20210304-RIS307253 Nota dierenwelzijn DEF (na raad) maart 2021
Tekst van het document
Nota | 2020 - 2024
Dierenwelzijn
Colofon Dit is een uitgave van Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer Beleidsafdeling Stadsbeheer Voor meer informatie: www.denhaag.nl, Klant Contact Centrum, 14070 14070 Denhaag.nl Vormgeving en productie Intern Dienstencentrum Multimedia Fotografie Getty-images December 2020
2
Inhoudsopgave Voorwoord7 1. Opbouw nota Dierenwelzijn
9
4. Diersoorten
27
4.1 Honden
27
4.2 Katten
29
4.3 Paarden
29
4.4 Hobby- en landbouwdieren
30
4.5 Siervissen
30
1.1 Inleiding
9
1.2 Totstandkoming nota
10
1.3 Dierenwelzijn
10
1.4 Terugblik
12
1.5 Doel gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid
13
1.6 Wettelijk kader
14
5.1 Aanpak van dierenmishandeling
33
1.7 De gemeente
15
5.2 Huiselijk geweld en dierenmishandeling
34
2. Uitvoering wettelijke taken
17
5. Dierenmishandeling
33
6. Haagse samenwerking
37
6.1 Klankbordgroep Dierenwelzijn
37
17
6.2 Jaarlijkse rapportage
38
18
6.3 Actualiseren wettelijke vergoeding
38
6.4 Duurzaamheid
39
21
6.5 Lobby
39
3.1 Huisdier Informatiepunten
21
6.6 Dieren in de zorg
40
3.2 Huisdierbezitters met een laag inkomen
21
6.7 Hitteplan
40
3.3 Chipregistratie
22
3.4 Evenementen
22
3.5 Vuurwerk
23
3.6 Voedsel
23
3.7 Inkoop
23
3.8 Stadsboerderijen
24
3.9 Buitenruimte
24
2.1 Opvang gevonden dieren (met een vermoedelijke eigenaar) 2.2 Zorg voor dieren bij calamiteiten
3. Goede zorg voor dieren
7. Communicatie en voorlichting over dierenwelzijn
43
8. Financieel kader
47
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024
3
Dierenwelzijn
“Verantwoord houden van dieren in Den Haag”
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024
5
6
Voorwoord Op een zaterdagavond in juni 2020 kreeg de Dierenambulance een melding van gemiauw achter het beton van metrolijn E. Medewerkers van de Dierenambulance konden de ruimte onder de metrolijn niet in. De HTM werd ingeschakeld om het rooster te verwijderen, waarvoor ze hun technische dienst aan het werk moesten zetten. Met hun medewerking kon de Dierenambulance op zondagnacht gelukkig al een vangkooi plaatsen. Op maandag vond de Dierenambulance hierin de kat, en kon het dier snel herenigd worden met zijn baasje dankzij een geregistreerde chip. De HTM gaat de opening dichtmaken zodat dit niet nog een keer kan gebeuren. Een voorbeeld van Haagse vakmensen die samenwerken om een dier te helpen. We geloven dat elk mens, bedrijf en organisatie invloed heeft op het bevorderen van dierenwelzijn. Dieren hebben namelijk net als mensen recht op een goed leven. Dieren zijn geen objecten maar kennen hun eigen intrinsieke waarde. Ze zijn belangrijk voor de stad, en de stad is belangrijk voor hen. Den Haag heeft dan ook al sinds 1998 een nota dierenwelzijn. De gemeente treft verschillende maatregelen die verder gaan dan de wettelijke taken die voor de gemeente gelden. Met deze nieuwe nota gaat Den Haag nog een stap verder. Veel van onze besluiten en activiteiten zijn van invloed op het welzijn van dieren.
Denk aan de beleidsterreinen mobiliteit, stedelijke ontwikkeling, veiligheid, duurzaamheid, maar ook armoede en huiselijk geweld. Dit vraagt om een integrale benadering van dierenwelzijn binnen de gemeente en een versterking van de keten van dierenwelzijnsorganisaties. Door samen te werken willen we de komende vier jaar dierenwelzijn bevorderen en dierenleed zoveel mogelijk voorkomen. De gemeente zal hiervoor een Klankbordgroep Dierenwelzijn instellen met verschillende vertegenwoordigers van (dieren)organisaties. Ik heb er vertrouwen in dat deze nota Haagse inwoners en organisaties inspireert om zich nog meer in te zetten voor dieren. Liesbeth van Tongeren Wethouder Dierenwelzijn
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024
7
8
Opbouw nota Dierenwelzijn
1
In deze nota wordt ingegaan op het gemeentelijke beleid over het welzijn van dieren en de ambities en acties voor de komende jaren. In hoofdstuk 1 wordt het theoretisch en wettelijk
verschillende diersoorten in de stad waarvoor
kader beschreven waarbinnen het gemeentelijk
specifieke maatregelen of voorzieningen getroffen
dierenwelzijnsbeleid vorm krijgt. De rol van de
zijn. Hoofdstuk 5 beschrijft het beleid rond dieren-
gemeente ten opzichte van de dieren en dierenwel-
leed als gevolg van dierenmishandeling en huiselijk
zijn staat centraal. Naast de wettelijke verplichtin-
geweld. Het bevorderen van dierenwelzijn kan de
gen (hoofdstuk 2), maakt de gemeente zich hard
gemeente niet alleen, daar zijn alle andere betrok-
voor maatregelen die het welzijn bevorderen
kenen voor nodig. Hoofdstuk 6 beschrijft de samen-
(hoofdstuk 3) zoals de inzet op informatievoorziening
werking tussen de gemeente en dierenwelzijnsorga-
met betrekking tot verantwoorde aanschaf,
nisaties. De communicatie en voorlichting over
verzorging en begeleiding van huisdieren.
dierenwelzijn staat centraal in hoofdstuk 7. Tot slot
Het volgende hoofdstuk (4) gaat nader in op de
wordt in hoofdstuk 8 het financieel kader toegelicht.
1.1 Inleiding Dieren zijn onlosmakelijk verbonden met het leven
belangrijk voor de stad en de stad is belangrijk voor
in Den Haag. Mensen houden gezelschapsdieren als
dieren.
honden, katten, konijnen en exotische dieren zoals slangen en schildpadden. Op de Haagse stadsboer-
Sinds de huidige nota uit 2011 (RIS 181354) zijn er
derijen leven landbouwhuisdieren zoals koeien,
zowel lokaal als landelijk diverse ontwikkelingen
varkens en geiten. En overal in de stad zijn dieren te
geweest op het gebied van dierenwelzijn. In deze nota
vinden die in het wild leven. In de groengebieden,
geven we deze ontwikkelingen een plek binnen het
parken en duinen, boven de grond, in de grond en in
gemeentelijke beleid en beschrijven we de ambitie en
het water. Kortom, dieren zijn overal, ze zijn
acties van het college voor de komende jaren.
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024
9
1.2 Totstandkoming nota We werken al jaren samen met verschillende
bescherming, Comité Dierennoodhulp, Stichting
dierenwelzijnsorganisaties in de stad. Deze organi-
Bevordering Huisdierenwelzijn, Blijf van mijn Dier
saties leveren een belangrijke bijdrage aan het
en de Dierenpolitie hebben hun visie gegeven en de
verbeteren van dierenwelzijn. Hun inzet, kennis en
commissieleden geïnformeerd over het verbeteren
ervaring daarbij is cruciaal.
van dierenwelzijn en welke ambities zij hebben op het gebied van dierenwelzijn.
Het overleg met de raad, zoals de werkbespreking 4 maart 2020 met de leden van de commissie
Hiernaast hebben individuele gesprekken plaatsge-
Leefomgeving, stond in het teken van de nieuwe
vonden met meerdere dierenwelzijnsorganisaties.
nota dierenwelzijn. De Dierenambulance Den Haag en omstreken, Dierenbescherming Regio Zuidwest,
Verder is het initiatiefvoorstel Nota Dierenwelzijn
Stichting Haags dierencentrum, Stadsboerderijen
(RIS 303592) van de Partij voor de Dieren een
Den Haag, stadsecoloog, Vogelopvang de Wulp,
inspiratiebron geweest voor deze nota Dierenwelzijn.
Stichting Het Knagertje, Koninklijke Honden
1.3 Dierenwelzijn Dierenwelzijn gaat zowel over het fysieke welzijn (diergezondheid) als over het geestelijk welzijn (hoe voelen dieren zich). In de Wet dieren wordt onder zorg die dieren redelijkerwijs nodig hebben verstaan: “dieren dienen gevrijwaard te zijn van dorst, honger, onjuiste voeding, fysiek en fysiologisch ongerief, pijn, verwonding of ziekten, angst en chronische stress en dieren moeten natuurlijk gedrag kunnen vertonen.” Een dier is geen object en kent zijn een eigen intrinsieke waarde. De wet schrijft voor dat dieren zich goed voelen en niet onnodig lijden. Huisdieren Huisdieren zijn afhankelijk van zorg van hun eigenaar. Het is belangrijk dat eigenaren van huisdieren zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid. Eigenaren moeten zorgen voor geschikte
10
huisvesting, verzorging en voldoende kennis hebben
moeten hebben voor het welzijn van deze dieren.
over de behoeften van het dier.
In de nota Stadsnatuur (RIS 305825) is aangegeven dat deze dieren zoveel mogelijk ongestoord moeten
Hobby- en landbouwdieren
kunnen leven.
Hobby- en landbouwdieren worden vooral buitenshuis in een stal, weide of buitenhok gehouden.
Lastige natuur
Er zijn in de stad meer dan tien maneges en tien
Alle grote steden hebben te maken met ‘lastige’
gemeentelijke stadsboerderijen. Er zijn particulieren
natuur: overlast van dieren die plaatselijk in grote
die kippen houden in een ren in de tuin. Ook voor
aantallen voorkomen, zoals meeuwen, halsband
deze dieren geldt dat de eigenaar goed voor het dier
parkieten, ratten en ganzen. Steeds meer dringt het
moet zorgen.
besef door dat lastige soorten er nu eenmaal bij horen. We grijpen alleen in wanneer daar aanleiding
Wilde dieren
voor is vanuit de volksgezondheid, of wanneer daar
Wilde dieren zijn onderdeel van het leven in de stad
economische of ecologische redenen voor zijn.
en geven mensen veel vreugde. Deze dieren hebben
Het ‘lastige’ gedrag wordt mede door mensen
geen eigenaar, maar zij kunnen veel last of gemak
veroorzaakt. In de stad komt het vooral door de grote
hebben bij besluiten en handelingen van de
hoeveelheid makkelijk te vinden voedselresten.
gemeente en daarmee wordt het welzijn van deze
Beter is het om te leren samenleven met deze dieren
dieren beïnvloed. De gemeente zal daarom in de
en ons gedrag aan te passen zodat er een gezond
besluitvorming en bij het handelen altijd oog
ecosysteem ontstaat en het aantal beheersbaar blijft.
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 11
1.4 Terugblik In 1998 was Den Haag één van de eerste gemeenten
• De gemeente heeft enkele dierenwelzijnsorganisa-
in Nederland met een nota Dierenwelzijn.
ties in contact gebracht met een professionele
Die nota Dierenwelzijn is in 2011 geactualiseerd.
fondsenwerver die ze advies heeft gegeven.
Met de nota’s Dierenwelzijn uit 1998 en 2011 heeft de gemeente ingezet op goede verankering van de
• Er zijn campagnes van dierenwelzijnsorganisaties
intrinsieke waarde van dieren in het beleid. Sinds de
en de gemeente geweest om Hagenaars, te
nota uit 2011 zijn er lokale en landelijke ontwikke-
stimuleren om dieren uit de opvang als huisdier te
lingen geweest op het gebied van dierenwelzijn.
nemen.
De belangrijkste lokale resultaten zijn:
• Dierenwelzijnsorganisaties en de gemeente hebben samen een campagne ontwikkeld voor
• Invoering van nieuwe financieringssystematiek
verantwoord huisdierenbezit.
(RIS 097452) waarbij de uitvoerders worden gekozen op basis van heldere beoordelingscriteria
• Bij evenementen die door de gemeente zijn
en die zowel een kostenaspect als een kwaliteits
georganiseerd worden geen dieren gebruikt.
aspect hebben. • Het loslaten van sierduiven bij huwelijken wordt • Op basis van de nota ‘Boeren met beleid’ zijn de
ontmoedigd door de gemeente.
leefomstandigheden van de dieren op de Haagse stadsboerderijen sinds 2005 sterk verbeterd (RIS
• Er zijn inmiddels 53 vuurwerkvrije gebieden
181354). Ook beschikken de stadsboerderijen over
aangewezen om ook tijdens de jaarwisseling de
een hitteplan.
overlast voor dieren te beperken (RIS306297).
• De middelen voor dierenwelzijn in de gemeentelijke begroting zijn beperkt gestegen. Vanaf 2021
• Bij herinrichtingen van de buitenruimte wordt rekening gehouden met dierenwelzijn.
is er 0,21 mln. structureel extra beschikbaar gesteld waarmee er jaarlijks circa € 950.000 beschikbaar is voor dierenwelzijn.
• Bij evenementen die de gemeente zelf organiseert en in de kantines van de gemeente worden geen gerechten geserveerd met bedreigde diersoorten
• De gemeente vergoedt het vangen, onvruchtbaar
zoals paling.
maken en terugzetten van zwerfkatten. • Bij de inkoop houdt de gemeente zoveel mogelijk • De gemeente vergoedt het vervoer en de opvang
rekening met diervriendelijke producten.
en/of verzorging van gevonden in het wild levende dieren. • Huisdierbezitters met een laag inkomen worden
• De gemeente koopt geen producten met bont in. • Op de gemeentelijke website is informatie
in specifieke gevallen ondersteund via de bijzon-
opgenomen over het omgaan met dieren en
dere bijstand.
verantwoord huisdierbezit.
12
1.5 Doel gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid Het uitgangspunt van de Nota Dierenwelzijn is
Subdoelen
dat dieren integraal onderdeel uitmaken van de
• Het vergroten van de aandacht voor dierenwel-
Haagse samenleving en hun eigen intrinsieke
zijn bij inwoners en organisaties
waarde, behoeften en ook rechten hebben. Dat wij dit als mens respecteren vindt de gemeente
• Al dan niet samen met andere grote gemeentes,
belangrijk. Het Haagse dierenwelzijn is onderdeel
dierenwelzijn bevorderen door lobby en
van een netwerk. De gemeente en verschillende
gesprekken met (landelijke) overheden en
betrokken organisaties vormen samen een
organisaties.
netwerk dat op dierenwelzijn is gericht. We zetten ons op verschillende manieren in om
• Dierenwelzijn binnen de eigen organisatie
dierenwelzijn te bevorderen en dierenleed zoveel
verder bevorderen door binnen meerdere
mogelijk te voorkomen door meer aandacht te
beleidsterreinen dierenwelzijn een plek te geven.
schenken voorhet bewust aanschaffen en houden van huisdieren, zwerfdieren te voorkomen door veel in te zetten op preventie van huisdieren.
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 13
1.6 Wettelijk kader Vanuit wet- en regelgeving is de rol van de gemeente
Wetboek van Strafrecht
beperkt. Veel wettelijke taken en bevoegdheden
Op grond van artikelen 350 en 425 van het Wetboek
liggen bij landelijke of provinciale instanties.
van Strafrecht kan een eigenaar van een lastige hond worden aangepakt. Ook als honden andere
Wet dieren en Wet natuurbescherming
dieren met agressief gedrag aanvallen en bij het
Regelgeving met betrekking tot dieren is in verschil-
opzettelijk en wederrechtelijk doden of beschadigen
lende wetten uitgewerkt. Een belangrijke wet is de
van een dier.
Wet dieren (2013) over het welzijn van dieren. In de Wet natuurbescherming zijn regels opgenomen
Verder kan op grond van de artikelen 285 en 302 van
over de bescherming van natuur en (wilde) dieren.
het Wetboek van Strafrecht eveneens opgetreden
De toezichthoudende taken in het kader van die wet
worden tegen houders van honden bij bedreiging
liggen bij de provincie.
waarbij een hond is gebruikt en zware mishandeling.
Burgerlijk Wetboek De taken van de gemeente zijn voor een belangrijk
Gemeentewet
deel gebaseerd op het Burgerlijk Wetboek (BW).
Artikel 172 van de Gemeentewet geeft de
Op grond van artikel 5:8 lid 3 BW heeft de gemeente
burgemeester de mogelijkheid op te treden bij
de plicht om gevonden dieren (met een vermoede-
agressiviteit door honden als de openbare v eiligheid
lijke eigenaar) minimaal 2 weken op te vangen en te
in het geding is. Toepassing van artikel 172 is pas
verzorgen. Dit houdt ook het vervoer van de dieren
aan de orde als de beschikbare middelen (korte lijn
naar de opvanglocatie in.
en muilkorf) van de Algemene plaatselijke verordening voor de gemeente Den Haag (APV) niet
Wet Veiligheidsregio’s
toereikend zijn of geen recht doen aan de ernst van
Volgens artikel 2 van de Wet Veiligheidsregio’s is het
het incident.
college van burgemeester en wethouders belast met het organiseren van brandweerzorg, rampen-
In hoofdstuk 4 wordt de aanpak van lastige honden
bestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige
met agressief gedrag nader beschreven. Ook wordt
hulpverlening. In artikel 3, lid 1, onderdeel b staat
ingegaan op de verschillende maatregelen die
dat de brandweer als taak heeft te zorgen voor het
kunnen helpen om bijtincidenten te voorkomen.
beperken en bestrijden van gevaar bij ongevallen voor mens en dier.
14
1.7 De gemeente Deze nota gaat over de gemeentelijke invulling van onze ambitie om het dierenleed zoveel mogelijk te voorkomen en dierenwelzijn te bevorderen. Gemeenten kunnen aanvullende regels vaststellen om hinder en overlast te voorkomen en te bestrijden, de volksgezondheid te bewaken en de openbare orde te handhaven. Gemeenten zijn niet bevoegd om aanvullende regels op het gebied van dierenwelzijn op te stellen. Wel kan de gemeente invloed uitoefenen op bevoegde instanties om maatregelen te treffen. In de APV kunnen regels worden opgenomen, zolang dit nog niet is vastgelegd in hogere regelgeving. In de volgende artikelen uit de APV is dat bijvoorbeeld al uitgewerkt: Artikel 2:57
Loslopende honden
Artikel 2:58
Verontreiniging door honden
Artikel 2:59
Gevaarlijke honden 1
Artikel 2:65 A
Voederen van dieren
Artikel 5:42
Rijden op het strand
1 Er worden verschillende termen gebruikt zoals hoog risico honden, agressieve honden of gevaarlijke honden om het gedrag van honden te beschrijven die een bedreiging vormen voor mens en dier. Het gedrag van deze honden kan soms leiden tot lastige situaties voor zowel de eigenaar als de omgeving. In deze nota gebruiken we daarom de term lastige honden met agressief gedrag.
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 15
16
Uitvoering wettelijke taken
2
Gemeenten hebben de wettelijke taak om gevonden dieren (met een vermoedelijke eigenaar) te verzorgen en tijdelijk op te vangen en de gemeente heeft bij calamiteiten de taak om te zorgen voor de veiligheid van dieren.
2.1 Opvang gevonden dieren (met een vermoedelijke eigenaar) Stap 1: Preventie
Stap 2: Het vervoer
Goede voorlichting over het nemen van een huisdier
Wanneer een dier wordt gevonden, wordt veelal de
is één van de belangrijkste onderwerpen op het
Dierenambulance ingeschakeld. Zij controleren het
gebied van preventie. Het gaat daarbij om voorlich-
dier op een chip of ander identificatiekenmerk.
ting over impulsaanschaf, het bezit en de verzorging
Gezonde dieren worden, mits het dier niet als vermist
van huisdieren en het belang van chippen en
is geregistreerd, naar een opvangcentrum gebracht.
castreren of steriliseren. Om teleurstellingen te voorkomen wordt bij adoptie van dieren via de
Is het dier ziek of gewond, dan brengt de Dierenam-
dierenopvangcentra zorgvuldig nagegaan welke
bulance het dier naar de dichtstbijzijnde dierenarts.
dier het beste past bij de adoptant.
Na behandeling door de dierenarts wordt het dier opgevangen in het hospitaal van de Dierenambulance,
Als mensen door omstandigheden echt niet meer
waar het dier verder verzorgd wordt. Wanneer het
voor hun huisdier kunnen zorgen, kunnen zij
dier is hersteld, wordt er door het hospitaal een
afstand doen van hun dier. Om te voorkomen dat
goede match met een adoptant gemaakt. In 2019 is
deze dieren op straat terechtkomen vangen de
er aan 2.998 huisdieren hulp verleend.
asielen naast zwerfdieren ook deze afstandsdieren op. Het asiel neemt het dier tegen een vergoeding
Bij het aantreffen van een overleden dier, wordt in
over en zorgt dat het een nieuw thuis krijgt.
eerste instantie getracht om de eigenaar te
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 17
achterhalen. Lukt dat niet dan wordt het dier
gevonden, draagt de gemeente het eigendom over
twee weken bewaard. Meldt zich na deze twee weken
aan het opvangcentrum. Zij proberen dan het dier
geen eigenaar, dan wordt het dier overgedragen aan
te plaatsen bij een nieuwe eigenaar. In 2019 zijn
een destructiebedrijf. In 2019 zijn er in totaal 609
171 honden, 776 katten en 120 konijnen en
overleden huisdieren en 1.631 overleden wilde dieren
knaagdieren opgevangen.
opgehaald met de dierenambulance.
Stap 4: De plaatsing Stap 3: De opvang
De opvangcentra herplaatsen de opgevangen dieren
Er zijn verschillende gespecialiseerde opvangcentra
bij een nieuwe eigenaar. Bij het herplaatsen van
voor gevonden gezelschapsdieren. De opvangcentra
dieren staat dierenwelzijn voorop. Het plaatsen van
krijgen de dieren veelal aangeboden door de
dieren is een zorgvuldig proces dat in zowel in het
Dierenambulance. Bij binnenkomst wordt het dier
belang van het dier als van de eigenaar is.
geregistreerd en wordt geprobeerd de eigenaar te
Voorkomen moet worden dat dieren weer
achterhalen. Als er na 14 dagen geen eigenaar is
teruggebracht worden.
2.2 Zorg voor dieren bij calamiteiten De gemeente heeft een zorgtaak voor de veiligheid
crises en rampen. Als dit niet lukt dan worden zij
van dieren bij calamiteiten. Daarbij wordt onder-
geholpen en ondersteund. Vanuit de crisisorganisa-
scheid gemaakt naar huisdieren en in het wild
tie, gemeentelijke diensten die bepaalde taken
levende dieren
toegewezen hebben op het gebied van crisisbestrijding, zijn voorzieningen getroffen om huisdieren
Huisdieren
onder te brengen. Zo is het in verschillende hotels
Eigenaren van dieren zijn verantwoordelijk om voor
mogelijk om tegen een kleine meerprijs honden en
hun dier te zorgen, ook in tijden van calamiteiten,
katten mee te nemen. Wanneer het nodig is om
18
huisdieren apart op te vangen, dan kan dit bij de
Vogels opgesteld waarbij het Rijk samen met
opvangcentra of in het dierenhospitaal wanneer de
kustgemeenten, kustvogelasielen en betrokken
dieren medische verzorging nodig hebben.
andere organisaties afspraken heeft gemaakt hoe zij
De Dierenambulance kan eventueel het vervoer
handelen. Bij de plotselinge opvang van veel vogels
verzorgen.
stelt Rijkswaterstaat een tijdelijk opvangcentrum voor vogels beschikbaar met speciaal ingerichte
Wilde dieren
tenten en middelen voor het schoonmaken en
In de nota Stadsnatuur is aangegeven dat wilde
verzorgen van de vogels.
dieren zo min mogelijk verstoord mogen worden en dat zij in vrijheid hun eigen levenspad kunnen
Naast besmeurde vogels kunnen we als kust
volgen. Directe inmenging van de gemeente met
gemeente ook te maken krijgen met aangespoelde
een wild dier gebeurt pas bij een calamiteit, crisis of
zeehonden. Levend aangespoelde dieren worden
ramp wanneer hulp voor een wild dier nodig is.
zoveel mogelijk met rust gelaten. Indien nodig
Dan worden wilde dieren ook opgevangen.
vervoert de Dierenambulance deze naar een
Wilde dieren die bij een calamiteit, crisis of ramp
het dier geëuthanaseerd. Landelijke afspraken
rustiger stuk strand, verzorgingscentrum of wordt gewond zijn geraakt, kunnen worden vervoerd door
hierover zijn uitgewerkt in het Operationeel
de Dierenambulance. Dieren worden al dan niet na
draaiboek zeehondensterfte. De medewerkers van
onderzoek van een dierenarts overgebracht naar
de Dierenambulance zijn getraind in het verlenen
gespecialiseerde opvang, zoals naar de vogelopvang
van eerste hulp aan zeehonden. Dode zeehonden
of egelopvang.
worden afgevoerd naar een destructiebedrijf.
Als kustgemeente kunnen we te maken krijgen met
Het doel is altijd om zieke wilde dieren die in een
olie besmeurde vogels op of nabij het strand.
opvangcentrum zijn hersteld, weer uit te zetten in
Voor de opvang en verzorging van deze vogels is een
de natuur.
samenwerkingsregeling Afhandeling Besmeurde
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 19
20
Goede zorg voor dieren
3
Naast de wettelijke verplichte taken, ondernemen we de volgende maatregelen ter bevordering van dierenwelzijn.
3.1 Huisdier Informatie Punten Voor veel mensen is het hebben van een huisdier
verantwoord huisdierenbezit. Daarnaast is er veel
een belangrijke bron van steun en plezier.
informatie te krijgen bij de Huisdier Informatie
Goede voorlichting over het nemen van een huisdier
Punten (www.huisdierinformatiepunt.nl). Vragen
is het belangrijkste onderwerp op het gebied van
over verzorging, kosten, opvoeding van de meest
preventie. Veel dierenleed kan voorkomen worden
populaire huisdieren en of een huisdier bij iemand
als een huisdier bewust wordt aangeschaft, zodat
past kunnen daar worden beantwoord. De Huisdier
de toestroom van huisdieren naar de asielen zal
Informatie Punten blijven we ondersteunen en
verminderen. Voorlichting en educatie is daarom
worden waar mogelijk uitgebreid.
belangrijk. Dit is ingevuld met campagnes voor
3.2 Huisdierbezitters met een laag inkomen Huisdierbezitters met een laag inkomen roepen
huisdierbezitters met een laag inkomen onder
door verschillende omstandigheden vaak in een laat
voorwaarden ook financieel te ondersteunen als een
stadium hulp in van een dierenarts wanneer hun
bezoek aan de dierenarts noodzakelijk is of bij de
huisdier ziek wordt. Soms blijft medische zorg zelfs
neutralisatie van huisdieren. In specifieke gevallen
helemaal achterwege of wordt in bepaalde gevallen
kunnen huisdierbezitters een beroep doen op de
afstand gedaan van het huisdier. Deze huisdieren
bijzondere bijstand. Als bij de intake blijkt dat
hebben ook recht op goede zorg. Dierenorganisaties
mensen een huisdier hebben worden zij gewezen
in de regio bieden hulp door zieke dieren op te
op de dierenvoedselbank.
nemen tegen een lage afstandsvergoeding, te helpen bij herplaatsing of korting te geven op
Met dierenartsen en -klinieken wordt gekeken op
diergeneeskundige activiteiten. Verschillende
welke manier bovengenoemde ondersteuning kan
maatschappelijke organisaties, waaronder de
worden geboden aan huisdierenbezitters met een
Dierenbescherming, zetten zich vrijwillig in om
laag inkomen. Door samenwerking en de ervaring
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 21
en kennis van de keten van dierenwelzijnsorganisa-
steuning en doorverwijsmogelijkheden zijn voor
ties in te zetten worden mogelijkheden van
zowel de dierenartsen- en klinieken, als de huisdie-
financiële ondersteuning of betalingsregelingen
renbezitters van groot belang om zieke dieren te
breed gedeeld. Voorlichting over financiële onder-
helpen.
3.3 Chipregistratie Wanneer huisdieren voorzien zijn van een chip kan,
de lobby om samen met andere gemeenten het Rijk
wanneer een huisdier wordt gevonden, de eigenaar
te verzoeken om een chipplicht voor katten en om
worden achterhaald. Wanneer een huisdier is
het opzetten van een centraal registratiepunt voor
gechipt, wordt de kans dat een dier snel wordt
gechipte honden en katten (RIS305420). De
gedumpt kleiner. Voor honden die in Nederland zijn
gemeente brengt het chippen van katten onder de
geboren (of ingevoerd na 1 april 2013) is
aandacht van de katteneigenaren en sluit aan op de
chipregistratie verplicht. Voor katten is dit nog niet
bestaande actie ‘juni-maand is chip-maand’.
verplicht, maar wel gewenst. De gemeente steunt
3.4 Evenementen Evenementen geven overlast voor dieren die in de
menten met dieren wordt altijd verwezen naar de
(nabije) omgeving leven. De regelgeving rond
Wet dieren. De vergunninghouder wordt er op
dierenwelzijn en evenementen is een bevoegdheid
gewezen dat deze wet nageleefd moet worden.
van het Rijk. In de Wet natuurbescherming is voor dieren in de openbare ruimte de zorgplicht opgeno-
De gemeente hecht veel waarde aan dierenwelzijn
men. De organisator van evenementen moet altijd
en wil onder meer het gebruik van dieren bij
aan deze zorgplicht voldoen. Dit houdt in dat hij
evenementen kunnen weren. De gemeente heeft
respectvol moet omgaan met de natuur en ernaar
dan ook samen met andere gemeenten de minister
moet streven deze zo min mogelijk te verstoren.
verzocht om de gemeenten meer bevoegdheden te
De aanvrager wordt er expliciet op gewezen.
geven om dierenwelzijn te bevorderen (RIS303419).
Op deze manier wordt de bescherming van dieren
De minister heeft in september 2020 toegezegd met
gewaarborgd. De gemeente kan haar invloed
een aantal gemeenten en de Vereniging van
uitoefenen om het gebruik van dieren bij evene-
Nederlandse Gemeenten (VNG) in gesprek te gaan
menten te ontmoedigen en de overlast voor mensen
over welke bevoegdheden de gemeenten op
en dieren te beperken. Sinds 2015 is het wettelijk
dierenwelzijn willen hebben en waarom.
verbod op het gebruik van wilde zoogdieren in
De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld door
circussen van kracht. Ook mogen deze dieren niet
geen dieren in te zetten bij eigen evenementen en
vervoerd worden voor dit doel. Gedomesticeerde
houdt rekening met mogelijk hinder voor dier,
dieren zijn uitgezonderd van dit verbod.
milieu en mens (RIS303419). Om het loslaten van sierduiven bij huwelijken te ontmoedigen wordt er
Het gebruik van dieren bij evenementen is dus niet
op de website van de gemeente afgeraden om
altijd verboden. De gemeente is geen voorstander
sierduiven los te laten. Het loslaten kan immers
van het inzetten van dieren zoals roofvogels en
nadelige gevolgen hebben voor de gezondheid en
uilen bij evenementen en optredens (RIS298336)
het welzijn van deze dieren.
en ontmoedigt dit. In de vergunning voor evene-
22
3.5 Vuurwerk Tijdens de jaarwisseling zijn er inmiddels 53 vuurwerkvrije gebieden aangewezen om de overlast voor mensen en dieren te beperken (RIS306297). De vuurwerkvrije gebieden zijn rondom kinderboerderijen, dierenopvangcentra, ziekenhuizen, de maneges en groengebieden zoals bossen, parken en Natura 2000 (duinen). Voor het afsteken van vuurwerk tijdens evenementen is de provincie het bevoegd gezag.
3.6 Voedsel Bij evenementen die de gemeente zelf organiseert en in de kantines van de gemeente zullen geen gerechten worden geserveerd met bedreigde diersoorten zoals paling.
3.7 Inkoop Bij de inkoop houdt de gemeente rekening met diervriendelijkheid. Dit is niet volledig mogelijk. Zo koopt de gemeente vaccins in die beproefd zijn op dieren. De gemeente koopt zelf geen producten met bont in.
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 23
3.8 Stadsboerderijen Den Haag kent tien stadsboerderijen. Op een stadsboerderij is te zien wat er dagelijks op een
5. Bij de educatie komt meer aandacht voor het in hun waarde laten van dieren;
boerderij allemaal gebeurt. De stadsboerderijen hebben een educatieve functie voor iedereen, jong en oud en zijn een ontmoetingsplek in de wijk. Op de stadsboerderijen wordt voor het houden van
6. Maatregelen worden genomen om vervetting van dieren tegen te gaan; 7. Zieke dieren worden in principe niet vervoerd;
de dieren met afspraken die voortkomen uit ‘Boeren met beleid’. Daarin zijn de volgende uitgangspunten opgenomen:
8. Weiden en knuffelhoeken zijn slechts voor publiek toegankelijk als adequaat toezicht aanwezig is.
1. Dieren worden gehuisvest conform hun natuurlijke behoeftes en leefomgeving;
9. De gemeente geeft jaarlijks inzicht in bestemming van vertrokken dieren op de Haagse
2. Cavia’s, konijnen, varkens en kippen worden
website
zoveel mogelijk via aanschaf verworven; De stadsboerderijen worden beheerd door 3. Er wordt beperkt gefokt met geiten, schapen en koeien;
professionals die opgeleid zijn voor een verantwoorde zorg voor dier en bezoeker. De brandveiligheid op de stadsboerderijen is
4. De gemeente heeft de plicht een goede eigenaar te vinden voor (onverhoopt) overtollige dieren;
in 2020 in opdracht van de Centrale Vastgoedorganisatie Den Haag (opnieuw) getoetst en in orde. In tijden van hitte treedt het hitteplan in werking.
3.9 Buitenruimte De gemeente beheert veel buitenruimte. Deze buitenruimte kan verbeterd worden voor dieren. Een deel van deze maatregelen is opgenomen in de nota Stadsnatuur, maar ook bij het herinrichten van wegen zal worden nagegaan of deze diervriendelijker kunnen worden aangelegd. Bij werkzaamheden in de openbare ruimte wordt rekening gehouden met beschermde dieren en planten in de omgeving. Bij het beheer is het doel dat wordt voorkomen dat er dieronvriendelijke bestrijdingsmiddelen worden ingezet. Deze richtlijnen zijn opgenomen in het Handboek Openbare Ruimte (HOR).
24
AMBITIE:
ACTIE:
Bewustwording en kennis over de aanschaf van een huisdier vergroten.
Informeren over de aanschaf, verzorging en kosten van een huisdier via het Huisdier Informatie Punt.
Geen bedreigde diersoorten in gerechten.
Bij gemeentelijke evenementen of in gemeentelijke kantines zullen er geen bedreigde diersoorten in gerechten worden geserveerd.
Verplichting tot chippen van katten en het opzetten van een centraal registratiepunt voor gechipte honden en katten.
De gemeente ondersteunt daarom de lobby om samen met andere gemeenten het Rijk om over te gaan tot chipplicht voor katten en het opzetten van een centraal registratiepunt.
Eigenaren van katten stimuleren om hun kat te chippen.
De gemeente verstrekt via de Huisdier Informatie Punten informatie over het belang van het chippen van huisdieren en wijst op de actie juni chipmaand.
Ondersteunen huisdiereigenaren met een laag inkomen.
Als bij de intake bij de voedselbank blijkt dat mensen een huisdier hebben worden zij gewezen op de dierenvoedselbank.
Ondersteunen huisdiereigenaren met een laag inkomen.
In specifieke gevallen kunnen huisdier eigenaren worden ondersteund via de bijzondere bijstand.
Diervriendelijke buitenruimte.
Bij herinrichtingen zal worden nagegaan of de buitenruimte diervriendelijker kan worden aangelegd.
Gemeente heeft zeggenschap over het gebruik van dieren bij evenementen.
De gemeente heeft samen met andere gemeenten de minister verzocht om de gemeenten meer bevoegdheden te geven om dierenwelzijn te bevorderen.
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 25
26
4
Diersoorten Er zijn verschillende diersoorten in de stad waarvoor specifieke
regels, maatregelen of voorzieningen getroffen zijn. Dit hoofdstuk gaat daar nader op in.
4.1 Honden Uit het inwonersonderzoek uit 2019 blijkt dat in
Hondenuitlaatservices
Den Haag bijna één op de tien inwoners een hond
Om honden regelmatig uit te laten kan een
(9%) heeft. Deze honden moeten ruimte hebben om
hondenuitlaatservice uitkomst bieden.
bij het uitlaten te rennen en te spelen.
Uitlaatservices zorgen ervoor dat honden voldoende beweging krijgen, wanneer de eigenaar daar niet zelf
Uitlaten
voor kan zorgen. Hondenuitlaatservices laten een
Aangelijnde honden mogen bijna in de hele stad
groep honden gelijktijdig uit. Deze groepen honden
komen. Kinderspeelplaatsen en speel- en ligweiden
kunnen overlast veroorzaken in de losloopgebieden,
zijn verboden voor honden. Er zijn speciale gebieden
met name in de grotere groengebieden. In 2019 is er
aangewezen als losloopgebieden. In de
in RIS301302 aangekondigd een onderzoek te starten
losloopgebieden mogen de honden loslopen zolang
naar de hondenuitlaatservices. In 2020 is bij alle
ze daarbij het verkeer en andere bezoekers niet
stadsdelen nagegaan welke ervaringen zij hebben
hinderen en het wild niet verstoren. Uit een
met hondenuitlaatservices en is navraag gedaan bij
evaluatie is naar voren gekomen dat er behoefte is
Staatsbosbeheer. Uit een inventarisatie blijkt dat
aan nieuwe losloopgebieden of het verkleinen of
zowel in 2019 als in 2020 er slechts twee klachten per
opheffen van losloopgebieden (RIS296154).
jaar zijn over de hondenuitlaatservices bij de
Samen met de bewoners wordt nagegaan of
gemeente is binnengekomen. Het aantal meldingen/
losloopgebieden aangepast of uitgebreid kunnen
klachten over hondenuitlaatservices is te weinig om
worden.
daar een vergaande maatregel als een
Opruimplicht
regels in bepaalde gebieden die regulerend kunnen
vergunningsplicht in te nemen of het instellen van Hondenbezitters (behalve bij hulphonden) zijn
werken. Als in de toekomst blijkt dat het aantal
verplicht hondenpoep op te ruimen. De opruim
meldingen of klachten toeneemt zal de gemeente
plicht geldt ook voor hondenuitlaatservices.
opnieuw naar deze problematiek laten kijken.
Het opruimen is ook verplicht voor de losloopgebieden. Een schone, uitwerpselvrije
Hulphonden
omgeving is van belang voor de gezondheid van
Bezitters van hulphonden zijn niet verplicht om
bewoners, spelende kinderen en voor de gezondheid
hondenpoep op te ruimen. Ook op plekken die
van de honden zelf.
verboden zijn voor honden, geldt dit verbod niet
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 27
voor hulphonden. Mensen die aangewezen zijn op
bijtincidenten. Momenteel is er een wetsvoorstel
hulphonden wordt daarmee zoveel mogelijk ruimte
houdverbod in voorbereiding. Het wetsvoorstel
gegeven om in de maatschappij te participeren.
introduceert onder andere een houdverbod van
Om deze reden is ook in de Taxiverordening
dieren als rechterlijke zelfstandige maatregel.
Den Haag 2014 (RIS259727) opgenomen dat de
Daarnaast biedt het de grondslag om deelname aan
Toegelaten Taxi Organisatie (TTO) verplicht zijn een
tentoonstellingen van gecoupeerde dieren (zoals
blindengeleide- of hulphond mee te nemen.
honden en paarden) ongeacht of het couperen een medische oorzaak heeft, te verbieden. De planning
Lastige honden met agressief gedrag
is dat het Rijk het wetsvoorstel eind 2020 voor
Agressief gedrag van honden heeft vaak een relatie
advies naar de Raad van State zal sturen. In afwach-
met de behandeling van de hond door de eigenaar.
ting van de nieuwe maatregelen en regelgeving zet
De eigenaar heeft de verantwoordelijkheid om een
de gemeente in op verschillende maatregelen die
hond goed op te voeden. Honden mogen geen
kunnen helpen om bijtincidenten te voorkomen of
gevaar vormen voor de omgeving. Het gedrag van
te verminderen.
honden kan soms leiden tot lastige situaties voor zowel de eigenaar als de omgeving, zeker in een
Preventieve maatregelen (gericht op de eigenaar):
drukke stad als Den Haag. Een hond kan bedoeld en
Preventie is de eerste stap om bijtincidenten te
onbedoeld een bedreiging zijn voor mens en dier.
voorkomen. De (potentiële) eigenaar speelt een belangrijke rol in het voorkomen van bijtincidenten.
Regelmatig vinden er bijtincidenten plaats, waarbij
Voor de aanpak van lastige honden met agressief
zowel mensen als andere (huis)dieren slachtoffer
gedrag is het daarom van belang om potentiële
zijn. Op grond van de APV kan een eigenaar van een
kopers te bereiken voordat zij een impulsaankoop
hond na een bijtincident, dat niet ernstig genoeg is
doen of om (met) verkeerde verwachtingen een
voor strafrechtelijk optreden worden verplicht het
hond willen kopen. De Huisdier Informatie Punten
dier te muilkorven en/of kort aan te lijnen.
zullen deze specifieke doelgroep op een passende en laagdrempelige manier proberen te bereiken door
Het Rijk werkt aan een pakket maatregelen om
onder meer de inzet van social media en het
risicovol gedrag door honden te voorkomen.
realiseren van een voorlichtingsvlog voor jonge
Er wordt onder meer gewerkt aan een gevalideerde
toekomstige houders van lastige honden met
risicobeoordelingstest. Met deze test moet het
agressief gedrag.
mogelijk zijn om, naast het risico op gevaarlijk gedrag na een incident, ook voordat een incident
Curatieve maatregelen (gericht op de hond)
heeft plaatsgevonden, het risico op gevaarlijk
Sommige honden uit asielen hebben een geschiede-
gedrag te kunnen vaststellen. Ook streeft het Rijk
nis met agressie of bijtincidenten en het is belang-
naar een landelijk dekkend registratiesysteem voor
rijk dat problemen zich niet herhalen. Deze honden
28
zijn echter niet eenvoudig te herplaatsen, omdat
wil de gemeente een bijtprotocol voor honden
resocialisatie nodig is. Om deze honden een
opstellen. Dit bijtprotocol vormt een leidraad voor
toekomst te geven en om te voorkomen dat in de
de te nemen maatregelen na een bijtincident of
toekomst gevaarlijke situaties ontstaan gaat de
na een dreigend bijtincident. Ook ondersteunt de
gemeente de resocialisatie ondersteunen.
gemeente medewerkers en vrijwilligers van enkele dierenwelzijnsorganisaties door hen training aan te
Overige maatregelen (gericht op context)
bieden gericht op het nog beter benaderen, vangen
Bij overlast door lastige honden met agressief
en verzorgen van lastige honden met agressief
gedrag kan de gemeente bestuursrechtelijk optre-
gedrag. Verder draagt de gemeente bij aan het
den via de regels in de APV (RIS 302108). Zo kan de
verbeteren van de opvang van lastige honden met
burgemeester reeds op grond van artikel 2:59 in de
agressief gedrag bij verschillende dierenwelzijnsor-
APV de eigenaar een aanlijngebod of een aanlijn-
ganisaties door verschillende kennels prikkelvrij te
en muilkorfgebod opleggen. Aanvullend hierop
maken en veiliger te maken voor verzorgers.
4.2 Katten Katten worden vaak als huisdier gehouden. Een deel
Zwerfkatten
van de katten blijft hun hele leven binnen en een
Den Haag kent naast de katten die als huisdier
andere deel komt overdag en/of ‘s nachts buiten.
worden gehouden, ook een groot aantal katten met
Katten zijn vrij zelfstandige dieren, toch hebben ook
een zwervend bestaan. Het aantal zwerfkatten kan in
zij goede zorg en tijd van hun eigenaar nodig. Met
aantal fors toenemen wanneer niet tijdig
voorlichting en educatie zet de gemeente in om
maatregelen worden genomen. De Dierenambulance
potentiële eigenaren bewust te maken van hun
Den Haag hanteert de TNR methode. TNR staat voor
verantwoordelijkheid.
Trap, Neutralize and Return, oftewel Vangen, Neutraliseren en Terugplaatsen. De zwerfkatten
Identificatie en registratie
worden gecastreerd c.q. gesteriliseerd en zo nodig
Ondanks dat het niet verplicht is om een kat
medisch behandeld, gechipt en daarna weer op de
elektronisch te identificeren met behulp van een
vindplaats teruggeplaatst. De TNR methode is de
chip en te registreren, gebeurt dit wel steeds vaker.
meest efficiënte- en diervriendelijke methode om
De gemeente vindt het belangrijk dat het verplicht
de grootte van een zwerfkattenpopulatie te
wordt om een kat te chippen. Hierdoor kunnen
beperken. Om zwerfkatten te voorkomen wordt
misstanden in de fokkerij worden tegen gegaan,
informatie gegeven over het chippen en over het
worden impulsaankopen voorkomen en kunnen
castreren en steriliseren van katten. In 2019 zijn in
zwervende katten worden geïdentificeerd.
totaal 380 zwerfkatten gevangen.
4.3 Paarden Houders van paarden en pony’s moeten zich
te huisvesten. Om het welzijn van paarden te
houden aan de Wet dieren en het Besluit houders
verbeteren heeft de Dierenbescherming in 2011
van dieren om het welzijn en de gezondheid van
een richtlijn opgesteld: het Paardenbesluit.
hun dieren te waarborgen. Zij zijn verplicht om
Daarnaast heeft de Sectorraad Paarden de ‘Gids
hun dier op goede wijze te houden, te verzorgen en
voor Goede Praktijken’ opgesteld die ook gericht is
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 29
op het welzijn van paarden. Het ‘Paardenbesluit’
In de Haagse groengebieden ligt een netwerk aan
en de ‘Gids voor Goede Praktijken’ vormen samen
ruiterpaden. Deze paden worden veel door ruiters
een goede leidraad voor het dierenwelzijn van
gebruikt. In overleg met de maneges zijn de
paarden. De Haagse maneges worden geïnformeerd
afgelopen jaren de knelpunten op deze paden
over deze richtlijnen. De gemeente onderzoekt of
opgelost (RIS 274904). De gemeente onderhoudt
een overleg met betrokken organisaties nodig is.
deze ruiterpaden.
4.4 Hobby- en landbouwdieren Hobby- en landbouwdieren worden buitenshuis in
wordt het duingebied op een natuurlijke manier
een stal, weide of buitenhok gehouden. De eigenaar
beheerd (RIS 297407). In dit duingebied laat ook een
van deze dieren moeten de dieren goed verzorgen
herder zijn kudde schapen grazen. Niet alleen de
en zijn verantwoordelijk voor hun welzijn.
eigenaren van deze dieren monitoren het welzijn
De gemeente heeft zelf Galloway-runderen, Schotse
van de grazers, ook het publiek houdt de dieren in
Hooglanders en Shetlandpony’s die grazen bij de
de gaten. Communicatie hierover vindt bijvoorbeeld
Natte Pan en het Wieringseduin. Met deze dieren
plaats op www.hethaagsegroen.nl
4.5 Siervissen De Nederlandse wet erkent vissen als wezens met
aquarium de inrichting, de waterkwaliteit, de
gevoel, waarvoor een zorgplicht geldt.
soorten planten, de verwarming en verlichting,
De toenemende wetenschappelijke kennis,
filters en het onderhoud. Vissen die als
technologische ontwikkelingen en de groeiende
gezelschapsdier worden gehouden vallen onder de
maatschappelijke aandacht geven volgens de Raad
Wet dieren. Dit betekent dat de eigenaar goed voor
voor Dierenaangelegenheden aanleiding om meer
de dieren moet zorgen. Om de kennis en kunde te
aandacht te besteden aan het welzijn van vissen.
vergroten onder eigenaren wordt er via het
Er zijn veel verschillende soorten vissen die allemaal
op de verzorging van vissen, kosten, opvoeding en
Huisdier Informatie Punt (HIP) specifiek ingegaan een andere verzorging nodig hebben.
Het Landelijk Informatie Centrum Gezelschapsdieren (LICG) heeft op zijn website
Bij het houden van vissen komt heel wat kijken
huisdierenbijsluiters staan voor de meest
zoals de grootte van de vissen, een geschikt
gehouden vissoorten.
30
AMBITIE:
ACTIE:
Kwalitatief voldoende losloopgebieden
Samen met betrokkenen wordt nagegaan of losloopgebieden aangepast of uitgebreid kunnen worden.
Veilige losloopgebieden voor honden
Hondenlosloopgebieden gesitueerd naast gevaarlijke en/of drukke verkeerspunten in kaart brengen en verbetervoorstellen voor deze gebieden te onderzoeken (afdoening motie plan van aanpak veiligheid hondenlosloopgebieden RIS303112)
Inwoners een overzicht bieden van hondenlosloopgebieden en verbodsgebieden.
Op de Hondenkaart actuele informatie bieden over losloopgebieden en verbodsgebieden.
Voorlichting geven over lastige honden met agressief gedrag
Via het Huisdier Informatie Punten voorlichting over lastige honden met agressief gedrag.
Opvoeden lastige honden
Om lastige honden met agressief gedrag zo goed op te voeden zal op de gemeentelijk website worden doorverwezen naar informatie over het vinden van goede hondenscholen.
Resocialiseren van lastige honden
Resocialisatie van lastige honden wordt in 2020 extra ondersteund.
Terugdringen van het aantal zwerfkatten
Voortzetting vergoeding voor de preventie van zwerfkatten en het informeren over de mogelijkheid van chippen en het castreren en steriliseren van katten
Hulphonden in taxi’s
De gemeente zal in gesprek gaan met de taxi-branche om hulphonden toe te staan in taxi’s
Paardenwelzijn bevorderen
Via het Huisdier Informatie Punt informatie geven over de uitgangspunten van het Paardenbesluit
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 31
32
Dieren mishandeling
5
Met de inwoners in Den Haag wonen ook vele dieren, die dagelijks zorgen voor gezelschap en vaak beschouwd worden als een waardevol gezinslid.
5.1 Aanpak van dierenmishandeling De verantwoordelijkheden van de handhaving op
Samenwerking Dierenhandhaving‘. Momenteel is er
dierenwelzijn zijn als volgt verdeeld:
een nieuw convenant in ontwikkeling.
Om dierenverwaarlozing tegen te gaan, voert de
De gemeentelijke handhavers in de stadsdeelteams
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
hebben geen bevoegdheid om te handhaven bij
inspecties uit bij beroepsmatige houders van
dierenverwaarlozing of dierenmishandeling.
landbouwhuisdieren, honden en katten. Dit zijn
Wel kunnen zij een signalerende rol vervullen,
onaangekondigde inspecties op grond van een
daartoe zullen zij worden geïnstrueerd. Recent is er
risicogebaseerde steekproef en inspecties naar
een gezamenlijke lobby geweest van verschillende
aanleiding van meldingen. Behalve de NVWA zijn
gemeenten richting het Rijk om gemeenten meer
ook de politie en de Landelijke Inspectie
bevoegdheden te geven om dierenwelzijn te
Dierenbescherming (LID) betrokken bij de aanpak
bevorderen. De gemeente hecht veel waarde aan
van dierenverwaarlozing en dierenmishandeling.
dierenwelzijn en wil onder meer het gebruik van dieren bij evenementen kunnen weren,
De LID houdt toezicht op het welzijn van huisdieren
bevoegdheden om sneller en effectiever te kunnen
gehouden door particulieren. De Dierenpolitie
optreden bij signalen van dierenleed en
treedt op bij spoedgevallen van dierenleed. De drie
bevoegdheden om, als de gemeente dit wil, de
diensten werken nauw samen in het opsporen en
verkoop van levende dieren in tuincentra,
voorkomen van misstanden in de handel van
bouwmarkten en dierenwinkels te verbieden
gezelschapsdieren.
(Kamerbrief Dierenwelzijn, 24 september 2020)
De samenwerking tussen de LID, de politie en de
De Dierenbescherming ondersteunt bij vroegtijdig
NVWA is in 2011 vastgelegd in het ‘Convenant
signaleren, mede door sociale hulpverleners.
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 33
De Dierenbescherming heeft hiervoor een
opgericht, benaderen voor advies. Als de situatie
‘Signalenkaart’ ontwikkeld om deze hulpverleners,
daarom vraagt, adviseert de Dierenbescherming
die ‘achter de voordeur’ komen mede alert te maken
over een integrale aanpak, in nauwe samenwerking
op signalen van dierenverwaarlozing en
met de sociale hulpverlening. Op deze manier kan
dierenmishandeling. Ook wordt er via de
een hulptraject worden geboden, vóórdat
Signalenkaart een handelingsperspectief geboden.
handhavingsinstanties als de politie en de LID
Sociale hulpverleners kunnen de landelijke Helpdesk
worden ingezet.
Hulpverleners die de Dierenbescherming heeft
5.2 Huiselijk geweld en dierenmishandeling Helaas komt dierenleed als gevolg van
melden van kwetsbare huiselijke situaties voor
verwaarlozing en dierenmishandeling nog steeds
mens en dier.
voor. De oorzaken liggen ver uiteen: vergeetachtigheid, onwetendheid, onverschilligheid,
Het kan zijn dat betrokkenen bij huiselijk geweld
overmacht en onmacht maar soms ook wreedheid.
niet uit de situatie willen of kunnen weggaan in verband met de aanwezigheid van het huisdier en
Uit onderzoek van de Universiteit van Utrecht blijkt
de afwezigheid van een veilige plek voor dit huisdier.
dat er een relatie is tussen dierenmishandeling en
De gemeente faciliteert hierin door de mogelijkheid
andere vormen van huiselijk geweld. Het herkennen
te bieden het dier 24 uur in een crisisopvanglocatie
van de relatie tussen huiselijk geweld en
onder te brengen. Vervolgens wordt er samen met
dierenmishandeling kan leiden tot het voorkomen
Stichting Blijf van mijn Dier opvang voor de langere
en beëindigen van mensen- en dierenleed.
termijn gerealiseerd. Dit gebeurt veelal in samenwerking met de Dierenpolitie, de
De gemeente heeft contact met het Landelijk
Dierenambulance en betrokken dierenartsen.
Expertisecentrum Dierenmishandeling (LED). Dit centrum houdt zich onder andere bezig met het
De huisdieren van slachtoffers van huiselijk
ondersteunen van dierenartsen bij vermoedens van
geweld krijgen in de toekomst een plek binnen het
dierenmishandeling en wetenschappelijk onderzoek
gemeentelijke beleid in de aanpak huiselijk geweld
naar de aard en omvang van dierenmishandeling.
en kindermishandeling (RIS 304546). Tevens wordt
Daarnaast is op hun website een stappenplan voor
met verschillende partijen gekeken naar
particulieren en professionals beschreven voor
mogelijkheden om drempels weg te nemen voor
wanneer zij zich zorgen maken over
slachtoffers van huiselijk geweld om de eerste stap
dierenmishandeling of huiselijk geweld.
te zetten richting herstel. Betrokken organisaties zoals politie, Blijf van mijn Dier, Dierenambulance,
De gemeente heeft samen met de GGD Haaglanden
Veilig Thuis, Perspektief, dierenartsen zijn met
als expert op het gebied van huiselijk geweld de
elkaar in gesprek om tot praktische oplossingen
Haagse dierenartsen actief benaderd om hen te
te komen die situaties van huiselijk geweld sneller
informeren over hoe zij kunnen handelen bij
zullen doorbreken.
vermoedens van dierenmishandeling en/of huiselijk geweld (RIS 302931). Ook de Dierenambulance speelt een belangrijke rol in het herkennen en
34
AMBITIE:
ACTIE:
Inzet gemeentelijke handhavers.
De gemeentelijke handhavers hebben geen bevoegdheid om te handhaven bij dierenverwaarlozing of dierenmishandeling. Wel zullen zij worden geïnstrueerd hoe zij een signalerende rol kunnen invullen.
Herkennen van de relatie tussen dierenmishandeling en andere vormen van huiselijk geweld.
Dierenartsen actief benaderen over hoe zij kunnen handelen bij vermoedens van dierenmishandeling en andere vormen van huiselijk geweld.
Aanpak dierverwaarlozing of dieren mishandeling op grond in eigendom van de gemeente.
De gemeente zegt overeenkomsten op met personen die verantwoordelijk zijn voor stelselmatige dierenverwaarlozing of dierenmishandeling op grond in eigendom van de gemeente Den Haag.
Opvang-nieuwe-stijl.
Samen met betrokken organisaties werken we aan mogelijkheden voor een inclusieve opvang waar het gehele gezin, dus ook huisdieren, welkom zijn.
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 35
36
Haagse samenwerking
6
Het bevorderen van dierenwelzijn kan de gemeente niet alleen, daar zijn alle andere betrokkenen voor nodig. De gemeente is onderdeel van het netwerk dat op dierenwelzijn is gericht. Er wordt samengewerkt met de dierenwelzijns
en ervaring is daarbij cruciaal. Om deze
organisaties bij de uitvoering van wettelijke en
samenwerking verder te stimuleren, wil de gemeente
niet-wettelijke taken.
een klankbordgroep Dierenwelzijn in het leven
Deze organisaties zetten zich dagelijks in voor het
roepen met vertegenwoordigers van de
verbeteren van dierenwelzijn. Hun inzet van kennis
dierenorganisaties en zo mogelijk de hulpdiensten.
6.1 Klankbordgroep Dierenwelzijn Vanaf 2021 zal jaarlijks een overleg worden
De gemeenteraad zal over de resultaten van dit
georganiseerd waarbij de Haagse dieren
overleg worden geïnformeerd. Daarmee krijgt de
organisaties en de betrokken gemeentelijke
gemeenteraad, zoals verzocht in het initiatief
diensten met elkaar in gesprek gaan over de
voorstel Nota Dierenwelzijn (RIS 303592), jaarlijks
onderlinge samenwerking. Voor dit overleg zullen
inzicht in de wettelijke en andere taken die
ook de hulpdiensten worden uitgenodigd.
organisaties uitvoeren.
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 37
6.2 Jaarlijkse rapportage Na vaststelling van deze nota Dierenwelzijn zal
uitvoering van acties uit deze nota. Dit sluit aan
de gemeenteraad jaarlijks met een voortgangs
bij het verzoek uit het initiatiefvoorstel Nota
rapportage worden geïnformeerd over de
Dierenwelzijn (RIS 303592).
6.3 Actualiseren wettelijke vergoeding De gemeente geeft opdracht aan dierenorganisaties
zij ontvangen niet toereikend is om deze taken uit te
om de gemeentelijke wettelijke taken uit te voeren.
voeren. De gemeente doet daarom onderzoek naar
De dierenorganisaties geven aan dat de vergoeding
wat een marktconforme vergoeding is voor deze taak.
38
6.4 Duurzaamheid De gemeente Den Haag wil een klimaat
verkend. De eerste stap daarin, een energie
neutrale stad zijn. Het verduurzamen van
scan van de panden, wordt nu gezet.
panden is een belangrijk onderdeel van het verduurzamen van de bebouwde omgeving.
• Uit onderzoek van Staedion, de eigenaar van
Ook de panden van de dierenwelzijns
het gebouw van het Knagertje, blijkt dat het
organisaties vallen hier onder. De gemeente
huidige dak van het Knagertje niet geschikt
ondersteunt dierenwelzijnsorganisaties door
is voor verduurzaming. Er staat voor 2023
waar nodig financieel een steuntje in de rug
een grondige dakrenovatie gepland. Ruim
te geven, adviseert en biedt hulp bij het
voor aanvang van de renovatiewerkzaamhe-
aanvragen van subsidie bij het Rijk.
den neemt Staedion contact op met Het
Bij verschillende Haagse dierenwelzijns
Knagertje om de opties te bespreken. Daarbij
organisaties zijn reeds stappen gezet om de
denkt het college graag mee met het
mogelijkheden te verkennen voor de
realiseren van deze opties, inclusief indien
verduurzaming van hun gebouw en welke
mogelijk de inzet van subsidies als de
duurzaamheidsmaatregelen er zijn om energie
gemeentelijke subsidie groene daken en de
te besparen, zodat de vaste lasten afnemen.
provinciale subsidie Zonnig Zuid-Holland voor het plaatsen van zonnepanelen op
De volgende stappen zijn al reeds genomen
daken met te weinig draagkracht.
(afdoening motie Ondersteun dierenwelzijns organisaties bij verduurzaming, RIS 305729):
• De Dierenambulance zit in een vrij nieuw pand wat niet veel verdere verduurzamings-
• Het Haags Dierencentrum is succesvol
mogelijkheden biedt. Het college bekijkt nu
gekoppeld aan een adviesbureau dat hen op
samen met de directie van de Dierenambu-
kosten van de gemeente helpt met de aanleg
lance Den Haag naar mogelijkheden om
van zonnepanelen in combinatie met
meer zonnepanelen te plaatsen. Het pand
verwarming van de dierenverblijven met
biedt die ruimte.
infraroodpanelen. In het najaar van 2020 wordt nog een subsidieaanvraag ingediend voor zonnepanelen op het dak.
• Het Knaaghof zit in Rijswijk en om die reden heeft het college meer tijd nodig voor de verkenning van de mogelijkheden en
• Bij de Egelopvang en Vogelopvang De Wulp worden de verduurzamingsmogelijkheden
gesprekken met gemeente Rijswijk en de pandeigenaar.
6.5 Lobby De ruimte voor de gemeente om zelf beleid te
met en invloed uit te oefenen op organisaties
maken is klein. Wel kan de gemeente, al dan
die wel bevoegd zijn om maatregelen te
niet in G4-verband, vanuit andere
treffen. Zo heeft de gemeente in het Integraal
beleidsterreinen dierenwelzijn (direct)
Veiligheidsplan Den Haag 2019-2022
beïnvloeden. Dat kan door samen te werken
(RIS301821) de ambitie opgenomen om de
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 39
integrale samenwerking tussen LID, NVWA,
andere beleidsterreinen. Samen met andere
Dierenpolitie en de gemeentelijke handhavers te
beleidsterreinen kan de gemeente bij het Rijk
bevorderen op het gebied van vroegtijdige
aangeven waar de regelgeving kan worden
signalering van dierenmishandeling. Er zijn ook
aangepast, zodat er meer ruimte komt voor het
contacten gelegd met het Landelijk
welzijn van de dieren. Het aanpakken van het
Expertisecentrum Dierenmishandeling in Utrecht.
illegaal fokken van honden en een verplichte
Dierenwelzijn kan ook binnen de gemeente
opvoedcursus voor honden zal zeker daar onderdeel
bevorderd worden door invloed uit te oefen op
van uitmaken.
6.6 Dieren in de zorg Dieren in zorginstelling voorkomen het gevoel van
kunnen worden ingezet in de zorg. Hiervoor zal door
eenzaamheid en depressies. Daarom zal samen met
de gemeente een bijeenkomst met zorginstellingen
zorginstellingen nagegaan worden hoe huisdieren
worden georganiseerd.
6.7 Hitteplan Nu het in de zomer langdurig warm kan zijn is het van belang dat alle dierenorganisaties over een hitteplan beschikken. De stadsboerderijen hebben al zo’n hitteplan. Als dierenorganisatie nog niet over een hitteplan beschikken, dan zullen zij gestimuleerd worden een dergelijk plan op te stellen. Om ze daarbij te helpen kunnen zij gebruik maken van het hitteplan van de stadsboerderijen.
40
AMBITIE:
ACTIE:
Samenwerking dierenwelzijnsorganisaties en gemeente bevorderen
De gemeente organiseert een periodiek overleg met de belangrijkste dierenwelzijnsorganisaties.
Samenwerking met deskundigen op het gebied van dierenwelzijn bevorderen
De gemeente stelt een klankbordgroep op met experts uit het Haagse dierenwelzijnsveld.
Informeren over de nota Dierenwelzijn.
De gemeenteraad ontvangt jaarlijks een voortgangsrapportage.
Gebouwen van dierenwelzijnsorganisaties verduurzamen.
De gemeente helpt organisaties bij het verduurzamen van hun gebouwen in het kader van de energietransitie.
Aanpak illegaal fokken van honden
Lobby bij de Europese commissie om illegale hondenfokkerijen hard aan te pakken
Verplichte opvoedcursus voor honden
Lobby bij het Rijk voor een verplichte opvoedcursus voor honden.
Huisdieren inzetten in de zorg
Bijeenkomst organiseren met zorg instellingen over huisdieren in de zorg.
Actualiseren wettelijke vergoeding
De gemeente werkt samen de dierenwelzijnsorganisaties bij de uitvoering van wettelijke en niet-wettelijke taken. De gemeente geeft hiervoor een marktconforme vergoeding aan dierenwelzijnsorganisaties en ijkt periodiek het tarief hiervoor.
Voorkomen van dierenleed door hitte
Inventariseren of er een hitteplan aanwezig is bij dierenorganisaties. Indien dit niet het geval dan zullen zij daartoe gestimuleerd worden.
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 41
42
Communicatie en voorlichting over dierenwelzijn
7
Samen met het Huisdier Informatie Punt geeft de gemeente informatie over verantwoord huisdierbezit. Hiervoor zal de gemeentelijke website ook worden aangepast. Op deze site zullen ook veel
• nut en noodzaak van het chippen van gezelschapsdieren,
onderwerpen uit deze nota worden vermeld. Er zal ook verwezen worden naar sites van andere dierenorganisaties, zodat er een netwerk ontstaat
• wat te doen met gevonden (zwerf)dieren en reptielen;
waarbij het belang van dierenwelzijn voorop staat. • wat te doen als een huisdier vermist is; De website zal in ieder geval informatie bevatten over: • het bestaan van telefoonnummer 144 • de aanschaf van dieren en rechten en plichten bij
(noodnummer voor dieren in nood);
het houden van dieren; • het hondenbeleid, agressieve honden en preventie • het verantwoord aanschaffen van dieren bij
van bijtincidenten;
daarvoor gespecialiseerde zaken; • informatie over het vinden van een hondenschool; • het omgaan met dieren, inclusief exotische dieren;
DIERENWELZIJN | nota 2020 - 2024 43
• informatie over ondersteuning aan mensen met
De afdeling Natuur- en milieueducatie (NME) laat
een laag inkomen bij de zorg voor hun huisdier;
kinderen en volwassenen op een duurzame manier kennismaken met natuur en milieu. Op de
• de uitgangspunten van het Paardenbesluit en
stadsboerderijen is veel informatie over dieren
informatie over het houden van paarden.
beschikbaar. Schoolkinderen kunnen op de stads boerderijen terecht waar zij op een verantwoorde
• Wet Natuurbescherming;
manier ervaren wat het betekent verantwoordelijk te zijn voor een dier en wat de verzorging betekent.
• Bevoegdheden LID; • Bevoegdheden NVWA; • Wet dieren; • gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid; • informatie over bont;
44
AMBITIE:
ACTIE:
Aanbod lessen NME uitbreiden met dierenwelzijn.
Onderzoeken of scholen behoefte hebben aan een les over dierenwelzijn.
Informeren over bont.
Op de site komt informatie over bont.
Inwoners beter voorbereiden op de aanschaf van een huisdier.
Uitdragen informatie dierenwelzijn
Om mensen beter en gericht voor te bereiden voordat zij een huisdier aanschaffen wordt meer ingezet op bekendheid, uitbreiding en modernisering van de Huisdier Informatie Punten. De gemeente verstrekt via de website informatie over opvangadressen voor dieren, hoe een gevonden dier gemeld kan worden en wat te doen bij dierenmishandeling of -verwaarlozing.