeerd door aan beide zijden van de rijweg een boom te plaatsen. Aan de noordoostzijde betekent dit dat de twee bestaande bomen, met een beperkte levensverwachting, vervangen worden door nieuwe bomen. Aan de overzijde worden twee nieuwe bomen bijgeplaatst. Bomenbalans

Bestaand Te kappen Te planten

Nieuw

Verschil

Waldeck Pyrmontkade (Laan van Meerdervoort-Obrechtstraat) Laan van Meerdervoort (Waldeck Pyrmontkade-Carnegielaan) Zoutmanstraat

10

-10

12

12

+2

60

-10

21

71

+11

0

0

0

0

0

Prins Hendrikplein

17

-1

21

37

+20

Vondelstraat (incl. pleintje bij Elandstraat)

46

-34

31

43

-3

Torenstraat/Bilderdijkstraat (Bilderdijkstraat-Geest) Torenstraat Geest-Kerkplein ) Totaal

10

0

14

24

+14

2

0

1

3

+1

100

190

+45

145

-55

37/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

Parkeerbalans Laan van Meerdervoort-Waldeck Pyrmontkade Zoutmanstraat- Vondelstraat Torenstraat- Bilderdijkstraat

Bestaand 103

Nieuw 84

Verschil -19; door inpassing haltes

170 38

96 10

Garage de Zeeheld Extra bewonersplaatsen VAB

0 0 311

135 30 355

-74; door inpassing rails lagevloerstrams -28; door inpassing halte, aanleg fietspaden en vergroening +135 + 30 +44

Ter compensatie van het verlies aan parkeerplaatsen in de Laan van Meerdervoort en de Zoutmanstraat heeft de gemeente de garage de Zeeheld aangekocht in de Prins Hendrikstraat nabij de Zoutmanstraat; hiermee worden 135 plekken toegevoegd aan de parkeerbalans. Voor de parkeerplaatsen die verdwijnen in de Torenstraat en Bilderdijkstraat is overcapaciteit beschikbaar in de VAB Veenkade. Een groot deel van de parkeerplaatsen die gereserveerd zijn voor verhuur aan ondernemers staan leeg. De gemeente zal 30 extra plaatsen beschikbaar stellen voor verhuur aan bewoners.

Trillingen, geluid en luchtkwaliteit Trillingen Er is door DGMR uitgebreid onderzoek gedaan naar de trilling en geluidseffecten van de lagevloertram na de herinrichting op de omgeving en met name op de bebouwing langs het tracé. In oktober 2020 zijn op representatieve locaties uitpandige en inpandige trillingsmetingen verricht. Uit het onderzoek is gebleken dat er geen trillingsnormen worden overschreden. Er hoeven ook geen aanvullende maatregelen genomen te worden in de trambaanconstructie. Voor de resultaten en conclusies wordt verwezen naar de rapportage in bijlage 6. Geluid Het onderzoek naar het geluidseffect van de lagevloertram laat zien dat er langs het tracé geen overschrijding van de norm plaatsvindt na de herinrichting. Verwezen wordt naar het technisch rapport in bijlage 8. Luchtkwaliteit Door het afsluiten van een deel van de Zoutmanstraat zal het doorgaand verkeer worden afgeleid naar de hoofdwegen. Dit leidt o.a. op de Waldeck Pyrmontkade in spits tot een toename van autoverkeer. Onderzoek laat zien dat dit niet leidt tot overschrijding van luchtkwaliteitsnormen. Verwezen wordt naar het technisch rapport in bijlage 7. Kostenraming en dekking De kosten worden geraamd op € 25,3 miljoen gebaseerd op prijspeil 2021, exclusief BTW en inclusief de voorbereidingskosten vanaf 2020 en alle planuitvoeringskosten.

Van dit bedrag wordt bijna 70% gedekt door de samenwerkende partijen MRDH en HTM. Daarnaast passen we voor dit project zo veel mogelijk het principe werk-met-werk toe. Een deel van dekking komt uit het onderhoudsprogramma van de HTM (OIW) met betrekking tot voorziend onderhoud aan sporen en bovenleiding en gepland groot onderhoud aan wegen en riolering (programma 12 Mobiliteit). In dit project wordt aanvullend op de opgave van INTHR, ook daar waar mogelijk,

38/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

invulling gegeven aan het verbeteren van de fietsveiligheid, verkeersveiligheid in het algemeen en duurzame vergroening. In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de verschillende dekkingsbronnen binnen de gemeente en buiten de gemeente (subsidies). Dekking(sbronnen)

Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) HTM i.v.m. onderhoudswerkzaamheden t.b.v. OIW Subsidies (MRDH) t.b.v. projecten fiets en verkeersveiligheid Reserve verbetering duurzame mobiliteit, thema INTHR (lagevloerstrams) (DH) Reserve verbetering duurzame mobiliteit, thema Ruim baan vd Fiets (DH) Werk-met-werk, Riolering (GD) UVP Verkeersveiligheid en programma Buitenruimte (DH) Totaal

(x € mln.)

13,05 2,9 1,6 4,4 1,1 1,5 0,75 25,3

Voor de uitvoering van het ontwerp wordt gebruik gemaakt van de standaard materialen die zijn opgenomen in het Handboek Openbare Ruimte (HOR) van de gemeente Den Haag. Veel van de bestaande materialen zullen terugkomen, zodat dit aansluit bij het bestaande beeld en beheerniveau van deze straten. De aanpassingen betreffen hoofdzakelijk het aanhelen van de haltes aan de openbare ruimte en leiden niet tot meerkosten voor beheer.

Toetsing van de ontwerpen Plannen voor herinrichting van de openbare ruimte worden ter toetsing voorgelegd aan twee adviescommissies, te weten het VOV (Vooroverleg Over Verkeerszaken) en de ACOR (Adviescommissie Openbare Ruimte). Het concept voorontwerp (VO) is getoetst, beoordeeld en akkoord bevonden door het VOV. Het college gaat contrair aan het advies van het VOV om een bypass voor de nood- en hulpdiensten om de halte Zoutmanstraat te maken op de Laan van Meerdervoort. Met de optimalisatie van de verkeerregelinstallaties (VRI) wordt het risico van stremming geminimaliseerd en een bypass heeft een te grote impact op de ruimtelijke structuur van de Laan van Meerdervoort (kappen bomen) en kan oneigenlijk gebruikt worden (parkeren, afsnijden door auto’s) Het college gaat mee met het positieve meerderheidsadvies van het VOV en contrair aan het advies van de brandweer en HTM met betrekking tot de herinrichting van de Vondelstraat. De HTM acht het opheffen van de vrije trambaan een verslechtering voor de doorstroming van de tram; de brandweer ziet het opheffen van de vrije trambaan als een zoveelste verslechtering van zijn bereikbaarheids netwerk.

Het college acht, in lijn met de overige VOV partijen, de eventuele lichte impact op de rijtijden van de tram op dit deel van de Vondelstraat afgezet tegen de grotere rijtijdenwinst in het gehele traject van lijn 16 Z (vanaf Kerkplein tot Waldeck Pyrmontkade) minder zwaar dan de verbetering van de fietsveiligheid, groenstructuur en de verkeersveiligheid die mogelijk worden door het combineren van de tram en rijbaan tot 1 wegprofiel. Ook blijft de Vondelstraat ( 7 m brede rijbaan zonder drempels) voldoen aan de eisen voor hulpdiensten die gelden voor wegen waarover bestaande buslijnen rijden en wegen waar tramrails in de rijbaan liggen. De ontwerpen van de nieuwe perrons zijn tevens voorgelegd aan en akkoord bevonden door de haltebeheerder van de HTM. Overleg met wegbeheerders en andere gemeentelijke vertegenwoordigers heeft plaatsgevonden aan de hand van het Voorontwerp. HTM Beheer en HTM Railveiligheid hebben de ontwerpen separaat getoetst. De opmerkingen die door deze partijen zijn gemaakt, zijn verwerkt in de uiteindelijke versie van de VOtekeningen.

39/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

De ACOR heeft ten aanzien van de Torenstraat negatief geadviseerd. De ACOR is van mening dat de opgave in het centrum van de stad zou moeten passen binnen de uitgangspunten uit de nota “Kiezen voor verkeersveiligheid” en uit de structuurvisie CID: 30 km/u is de norm, gemengd verkeer, primaat bij voetganger en fietser en ruim aandacht voor verblijven. De geformuleerde uitgangspunten acht zij niet passend bij deze ruimtelijke context van de binnenstad. Het college gaat contrair aan dit advies van de ACOR omdat het mengen van fietsers met autoverkeer en ook trams met de huidige verkeersintensiteiten niet verkeersveilig wordt geacht. Het voorliggende plan biedt een verkeersveilig ontwerp met nieuwe vrijliggende fietspaden op deze sterfietsroute wat aansluit op de nota “Ruim baan voor de Fiets” (RIS306923) maar ook op de nota “Kiezen voor verkeersveiligheid”.

Participatie Voor de complexe inpassing van de lagevloertram in de Zoutmanstraat is in mei 2019 een denktank gevraagd advies hierover te geven. De Denktank is samengesteld uit vertegenwoordigers van de diverse belangen die gemoeid zijn met de voorgenomen herinrichting. Het gaat om generieke belangenbehartigers (zoals namens openbaarvervoer reizigers, namens mensen met een fysieke beperking en namens de fietsers) en vertegenwoordigers van gebied specifieke belangen (zoals de ondernemersvereniging BIZ en de Bewonersorganisatie Zeeheldenkwartier De Groene Eland). De gemeente heeft de Denktank ondersteund met uiteenlopende deskundigheid, reken- en tekenwerk en onderzoeken. De Denktanksessies zijn voorbereid en uitgevoerd onder leiding van een externe voorzitter die ook heeft gezorgd voor de verslaglegging en voor het opstellen van het eindrapport met het Denktankadvies. In het totstandkomingsproces van het denktankadvies zijn er een drietal buurtbijeenkomsten georganiseerd door de Groene Eland en de BIZ Zeeheldenkwartier. De denktank heeft op 13 januari 2020 een advies uitgebracht aan het college. Het college heeft het meerderheidsstandpunt van het advies overgenomen met o.a.

het voorstel van verplaatsing van de halte van Speijckstraat naar de Laan van Meerdervoort en heeft een voorkeur uitsproken voor het instellen van een autoluw gedeelte van de Zoutmanstraat mits dit niet leidt onacceptabele overlast in de omgeving (zie commissiebrief RIS 305027 d.d. 31 maart 2020). Het college standpunt met betrekking tot de Zoutmanstraat is meegenomen in de voorbereiding van het voorliggende integrale voorontwerp. In het proces om te komen tot het voorliggende voorontwerp zijn vervolgens twee klankbordgroepen ingesteld om de belangrijke stakeholders in het gebied te betrekken, informeren en consulteren (reflectie en reactie) over de uitwerking van gekozen oplossingsrichtingen naar een Voorlopig Ontwerp (VO). De klankbordgroep Torenstraat /Torenplein met vertegenwoordigers uit de BIZ Hofkwartier/Kortenbos en de bewonersorganisaties van Kortenbos en het Hofkwartier aangevuld met de fietsersbond, Rover, OVHA en Voorall (agendalid) is driemaal bijeengekomen tussen april en oktober. De klankbordgroep Zeeheldenkwartier (voor het tracé vanaf de Waldeck Pyrmontkade tot aan de Veenkade), samengesteld overeenkomstig de denktank Zoutmanstraat is in totaal 4 maal bijeengekomen in de periode april- oktober. Op 16 juli is het integrale (schets) ontwerp gepresenteerd in een digitale onlinebijeenkomst aan de omgeving.

In totaal hebben hier 84 personen aan deelgenomen en zijn er ruim 250 vragen gesteld. De antwoorden op de vragen zijn gedeeld met de deelnemers en de stakeholders (inclusief achterban) in de beide klankbordgroepen.

40/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

Procedures en vergunningen Het is niet noodzakelijk om het bestemmingsplan aan te passen, als gevolg van de te nemen maatregelen in het plangebied, met uitzondering van een kleine reststukje groenbestemming langs de huidige tramsporen en de rijweg op de Koningin Emmakade. Dit strookje krijgt in de nieuwe situatie een verkeersbestemming. Onderzoek naar de geluidsbelasting wijst uit dat de maatregelen tot een lichte toename leiden van minder dan 1,5 dB ten opzichte van de bestaande situatie. Hiermee is géén sprake van een reconstructie in de zin van de Wet geluidhinder. De wijziging past binnen het kader van de Wet geluidhinder. Beheer Voor de uitvoering van het ontwerp wordt gebruik gemaakt van de standaard materialen die zijn opgenomen in het Handboek Openbare Ruimte (HOR) van de gemeente Den Haag (Residentiekwaliteit, Hofstadkwaliteit). Inschatting is dat de herinrichting geen meerkosten ten aanzien van beheer met zich meebrengt, maar mogelijk wel leidt tot een lichte verschuiving in de verdeling van beheerkosten. De Zoutmanstraat en het Prins Hendrikplein krijgen bijvoorbeeld een 30 km/u regime met meer groen, maar het areaal aan elementenverharding blijft nagenoeg gelijk. In de Vondelstraat wordt weliswaar een groenstrook toegevoegd met betere groeiomstandigheden voor de bomen, maar het beheerareaal aan tegelverharding neemt af.

Voor wat betreft het beheer: de aanpassingen betreffen hoofdzakelijk het aanhelen van de haltes aan de openbare ruimte en zullen niet leiden tot geen meerkosten voor beheer. Materialisatie Er is uitgegaan van een eenduidige materialisering op basis van Residentiekwaliteit in de Waldeck Pyrmontkade en de Laan van Meerdervoort, de Bilderdijkstraat en de Vondelstraat. Trottoirs en schrikstroken worden uitgevoerd in basaltinetegels, parkeerstroken in donkerrode baksteenklinkers. Fietspaden in rood asfalt, rijbanen in rood/bruin asfalt. In de Zoutmanstraat en het Prins Hendrikplein wordt een voor het winkelgebied passende materialisering gehanteerd die overeenkomt met een 30 km/u gebied en aansluit het omliggende winkelgebied; daar waar de tram rijdt is de rijbaan in asfalt, trottoirs blijven in klinkerverharding. In de Torenstraat wordt uitgegaan van materialisering op basis van Hofstadkwaliteit. Er zullen nieuwe verlichtingsarmaturen komen op de nieuwe HTM-masten. Ondergrondse restafvalcontainers Conform gemeentelijk beleid zullen op of in de directe omgeving van het plangebied ondergrondse restafvalcontainers (ORAC’s) worden geplaatst. De locatiekeuze vormt geen onderdeel van dit project, de daadwerkelijke plaatsing zal wel worden afgestemd met de uitvoering van de werkzaamheden als gevolg van dit (tram)project.

Op de locatie in de driehoek Vondelstraat/Elandstraat wordt de bestaande ORAC’s locatie verplaats naar de weg; voor de bovengrondse afvalcontainers ter hoogte van de Obrechtstraat wordt voorafgaand aan de herinrichting en alternatieve locatie gezocht. Ondergrondse infrastructuur en Groot Onderhoud Asfalt De ondergrondse infrastructuur is zoveel mogelijk in kaart gebracht. In het ontwerp is hiermee rekening gehouden. In het kader van werk-met-werk-maken wordt tegelijk de riolering in de Zoutmanstraat tussen de Piet Heinstraat en de Elandstraat vernieuwd. Met de desbetreffende kosten is rekening gehouden in de totale kostenraming.

41/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

Inspraak De inspraakperiode omvat een formele inspraaktermijn van 6 weken. Het voorontwerp heeft ter inzage gelegen van 15 februari tot en met 29 maart 2021. Het concept Voorontwerp was beschikbaar op de gemeentelijke website www.denhaag.nl. Onderdeel van de inspraakprocedure was een digitale informatiebijeenkomst voor belanghebbenden op 25 februari 2021, waar het concept Voorontwerp is getoond en toegelicht. Ook de wijkberaden, belangenorganisaties en de ondernemersvereniging waren hiervoor uitgenodigd. In totaal hebben hier 76 personen aan deelgenomen en zijn er ruim 127 informatieve vragen gesteld. De antwoorden op de informatieve vragen zijn ruim voor het verstrijken van de inspraakperiode gedeeld met de deelnemers en de stakeholders (inclusief achterban) in de beide klankbordgroepen. Daarnaast zijn er tijdens de inspraakperiode in totaal 65 zienswijzen ingediend. De beantwoording van alle zienswijzen is als bijlage middels een nota van beantwoording toegevoegd. De reacties hebben geleid tot een vijftal wijzigingen in het Voorontwerp: a. Omdraaien Rijrichting Witte de Withstraat Uit de verkeersmodelstudie van Sweco blijkt niet dat de Piet Heinstraat een doorgaande route wordt ten gevolge van het afsluiten van de Zoutmanstraat voor doorgaand verkeer.

Wel is in veel zienswijzen gewezen op de ervaren huidige problemen met autoverkeer van en naar de coffeeshops in de Witte de Withstraat. Er is door verschillende bewoners/ondernemers voorgesteld de rijrichting Witte Withstraat om te draaien. De gemeente ziet ook de voordelen van deze aanpassingen, met name omdat de Piet Heinstraat daardoor rustiger wordt en er verder geen nadelige effecten optreden in de verkeerscirculatie door de wijk. De aanpassing van de rijrichting Witte de Withstraat wordt meegenomen in de plannen en verwerkt in het Definitief Ontwerp. b. Groen voetgangersdeel Prins Hendrikplein (hart plein aan de binnenzijde tramsporen) Bewoners en ondernemers geven aan na het raadsbesluit over het voorontwerp in de definitief ontwerpfase betrokken te willen worden bij de inrichting van het voetgangersgedeelte van het Prins Hendrikplein (binnenzijde tramsporen). Samen met de bewoners, ondernemers en gebruikers van het plein willen we in de volgende fase van het project (Definitief Ontwerp) in overleg nader invulling geven aan de groenbeplanting op het voetgangersplein aan de binnenzijde van de tramsporen. De bestaande Moseiken, Magnolia's en de taxushaag zijn wat ons betreft vaste waardes. Rozenstruiken of gras, of vaste planten, extra bomen, locatie van de Jeux de Boulesbaan zijn variabel en bespreekbaar.

Er hoeft geen beplanting te verdwijnen wanneer er geen directe aanleiding voor is of bij als de meerwaarde niet kan worden aangetoond. De gemeente is van mening dat door bomen bij de entrees te plaatsen er een toekomstbestendig en robuust groen beeld ontstaat. Er worden verschillende boomsoorten toegepast waardoor bij ziekte van bijv. de Moseiken alle bomen op het plein wegvallen. Meer (bio)diversiteit geeft ook een afwisselende beleving in de verschillende jaargetijden en biedt meer mogelijkheden voor vogels en insecten. De soorten met transparante boomkronen laten licht door voor de onderliggende beplanting. c. Doorsteken in groenstrook Vondelstraat Er zijn veel zienswijzen binnengekomen van bewoners die willen dat er meer doorsteken in de groenstrook komen om makkelijker van de langsparkeerplaatsen naar de woningen te komen. In de groenstrook zullen extra doorsteken gemaakt worden zodat de loopafstand van de parkeerplaats naar het trottoir wordt verkleind. Deze aanpassing wordt meegenomen in de plannen en verwerkt in het Definitief Ontwerp.

42/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

d. Nulmetingen panden Er zijn verzoeken van bewoners binnengekomen om nulopnames uit te voeren op panden zodat onverhoopt optredende schade in de gebruiksfase van de lagevloetram naderhand kan worden aangetoond. De op basis van uitgevoerde metingen verrichte trillingsonderzoeken laten zien dat de kans op trillingsschade door de lagevloertram zeer klein is en ruim binnen de gestelde normen ligt ; er is dan ook geen aanleiding om hiervoor nulopnamen van panden te verrichten. De gemeente draagt er zorg voor dat het eindresultaat voldoet aan alle geldende richtlijnen en normen. Daarvoor hebben wij uitgebreide onderzoeken gedaan vooraf. Als bewoners menen toch schade te ondervinden door de nieuwe trams kunnen ze deze schade ‘gewoon’ melden bij de gemeente. Onze huidige werkwijze is dat we voorzieningen treffen voor tijdens de uitvoeringswerkzaamheden. Tijdens de uitvoering monitoren we (afhankelijk van type werk grondwater, zetting en trillingen) en eventuele schade kan gemeld worden bij de omgevingsmanager . Soms voeren we voor aanvang van de werkzaamheden een nulmeting uit. Dit doen we alleen bij een kwetsbare omgeving (lastig te definiëren) en risicovolle werkzaamheden.

Voor de werkzaamheden in het kader van lijn 16 Z betekent dit dat we daar waar het riool wordt vervangen in de nabijheid van panden een nulopname van de buitenzijde van panden zullen verrichten om eventuele schade ten gevolge van deze diepere graafwerkzaamheden te kunnen vaststellen. Dit geldt alleen voor de panden in de Vondelstraat. De overige werkzaamheden die verricht worden voor de herinrichting van lijn 16 Z betreffen geen risicovolle (oppervlakkige) werkzaamheden. e. Verkeerstellingen voor en na de uitvoering Er zijn een aantal zienswijzen binnengekomen met zorgen van bewoners over mogelijke overlast van sluipverkeer in o.a. de Prins Hendrikstraat, de Van Heemskerckstraat, de 2e Riemerstraat, de Piet Heinstraat door het autoluw maken van een deel van de Zoutmanstraat. Uit het verkeersmodelonderzoek dat door Sweco is uitgevoerd, blijkt dat er als gevolg van het autoluw maken van een deel van de Zoutmanstraat er geen ongewenste effecten in de verkeerscirculatie zich voordoen die voor hinder gaan zorgen. De gemeente gaat evenwel voor start van de werkzaamheden verkeerstellingen uitvoeren in de verschillende woonstraten, een jaar na uitvoering wordt een nieuwe telling gehouden.

Op deze wijze is goed te bepalen hoe de nieuwe situatie met het autoluwe deel van de Zoutmanstraat en het omdraaien van de rijrichting in de Witte de Withstraat zich in de praktijk verhoudt tot de verkeersmodellen en of er aanpassingen nodig zijn aan de rijrichtingen om mogelijke overlast te verminderen. Dit wordt binnen het programma INTHR geborgd om te zijner tijd uit te voeren. Hiervoor worden ook in de 2e Riemerstraat metingen verricht. Het aanpassen van de rijrichting in de 2e Riemerstraat wordt nu niet overwogen en is geen onderdeel van de plannen. Gedurende het vervolgproces wordt nauw contact onderhouden en worden alle belanghebbenden geïnformeerd over de ontwikkelingen op de daartoe geschikte wijze en momenten. Vervolg en planning Na vaststelling van het voorontwerp wordt deze uitgewerkt tot een definitief ontwerp. Vervolgens wordt het plan t.b.v. de uitvoering aanbesteed. Hierin worden de detailmaatvoering vastgelegd en de exacte materialisering en groenvoorzieningen bepaald. Het definitief ontwerp wordt vervolgens omgezet naar een bestek ten behoeve van de aanbesteding. Na aanbesteding en gunning van het werk wordt gestart met de uitvoering. De planning voor het vervolgtraject is als volgt:

43/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

Mijlpalen Raadsbesluit definitief VO Definitief Ontwerp, bestek, aanbesteding Uitvoering

Datum juni 2021 gereed 1e kwartaal 2022 april – december 2022

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: De raad van de gemeente Den Haag, Gezien het voorstel van het college van 11 mei 2021, Besluit: I. II.

Vaststellen van de nota van beantwoording Vaststellen van het Voorontwerp Tramlijn 16 Z (INTHR), met dien verstande dat: * Onder het kopje: Kruispunt Waldeck Pyrmontkade/Koningin Emmakade op pagina 35 de tekst: “Voor de ligging nieuwe halte is gekozen voor zo min mogelijk impact op de bestaande ruimtelijke kwaliteit. Een halteligging met zijperrons sluit aan op de symmetrische opbouw van het profiel. De groene en open wigvormige middenberm blijft vrij van verharding en meubilair voor de tram. Het bestaande perspectief vanaf het kruispunt met de Laan van Meerdervoort blijft intact en de klassieke entree van de wijk Duinoord wordt gerespecteerd. De bestaande heestergroep in de middenberm blijft staan. Het gras wordt ingezaaid met een robuust bloemenmengsel wat kleur geeft en bijdraagt aan de biodiversiteit. De sporen blijven in een grasbaan liggen. Vanwege de ligging van kabels en leidingen en een duikerconstructie kunnen de afvalcontainers niet ondergronds, er wordt gezocht naar een passende locatie in de directe omgeving waar dat wel mogelijk is. In dit ontwerp is nog geen nieuwe locatie gevonden door de beheerders voor het plaatsen van ondergrondse containers. De huidige plaatsing blijft dus vooralsnog gehandhaafd. Omdat de breedte van de zijperrons groter is dan de beschikbare ruimte tussen het spoor en de rijbaan wordt de rijbaan verlegd.

Hierdoor schuiven ook de parkeerplaatsen en het fietspad op. Bij het behoud van het bestaande parkeerplaatsen komen de bestaande bomen (Kastanjes) in het gedrang. Vanwege matige levensverwachting is ervoor gekozen alle acht bomen te vervangen door een gelijkwaardige soort en grootte. De zijperrons zijn via oversteken goed bereikbaar voor de voetganger. De entree van de beide delen van de Obrechtstraat wordt gemarkeerd door aan beide zijden van de rijweg een boom te plaatsen. Aan de noordoostzijde betekent dit dat de twee bestaande bomen, met een beperkte levensverwachting, vervangen worden door nieuwe bomen. Aan de overzijde worden twee nieuwe bomen bijgeplaatst. De huidige groenbestemming van het restgroen tussen de huidige tramsporen en de rijbaan zal door de aanleg van de perrons een verkeersbestemming moeten krijgen” Wordt gewijzigd in:

44/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

Voor de ligging van de nieuwe halte is gekozen voor zo min mogelijk impact op de bestaande ruimtelijke kwaliteit. Een halteligging aan de binnenzijde van de beide sporen zorgt ervoor dat het bestaande straatprofiel zo min mogelijk wordt aangepast. De huidige groene open middenberm wordt aangetast door de inpassing van de nieuwe perrons. Het overgebleven groen wordt ingezaaid met een robuust bloemenmengsel wat kleur geeft en bijdraagt aan de biodiversiteit. De sporen blijven in een grasbaan liggen Vanwege de ligging van kabels en leidingen en een duikerconstructie kunnen de afvalcontainers niet ondergronds, er wordt gezocht naar een passende locatie in de directe omgeving waar dat wel mogelijk is. In dit ontwerp is nog geen nieuwe locatie gevonden door de beheerders voor het plaatsen van ondergrondse containers. De huidige plaatsing blijft dus vooralsnog gehandhaafd. Door de perrons aan de binnenzijde van de sporen te situeren hoeft het straatprofiel zo min mogelijk aangetast te worden waardoor vijf van de acht volwassen kastanjebomen op de Waldeck Pyrmontkade behouden kunnen blijven. De middenperrons zijn via oversteken bereikbaar voor de voetganger. De entree van de beide delen van de Obrechtstraat wordt gemarkeerd door aan beide zijden van de rijweg een boom te plaatsen.

Aan de noordoostzijde betekent dit dat de twee bestaande bomen, met een beperkte levensverwachting, vervangen worden door nieuwe bomen. Aan de overzijde worden twee nieuwe bomen bijgeplaatst. De huidige groenbestemming van het restgroen tussen de huidige tramsporen en de rijbaan zal door de aanleg van de perrons een verkeersbestemming moeten krijgen. III. IV.

In te stemmen met de verdere uitwerking tot definitief ontwerp en de realisatie van het project De totale projectkosten, geraamd op € 25.300.000,- (exclusief btw, inclusief VAT, voorbereiding, uitvoering, administratie, toezicht en onvoorzien) als volgt te dekken: a. € 13.050.000,- subsidie van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), programma OV; b. € 600.000,- subsidie van de Metropoolregio Rotterdam - Den Haag (MRDH), programma Fiets t.b.v. Torenstraat – Waldeck Pyrmontkade; c. € 500.000,- subsidie van de Metropoolregio Rotterdam – Den Haag (MRDH), programma fiets en verkeersveiligheid t.b.v. 30km Zoutmanstraat; d. € 500.000,- subsidie van de Metropoolregio Rotterdam – Den Haag (MRDH), programma fiets t.b.v. Vondelstraat; e. € 2.900.000,- bijdrage HTM i.v.m. onderhoudswerkzaamheden (OIW); f. € 4.400.000,- uit de reserve verbetering duurzame mobiliteit, onderdeel INTHR / Lagevloertrams (na verrekening van eerdere onttrekkingen ter voorbereiding ad € 0,4 mln.); g. € 1.100.000,- uit reserve verbetering duurzame mobiliteit, onderdeel Ruim baan voor de Fiets; h. € 1.500.000,- bijdrage Riolering t.b.v. werkzaamheden Zoutmanstraat en Vondelstraat, vanuit de voorziening Riolering (GRP 2021-2025, RIS 306620); i. € 250.000,- uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2020-2022, 30 km Zoutmanstraat;

45/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

j.

k. l.

V.

VI.

VII.

€ 200.000,- programma 9 Buitenruimte, 210.B Inrichting en onderhoud buitenruimte (Verkeer en Vervoer) bijdrage reserve werk met werk € 56.000 jaarschijf 2022, € 144.000,- jaarschijf 2023; € 100.000,- programma 9 Buitenruimte, 021.0b Inrichting en onderhoud buitenruimte, onderhoud straten wegen pleinen, jaarschijf 2022 € 200.000,- programma 9 Buitenruimte, 570. A Openbaar groen en openlucht recreatie, jaarschijf 2022 (extra groen)

Bij de meerjarenbegroting 2022-2025, de dekkingsbronnen genoemd onder besluit IV lid f en g toe te voegen aan de reserve Activafinanciering en hiervoor het investeringskrediet INTHR in het Meerjaren Investeringsplan (MIP) te verhogen; Bij de meerjarenbegroting 2022 – 2025, de dekkingsbronnen genoemd onder besluit IV lid i tot en met l (€ 606.000) toe te voegen aan de reserve Activafinanciering en hiervoor het investeringskrediet INTHR in het Meerjaren Investeringsplan (MIP) te verhogen Bij de meerjarenbegroting 2023 – 2026, de dekkingsbron genoemd onder besluit IV lid l, zijnde € 144.000,- toe te voegen aan de Activareserve en hiervoor het investeringskrediet INTHR in het Meerjaren Investeringsplan (MIP) te verhogen.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 14 juli 2021 De griffier,

De voorzitter,

* geamendeerd in de raadsvergadering van 14 juli 2021.

*toelichting amendement:

Dit amendement zorgt ervoor dat het voorstel van het college ten aanzien van de nieuwe halte op de Waldeck Pyrmontkade wordt aangepast. De nieuwe halte krijgt door dit amendement geen zijperrons, maar middenperrons (aan de binnenzijde van de tramsporen). Het collegevoorstel heeft tot negatief gevolg dat de bestaande volwassen kastanje bomen in het gedrang komen en dus gekapt moeten worden. Dit komt vooral door de zijperrons. Door middenperrons te maken hoeft de rijbaan niet opgeschoven te worden richting gevel en blijft de bandenlijn bij de kastanjes gehandhaafd, Kastanjebomen zijn steeds zeldzamer in Den Haag en de bestaande volwassen exemplaren bieden de buitenruimte een bepaalde monumentale uitstraling die de indiener graag wil behouden voor Den Haag. In een eerste schets die nog nader uitgewerkt moet worden, zou dit er als volgt uit komen te zien:

46/47

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10107901

47/47