20210121-RIS306622 Voorstel van het college inzake HEA jaarplan 2020 2021

Datum

Registratienummer

5 november 2020

OCW/10034660 RIS306622

Voorstel van het college inzake HEA jaarplan 2020/2021

Inleiding In januari 2018 heeft de raad de Haagse Educatieve Agenda 2018-2022 ‘Ontwikkel kansen in Den Haag’ (HEA) met zeven ambities vastgesteld (RIS 298592). De meeste maatregelen in het onderwijs vragen een langdurige inzet om enig meetbaar effect te sorteren. De maatregelen op basis van de ambities in de HEA bieden daar voldoende ruimte voor. Dat laat onverlet dat er zich elk jaar nieuwe vraagstukken voordoen. Daarom is in het raadsbesluit opgenomen dat het college aanvullend op de HEA jaarlijks een jaarplan vaststelt. Met dit jaarplan kan flexibel(er) ingespeeld worden op nieuwe ontwikkelingen, voortschrijdend inzicht en actuele vraagstukken, zodat de voorgenomen maatregelen up-to-date gehouden worden, er ruimte is voor herijking, en vooral om die maatregelen te nemen die op dat moment nodig zijn om te zorgen dat alle Haagse kinderen evenveel kans krijgen op een goede toekomst. Zo zijn in het voorliggend HEA jaarplan 2020/2021 o.a. de voornemens uit het coalitieakkoord 20192022 'Samen voor de stad' en de uitvoering van de aangenomen moties (RIS 305751, 305726, 305304, 304660 en 304707) uit de 1e helft van 2020 opgenomen. Ook worden er nieuwe maatregelen ingezet om weer een stap verder te komen met de ambities uit de HEA. Impact corona-maatregelen Als het kabinet op zondagavond 15 maart jl.

voor het onderwijs en de kinderopvang richtlijnen presenteert om de besmetting met het coronavirus te beheersen, komt er een onvoorziene dynamiek op gang waardoor veel voorgenomen maatregelen op een laag pitje gaan, terwijl anderen een enorme boost krijgen. Vanuit de gemeente Den Haag wordt er samen met schoolbesturen, kinderopvang en regiogemeenten waaronder Leerplicht, handhaving en GGD-, opgetrokken om te zorgen dat de gevolgen van de maatregelen te managen zijn en lasten en verantwoordelijkheden te delen. Er wordt ingezet om noodopvang te regelen, ook voor kwetsbare kinderen, kinderen uit beeld op te sporen, leerkrachten gaan massaal digitaal lesgeven, er worden apparaten en hotspots geregeld zodat alle kinderen dat afstandsonderwijs kunnen volgen, er volgen afspraken gemaakt met GGD en de verkeersdienst om te regelen dat iedereen weer veilig naar school kan en er wordt door het rijk extra geïnvesteerd in onderwijs om de opgelopen achterstanden in te lopen. Deze dynamiek heeft ook zijn weerslag op het HEA jaarplan zoals dat nu gepresenteerd wordt.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10034660

Twee prioriteiten De eerste twee ambities vormen de topprioriteiten in het Haagse onderwijsbeleid: 1. Gelijke kansen voor alle kinderen en jongeren in het Haagse onderwijs. 2. Voldoende en bekwame leraren. Ad.1 In een stad waar de sociale scheidslijnen hardnekkig zijn en zelfs dieper dreigen te worden, is het de opdracht van de gemeente, het onderwijs en de kinderopvang samen zich maximaal in te spannen om alle kinderen gelijke kansen te bieden. Het is een diepgeworteld maatschappelijk vraagstuk dat niet alleen een onconventionele aanpak vraagt, maar ook verdiepend onderzoek naar oorzaken en beïnvloedingsmogelijkheden. Die onconventionele aanpak moet in verbinding staan met interventies op andere beleidsterreinen, want ‘het gelijke kansen vraagstuk’ is een breed maatschappelijk vraagstuk dat niet alleen via het onderwijsbeleid is op te lossen. In 2019 is onderzoek gedaan naar de gelijke kansen in het Haagse onderwijs (Startfoto Gelijke Onderwijskansen Den Haag RIS304080) en naar de mogelijkheden om kansengelijkheid te beïnvloedden.

Tijdens een werkconferentie hierover zijn de volgende uitgangspunten en aanbevelingen gedaan: Serieuze interventies vragen serieuze investeringen (in geld, tijd en inzet); stel prioriteiten in wat er wel en wat er niet moet gebeuren; bij voorkeur op basis van betrouwbaar onderzoek over wat werkt (evidence based); doe liever enkele dingen goed dan veel dingen matig want kwaliteit telt; zorg dat kinderen met een grote achterstand er het meeste van profiteren; Met deze uitgangspunten wordt in dit jaarplan gefocust op de volgende aanbevelingen: 1. Verbeteren de kwaliteit van de voor- en vroegschool en van het bereik van de ‘echte’ doelgroep (de kinderen die dit het hardst nodig hebben); 2. Investeer in extra leertijd, huiswerkbegeleiding/examentraining en studiefaciliteiten voor kinderen uit achterstandsituaties. 3. Train onderwijsprofessionals op bewustwording van hun rol, hun verwachtingen en hun (on-) bewuste (voor-)oordelen in relatie tot leerlingen en ouders; 4. Bevorder de samenwerking tussen ko, po, vo en mbo/hbo zodat overgangen voor kinderen soepeler verlopen, programma’s beter op elkaar zijn afgestemd en er meer mogelijkheden ontstaan voor kinderen. De gevolgen van de conona-maatregelen onderstrepen alleen maar de dringende noodzaak om extra in te zetten en de achterstand die vooral kinderen uit een achterstandssituaties hebben opgelopen, weer in te halen.

Ad.2 Het onderwijs in Den Haag kampt, net als andere grote steden, met een groot lerarentekort. Door de dalende instroom van leraren en het toenemende aantal leerlingen loopt het tekort snel op. Voldoende bekwame leraren zijn het fundament van kwalitatief goed onderwijs en zijn daarmee ook een conditie van het boeken van resultaat op de andere HEA-ambities. Dat vraagt een gezamenlijk aanvalsplan, met een regionale scope en in samenwerking met de Rijksoverheid als partner. Doordat bovenstaande prioriteiten in de jaarplan veel inzet vragen, komen de andere ambities uit de HEA, meer onder druk te staan. De uitdaging is om invulling te geven aan alle prioriteiten en tegelijkertijd weloverwogen keuzes te maken met betrekking tot datgene wat op dat moment belangrijk is. Het komend jaar zet de gemeente samen met de HEA-partners de zoektocht voort om binnen de bestaande begroting en de wettelijke taken op een verantwoorde manier budgetten opnieuw te alloceren zodat ook ingezet kan worden op de uitvoering van doelstellingen/ambities waarvoor nog geen of onvoldoende financiële dekking is. Kortom, er worden keuzes gemaakt in het staande beleid. Niet van alles een beetje, maar meer doel- en resultaat gericht.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10034660

Onderdelen van het jaarplan Ambitie 1 ‘Gelijke onderwijskansen’ In het Haagse onderwijs is de kansenongelijkheid een complex vraagstuk. Om te komen tot een goed en effectief pakket aan maatregelen dat de kansengelijkheid daadwerkelijk verbetert, is er intensief overleg geweest met partners uit gemeente, onderwijs en kinderopvang. Het is dan ook de gedeelde visie (‘Kwaliteitskader voor- en vroegschoolse educatie Den Haag 2018’, RIS 297149) van de gemeente Den Haag, de schoolbesturen en de besturen van voorschoolse instellingen in Den Haag dat investeren in voorzieningen voor jonge kinderen lonen. Het levert een bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen en het vermindert dan wel voorkomt achterstanden. Met name kinderen met (risico op) een ontwikkelingsachterstand hebben zowel op korte als op lange termijn baat bij goede en intensieve voor- en vroegschoolse educatie. U bent eind 2019 geïnformeerd over de invoering van de wetswijziging ‘urenuitbreiding voorschoolse educatie’ (RIS 3040890). Daarnaast wordt ingezet op uitbreiding van huiswerkbegeleiding in het voortgezet onderwijs en huiswerkfaciliteiten (onder andere in bibliotheken, maar ook een device voor kinderen met een Ooievaarspas) en komt er een trainingsprogramma voor leerkrachten over onderwijsadvisering.

De ontwikkelingen worden gevolgd middels een vervolgonderzoek op de Startfoto Gelijke Onderwijskansen Den Haag (RIS304080). Ambitie 2 ‘Aanpak lerarentekort’ Gezien de impact van het lerarentekort op het primaire proces (lesgeven) wordt u regelmatig geïnformeerd over de situatie in het Haagse onderwijs en het resultaat van het actieplan. Begin 2020 heeft u een update ontvangen onder de titel “Noodplan aanpak lerarentekort Den Haag” (RIS30448). Inzet zijn het uitrollen van en experimenteren met de zgn. noodmaatregelen, maar ook uitbreiding van opleidingsscholen, het aantal STIP-banen en de ontwikkeling van alternatieve invalprogramma’s bij lesuitval. Ambitie 3 ‘Leren samenleven op school’ Samen met het onderwijs en het bedrijfsleven wordt ingezet op het versnellen van digitalisering van het onderwijs. Dat dit door de corona-maatregelen en als gevolg daarvan het sluiten van de scholen, een nieuwe impuls heeft gehad moge duidelijk zijn. Nog nooit is een onderwijsvernieuwing zo snel ingevoerd. Het gaat niet alleen over het curriculum, maar ook over lesmethodes, de inzet van digitale methodes (virtual reality) en het (veilig) gebruik van data. Gebruik van ICT kan zodoende ook een bijdrage leveren aan de aanpak van het lerarentekort (om onderwijs anders te organiseren).

Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar (het voorkomen van) geweldsincidenten op scholen en is er aandacht voor pesten, genderidentiteit en sociale media, discriminatie en ontmoetingen op scholen en krijgt het vak “(wereld)burgerschap” aandacht. Ambitie 4 ‘onderwijs dat bijdraagt aan de economie van de stad’ Het is nu zaak om, aansluitend op de reeds ingezette maatregelen zoals de RIF-aanvragen, taalnota en het faciliteren van samenwerkingsinitiatieven van Hoger onderwijsinstellingen in de stad, op basis van een goede analyse samen met het onderwijsveld en het bedrijfsleven te bepalen wat nog beter kan en moet. Zo kunnen er als gevolg van de corona-maatregelen kunnen veel leerlingen/studenten geen stagepeak vinden, vallen zij voortijdig uit, gaat de jeugdwerkloosheid toenemen en staat dat vervolgens het economisch herstel weer in de weg. Dit vraagt een nieuwe, nog te ontwikkelen aanpak met veel aandacht voor het praktijkleren op andere plaatsen dan een bedrijf.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10034660

Ambitie 5 ‘een brede leer- en ontwikkelomgeving’ Voor deze ambitie moet er het komend jaar beleidsmatig veel werk verzet worden. Van een aantal meerjarige maatregelen is onvoldoende duidelijk in hoeverre deze bijdragen aan de ambities van de HEA. Bezinning in de vorm van nieuwe beleidskaders die samen met het onderwijs worden uitgewerkt moet leiden tot een efficiënter en effectievere inzet van middelen zodat er meer concreet resultaat geboekt kan worden. Ambitie 6 ‘voor iedere leerling een passende plek’, Het aantal leerlingen voor het speciaal onderwijs neemt toe, mede als gevolg van het lerarentekort; het aantal thuiszitters en voortijdige schoolverlaters neemt door de coronamaatregelen in het beste geval niet verder af en een toenemend aantal leerlingen en studenten doet, al dan niet als gevolg van coronaangsten, een beroep op begeleiding van Leerlingzaken, vsv-trajecten en/of jeugdhulp. Vraagstukken waarop nog een goed antwoord gevonden moet worden, zeker in relatie tot de stijgende vraag om jeugdhulp in het onderwijs. Inzet is vooral gericht op monitoring en het organiseren van een zo breed mogelijk integraal aanbod van bestaande en nieuwe voorzieningen om alle kinderen in het onderwijs te houden totdat ze met een diploma of certificaat de arbeidsmarkt op kunnen.

Ambitie 7 ‘Voldoende en toekomstige bestendige schoolgebouwen’ Hiervoor is een Integraal Huisvestings Plan (IHP) ontwikkeld (RIS304176). Met dit IHP is voor de komende 10 jaar de belangrijkste opgaven voor de huisvesting van scholen voor primair, voortgezet en internationaal onderwijs in beeld gebracht. Het IHP geeft inzicht in de omvang en samenhang van de totale huisvestingsopgave van Den Haag. Financieel kader Gedurende de looptijd van een HEA is er regelmatig sprake van financiële onzekerheden die een gezamenlijke inspanning vragen om financiële dekking te vinden voor het realiseren van de ambities. Bij het maken van de jaarplannen wordt steeds gekeken hoeveel middelen beschikbaar zijn en waar de prioriteiten liggen. Daarbij wordt ook kritisch gekeken naar de wijze waarop subsidies worden ingezet en met welk effect; Uitgangspunt bij dit jaarplan is dat financiering voor nieuwe activiteiten binnen het bestaande budget gevonden moet worden; alleen op basis van evaluatie van lopende activiteiten en door verschuivingen tussen budgetten kunnen nieuwe initiatieven ingepast worden. Slechts in een enkel geval komt er extra budget ter beschikking. Zo heeft het Rijk voor zowel 2020 als 2021 1 mln. toegezegd om de aanpak van het lerarentekort te stimuleren. De uitdaging is elke keer om tot weloverwogen keuzes te komen over de inzet van middelen in relatie tot de ambities in deze HEA.

Welke maatregelen dragen aantoonbaar bij aan het realiseren van de ambities? Waar ligt de prioriteit wat betreft inhoud en financiën, wat is nog haalbaar in de realiteit van scholen met corona-maatregelen en een tekort aan leerkrachten? Een aanzienlijk deel van de middelen voor het Haagse onderwijsbeleid komt uit de specifieke Rijksuitkering onderwijsachterstanden (OAB). Hiervoor krijgt de gemeente jaarlijks ongeveer € 40 mln. In het coalitieakkoord is tot 2023 jaarlijks € 1,8 mln. extra beschikbaar gesteld om het bereik van de peuters verder uit te breiden. De inzet blijft om het bereik van de doelgroep en het aantal uren te verhogen waardoor de verwachting is dat de kosten verder oplopen en vanaf 2023 structureel 6 mln. hoger zijn dan in 2019 (zie ook het raadsvoorstel vaststelling HEA–jaarplan 2018-2019, RIS300138).

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10034660

Afgelopen schooljaar zijn er samen met de besturen van onderwijs en kinderopvang keuzes gemaakt om te zorgen dat zoveel mogelijk Haagse peuters gebruik kunnen maken van de voorschoolse educatie en er aan de wettelijke verplichting wordt voldaan om 16 uur per week voorschoolse educatie aan te bieden. Dit gaat ten kosten van een aantal algemene integrale inzet zoals een aantal netwerken en sommige Brede Buurtschoolactiviteiten in po en vo. Daarnaast worden andere maatregelen kritisch gewogen op effectiviteit en waar mogelijk gemoduleerd naar een effectiever inzet zoals de Verlengde Schooldag en het Leerkansenprofiel. Tot slot Onderwijs staat onder druk. Zowel maatschappelijke (en zeker ook door de corona maatregelen) als financiële ontwikkelingen dwingen ertoe kritisch te blijven kijken naar de effecten en resultaten van de bestaande maatregelen en de prioriteiten steeds scherper te stellen. Op basis van die her prioritering zijn binnen de HEA verantwoorde keuzes gemaakt. Met het opstellen van het jaarplan 2020/2021 is daar een eerste stap in gezet. Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 3 november 2020, besluit: I.

tot vaststelling van het HEA jaarplan 2020-2021.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 21 januari 2021. De griffier,

De voorzitter,

5/5