1. Voorjaarsbrief 2024 GR GGD VT Haaglanden

Voorjaarsbrief 2024 ten behoeve van de Begroting 2025 van de Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden Vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 15 februari 2024

GR 2024/006

1

Inhoudsopgave 1. Inleiding .................................................................................................................................................................................. 3 1.1. Samenvatting .................................................................................................................................................................. 3 1.2. Stand van zaken algemene onderwerpen zienswijzen ................................................................................................... 4 1.3 Statuutwijziging GR en evaluatie ..................................................................................................................................... 4 1.4 Indexering en ontwikkeling CAO...................................................................................................................................... 5 2. Ontwikkelingen en begrotingsuitgangspunten regionale GGD-taken .................................................................................... 6 2.1. Vervolg op Voorjaarsbrief vorig jaar ............................................................................................................................... 6 2.2. Verwerking zienswijzen begroting 2024 ......................................................................................................................... 6 2.3.

Beleidsmatige ontwikkelingen ........................................................................................................................................ 7 2.4. Financiële- en bedrijfsmatige ontwikkelingen .............................................................................................................. 19 2.5. Inschatting budgettaire consequenties ........................................................................................................................ 19 Bijlage 1: aantallen, tarieven en deelnemersbijdragen toezicht kinderopvang ....................................................................... 20 Bijlage 2: aantallen, tarieven en deelnemersbijdragen forensische geneeskunde .................................................................. 23 3. Ontwikkelingen en begrotingsuitgangspunten Veilig Thuis ................................................................................................. 24 3.1. Vervolg Voorjaarsbrief vorig jaar .................................................................................................................................. 24 3.2. Verwerking zienswijzen begroting 2024 ....................................................................................................................... 24 3.3.

Landelijke en regionale beleidsmatige ontwikkelingen ................................................................................................ 24 3.4. Financiële- en bedrijfsmatige ontwikkelingen .............................................................................................................. 25 3.5. Kwaliteitsverbetering ................................................................................................................................................... 29 3.6. Inschatting budgettaire consequenties ........................................................................................................................ 31 Bijlage: visieplaat VTH 2024 – 2027.......................................................................................................................................... 32 4. Kaderbrief gemeenschappelijke regelingen Haaglanden ..................................................................................................... 33 5. Indicatie financiële gevolgen voor gemeenten .................................................................................................................... 34

2

1. Inleiding 1.1. Samenvatting In de Voorjaarsbrief worden de ontwikkelingen en uitgangspunten geschetst die, naar inzicht van GGD Haaglanden en Veilig Thuis Haaglanden, van belang zijn bij de voorbereiding van het opstellen van de begroting van de GR. Er zijn een aantal voorstellen opgenomen waarvan wordt aangegeven wat de financiële consequenties zijn voor de begroting op totaalniveau en ook is een vertaling naar de impact voor de deelnemersbijdrage per gemeente opgenomen. Inhoudelijke ontwikkelingen GGD Haaglanden De komende jaren staat Nederland voor een aantal grote volksgezondheidsopgaven. Het RIVM benoemt de 3 belangrijkste opgaven voor 2050: “Hoe verbeteren we de gezondheid van alle Nederlanders?”, “Hoe maken we de zorg en ondersteuning mogelijk?” en “Hoe creëren we, in een veranderend klimaat, een leefomgeving die bijdraagt aan gezondheid?”. Deze volksgezondheidsopgaven sluiten aan op de Visie 2030 van GGD Haaglanden (GGD Haaglanden visie 2030) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), maar ook op het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO). In deze Voorjaarsbrief maakt GGD Haaglanden een vertaling van deze ontwikkelingen naar de situatie in de regio Haaglanden en geeft daarbij aan welke bijdrage GGD Haaglanden voorziet te leveren aan deze uitdagingen.

Waar het gaat om ontwikkelingen in vervolg op het IZA en het GALA valt te denken aan het verder vormgeven van de regionale preventie-infrastructuur, het versterken van de kennisfunctie van GGD Haaglanden en het ontwikkelen van passende monitoring en evaluatie. Daarnaast versterkt GGD Haaglanden de uitvoering van infectieziektebestrijding en advisering over een gezonde leefomgeving. GGD Haaglanden intensiveert de samenwerking met GGD Hollands Midden op het gebied van forensische geneeskunde om deze taak toekomstbestendig uit te kunnen voeren. De samenwerkingsvorm en -afspraken zullen begin 2024 verder worden uitgewerkt. Voorts heeft GGD Haaglanden in de Voorjaarsbrief 2024 een voorstel uitgewerkt voor een kwalitatief goede en kostendekkende uitvoering van toezicht op de kinderopvang. Inhoudelijke ontwikkelingen Veilig Thuis Haaglanden Veilig Thuis Haaglanden heeft afgelopen jaar goede stappen gezet in het terugdringen van de wachtlijst. Eind december 2023 stonden er nog 211 casussen op de wachtlijst en medio februari 2024 is dit aantal verder teruggebracht en staan nog 175 casussen op de wachtlijst. Dit is in lijn met de ambitie van het algemeen bestuur van de GR om de wachtlijst terug te dringen. Komende periode wordt hierop verder doorgepakt. Komende periode wordt hierop verder doorgepakt.

De personele bezetting is beter op orde en er wordt op ingezet om de komende periode verder te werken aan een stabiele organisatie, zodat ook de wachttijden verkort kunnen worden. VTH geeft altijd prioriteit aan meldingen die acute aandacht nodig hebben vanwege signalen van acute onveiligheid in relatie tot huiselijk geweld en/of kindermishandeling. In de Voorjaarsbrief 2024 zijn voorstellen opgenomen gericht op het verlagen van de werkdruk ten behoeve van een extra inzet op het terugdringen van de wachtlijst en het uitvoeren van de wettelijke taken binnen de daarvoor afgesproken termijnen. Daarnaast blijft Veilig Thuis Haaglanden inzetten op kwaliteitsverbetering en op de samenwerking met de lokale teams. Als de samenwerking in de keten van de aanpak van huiselijk geweld beter functioneert zou dit moeten leiden tot een afname van het aantal hermeldingen bij VTH. Financiële uitgangspunten Met betrekking tot de indexering volgt het bestuur de uitgangspunten uit de Kaderbrief begroting 2025 gemeenschappelijke regelingen van de negen Haaglandengemeenten. De indexatie vanaf 2025 is voor de onderdelen GGD en VTH toegepast zoals in de Kaderbrief gevraagd. Het budget GR-ondersteuning wordt vanaf 2025 niet geïndexeerd, de loon- en prijsstijging kan voor dit onderdeel binnen de huidige begroting worden opgevangen.

3

1.2. Stand van zaken algemene onderwerpen zienswijzen De raden van de deelnemende gemeenten stellen elk een zienswijze op bij de jaarlijkse ontwerpbegroting. In deze paragraaf zal een korte toelichting worden gegeven op de stand van zaken van deze algemene GR-onderwerpen. In de hoofdstukken over de GGD en Veilig Thuis wordt nader ingegaan op de punten die specifiek van toepassing zijn op de uitvoeringsorganisaties. Terugkomen bij gemeenten in geval van keuzes of extra bijdragen In de zienswijzen is door de raden van de deelnemende gemeenten aangegeven de GR financiële risico’s loopt die verband houden met de internationale situatie. Het verzoek is om deze risico’s en resultaten goed te monitoren en terug te komen bij de gemeenten als er keuzes gemaakt moeten worden en/of extra bijdragen gevraagd worden. De uitgaven en resultaten van de uitvoeringsorganisaties en de GR worden gemonitord en via de p&c-cyclus worden het bestuur en de raden geïnformeerd over eventuele afwijkingen. Indien nodig worden keuzes, inclusief de eventuele impact daarvan op de deelnemersbijdrage van de gemeenten, voorgelegd aan de gemeenten. Claim stichting ICAM Het verzoek van de raden is op de hoogte gehouden te worden over het verloop van de claim van stichting ICAM met betrekking tot het datalek in de coronaperiode. Hieraan wordt invulling gegeven via de p&c-producten, zoals de bestuursrapportages.

Regionale raadsinformatiebijeenkomsten In 2023 zijn conform het verzoek van de gemeenteraden een tweetal regionale raadsinformatiebijeenkomsten georganiseerd. Daarin zijn ontwikkelingen bij GGD, VT en in de GR algemeen aan bod gekomen. Voorbereiding wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Conform het verzoek zijn de gemeenteraden na de AB vergadering van september geïnformeerd over de planning van de statuutwijziging en de voorgenomen wijzigingen. De werkwijze dat de raden door het dagelijks bestuur worden geïnformeerd over de beoordeling van de zienswijzen voor de besluitvorming over de definitieve begroting wordt vanaf 2024 gehanteerd.

1.3 Statuutwijziging GR en evaluatie In 2024 wordt verder gewerkt aan de statuutwijziging om de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regeling te verwerken in de regeling. Eind 2023 is de ontwerp gewijzigde regeling ter zienswijze aangeboden aan de deelnemende gemeenteraden. De zienswijzen worden verwerkt, waarna het proces van instemming en toestemming start. Eind juni 2024 wordt de gewijzigde regeling definitief vastgesteld. Naast de regeling worden ook de onderliggende documenten up to date gebracht. Een werkgroep van met een afvaardiging uit de verschillende gemeenten zal onder leiding van KokxDeVoogd deze wijzigingen voorbereiden. Ook deze stukken worden eind juni 2024 definitief vastgesteld. In de gewijzigde regeling wordt voorgesteld om in 2024 te starten met een nieuwe evaluatie. De volgende evaluatie is dan 4 jaar later in 2028. Op deze manier vindt de evaluatie altijd plaats op een moment dat een algemeen bestuur halverwege de bestuursperiode is. Daarmee is een AB voldoende ingewerkt en nog is tijd om de opbrengsten van de evaluatie door te voeren. Het algemeen bestuur, gehoord hebbende de raden van de deelnemende gemeenten, bepaalt voorafgaand aan de uitvoering van de evaluatie het doel, de reikwijdte en de wijze van evaluatie. Aangezien de vorige evaluatie in 2022 is afgerond is er geen aanleiding voor een uitgebreide evaluatie.

In 2024 wordt ten behoeve van de evaluatie een startnotitie opgesteld om de scope te bepalen en ter besluitvorming voorgelegd aan het algemeen bestuur. In het budget GRondersteuning is rekening gehouden met de kosten voor de voorbereiding en uitvoering van deze evaluatie.

4

1.4 Indexering en ontwikkeling CAO In de GR begroting 2025 worden de onderdelen GGD en VT geïndexeerd in aansluiting op de regionale “Kaderbrief begroting 2025 gemeenschappelijke regelingen” voor de componenten loonstijging en materiële kostenstijging. De indexering gebeurt zoals gebruikelijk op basis van de door het Centraal Plan Bureau gepubliceerde indexcijfers in de Macro Economische Verkenning (MEV) 2024. Het budget voor de GR-ondersteuning wordt niet geïndexeerd, de kostenstijgingen zullen voor dit onderdeel binnen de huidige begroting worden opgevangen, hiermee wordt een toename van de deelnemersbijdrage voor het indexeren van dit onderdeel voorkomen. GR-1: Toepassen indexatie Het toepassen van de indexatie conform de percentages uit de regionale Kaderbrief gemeenschappelijke regelingen (2,6% materiële kosten en 4,9% loonkosten) leidt tot een toename van de deelnemersbijdrage met € 895.000 voor de GGD en € 772.000 voor VT vanaf 2025. Omvang: De indexatie leidt tot een verhoging van de budgetten met € 895.000 voor de GGD, € 772.000 voor VT. Financiering: Voorgesteld wordt om de deelnemersbijdrage te verhogen met in totaal € 1.667.000 vanaf 2025. Besluit: het AB besluit tot het toepassen van de indexatie conform de percentages uit de regionale Kaderbrief voor de onderdelen GGD en VT en af te zien van indexering van het budget GR-ondersteuning.

(Besluit GR-1: Toepassen indexatie voor budgetten GGD en VT)

5

2. Ontwikkelingen en begrotingsuitgangspunten regionale GGD-taken De komende jaren staan we in Nederland voor een aantal grote volksgezondheidsopgaven. Het RIVM benoemt de 3 belangrijkste opgaven voor 2050: “Hoe verbeteren we de gezondheid van alle Nederlanders?”, “Hoe maken we de zorg en ondersteuning mogelijk?” en “Hoe creëren we, in een veranderend klimaat, een leefomgeving die bijdraagt aan gezondheid?”1. Er zijn zorgen over de gezondheid in de derde levensfase, de leefstijl van jongeren, mentale gezondheidsproblemen van jongeren, toename van mensen met complexe zorgvraag, minder professionele- en mantelzorg en meer digitale zorg, leven in bestaansonzekerheid en de impact van klimaatverandering op gezondheid. RIVM en VWS zien oplossingsrichtingen in: •

structurele inzet op preventie: blijvend gezondheid bevorderen met aandacht voor de impact van leven in bestaansonzekerheid, • een brede integrale aanpak ook buiten het gezondheidsdomein: veel factoren beïnvloeden de gezondheid, zoals de leefomgeving, het type werk, luchtkwaliteit en de sociale omgeving, • gezond eten en bewegen: verbeteren van de balans tussen verleiding, vrije keuze en weerbaarheid, • gezonde leefomgeving en veranderende klimaat: bij de klimaataanpak, de veranderingen in ruimtelijke inrichting en de energietransitie rekening houden met de effecten op gezondheid, • zorg en ondersteuning voor ouderen: doorgaan met voorbereiden op een samenleving waar meer ouderen leven en wonen, • infectieziektebestrijding2. Deze volksgezondheidsopgaven sluiten aan op de Visie2030 en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), maar ook op het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO). In deze Voorjaarsbrief maakt GGD Haaglanden de vertaling van deze ontwikkelingen naar de situatie in de regio Haaglanden en geeft daarbij aan welke bijdrage GGD Haaglanden voorziet te leveren aan deze uitdagingen.

2.1. Vervolg op Voorjaarsbrief vorig jaar De vorige Voorjaarsbrief beschreef de ontwikkelingen die op verschillende manieren impact hadden op de programmabegroting 2024 van de GGD. De meeste van deze ontwikkelingen komen ook in de Voorjaarsbrief 2024 aan de orde (paragraaf 2.3 en 2.4). Waar het gaat om ontwikkelingen in vervolg op het IZA en het GALA valt te denken aan het verder vormgeven van de regionale preventie-infrastructuur, het versterken van de kennisfunctie van GGD Haaglanden en het ontwikkelen van passende monitoring en evaluatie. Daarnaast versterkt de GGD de uitvoering van infectieziektebestrijding en advisering over een gezonde leefomgeving. GGD Haaglanden intensiveert de samenwerking met GGD Hollands Midden op het gebied van forensische geneeskunde om deze taak toekomstbestendig uit te kunnen voeren. De samenwerkingsvorm en afspraken zullen begin 2024 verder worden uitgewerkt. Voorts heeft GGD Haaglanden in de Voorjaarsbrief 2024 een voorstel uitgewerkt voor een kwalitatief goede en kostendekkende uitvoering van toezicht op de kinderopvang (paragraaf 2.3).

2.2. Verwerking zienswijzen begroting 2024 Visie GGD De raden hebben via de zienswijze aandacht gevraagd voor de uitkomsten van de evaluatie van de implementatie van de visie. Zij worden via de documenten behorend bij de Planning & Controlcyclus geïnformeerd. GGD Haaglanden hanteert de vijf ambities van de Visie 2030 als uitgangspunt voor alle P&C-stukken. (Regionale) gezondheidszorg Opgaven voor volksgezondheid en zorg op weg naar 2050. Vooruitblik Volksgezondheid Toekomstverkenning 2024. RIVM 2023 2 Vooruitblik op Volksgezondheid Toekomstverkenning 2024 ‘Opgave voor volksgezondheid en zorg op weg naar 2050’. Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 793, nr. 705 1

6

GGD Haaglanden heeft haar coördinerende rol als regionale kennispartner in de preventieve zorg verder vormgegeven, wat onder andere heeft geleid tot concrete bijdragen aan de regiobeelden en -plannen. Ook voor dit onderwerp worden de raden over de voortgang geïnformeerd via de documenten behorend bij de Planning & Control-cyclus.

2.3. Beleidsmatige ontwikkelingen In deze paragraaf komen beleidsmatige ontwikkelingen aan de orde die impact (kunnen) hebben op de begroting van GGD Haaglanden. De ontwikkelingen zijn geordend o.b.v. de Visie 2030 en de vijf ambities van GGD Haaglanden: 1. Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid 2. Adviseur voor een gezonde leefomgeving 3. Regionale partner acute problemen publieke gezondheid 4. Een veilig vangnet waar dat (nog) ontbreekt 5. Deskundige, proactieve organisatie 2.3.1. Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid GGD Haaglanden ziet dat de gezondheidsverschillen in de regio toenemen: niet iedereen heeft gelijke kansen op een goede gezondheid. Dat is niet alleen een persoonlijk, maar ook een maatschappelijk probleem. Een slechte gezondheid leidt tot hoge maatschappelijke kosten en sociale scheidslijnen. Voor het verkleinen van de gezondheidsverschillen is de relatie met bestaanszekerheid en kansengelijkheid belangrijk. De GGD is dan ook voorstander van een integrale preventie aanpak waarin verschillende beleidsvelden (b.v. gezondheid, sport, inkomen, werk, armoede, jeugd, cultuur) nauw samenwerken. Dit komt tot uiting in alle werkzaamheden van GGD Haaglanden, van infectieziekten tot epidemiologie (onderzoek) en van gezondheidsbevordering tot leefomgeving en toezicht.

Voor het realiseren van de eerste ambitie ligt er extra nadruk op de volgende onderwerpen: • Regionale preventie infrastructuur • Toezicht Kinderopvang Regionale preventie infrastructuur In 2024 wordt gewerkt aan de regionale preventie infrastructuur. Voor deze structuur zet GGD Haaglanden in op de rol van regionale kennispartner, organiseert de GGD de opzet van regionale ketens en ontwikkelt het monitoring en evaluatie passend bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal ZorgAkkoord (IZA)/Regionaal Integraal GezondheidsAkkoord (RIGA) voor de H5- respectievelijk de H4-gemeenten. Daarnaast brengt GGD Haaglanden expertise in op diverse gezondheidsthema's binnen de integrale plannen vanuit het GALA. GGD Haaglanden stemt steeds af met de negen gemeenten welke inzet gewenst is. Integraal zorg akkoord (IZA)/Regionaal Integraal GezondheidsAkkoord (RIGA) Het IZA/RIGA heeft als doel om de zorg goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Aangezien het huidige systeem dit onvoldoende kan leveren is een transitie nodig. Alle betrokken partijen hebben een rol in het bewerkstelligen van deze transitie, dus ook GGD Haaglanden. Van GGD Haaglanden wordt verwacht een aantal rollen vorm te geven: A.

Inzet voor ketenaanpakken in de regio De komende maanden werkt GGD Haaglanden samen met JGZ (Stichting JGZ Zuid-Holland West en CJG Den Haag), de negen gemeenten in Haaglanden en de preferente zorgverzekeraars DSW en CZ aan het verder op- en uitbouwen van de ketenaanpakken. Dit betreft de ketenaanpakken 1) valpreventie 2) kansrijke start (met JGZ) 3) kind naar gezonder gewicht (met JGZ) 4) gecombineerde leefstijl interventie (GLI-volwassenen) 5) welzijn op recept. Rollen waarover gesproken wordt voor de GGD betreffen het aanstellen van regionale ketencoördinatoren en monitoring & evaluatie van de ketenaanpakken. 7

B. Monitoring & evaluatie Om de effecten van de regio/uitvoeringsplannen te kunnen bepalen is monitoring en evaluatie noodzakelijk. GGD kan hier een belangrijke rol in spelen door met mixed-methods kwantitatieve en kwalitatieve informatie veranderingen vanuit diverse perspectieven te duiden. GGD heeft kennis en ervaring op beide vlakken en wil dit inzetten voor implementatie van IZA/RIGA. C. Verbinder zorgveld, sociaal- en fysiek domein Eén van de belangrijkste opgaven om tot een transitie te komen is het verbinden van de zorgsector aan het sociale en fysieke domein. GGD Haaglanden is een logische partij om deze verbindingen te bewerkstelligen aangezien zij in deze drie domeinen actief is. Op wijk- en buurtniveau werken professionals uit 0e, 1e, 2e lijn uitvoerend al veel samen met professionals uit het sociaal domein. Op tactisch en strategisch niveau liggen kansen voor meer verbinding en samenwerking tussen de domeinen. Voor de komende jaren is het voor GGD Haaglanden belangrijk meer kennis en deskundigheid te hebben over ontwikkelingen in de curatieve gezondheidszorg. Besluitvorming over uitvoering en financiering van bovengenoemde taken en rollen is belegd bij de bestuurlijke IZA/RIGA tafels.

Het Algemeen Bestuur van GGD Haaglanden krijgt daarom geen financieringsvraagstuk voorgelegd over bovengenoemde rollen, maar zal wel op de hoogte gehouden worden van de inhoudelijke ontwikkelingen. Regionale kennispartner In zowel het IZA als het GALA hebben gemeenten een belangrijke sleutelrol te vervullen. Als regionale kennispartner heeft de GGD de taak om gemeenten in dergelijke transities te ondersteunen met kennis en expertise. Om deze rol goed te kunnen vervullen zijn vanuit het Rijk financiële middelen beschikbaar gesteld om de kennis- en adviesfunctie van de GGD te versterken. In totaal – dat wil zeggen, de bedragen van de negen gemeenten in regio Haaglanden bij elkaar opgeteld – gaat het om een bedrag van €155.000 euro per jaar (2023, 2024, 2025), waarmee in de GR-begroting al rekening is gehouden. Het voorstel is om deze gelden te benutten om de GGD als regionale kennispartner te versterken en kennis te verspreiden. A. Deskundigheidsbevordering bij GGD-professionals Een van de belangrijke thema’s die als rode draad door IZA en GALA loopt, is het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Het vergroten van kansengelijkheid vraagt om ongelijk investeren en écht aansluiten bij datgene wat inwoners het hardst nodig hebben.

Maar hoe bereik en betrek je de juiste groepen? Hoe maak je effectief de verbinding met het verbeteren van de bestaanszekerheid? En hoe bevorder je gezondheidsvaardigheden? Om gemeenten goed te kunnen adviseren op deze belangrijke vragen is het van belang dat GGD-professionals zichzelf hierop blijven ontwikkelen. Dit krijgt verder vorm door, in navolging op 2023, GGD-professionals hier verder in te scholen en intern kennisuitwisseling te organiseren om theorie en praktijk aan elkaar te verbinden. De GGD: o Investeert in deskundigheidsbevordering bij GGD-professionals op thema’s die raken aan IZA/GALA, waaronder het terugdringen van gezondheidsachterstanden. o Benut de opgedane kennis en expertise om gemeenten goed te kunnen adviseren op belangrijke thema’s. Inzet: o Interne deskundigheidsbevordering (€31.000) B. Regionale kennismakelaar Vanuit de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Lumens (voorheen: AWPG Noordelijk Zuid-Holland) hebben alle belanghebbenden (gemeenten, GGD Haaglanden en GGD Hollands Midden, kennisinstituten, hogescholen, universiteiten, TNO) tijdens een herijkingstraject met elkaar uitgewerkt hoe de infrastructuur voor kruisbestuiving en facilitering van het netwerk er in 2025 uit moet zien. Een conclusie was dat er menskracht nodig is voor (de vormgeving van) een ‘praktijkbrug’ en voor een coördinatiegroep.

De praktijkbrug richt zich op het verbinden van de AWPG met gemeenten, inwoners, zorg en welzijn. Het doel van de praktijkbrug is enerzijds ervoor 8

te zorgen dat gemeenten kennis vanuit de AWPG kunnen inzetten en anderzijds dat de AWPG nieuwe kennis ontwikkelt op basis van ervaren knelpunten van gemeenten rondom het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van inwoners. Hoe de praktijkbrug precies invulling krijgt, werkt GGD Haaglanden graag samen met gemeenten verder uit. GGD Haaglanden: o Initieert en coördineert samen met gemeenten en ketenpartners een regionaal leernetwerk waarmee bijeenkomsten worden georganiseerd rondom de vijf ketenaanpakken én andere relevante regionale thema’s, zoals bijvoorbeeld gezonde leefomgeving en mentale gezondheid. o Functioneert als een ‘kennismakelaar’ in het uitwisselen, verbinden en vertalen van lokale, regionale en landelijke kennis, o.a. door het vertalen van landelijke inzichten naar lokaal/regionaal niveau en het benutten van lokale inzichten op regionaal en landelijk niveau. Inzet: o 0,5 fte coördinator kennisbrug (€65.000) o Organiseren bijeenkomsten/webinars (€20.000) C. Doorontwikkeling samenwerking met andere kennisinstituten Binnen regio Haaglanden gebeurt er momenteel al veel op het gebied van het ontwikkelen van kennis en expertise over gezondheid en preventie. Regionale kennisinstituten (o.a. GGD'en, LUMC, TNO) bundelen momenteel al hun krachten in de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Lumens.

Om goed toegerust te zijn op de vanuit het IZA en GALA gevraagde transitie zetten we in op de versterking en uitbreiding van deze samenwerking. Juist doordat er al veel loopt vanuit verschillende instituten is het zaak om de beschikbare kennis goed aan elkaar te verbinden. Hierdoor kunnen gemeenten en andere relevante ketenpartners in de regio meer en beter gebruik maken van een brede basis van kennis op het gebied van publieke gezondheid. De doorontwikkeling van de samenwerking hangt samen met de twee eerdergenoemde pijlers: door interne deskundigheidsbevordering vergroot de GGD haar toegevoegde waarde in de regionale samenwerking. Daarnaast benut de GGD de opgedane kennis vanuit de samenwerking met andere kennisinstituten in de rol als regionale kennismakelaar. GGD Haaglanden: o Zet in op het uitvoeren van en uitwisselen over (mixed-methods) onderzoek in regio Haaglanden in samenwerking met andere kennisinstituten met als doel praktische inzichten specifiek voor Haaglanden te creëren. o Investeert in een betere samenwerkingsstructuur tussen relevante kennisinstituten in de regio. Inzet: o 0,3 fte (advisering, uitvoering en uitwisseling) over onderzoek binnen de regio (€39.000) Vitaal ouder worden GGD Haaglanden verkent in 2024 hoe zij invulling kan geven aan de Preventieve Ouderengezondheidszorg (POGZ) binnen de Wet Publieke Gezondheid (WPG).

Gemeenten en de GGD zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van POGZ en er is ruimte voor betere afstemming en samenwerking. De verkenning onderzoekt de landelijke en regionale ontwikkelingen, huidige activiteiten rondom POGZ in Haaglanden en de mogelijk toekomstige invulling. Toezicht Kinderopvang Tariefsverhoging Toezicht Kinderopvang per 1 januari 2024 In 2023 heeft GGD Haaglanden uitgebreid onderzoek gedaan naar het structureel tekort op de taak Toezicht Kinderopvang voor de opdrachtnemer gemeente Den Haag. In vervolg hierop heeft GGD Haaglanden maatregelen voorgesteld om het tekort te verkleinen en zorg te dragen dat de taak ook in de toekomst op een kwalitatief goede manier en kostendekkend uitgevoerd kan worden. In 2023 is door de GGD al intensiever gestuurd op de uitvoering van de werkzaamheden. In aanvulling daarop zal het tarief voor het uitvoeren van inspecties verhoogd worden om te kunnen garanderen dat ook in de toekomst het toezicht op een goede manier uitgevoerd kan blijven 9

worden. In vergelijking met andere GGD’ en heeft GGD Haaglanden tot nu toe een lager tarief gehanteerd, ook na de verhoging blijft het tarief van GGD Haaglanden van gemiddeld € 96 per uur ruim onder het tarief dat de VNG en GGD GHOR Nederland als kostendekkend beschouwen.

GGD-1: Tariefsverhoging en actualisatie aantallen Toezicht Kinderopvang per 1 januari 2024 Om de kwaliteit van het Toezicht Kinderopvang te borgen en de taak kostendekkend te laten zijn wordt voorgesteld het uurtarief te verhogen. Daarnaast zijn de verwachte aantallen aangepast. De prognose per gemeente is in bijlage 1 opgenomen. Omvang: naar verwachting leiden de maatregelen per saldo tot een kostendaling van circa € 169.000 in 2024. De actualisatie van de aantallen leidt tot een verlaging van € 326.000 en het kostendekkend maken van de dienstverlening leidt tot een verhoging van € 158.000. Financiering: de deelnemersbijdrage van gemeenten wordt vanaf 2024 verlaagd. Besluit: Het AB besluit in te stemmen met de tariefsverhoging en de actualisatie van het aantal inspecties toezicht kindervang per gemeente en besluit de deelnemersbijdragen te verlagen. (Besluit GGD-1: Tariefsverhoging en actualisatie aantallen)

Proceskwaliteit voorschoolse educatie De Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en Vroegschoolse educatie (VE) is bedoeld om leerachterstanden van (doelgroep)peuters en -kleuters te voorkomen en/of in te halen. GGD Haaglanden werkt aan beleid dat tegemoetkomt aan de ontwikkelingen op de voorschoolse educatie (zoals bijvoorbeeld de taal eis (invoering minimum taalniveau, regeling Wet kinderopvang art.7 lid 3 per 1 januari 2025). 2.3.2. Adviseur voor een gezonde leefomgeving GGD Haaglanden signaleert dat de fysieke leefomgeving de komende jaren snel zal veranderen: woningbouw, klimaatadaptatie en de energietransitie leggen allemaal beslag op de ruimte. Met de komst van de Omgevingswet (2024) krijgt gezondheid een prominente plek in ruimtelijke ontwikkeling. Ook de sociale leefomgeving heeft grote invloed op gezond gedrag. GGD Haaglanden wil dan ook voor dit onderwerp een vaste en vertrouwde adviespartner zijn van de negen gemeenten. In deze paragraaf behandelt GGD Haaglanden de volgende onderwerpen die de tweede ambitie (adviseur voor een gezonde leefomgeving) helpen te realiseren: • • • •

Vervolgproces luchtkwaliteit, inclusief monitoring van effecten van maatregelen Adviesrol GGD bij omgevingsbeleid en ruimtelijke ontwikkelingen Herziening dienstverleningsovereenkomst Gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen (DVO GAGS) Financiering Leefomgeving

Vervolgproces luchtkwaliteit, inclusief monitoring van effecten van maatregelen GGD Haaglanden heeft in 2023 onderzoek gedaan naar blootstelling aan luchtverontreiniging in de regio Haaglanden en de gezondheidseffecten op de inwoners. De belangrijkste conclusie is dat de luchtverontreiniging in de regio Haaglanden hoger is dan gemiddeld in Nederland en dat dit te verklaren is uit de bijdrage van lokale verontreinigingsbronnen. Naar aanleiding van de bespreking in het AB van 16 november 2023 komt GGD Haaglanden in 2024 met een concreet Plan van Aanpak over regionale samenwerking ter verbetering van de luchtkwaliteit. Vertegenwoordigers vanuit de gemeenten zullen nadrukkelijk worden betrokken bij het opstellen van dit plan. In het Plan van Aanpak zullen aan de orde komen: Gezamenlijk doelen en ambities; Mogelijke regionale en lokale maatregelen met inachtneming van reeds bestaande afspraken;

10

-

De wijze van monitoring van de blootstelling aan luchtverontreiniging in de regio; De rol van de GGD, de gemeenten en andere samenwerkingspartners; De implicaties voor gemeenten op verschillende beleidsterreinen; Samenhang met andere dossiers zoals klimaat en stikstof.

Parallel aan het opstellen van een Plan van Aanpak zal GGD Haaglanden in samenwerking met de Provincie Zuid-Holland en de Omgevingsdienst Haaglanden enkele regionale bijeenkomsten organiseren over inhoudelijke onderwerpen, zoals houtstook en mobiliteit als vervolg op eerdere bijeenkomsten in 2023. Het is ons voornemen om in 2024 samenwerking met de Metropoolregio op luchtkwaliteit te verkennen. Afhankelijk van de besluitvorming over het Plan van Aanpak zal GGD Haaglanden vervolgens een bijdrage leveren aan de uitvoering ervan. Daarnaast zal GGD Haaglanden in 2024 en 2025 zorgdragen voor actuele gegevens over de gezondheidseffecten van luchtverontreiniging en het in beeld brengen van verschillende scenario’s voor een effectieve aanpak. GGD-2: Vervolgproces luchtkwaliteit Omvang: De benodigde extra capaciteit voor het vervolgproces luchtkwaliteit bedraagt 0,5 FTE (salarisschaal 11) voor 2024. Financiering: de incidentele kosten in 2024 zijn €65.000 en worden gedekt uit het budget dat in de begroting beschikbaar is voor inwonercorrectie. Besluit: Het AB besluit de kosten voor de benodigde extra capaciteit voor het plan van aanpak regionale luchtkwaliteit te dekken uit het budget inwonercorrectie.

(Besluit GGD-2: Vervolgproces luchtkwaliteit) Adviesrol GGD bij omgevingsbeleid en ruimtelijke ontwikkelingen Gemeenten hebben komende jaren een stevige opgave om een gezonde leefomgeving te realiseren. Daarmee beschermen en bevorderen ze de gezondheid van bewoners en worden gezondheidsverschillen verkleind. Een gezonde leefomgeving draagt bij aan het voorkomen van o.a. eenzaamheid, valincidenten en overgewicht. Een gezonde leefomgeving is ook een van de beoogde doelen bij opgaven in het fysiek domein. Zo is een gezonde leefomgeving een van de doelen van de Omgevingswet, en draagt deze ook bij aan het realiseren van de ambities uit het IZA/RIGA, het GALA en het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Steeds vaker overstijgen deze vraagstukken gemeentegrenzen en is samenwerking tussen het sociale en fysieke domein nodig om tot oplossingen te komen. Voor gemeenten is GGD Haaglanden de logische kennis- en adviespartner om gezondheidsaspecten in te brengen ten behoeve van bestuurlijke afwegingen. GGD Haaglanden pleit voor heldere gemeenschappelijke dienstverleningsafspraken met de negen gemeenten over advisering op het gebied van leefomgeving. De ambtelijke gesprekken zijn hierover in 2023 gestart. De ambtelijke gesprekken zijn hierover in 2023 gestart.

GGD Haaglanden heeft hiervoor haar mogelijke inzet inzichtelijk gemaakt, waaronder wat mogelijk is in advisering binnen de huidige GR: de kennisfunctie en kennisdeling (regionaal) en schriftelijke advisering bij het opstellen van een Omgevingsvisie. Andere zaken, bijvoorbeeld het meeschrijven aan een Omgevingsvisie, -programma of -plan en een actieve adviesrol bij gebiedsontwikkeling, moet tot nu toe aanvullend gefinancierd worden. Voor 2024 en 2025 ziet GGD Haaglanden deels mogelijkheden voor bekostiging vanuit lokale taken. Daarbij kunnen gemeenten bijvoorbeeld rijksgelden voor een gezonde leefomgeving (zoals GALA-SPUK en SPUK Kansrijke wijk) inzetten, of middelen uit het ruimtelijk domein. Ook samenwerking met de Provincie Zuid-Holland kan bijdragen. Voor een meer structurele oplossing die gemeenten meer zekerheid geeft dat inzet van GGD Haaglanden beschikbaar is, is het te overwegen om ook buiten de volksgezondheidsbegroting mogelijkheden te vinden voor de bekostiging. Tot slot signaleert en acteert GGD Haaglanden naar aanleiding van kansen op aanvullende financiering via subsidies als die van KWF, ZonMW en Academische Werkplaatsen.

11

GGD Haaglanden streeft in haar adviezen naar een integrale benadering en geeft hiermee invulling aan de ambitie ‘Adviseur voor een gezonde leefomgeving’. We zien sinds 2023 een toenemend aantal integrale adviezen aan gemeenten, zoals voor ruimtelijke ontwikkelingen en klimaatadaptatie gecombineerd, of gezondheidsbeschermend en gezondheidsbevorderend gecombineerd. De huidige indicatortabel sluit hier onvoldoende op aan. Daarom willen we voorstellen om de indicatortabel aan te passen: Indicator – voorstel

Prognose 2024 – voorstel

Meldingen burgers en instanties, gemeenten (reactief)

500

Advies bij incidenten (nazorg en GROP)

5

Advies van GAGS bij incidenten

25

Advisering gemeenten (regionaal, raadsvragen, beleid, RO-adviezen)

1503

Herziening GAGS DVO GGD Haaglanden levert medisch milieukundige zorg en advies aan de bewoners en bestuurders van de negen gemeenten. Ook in acute situaties heeft GGD Haaglanden een medisch milieukundige verantwoordelijkheid op basis van het Besluit Publieke Gezondheid. Deze specifieke en wettelijk verplichte medisch milieukundige taak ligt bij de Gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen (GAGS). De GAGS verzorgt de gezondheidskundige advisering bij kleine en grotere chemische, biologische, radiologische en nucleaire incidenten. Een voorbeeld hiervan is advies over de aanpak van een incident met onverklaarde onwelwordingen in een restaurant, school of zwembad. De GGD-regio’s en de GHOR-bureaus in de provincie Zuid-Holland organiseren samen één GAGSpool voor de hele provincie Zuid-Holland zodat inzet toekomstbestendig is georganiseerd. Ze zijn samen verantwoordelijkheid voor de instroom, (door-)ontwikkeling en continue beschikbaarheid van de GAGS in de regio’s. De coördinatie van de GAGS-pool ligt bij het GHOR-bureau Rotterdam Rijnmond. Momenteel is er een tekort aan GAGS-en. Het werven en opleiden van nieuwe GAGS-en (in opleiding) kost veel tijd waardoor er voorlopig inzet van ZZP’ers nodig is. Dit heeft in ieder geval in 2024 en 2025 financiële consequenties.

De 4 GGD’en in Zuid-Holland willen de GAGS-pool gezamenlijk financieren op basis van een dienstverleningsovereenkomst. De ontwikkeling van de kosten na 2025 is afhankelijk van de mate waarin de inzet van eigen geworven GAGS-en gerealiseerd is. GGD-3: Herziening GAGS DVO De kosten voor de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen GAGS bedragen voor 2024 €488.000. Deze kosten worden in gelijke delen bekostigd door de 4 GGD’en van Zuid-Holland. Omvang: De totale bijdrage van GGD Haaglanden is vanaf 2024 €122.000 per jaar, dit is een toename van € 77.000 t.o.v. 2023. Financiering: Het voorstel is om de structurele toename van de kosten ad. € 77.000 vanaf 2024 te dekken met een verhoging van de deelnemersbijdrage. Besluit: Het AB besluit in te stemmen met het voorstel en de deelnemersbijdragen te verhogen. (Besluit GGD-3: Herziening GAGS DVO) Financieringsmodel Leefomgeving

3

exclusief adviezen buiten GR, prognose 100 adviezen

12

GGD Haaglanden verkent in 2024 de mogelijkheden tot een nieuw financieringsmodel van de leefomgevingstaken. Het huidige financieringsmodel is administratief belastend. Ideeën betreffen het gebruik van de zgn. ‘leges’ en/of uitbreiding van de GR-taken. 2.3.3. Regionale partner acute problemen publieke gezondheid Bedreigingen in de publieke gezondheid zullen er altijd zijn. Niet elke crisis of uitdaging voor de publieke gezondheid is te voorkomen of laat zich voorspellen, de coronacrisis heeft dit laten zien. Adequaat omgaan met acute situaties die de volksgezondheid bedreigen is voor GGD Haaglanden daarom belangrijk. In deze paragraaf behandelt GGD Haaglanden de volgende onderwerpen die de derde ambitie (regionale partner acute problemen publieke gezondheid) helpen te realiseren: • • • • • •

Wijziging Wet Publieke Gezondheid (WPG) Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (VIP) Meer inzet op preventie en voorlichting (Infectieziektebestrijding) Meer inzet op preventie en voorlichting (Tuberculosebestrijding) Meer inzet op preventie en voorlichting (Seksuele gezondheid) Regionale vaccinatievoorziening

Wijziging Wet Publieke Gezondheid (WPG) De voorgenomen aanpassing van de Wet publieke gezondheid (Wpg) richt zich op een versterkte pandemische paraatheid. Er wordt een directe sturingsbevoegdheid van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op de directeur Publieke Gezondheid voor medisch-operationele voorzieningen vastgelegd bij de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A of bij een directe dreiging daarvan. Ook komt er een grondslag om regels te stellen over de wijze waarop het college van burgermeester en wethouders de GGD-taken in het kader van de algemene infectieziektebestrijding laat uitvoeren. Als medisch-operationele voorzieningen worden in ieder geval beschouwd: a.

b. c. d.

Voorzieningen die getroffen worden om een infectieziekte behorend tot groep A1 of A2 te diagnosticeren, al dan niet preventief te behandelen, of de ziektelast te verminderen en deze uitslagen en behandelingen te registreren; Voorzieningen om naar aanleiding van een of meer meldingen bron- en contactopsporing uit te voeren, en die opsporing te registreren; Voorzieningen gericht op de organisatie, coördinatie, planning, informatie-uitwisseling, voorlichting en uitvoering van de voorzieningen genoemd onder a en b; Overige medisch-operationele voorzieningen gericht op het voorkomen van verdere verspreiding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A1 of A2, een dreiging daarvan of de voorbereiding daarop.

Er ontstaat derhalve een wettelijk kader, een “slapend recht”, dat "geactiveerd" kan worden op het moment dat er sprake is van een infectieziekte met pandemisch potentieel én als het belang van de volksgezondheid dit vereist. Het gaat dan bijvoorbeeld ook over de capaciteit en inrichting van test- en vaccinatielocaties.

Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (VIP) Voor 2023 en 2024 heeft het kabinet budget beschikbaar gesteld voor de versterking van de infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid. Deze middelen zijn verdeeld over de volgende 5 pijlers: 1) Kwetsbaarheden wegnemen voor pandemische paraatheid 2) Versterken (boven) regionale monitoring en surveillance 3) Versterken wetenschappelijke kennisinfrastructuur 4) Samenwerken op bovenregionaal niveau 5) Slim en versneld opleiden 13

In het kader van de versterking infectieziektebestrijding heeft Berenschot een onderzoek naar de formatienormering uitgevoerd om de juiste formatie te bepalen voor het uitvoeren van alle kerntaken. Hieruit is naar voren gekomen dat de huidige structurele formatie van GGD Haaglanden uitgebreid moet worden met 20,2 fte in de komende jaren. Naast bovenstaande ontwikkeling is een landelijke functionele opschaling infectieziekte-bestrijding (LFI) ingericht. Deze crisisorganisatie binnen het RIVM voert de regie op de voorbereiding op een volgende pandemie en is betrokken bij een grote uitbraak van een A-infectieziekte met een landelijke impact. In 2024 en 2025 zijn door VWS-*middelen beschikbaar gesteld voor de transitiecapaciteit van de LFI en om GGD-en aan te laten sluiten bij de LFI. Naast bovenstaande VIP en LFI-gelden is er ook landelijk budget voor 2024 en 2025 voor aansluiting op een datacentrisch IV-landschap ten behoeve van een effectieve bestrijding van een grootschalige infectieziekteuitbraak. Begin 2024 geeft VWS naar verwachting meer duidelijkheid over structurele financiering na 2024. In de komende jaren is dan ook aan te geven hoe te komen tot uitbreiding van de structurele formatie. Meer inzet op preventie en voorlichting (Infectieziektebestrijding) Eén van de kerntaken van infectieziektebestrijding is preventie en voorlichting.

De komende jaren zet GGD Haaglanden meer in op het opzetten, implementeren en uitvoeren van preventieactiviteiten gericht op infectieziektebestrijding en infectiepreventie waaronder het geven van voorlichting aan professionals, instellingen en burgers. Daarbij richt GGD Haaglanden zich specifiek op kwetsbare groepen. Meer inzet op preventie en voorlichting (Tuberculosebestrijding) Het aantal nieuwe TBC-diagnoses is in Nederland heel erg laag, daarbij vergeleken is het in Haaglanden verhoogd. Een belangrijke verklaring hiervoor is de grote diversiteit in bevolkingsgroepen en de mate van instroom van asielzoekers en andere migranten binnen onze regio. Een hogere tuberculose-incidentie binnen regio Haaglanden benadrukt de urgentie van meer preventie-activiteiten aan TBC-risicogroepen. De preventie-activiteiten van GGD Haaglanden zien er voor 2024 op hoofdlijnen als volgt uit: 1. Het inzetten van extra voorlichtingsmomenten voor de belangrijkste TBC-risicogroepen (immigrantengroepen), veelal samen met sleutelpersonen die toegang hebben tot deze groepen. 2. Het in beeld brengen en het tegengaan van mogelijke barrières voor een snelle screening en BCG-vaccinaties en tijdig onderzoek op TBC. 3.

Het inzetten op gerichte verwijzingen voor screening, onderzoek en BCG-vaccinaties van de belangrijkste TBC-risicogroepen door een gerichtere samenwerking met diverse ketenpartners en lokale of regionale (zelf)organisaties. GGD Haaglanden streeft hierbij naar een integrale gezondheidsaanpak voor deze doelgroepen (Vluchtelingenwerk, GZA, Gezondheidscentra, Leger des Heils, Kerken/Moskeeën, Talenscholen, Wereldhuis etc.) Meer inzet op preventie en voorlichting (Seksuele gezondheid) Momenteel wordt de bestrijding van seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA), inclusief bronen contactopsporing, binnen de regio Haaglanden uitgevoerd door het Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) van GGD Haaglanden. Gemeenten in de regio Haaglanden financieren de bestrijding van deze specifieke groep infectieziekten niet. De uitvoering wordt landelijk bekostigd via de Aanvullende Seksuele Gezondheid regeling. Een recent rapport van AEF ‘SOA-zorg en seksualiteitshulpverlening onder druk’ concludeert onder andere dat de collectieve preventie van SOA onder druk staat. De ASG-regeling is niet bedoeld voor collectieve preventie, deze dient door gemeenten op basis van de Wet Publieke Gezondheid bekostigd te worden. Op basis van de Visie 2030 probeert GGD Haaglanden in 2024 met de beperkte middelen uit de ASG-regeling toch meer 14

inzet te plegen op preventie en voorlichting. Hiervoor is een verkennend onderzoek nodig dat zich richt op de seksuele gezondheid van risicogroepen (mensen die de weg in het zorgstelsel niet weten te vinden en mensen die het hoogste risico lopen op een soa of hiv) in de regio Haaglanden na afronding van het onderzoek worden de uitkomsten besproken in het AB en wordt bezien in hoeverre gerichte versterking van preventie-activiteiten wenselijk is.

GGD-4: Verkennend onderzoek seksuele gezondheidsverschillen – regio Haaglanden en inzet op preventie en voorlichting Een verkennend onderzoek, onder andere middels secundaire data-analyse van bestaande nationale studies en van klinische data van GGD Haaglanden, om in beeld te brengen welke groepen binnen de regio in een slechtere seksuele gezondheid verkeren. Dit om onderbouwt beleidskeuzes te maken welke groepen/gebieden meer aandacht nodig hebben in de preventieactiviteiten als ook de soa-opsporing en behandeling. Omvang: GGD Haaglanden heeft voor het onderzoek naar seksuele gezondheidsverschillen in 2024 1 FTE aan onderzoekscapaciteit nodig (salarisschaal S11). Na afronding van het onderzoek wordt op basis van de uitkomsten door het AB besloten over de vervolgaanpak. Financiering: Het voorstel is om de kosten ad. € 130.000 in 2024 incidenteel ten laste te brengen van de bestemmingsreserve GGD. Besluit: Het AB besluit in te stemmen met het voorstel om in 2024 een onderzoek uit te voeren en deze kosten ten laste te brengen van de bestemmingsreserve GGD.

(Besluit GGD-4: Verkennend onderzoek seksuele gezondheidsverschillen – regio Haaglanden en inzet op preventie en voorlichting) Regionale vaccinatievoorziening In 2023 voerde het RIVM in opdracht van het ministerie van VWS in samenwerking met GGD GHOR Nederland en de GGD-en een uitvoeringstoets uit naar een regionale vaccinatievoorziening, met als doel tot een landelijk toekomstbestendig vaccinatiestelsel te komen. Naar verwachting komt hier meer duidelijkheid over na de formatie van een nieuw kabinet. De verwachting is dat in 2024 geen budget beschikbaar komt. Voor de uitvoering van de najaarscampagne coronavaccinatie en de HPV 18+ campagne zal het Ministerie van VWS wel gelden beschikbaar stellen.

15

2.3.4. Een veilig vangnet waar dat (nog) ontbreekt GGD Haaglanden ziet groeiende gezondheidsverschillen. Voor kwetsbare inwoners in de regio is zorg of hulp bij de gezondheid soms niet betaalbaar of toegankelijk. Het is de taak van de GGD om goed zicht te houden op gaten in het systeem: dit gaat over de mensen of (nieuwe) groepen in de samenleving voor wie het bestaande systeem niet functioneert of niet aanwezig is. In deze paragraaf behandelt GGD Haaglanden de volgende onderwerpen die de vierde ambitie (Een veilig vangnet waar dat (nog) ontbreekt) helpen te realiseren: • OGGZ • Forensische Geneeskunde OGGZ Meldpunt Bezorgd Regio en Meldpunt Den Haag samengevoegd Het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag (voorheen: Meldpunt Bezorgd Regio en Meldpunt Den Haag) van GGD Haaglanden heeft als taak zorg en ondersteuning te leveren of te organiseren aan personen die zorgwekkend gedrag vertonen en zorg mijden. Deze taak voert de GGD uit voor de gemeenten Den Haag, Wassenaar, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk. GGD Haaglanden sluit graag aan bij de wens van het bestuurlijk overleg Zorg- en Veiligheid om tot een regionale aanpak te komen. GGD Haaglanden zal in 2024 hierover het gesprek aan gaan binnen de regio.

Forensische geneeskunde Samenwerkingsconvenant met GGD Hollands Midden Vanaf januari 2022 is GGD Haaglanden de samenwerking aangegaan met GGD Hollands Midden om de forensische geneeskunde toekomstbestendig te organiseren en zo continuïteit van dienstverlening te garanderen ondanks grote personele tekorten. Hierbij volgt GGD Haaglanden de landelijke visie en lijn, zoals uitgezet vanuit de landelijke regiegroep Forensische Geneeskunde van GGD GHOR Nederland. Belangrijkste pijlers in deze samenwerking zijn: 1. Gezamenlijk aanbieden van de forensische geneeskunde in de politieregio Den Haag. 2. Invoering van functiedifferentiatie door middel van inzet van verpleegkundigen en basisartsen. 3. Aanbieden van de drie kerngebieden binnen de forensische geneeskunde: lijkschouw, forensisch medisch onderzoek en medische arrestantenzorg. Om de samenwerking tussen beide GGD-en op het gebied van forensische geneeskunde te bestendigen wordt een samenwerkingsconvenant opgesteld waarin de afspraken, verantwoordelijkheden en aansturing vastgelegd zijn. Het convenant zal naar verwachting voorjaar 2024 ter besluitvorming aan het Algemeen Bestuur worden aangeboden. Een belangrijk onderdeel van de samenwerking is het samenwerken in een dienstrooster voor de politieregio Den Haag. Randvoorwaarden om dit te kunnen doen, zijn onder andere het harmoniseren van tarieven en arbeidsvoorwaarden.

In het voorjaar van 2024 zal het Algemeen Bestuur een notitie worden voorgelegd met de financiële consequentie die hieraan verbonden zijn. Daarnaast heeft de politie eind 2023 een aanbesteding gepubliceerd voor de medische arrestantenzorg. In de regio Haaglanden voert een marktpartij, Arts & Zorg, momenteel de medische arrestantenzorg uit. GGD Hollands Midden en GGD Haaglanden zijn zich aan het beraden of ingaan op deze aanbesteding haalbaar is. Als dat zo lijkt te zijn, is GGD Haaglanden voornemens om als onderaannemer van GGD Hollands Midden in te schrijven voor politieregio Den Haag. Daarbij draagt de GGD Haaglanden dan geen verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de medische arrestantenzorg, en wordt bijvoorbeeld niet verplicht tot het leveren van personele capaciteit. Bij een eventuele gunning (medio juni 2024) zal de nieuwe situatie per 1 december 2024 in gaan.

16

De taak forensische geneeskunde wordt met de deelnemende gemeenten afgerekend op basis van afname. In bijlage 2 is nadere informatie opgenomen over de verwachte aantallen per gemeente en de daar bijhorende deelnemersbijdrage per onderdeel. Naast een correctie van de aantallen zijn de tarieven voor 2025 geïndexeerd. GGD-5: Correctie aantallen en tarieven forensische geneeskunde De verwachte aantallen zijn aangepast. Vanaf 2025 zijn de tarieven geïndexeerd. Omvang: op totaalniveau betekent de aangepaste raming een toename van het budget met € 133.000 in 2024 en € 163.000 structureel vanaf 2025 (incl. 21% btw). Financiering: de raming per gemeente wordt verrekend via de deelnemersbijdrage en achteraf vindt verrekening plaats op basis van de werkelijke aantallen per gemeente. Besluit: Het AB besluit in te stemmen met het aanpassen van de raming en de gevolgen per gemeente te verwerken in de deelnemersbijdragen. (Besluit GGD-5: correctie aantallen en tarieven forensische geneeskunde) 2.3.5. Deskundige, proactieve organisatie Het werkveld van de preventieve gezondheidszorg is altijd in beweging, en laat steeds meer het belang zien van een integrale en netwerk-georiënteerde aanpak.

Om hier goed op aan te sluiten wil GGD Haaglanden zich blijven ontwikkelen tot een succesvolle netwerkorganisatie, die in steeds wisselende verbanden samenwerkt aan de missie: het bevorderen, bewaken en beschermen van de gezondheid van inwoners van Haaglanden, het realiseren van gezondheid als een publiek goed. GGD Haaglanden wordt door partijen in het netwerk gezien als een betrouwbare, deskundige expert en partner. In die rol wil de GGD wendbaar zijn en proactief inspelen op veranderingen als dat nodig is. In deze paragraaf behandelt GGD Haaglanden de volgende onderwerpen die deze vijfde ambitie (Deskundige, proactieve organisatie) helpen te realiseren: • Informatievoorziening • Organisatorische ontwikkelingen (zoals versterking samenwerking GGD Haaglanden met JGZ) Informatievoorziening Informatiebeveiliging De NEN7510 beschrijft eisen en een set aan maatregelen die zorginstellingen moeten treffen om via een gecontroleerd proces op adequate wijze met persoonlijke gezondheidsinformatie om te gaan. Hiermee wordt beoogd dat de persoonlijke gezondheidsinformatie beschikbaar is, vertrouwelijk behandeld wordt en dat de integriteit van de gegevens geborgd blijft. Naast het borgen van kwaliteitscriteria, vereist de norm NEN 7510 dat informatiebeveiligingsmaatregelen op controleerbare wijze zijn ingericht.

In 2024 beoogt GGD Haaglanden conform deze verplichte norm gecertificeerd te raken. Hiervoor is extra inspanning nodig. GGD-6: capaciteit informatiebeveiliging Omvang: De benodigde capaciteit voor informatiebeveiliging bedraagt 0,5 FTE (salarisschaal 11) voor 2024 en 2025. Financiering: Het voorstel is om de kosten incidenteel ad. € 65.000 in 2024 en € 68.000 voor 2025 te dekken uit de bestemmingsreserve GGD. Bij de besluitvorming over de jaarstukken wordt voorgesteld het positieve resultaat op het onderdeel GR-ondersteuning in 2023 toe te voegen aan de bestemmingsreserve GGD. Besluit: Het AB besluit de kosten voor de capaciteit informatiebeveiliging te onttrekken uit de bestemmingsreserve GGD. (Besluit GGD-6: capaciteit informatiebeveiliging)

17

Ontwikkelingen IV-landschap Voor een toekomstbestendige informatievoorziening, werken de GGD’en gezamenlijk en landelijk toe naar een datacentrisch IV-landschap. Daarbij staat de data centraal en zijn applicaties daaromheen opgezet om de werkprocessen optimaal te ondersteunen. Dit vraagt dat werkprocessen en definities eenduidig zijn en landelijke applicaties binnen GGD Haaglanden (gemeente Den Haag) worden geïmplementeerd. Deze vernieuwing start in het werkveld van infectieziektebestrijding en kan de jaren daarna eventueel breder doorgezet worden. De periode 2024-2025 staat in het teken van waarborgen van de huidige HPZone applicatie, en de ontwikkeling van de eerste platformapplicatie voor infectieziektebestrijding. De Rijksoverheid stelt hier middelen voor beschikbaar (zie eerder). Datagedreven werken Datagedreven werken is niet meer weg te denken uit de GGD-praktijk. Gemeenten verwachten inzicht in publieke gezondheid en advies daarover, beleid wordt ontwikkeld én gemonitord met data en ook voor de interne sturing is data onmisbaar. GGD Haaglanden zet in op een ontwikkeling om de doelen uit de visie mogelijk te maken door analyse van en rapportage over data. De bouwstenen voor die ontwikkeling zijn vraagarticulatie, processen, kennis, datakwaliteit, dataeigenaarschap, aansluiting op het landelijke GGD-databuffet en uitwisseling van data met gemeenten.

Organisatorische ontwikkelingen Versterking samenwerking GGD en JGZ GGD Haaglanden is samen met JGZ Zuid-Holland West (stichting) en CJG Den Haag (onderdeel van gemeente Den Haag OCW-JMO) stappen aan het zetten om nauwer samen te werken aan de publieke gezondheidszorg. Onderdeel hiervan is een visiesessie begin 2024 en terugkerende afstemming op zowel bestuurlijk als beleidsmatig niveau. Aanvullend werkt GGD Haaglanden aan overkoepelende samenwerkingsafspraken en themagerichte samenwerkingsafspraken zoals pandemische paraatheid, regionale ketenaanpakken en rolverdeling bij incidenten. Publieksinformatie Het geven van goede betrouwbare informatie en voorlichting aan burgers over thema's die van belang zijn het kader van de volksgezondheid is een kerntaak van de GGD. In 2024 worden de activiteiten die in dit kader gedaan vanuit verschillende afdelingen, meer gegroepeerd. In een periode van twee jaar (tot eind 2025) zal de afdeling publieksinformatie worden opgebouwd. In 2024 zal gewerkt worden aan een nieuw op te zetten en inrichting van de front-office. Dit met als doel om de publieksinformatie zo goed en toegankelijk mogelijk te laten plaatsvinden voor de burgers. Vooralsnog proberen we deze verandering en verbetering door middel van herallocatie van beschikbare middelen te laten plaatsvinden. GGD Haaglanden 2014-2024 In 2024 bestaat GGD Haaglanden 10 jaar.

In dit lustrum jaar zal op verschillende momenten en op verschillende manieren voor en met het bestuur en de medewerkers bij worden stilgestaan. Evaluatie Visie 2030 In april 2021 is de visie 2030 vastgesteld door het AB. GGD Haaglanden heeft aan de hand van het implementatieplan 2022-2024 gewerkt aan de vijf ambities. In 2024 is een tussentijdse evaluatie van het werken aan de visie 2030 voorzien, ook samen met het Algemeen Bestuur. Op basis daarvan stuurt GGD Haaglanden de implementatie van de visie 2030 bij.

18

2.4. Financiële- en bedrijfsmatige ontwikkelingen Inwonercorrectie In de Voorjaarsbrief 2022 t.b.v. begroting 2023 heeft het AB heeft besloten vanaf 2023 een jaarlijkse correctie op basis van het aantal inwoners toe te passen, uitgaande van 75% van de inwonerbijdrage voor het basispakket. De berekening van de inwonercorrectie vindt plaats door de toe-/afname van de het aantal inwoners in het jaar te vermenigvuldigen met de geïndexeerde inwonerbijdrage en deze te wegen met 75%. De inwonerbijdrage verschilt voor Den Haag en de regiogemeenten in verband met de bijdrage aan tuberculosebestrijding. Onderstaande tabel toont de berekening van de hoogte van de inwonercorrectie voor 2024 en (voorlopig) voor 2025. Begroting sjaar

Peildatum # inwoners

Toename # inwoners

Inwonerbijdrage

Indexatie

DH

Regio

Totaal

DH

Regio

2024

31-12-2022

9.422

8.400

17.822

€ 11,09

€ 9,81

Persone el 6,70%

2025

31-10-2023

2.718

7.342

10.060

€ 11,58

€ 10,25

4,90%

OVGD

Gewogen indexatie 80/20

Weging relevante taken

12,20%

7,80%

2,60%

4,44%

Bedrag inwonercorrectie DH

Regio

Totaal

75%

€ 78.374

€ 61.813

€ 140.187

75%

€23.613

€ 56.426

€ 80.039

GGD-7: inwonercorrectie Omvang: Op basis van het toegenomen aantal inwoners en de overeengekomen systematiek bedraagt de jaarlijkse correctie voor de toename van het aantal inwoners in de regio € 80.039 vanaf 2025. Financiering: de jaarlijkse correctie op basis van het aantal inwoners wordt gefinancierd uit de deelnemersbijdragen op basis van de ontwikkeling van het aantal inwoners per gemeente. Besluit: het AB besluit in te stemmen met de inwonercorrectie vanaf 2025 en de gevolgen per gemeente te verwerken in de deelnemersbijdrage. (Besluit GGD-7: inwonercorrectie)

2.5. Inschatting budgettaire consequenties Voorgaande beschreven ontwikkelingen hebben budgettaire consequenties voor 2024 en de jaren daarna. De inschatting van de budgettaire consequenties is in onderstaande tabel opgenomen. In hoofdstuk 5 is een uitsplitsing van de impact per gemeente opgenomen voor 2024 en 2025. Wijzigingen begroting GGD meerjarig

2024

2025

2026

2027

2028

Dekking

Aandeel VT in productietijd 2021

0%

0%

0%

0%

0%

TOTAAL HUIDIGE BEGROTING

24.553