Wensen_en_bedenkingenvoorstel_ov-concessie__16609251__v3__16609251__ DEF

Wensen en bedenkingen op collegebesluit Registratienummer

16584294

Raadsvergadering

10 september 2024

Onderwerp

Concept PvE OV-concessie Regio Oost Brabant De provincie Noord-Brabant heeft het concept Programma van Eisen gepubliceerd. Hierop heeft het college een zienswijze opgesteld. We willen dat mensen vlot, comfortabel en veilig op hun bestemming kunnen komen. Hiervoor is een goede infrastructuur nodig – zowel voor het gemotoriseerd verkeer als de fiets – en een goede dienstregeling in het collectief vervoer. Iedereen kan daarmee het vervoersmiddel kiezen dat het beste past bij een reis. Wij richten ons op het stimuleren van de vervoersmiddelen die het milieu het minste belasten. Daarom willen we dat ook de fiets en het openbaar vervoer aantrekkelijke opties zijn.

Collegebesluit 1. 2.

Instemmen met zienswijze concept PvE OV-concessie regio Oost Brabant. De raad om wensen en bedenkingen te vragen op deze zienswijze en deze via wethoudersbrief toe te voegen aan de ingediende zienswijze.

Vraag aan de gemeenteraad Welke wensen en of bedenkingen aanvullend op de zienswijze vanuit het College heeft u gericht op het concept Programma van Eisen OV Concessie Regio Oost-Brabant passend binnen de aanbestedingsstrategie van de provincie Noord-Brabant en het Ambitiedocument Gedeelde Mobiliteit. U kunt uw wensen en bedenkingen in de vorm van een motie aan de leden van de raad voorleggen. Toelichting procedure De provincie Noord-Brabant is bevoegd gezag bij het verlenen van een concessie op het gebied van openbaar vervoer. Vooruitlopend op het definitieve Programma van Eisen en de daarna volgende aanbestedingsprocedure biedt de provincie de mogelijkheid aan eenieder tot het indienen van een zienswijze. Globaal ziet de planning van de provincie er als volgt uit: Tot 5 juli 2024 Oktober 2024 Eerste kwartaal 2025 Tweede kwartaal 2025 December 2026

Reactietermijn ontwerp-Programma van Eisen Publicatie Programma van Eisen en Nota van Beantwoording Vaststelling aanbestedingsdocumenten Start aanbestedingsprocedure Indienen inschrijvingen door vervoerders Gunning van de concessie Start van de concessie Oost-Brabant

Aanleiding De afgelopen maanden zijn we constructief in overleg met de provincie geweest over de wijze waarop we in de nieuwe concessie met het lijngebonden openbaar busvervoer om willen gaan. Daarbij constateren we de wederzijdse bereidheid en wens om een stap vooruit te zetten binnen deze nieuwe

concessie. Daarbij hebben we goede stappen gezet binnen het beschikbare wegennet, de HOVstadslijnen en de transferiumbussen. We willen graag de ideeën vanuit de raad betrekken bij het aanvullen van onze zienswijze op het Concept PvE. Onze reactie op het PvE is al verstuurd naar de provincie (in verband met de reactietermijn voor 5 juli 2024) maar we hebben aangegeven dat er naar aanleiding van de behandeling in de raad nog een aanvulling komt. Hiervoor heeft de provincie de mogelijkheid gegeven om u als raad (los van wat uzelf of namens uw fractie al aan zienswijze voor 5 juli wil indienen) deze mogelijkheid te geven.

Beoogd doel Een bijdrage te leveren aan een goed PvE voor de OV concessie Oost Brabant waarin de wensen en belangen van de gemeente ’s-Hertogenbosch in relatie tot de regio goed worden meegenomen en waarbinnen we onze ambitie om te komen tot een sterkere rol van openbaar vervoer in de komende mobiliteitstransitie op een ambitieuze maar ook realistische wijze insteken.

Relevante besluitgeschiedenis    

Actieplan Duurzame Mobiliteit (2020) (reg nr. 8314019) Actualisatie Bereikbaarheidsstrategie (2019) (reg nr. 8801293) RIB Bestemming Brede Binnenstad (2023) (reg.nr. 14055091) RIB Aanpak Mobiliteit Brede Binnenstad - update 2024 (reg.nr. 16012678)

Argumenten Algemeen ‘De wereld van mobiliteit is flink in verandering. Het mobiliteitsbeleid van de provincie, en hoe we omgaan met het openbaar vervoer, kan niet achterblijven. We willen toe naar het slimste en

duurzaamste mobiliteitssysteem van Europa, waarin de reiziger centraal staat, met een passend aanbod voor alle reizigers. Dit gaan we samen met onze partners vormgeven. Zo houden we Brabant bereikbaar, zorgen we voor een sterke economie en kunnen mensen blijven meedoen aan de samenleving (Bron: Concept PvE, OV-concessie Regio Oost Brabant, Provincie Noord-Brabant).

We kunnen de veranderingen in de wereld van mobiliteit alleen maar onderstrepen. Alle steden zijn bezig met een mobiliteitstransitie waarin de centra autoluwer worden en er meer prioriteit wordt gegeven aan lopen, fietsen en het openbaar vervoer. Dat speelt ook in de gemeente ’s-Hertogenbosch. Daarnaast zien we de afgelopen jaren een deels stilgevallen groei in het openbaar vervoer door de corona pandemie en de nasleep ervan. Weggebruikers kozen voor individuele vervoerwijzen in plaats van het collectieve vervoer en er is/was sprake van thuiswerken waardoor minder vervoersverplaatsingen worden gemaakt. Nog steeds zien we in het openbaar vervoer een lagere bezetting door studenten, door bijvoorbeeld online colleges. Daarnaast zien we een andere trend. Locaties waar de doorstroming voldoende was, veranderen in een paar jaar tijd naar knelpunten. Daarbij helpen vraagstukken met betrekking tot stikstof en het ‘’on hold’’ zetten van rijksinfraprojecten zeker niet positief op de bereikbaarheid binnen de gemeente. Ook binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch ervaren we het stilvallen van projecten als de N65 en A2. Bij congestie gaat doorgaand verkeer andere routes zoeken, vaak over het gemeentelijke wegennet. Een van de mogelijkheden die we hebben om een alternatief te bieden voor de groeiende automobiliteit is om juist te kiezen voor kwalitatief hoogwaardig openbaar vervoer.

Dat is ook onze insteek geweest bij de vormgeving van het Concept PvE. We kiezen niet voor meer van hetzelfde maar we kiezen bewust voor een stap vooruit in de OV-bereikbaarheid van de gemeente. Verschillende lijntypen Hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) in de stad kenmerkt zich enerzijds door de hogere frequenties en korte reistijden maar kent daaraan gekoppeld ook keuzes door minder halteplaatsen en het niet door

maar langs de buurten en wijken rijden over met name de 50km/uur wegen. Dat heeft daarmee ook gevolgen voor de loopafstand naar een halte. We pleiten voor snelle HOV bussen die vanuit de regio naar Den Bosch Centraal rijden en vice versa. Goede verbindingen parallel aan het spoor op die relaties waar geen trein rijdt of de trein geen tussenhaltes heeft. Aangevuld met stedelijke HOV bussen die met name de inwoners die wonen buiten de ring op een snelle manier naar Den Bosch Centraal brengen en vice versa. Op die relaties waar grotere groepen inwoners zich verplaatsen kan het HOV een meerwaarde bieden. Door een slimme koppeling van regionaal en stedelijk HOV willen we zorgen dat de gemeente vanuit alle windstreken goed bereikbaar is en ook voor onze inwoners goede verbindingen liggen naar regiogemeenten waar potentiële werklocaties hierdoor binnen het ‘’daily urban system’’ bereikbaar worden. Naast het HOV willen we dat ook de rest van de gemeente goed bereikbaar is, blijft en wordt door middel van het ontsluitende buslijnennet. De verschillende dorpen, kleine kernen (bijv. Engelen, Vinkel) en ook wijken in onze gemeente verdienen het ook om te worden voorzien van openbaar vervoer. Daarbinnen moeten we wel keuzes maken. Het collectieve lijngebonden busvervoer richt zich op grotere groepen die van A naar B moeten.

Als de reizigersgroep te klein wordt moet in ons beeld en dat van de provincie niet worden gekozen voor opheffen van buslijnen maar opteert de provincie voor een ander concept: Bravo-flex. Dit flex-concept biedt mogelijkheden om kleinere groepen reizigers te vervoeren én om reizigers te vervoer op dit momenten dat de vraag naar collectief openbaar vervoer laag is. Dit flex-concept is geen onderdeel van deze concessie-verlening, maar is er onlosmakelijk wel mee verbonden. De provincie wil wel dat het flex-concept is geïmplementeerd vooruitlopend op de concessieverlening. Als gemeente zien we de meerwaarde van het flex-concept naast het lijngebonden OV, al moet het zijn waarde in de praktijk nog wel aantonen. Het eventueel wegvallen van Bravo-flex heeft consequenties voor deze concessie in relatie tot de doelen rondom bereikbaarheid en brede

welvaart.

Flexibiliteit Een concessie kent een looptijd van 12,5 jaar. In die periode verandert er veel. De komende concessieperiode komen er veel nieuwe woningen bij en zullen bestaande wijken verdicht en getransformeerd worden. Aangezien deze plannen bij de start van de concessie nog niet zijn gerealiseerd, vraagt dat om flexibiliteit en aanpassingsvermogen in lijnvoering en materieel. We hebben de provincie meegenomen in onze plannen in de Spoorzone, projecten als de Vliert, De Groote Wielen, Heesch-West. Op basis van de Verkeersstudie Brede Binnenstad hebben we een doorkijk gegeven naar het toekomstig functioneren van de binnenstadsring en het verkeerssysteem voor de Brede Binnenstad. De provincie is partner in de ontwikkeling van Den Bosch Centraal en heeft ook zicht op de behoeftes die daar zijn om het station en het busstation op een juiste en kwalitatief hoogwaardige manier te koppelen aan de stedelijke omgeving. Ook hebben we uitgangspunten van de verstedelijkingsstrategie NOVEX Stedelijk Brabant en daarmee die van de stedelijke regio ’s-Hertogenbosch-Oss ingebracht die voor onze regio de basis geweest voor ons Multimodaal MobiliteitsPakket. Veel lokale en regionale plannen zijn in ontwikkeling waarbij we een wensbeeld hebben maar de fasering en uitwerking nog niet scherp hebben.

Enerzijds vraagt dat van de gemeente de flexibiliteit om goed rekening te houden dat ook tijdens verbouw de winkel open moet blijven, hoe kunnen we zorgen dat het openbaar blijft rijden. Anderzijds vraagt het van de provincie en nieuwe OV-partner de flexibiliteit om in te spelen op veranderende omstandigheden in de gemeente. Daarnaast zien we dat de standaard stad/streekbus niet meer altijd het juiste materieel voor alle gebieden (bv. historische binnensteden). Het Bravo-flex concept kan daar enerzijds een rol in bieden

maar we willen de provincie zeker uitdagen om bijvoorbeeld binnen de nieuwe autoluwere hoogstedelijke woonbuurten in de Spoorzone wellicht aangepast OV-materieel in te zetten. Een laatste punt van flexibiliteit gerelateerd aan alle lokale en regionale plannen is het vroegtijdig te durven investeren in openbaar vervoer. Het OV moet adaptief zijn op de woningbouwopgave, waarin het van belang is dat dat OV-lijnen vroegtijdig worden gerealiseerd. Dus niet inzetten op een rendabele lijn als de wijk klaar is en iedereen aan de auto is gewend, maar investeren in OV-lijnen als de wijk in aanbouw is zodat het OV vanaf de 1e bewoners voor iedereen aantrekkelijk is. Doelgroepen U geeft terecht aan dat openbaar vervoer ten dienste staat van bereikbaarheid en van een sterke economie. De daadwerkelijke vormgeving van die economie vindt op de vele bedrijventerreinen in onze gemeente en binnen onze regio plaats. Werknemers vanuit de regio werken in de stad of grote kern of omgekeerd. We zien kansen om de grotere – eveneens in transitie zijnde – bedrijvenlocaties beter de ontsluiten met openbaar vervoer. Hier zit een mogelijk potentieel nieuwe groep reizigers.

Daarnaast vragen we binnen de concessie aandacht voor groepen reizigers die mogelijk nu nog geen mogelijkheden hebben, door het ontbreken van kwalitatief goed busvervoer of doordat hun woon of werklocaties geheel geen openbaar vervoer kent. Hoe gaat de concessieverlener nu binnen dit concept PvE deze groepen bereiken opdat de concessiehouder ook daadwerkelijk hier focus op gaat hebben tijdens de exploitatieperiode. Juist het op zoek gaan naar nieuwe doelgroepen voor het openbaar vervoer kan een wezenlijke bijdrage leveren voor de mobiliteitstransitie. Transferiumlijnen De Transferiumlijnen van de gemeente ’s-Hertogenbosch zijn een maatwerk optie binnen de aanbesteding. Het is onze wens om dit goed functionerende systeem ook binnen de komende concessie door te zetten, waarbij we wel zoeken naar meerdere optimalisaties. Hierbij kan worden gedacht aan het deels ook toestaan van reguliere reizigers in deze bussen (betere bezetting), waarbij aan de andere

kant de snelheid om te komen van een transferium naar de binnenstad hier niet onder mag leiden. Voor uw beeld willen we de bestemmingslocaties van de transferiumbussen ook concentreren op de binnenstadsring en onderzoeken we ook mogelijkheden om de transferiumbus ook haltes te laten krijgen in de brede binnenstad. Ook zoeken we mogelijkheden dat de transferiumbussen Den Bosch Centraal aandoen, waardoor hier extra overstap mogelijkheden ontstaan. Beschikbaar wegennet Kwalitatief goed openbaar vervoer vraagt ook een goed berijdbaar en voorspelbaar wegennet en goede haltevoorzieningen. Door in de aanbestedingsstrategie te kiezen voor een (beperkte) vrijheid van de aanbestedende partijen in lijnvoering is het lastig om op dit moment al investeringen te doen in de infrastructuur en haltes. Daarnaast spelen de vele ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente een rol, waardoor nog niet helder is wanneer en waar een halte wenselijk is. We willen als gemeente inzetten om juist in de periode na gunning in overleg met de provincie en de nieuwe OV-aanbieder te komen tot een meerjarenvoorstel voor de gewenste opwaardering van bus routes en haltes. Dat kan zich zowel richten op doorstroming, veiligheid, leefbaarheid als ook halte voorzieningen en mogelijke aanvullende hub’s voor deelmobiliteit.

We kunnen tegen die tijd ook een betere inschatting maken van de voortgang van verschillende gebiedsontwikkelingen. Door juist op dat moment tot een afspraak te komen met provincie en OV-aanbieder willen we ook zorgen voor een goede start van de nieuwe concessie in de gemeente ’s-Hertogenbosch.

Kanttekeningen en risico’s Door de aanbestedingsstrategie van de provincie, waarbij veel vrijheid is voor de aanbiedende partijen om met voorstellen te komen is op dit moment nog geen zicht op een concrete dienstregeling. Er wordt een beschikbaar wegennet, een aantal verplichte haltes en een minimum frequentie uitgevraagd. Pas op het moment na gunning weten we als gemeente welke voorstellen er liggen en kunnen op dat moment reageren op mogelijke aandachtspunten. Ook kunnen we pas op dat moment met provincie en aanbieder om tafel gaan om eventuele

optimalisaties in het wegennet, haltes door te voeren. Dan kunnen we ook een beeld geven van eventuele benodigde investeringen om deze optimalisaties vorm te geven.

Financiën Aan het voorstel zitten op dit moment geen financiële consequenties. In de voorjaarsnota hebben we kosten opgenomen om bij te dragen aan een in onderzoek zijnde HOVlijn naar De Groote Wielen. We gaan de komende periode nog verder in overleg met de provincie over de transferiumbussen. Daarnaast gaan we voor 2026 wel ruimte in de bestaande begrotingsposten van de bereikbare stad benutten voor optimalisaties gericht op het openbaar vervoer, waarbij we zeker ook de mogelijkheden onderzoeken van co-financiering door onder andere de provincie. Mochten er nog specifieke zaken wenselijk zijn die niet in de lopende begroting passen, komen we hiervoor apart bij u terug.

Participatie en communicatie De provincie Noord-Brabant heeft het concept PvE ter inzage gelegd. Daarbij heeft de provincie op 10 juni 2024 een toelichting gegeven bij Informeren en Ontmoeten. Als gemeente hebben we het concept PvE actief onder de aandacht gebracht van alle dorps-, wijk-, en bestuursraden en ook de bedrijvenverenigingen. We weten dat een aantal hiervan ook gebruik hebben gemaakt om een zienswijze in te dienen. De gemeente is en blijft de komende tijd in overleg met de provincie over het concept PvE en zaken die daaruit naar voren komen. Daarnaast heeft de gemeente ook regulier contact met de provincie en

Arriva over de huidige concessie. Richting de start van de nieuwe concessie zal zowel de provincie als de nieuwe busaanbieder communicatie starten over de nieuwe dienstregeling.

Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Brief aan provincie met conceptreactie college van B&W

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Afdeling

XX wensen en bedenkingen op voorgenomen collegebesluit zienswijze concept Programma van Eisen OV-concessie Regio Oost-Brabant R.A.P Geers Omgeving: 27 augustus 2024 SO/LO

Inlichtingen

R.P.I. Groenhof / r.groenhof@s-hertogenbosch.nl