Wensen_en_bedenkingenvoorstel_Samen Gezond

Wensen en bedenkingen op voorgenomen collegebesluit programma Samen Gezond 's-Hertogenbosch Registratienummer

16181267

Raadsvergadering

14 mei 2024

Onderwerp

Programma Samen Gezond 's-Hertogenbosch Het programma Samen Gezond ’s-Hertogenbosch zet zich in voor het verkleinen van gezondheidsverschillen en het versterken van het gezondheidspotentieel in 's-Hertogenbosch, met een specifieke focus op buurten met gezondheidsachterstanden.

Voorgenomen collegebesluit Het college is van plan te besluiten: 1.

Het programma Samen Gezond 's-Hertogenbosch vast te stellen en te starten met de uitvoering ervan. Vraag aan de gemeenteraad Wij vragen de gemeenteraad om eventuele wensen of bedenkingen op het voorgenomen besluit te formuleren in de vorm van een motie en deze voor te leggen aan de gemeenteraad.

Toelichting procedure Tot op heden was het gebruikelijk dat visiedocumenten door u als raad worden vastgesteld ook als het document niet raakt aan de formele bevoegdheden van de gemeenteraad. Gevolg is dat de discussie dan vaak op detailniveau gaat over de tekst van de visie. Dat is logisch, als u het vaststelt moet u het er ook mee eens zijn. De bedoeling van een visiedocument is echter om op hoofdlijnen te praten over richting die de gemeente op wil met een bepaalde maatschappelijke opgave. Met uw presidium is daarom afgesproken om te experimenteren met het niet meer door de gemeenteraad vaststellen van visies die niet raken aan de formele bevoegdheden van de gemeenteraad. In plaats daarvan worden de visies via een wensen- en bedenkingenprocedure aan u ter bespreking voorgelegd. Zoals gebruikelijk in een dergelijke procedure kunt u uw wensen of bedenkingen over de visie in een motie opnemen en aan de raad voorleggen. Aangenomen moties verwerken we in de visie voordat we deze definitief vaststellen.

Aanleiding Het verkleinen van gezondheidsverschillen in ’s-Hertogenbosch. Ondanks de over het algemeen goede gezondheid van de inwoners van 's-Hertogenbosch, bestaan er aanzienlijke gezondheidsverschillen tussen verschillende buurten en bevolkingsgroepen binnen de gemeente. Deze verschillen zijn grotendeels toe te schrijven aan factoren zoals sociaaleconomische status, opleidingsniveau en leefomgeving. Specifieke buurten ervaren hogere niveaus van gezondheidsproblemen, waaronder langdurige aandoeningen, overgewicht en psychosociale problemen. Het programma is ontwikkeld met als doel de gezondheidsverschillen te verkleinen door middel van een integrale en inclusieve aanpak die gericht is op zowel de directe als de onderliggende oorzaken van deze verschillen.

Beoogd doel Een gezonder 's-Hertogenbosch met minder gezondheidsverschillen tussen buurten. Het primaire doel van het programma Samen Gezond 's-Hertogenbosch is het realiseren van een gezondere gemeente door het actief aanpakken en verkleinen van de gezondheidsverschillen tussen verschillende buurten. Om dit doel te bereiken maken we de volgende keuzes: 1. 2. 3. 4.

We zetten onze inzet met voorrang in op de buurten met de meeste gezondheidsachterstanden en inwonersparticipatie; We kiezen voor een integraal en langjarig programma; We zetten in op het zichtbaar verbeteren van de fysieke en sociale leefomgeving in de buurten; Met een lerende aanpak, bevorderen we innovatie door samenwerking en het delen van inzichten, gericht op duurzame cultuur- en gedragsverandering.

Het programma kent vier programmalijnen: Programmalijn 1: Inwoners aan zet We ondersteunen bestaande initiatieven met een kleine, maar substantiële financiële bijdrage, kennis, netwerken en communicatie. We gaan expliciet op zoek naar de inwoners die we minder vaak zien of horen. Voorwaarde voor de plannen die we maken en die we gaan uitvoeren, is dat we het in co-creatie met inwoners doen. Belangrijk is dat we in de aanpak leren en gebruik maken van de dingen die goed gaan en de dingen die minder goed lukken. Zo bestendigen we succesvolle initiatieven, krijgen we meer zicht op wat er is en goed werkt. En kunnen we opschalen wanneer gewenst. We versterken en versnellen zo de samenwerking met wijkbewoners en wijkwerkers. Dit betekent dat er per wijk een ander uitvoeringsplan kan ontstaan en er andere mensen betrokken zijn. Logisch natuurlijk, want iedere buurt en wijk heeft zijn eigen (vaak verborgen) krachten, behoeften en identiteit. Om echt het verschil te maken, moeten we daar als gemeente bij aansluiten.

Programmalijn 2: Integrale en domeinoverstijgende samenwerkingen Het verkleinen van gezondheidsverschillen is een complex, maatschappelijk probleem en kan niet effectief worden aangepakt vanuit slechts één beleidsterrein. Door domeinoverstijgend te werken, kunnen we kennis, middelen en menskracht zo effectief en efficiënt mogelijk inzetten. Hierbij staan de multidimensionale behoeften van burgers centraal. Ook kunnen we door kennis en ervaringen uit verschillende domeinen te combineren, innovatievere oplossingen ontwikkelen. Door in nieuw beleid, visies en stukken en dienstverlening gelijke kansen op gezondheid altijd één van de afwegingen te maken zorgen we voor een samenhangend inzet op gezondheidsverschillen en zorgen we ervoor dat dit structureel en langjarig is ingebed. Programmalijn 3: Een prettige en gezonde leefomgeving De leefomgeving speelt een belangrijke rol in zowel de fysieke als mentale gezondheid van inwoners. Groene ruimtes en sportfaciliteiten stimuleren een actieve leefstijl, verminderen obesitasrisico's, terwijl inclusieve ruimtes, sociale interactie en gemeenschapsvorming versterken. Een positieve leefomgeving draagt bij aan een gevoel van geluk en welzijn. Daarom werken we zichtbaar aan het verbeteren van de fysieke en sociale leefomgeving in de buurten die uitnodigt tot gezond leven en bewegen.

Programmalijn 4: Kennisknooppunt: Innoveren, experimenteren en leren We werken met een lerende aanpak. In de complexe opgave spelen diverse factoren en actoren een rol waardoor een andere manier van werken nodig is. We leren van dingen die goed gaan en die beter of anders kunnen. Het is ook belangrijk dat we hierin lef tonen en durven risico te nemen. Inwoners en professionals ruimte geven om te experimenteren en een ander geluid en werkwijze te laten zien. Hoe ongemakkelijk het soms ook voelt. Het onderwijs speelt hierin ook een rol. We werken veel samen met het onderwijs en willen dat de komende jaren intensiveren. Dat sluit aan bij de ambitie uit het Bosch Onderwijs Akkoord. We investeren in innovaties en experimenten met nieuwe werkwijzen, benaderingen en methodes. De geleerde lessen combineren we met kennis uit bestaand onderzoek, nieuwe onderzoeken, ervaringsdeskundigheid en

opgehaalde verhalen. Deze data stellen we vervolgens op een laagdrempelige manier beschikbaar voor huidige en toekomstige beleidsmakers. Daarom investeren we in een langjarige aanpak om anders doen en anders organiseren makkelijker te laten verlopen. Om te veranderen is het nodig om kennis en ervaring te delen binnen een verandertraject. Wij willen in de komende periode samen met alle betrokkenen een gedrags- en cultuurveranderingsagenda ontwikkelen. In deze agenda moet er een helder aanbod zijn van meerdere professionaliseringstrajecten, kennisdelingsbijeenkomsten, bewustwordingsprogramma’s en gerichte sessies voor inwoners en professionals.

Relevante besluitgeschiedenis -

Bestuursakkoord Slagkracht en Ambitie 2022-2026 waarin de ambitie voor gelijke gezondheidskansen is vastgesteld Expertmeeting Gelijke kansen op gezondheid 08-06-2023 om te verkennen wat effectieve manieren zijn om gezondheidsverschillen in onze gemeente zoveel mogelijk te verkleinen.

Argumenten 1.

Het programma richt zich op het verkleinen van gezondheidsverschillen door in te zetten op de buurten met de meeste gezondheidsachterstanden en inwonersparticipatie; Het programma Samen Gezond 's-Hertogenbosch richt zich op het actief verkleinen van gezondheidsverschillen binnen de gemeente, in lijn met het Bestuursakkoord 'Slagkracht en Ambitie' 20222026. Door in te zetten op buurten met de meeste gezondheidsachterstanden en een integrale benadering, streeft het programma ernaar om de levensverwachting en levenskwaliteit van deze groepen inwoners te verbeteren. Dit is niet alleen van belang voor de betreffende inwoners maar draagt ook bij aan een veerkrachtigere en meer inclusieve samenleving. Door prioritair in te zetten op buurten met de meeste gezondheidsachterstanden, adresseren we direct de ongelijkheid op kansen op gezondheid. Deze focus zorgt ervoor dat middelen en interventies terechtkomen waar ze het hardst nodig zijn en het meeste verschil kunnen maken. Door de aanpak af te stemmen op de specifieke behoeften en uitdagingen van

deze buurten, kunnen we gericht werken aan het verbeteren van de gezondheid en het welzijn van de inwoners, wat bijdraagt aan het verkleinen van de algehele gezondheidskloof binnen de gemeente. 2.

Een integrale en langdurige aanpak is nodig om complexe gezondheidsproblemen effectief aan te pakken. Gezondheidsverschillen worden veroorzaakt door een complex samenspel van factoren zoals inkomen, opleidingsniveau, woonomgeving en toegang tot zorg en voorzieningen. Een integrale benadering, die niet alleen kijkt naar de gezondheidszorg en individueel gedrag, maar ook naar sociale, economische en fysieke omgevingsfactoren, is essentieel om deze diepgewortelde problematiek effectief aan te pakken. Het programma stelt een langdurige inzet voor, gericht op zowel het heden als toekomstige generaties, om structurele veranderingen te bewerkstelligen.

3.

We zetten in op het zichtbaar verbeteren van de fysieke en sociale leefomgeving in de buurten; Het zichtbaar verbeteren van de fysieke en sociale leefomgeving in de buurten draagt bij aan het creëren van gezondere buurten. Groene ruimtes, veilige wandel- en fietspaden, en toegankelijke sociale voorzieningen stimuleren fysieke activiteit, bevorderen sociale interactie en verminderen stress. Deze verbeteringen in de leefomgeving kunnen de algehele gezondheid en welzijn van inwoners aanzienlijk verhogen.

4.

Met een lerende aanpak, bevorderen we innovatie, samenwerking en het delen van inzichten, gericht op duurzame cultuur- en gedragsverandering. Deze aanpak erkent dat er geen one-size-fits-all oplossing is voor gezondheidsuitdagingen en moedigt het experimenteren met nieuwe ideeën, strategieën en interventies aan. Door continu te leren van zowel successen als mislukkingen, en deze kennis breed te delen, bouwen we aan een robuuste basis voor duurzame cultuur- en gedragsverandering die de gezondheid en het welzijn van onze inwoners ten goede

komt. Met de geleerde lessen dragen we bij aan de continue ontwikkeling van het reguliere gezondheidsbeleid.

Kanttekeningen en risico’s 1.

Focus op buurten en inwonersparticipatie Door prioritair in te zetten op buurten met de meeste gezondheidsachterstanden, kunnen middelen en aandacht beperkt worden voor andere buurten die minder ondersteuning nodig hebben. Dit risico van ongelijke verdeling van middelen vereist een zorgvuldige afweging en balans om geen nieuwe gezondheidsverschillen binnen de gemeente te creëren. Door regelmatige monitoring op basis van onder andere actuele gezondheidsdata en kwalitatieve methoden kunnen we de middelen inzetten op de plekken waar ze het meest nodig zijn en tegelijkertijd flexibel blijven om op nieuwe behoeften in te spelen. Het risico bestaat dat niet alle inwoners of groepen in dezelfde mate betrokken zijn of kunnen worden. Dit kan leiden tot uitdagingen in het effectief bereiken en betrekken van de meest kwetsbare groepen. Door het ontwikkelen van inclusieve participatieprocessen, o.a. in samenwerking met bewoners, buurtinitiatieven en lokale bureaus zoals 5V en Buurtbinders, betrekken en bereiken we ook de normaliter moeilijk bereikbare inwoners van de genoemde buurten.

2.

Integraal en langjarig programma De complexiteit van de factoren die bijdragen aan gezondheidsverschillen maakt de uitvoering van het programma uitdagend. Het vereist nauwe samenwerking en afstemming tussen verschillende beleidsdomeinen en partners. Een integraal en langdurig programma vraagt om een consistente financiering, continuïteit van inzet, en samenwerking tussen meerdere beleidsterreinen, sectoren en partners. De verdere ontwikkeling van de beweging die ingezet is binnen de gemeente om domeinoverstijgend, multidisciplinair en integraal te werken draagt bij aan het managen van de complexiteit door een gestructureerde dialoog en samenwerking tussen verschillende domeinen te faciliteren en te stimuleren.

3.

Activiteiten gericht op het verbeteren van de fysieke en sociale leefomgeving in de buurten; Het zichtbaar verbeteren van de fysieke en sociale leefomgeving vereist substantiële investeringen, intensieve samenwerking met diverse stakeholders, inclusief gemeentelijke afdelingen en inwoners. Er kunnen belangenconflicten met andere stedelijke ontwikkelingsplannen en prioriteiten zijn. Bovendien kan het lang duren voordat verbeteringen in de leefomgeving zichtbaar effect hebben op de gezondheid van inwoners. Door het ontwikkelen van een breed gedragen visie op de leefomgeving, inclusief het thema gezondheid (omgevingsvisie) en door het vroegtijdig en actief betrekken van alle stakeholders, inclusief inwoners, kunnen we belangenconflicten minimaliseren en draagvlak creëren. Ook maken we, door het regelmatig meten van de voortgang, successen zichtbaar.

4.

Een lerende aanpak Een lerende aanpak die innovatie bevordert, brengt onzekerheden en risico's met zich mee. Niet alle experimenten zullen succesvol zijn. Het risico bestaat dat sommige innovatieve ideeën en interventies niet haalbaar of effectief zijn in de praktijk. Dit kan leiden tot teleurstelling en verminderde betrokkenheid bij de doelgroepen en partners. Door het systematisch verzamelen van feedback en het regelmatig evalueren van projecten en interventies kunnen we leren van zowel successen als mislukkingen. Dit stelt het programma in staat om bijtijds bij te sturen.

Financiën Voor het programma is jaarlijks € 868.800 beschikbaar. De dekking voor de personele inzet vinden we in de begroting zoals deze in het bestuursakkoord vastgesteld is. We vragen geen aanvullende middelen in dit voorstel.

Duurzaamheid In de uitvoering van projecten vanuit dit programma wordt aandacht besteed aan duurzaamheid.

Participatie en communicatie Het programma zet sterk in op inwonersparticipatie en communicatie, met gebruik van diverse kanalen om alle doelgroepen te bereiken. Participatie en betrokkenheid bij het programma Samen Gezond 's-Hertogenbosch Het programma Samen Gezond 's-Hertogenbosch is ontwikkeld met een sterke focus op participatie en samenwerking, zowel intern binnen de gemeente als extern met partners en inwoners. De participatie en betrokkenheid van verschillende stakeholders zijn essentieel geweest voor het vormgeven van het programma. Gesprek met Adviesraad Wmo en Jeugdhulp In een gesprek met de Adviesraad Wmo en Jeugdhulp is de voorgenomen inzet voorgelegd en getoetst. Dit heeft geleid tot waardevolle inzichten in de behoeften en uitdagingen van de doelgroepen van het programma. De Adviesraad reageerde enthousiast op het programma en benadrukte het belang van de inwonersaanpak. Gesprek met Werkgroep Sociaal Domein Het programmaplan is besproken met de Werkgroep Sociaal Domein. Hierbij zijn de programmalijnen doorgenomen en is afgesproken dat de Commissie Sociaal bij de verdere implementatie van het programma regelmatig geïnformeerd en betrokken gaat worden.

Betrokkenheid van collega's uit verschillende sectoren Het ontwikkeltraject van het programma kenmerkte zich door de betrokkenheid van professionals uit diverse sectoren binnen de ambtelijke organisatie, zoals sport, cultuur, werk & inkomen, onderwijs, en leefruimte. Deze interdisciplinaire samenwerking waarborgt een integrale benadering van gezondheidsverschillen, wat essentieel is voor het succes van het programma. Partners bevraagd en betrokken Partners spelen een cruciale rol in het programma Samen Gezond 's-Hertogenbosch. Zij zijn vanaf de beginfase bevraagd en betrokken bij het ontwikkelen van het programma. Dit omvat onder andere zorginstellingen,

onderwijsinstellingen, en andere maatschappelijke organisaties. Deze samenwerking zorgt voor een breed draagvlak en vergroot de kans op succesvolle interventies die aansluiten bij de behoeften van de doelgroep. Communicatieaanpak Communicatie is een integraal onderdeel van het programma, gericht op het informeren, inspireren en activeren van alle betrokkenen. De communicatieaanpak is veelzijdig en omvat online en offline-middelen, met een nadruk op beeldende communicatie om een breed publiek te bereiken. Sleutelfiguren in de wijken, zoals buurtwerkers en ervaringsdeskundigen, spelen een belangrijke rol in het verspreiden van de boodschap. Daarnaast is er een strategie voor gemeentebrede communicatie om het programma bekendheid te geven en het belang van gezondheidsbevordering te benadrukken. Evaluatie We evalueren het programma in 2026 om de voortgang en effectiviteit te beoordelen. We zullen uw raad over de uitkomsten ervan informeren. Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen

1.

Programmaplan Samen Gezond 's-Hertogenbosch

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Afdeling Inlichtingen

16181267 Wensen en bedenkingen uitspreken R. Vermin Sociaal, 17 april 2024 MO/VOLW/O&R D. Özkanli, d.ozkanli@s-hertogenbosch.nl