Wensen_en_bedenkingenvoorstel_omgevingsvisie

Wensen en bedenkingen op concept-Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch Registratienummer

17202260

Raadsvergadering

28 januari 2025

Onderwerp

concept-Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch De omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch schetst de ontwikkelingsrichting van onze fysieke leefomgeving op weg naar 2050. De visie richt zich op de ruimtelijke inpassing van de opgaven in de samenleving en het stimuleren van ontmoetingen, in balans met de natuurlijke omgeving, het belang van brede welvaart en mobiliteit en een volhoudbare toekomst. We maken in de visie onder andere keuzes die bijdragen aan sterke buurten en toekomstbestendige dorpen, geven duidelijkheid over waar we gaan bouwen en bieden perspectief voor klimaatopgaven. We nodigen iedereen die hieraan wil bijdragen uit.

Voorgenomen collegebesluit Het college is van plan te besluiten: 1.

De Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch in juli 2025 aan u voor te leggen ter besluitvorming.

Vraag aan de gemeenteraad De omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch is een veelomvattend document. Voorafgaand aan uw besluitvorming in juli 2025 willen we u daarom graag de kans geven om eventuele wensen of bedenkingen in de vorm van één of meerdere moties aan de gemeenteraad voor te leggen. Toelichting procedure De Gemeentewet schrijft voor dat we sommige besluiten pas kunnen nemen, nadat we de gemeenteraad eerst hierover zijn mening hebben gevraagd. Formeel heet dit de wensen en bedenkingenprocedure volgens artikel 160 en/of 169 van de Gemeentewet. Dat is hier niet het geval. U bent beslissingsbevoegd om de Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch vast te stellen. Omdat de Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch een veelomvattend document is, vinden we het belangrijk dat u inhoudelijk goed betrokken bent bij de voorbereiding. Daarom is met uw presidium afgesproken om de wensen en bedenkingenprocedure hiervoor in te zetten. Zoals gebruikelijk in een dergelijke procedure kunt u uw wensen of bedenkingen over de Omgevingsvisie ‘s-Hertogenbosch in een motie opnemen en aan de raad voorleggen. Aangenomen moties nemen we (samen met eventuele aanpassingen als gevolg van de inspraakperiode) mee in de visie die we aan u in juli ter besluitvorming aanbieden.

Aanleiding In de vorige bestuursperiode zijn we gestart met het opstellen van de Omgevingsvisie, met als doel dat de raad deze in de huidige bestuursperiode kan vaststellen. Inmiddels zijn we zover dat we op basis van een intensief participatietraject de concept-Omgevingsvisie hebben opgesteld. Deze willen we na de verwerking van uw eventuele wensen en bedenkingen en zienswijzen (naar aanleiding van de terinzagelegging in januari en februari 2025) aan u ter besluitvorming in juli 2025 aanbieden.

Beoogd doel Een tijdig door u vastgestelde ontwikkelingsrichting voor de fysieke leefomgeving van onze gemeente op weg naar 2050, waarmee we onder andere verder kunnen bouwen aan sterke buurten en toekomstbestendige dorpen, het hoofd kunnen bieden aan de klimaat- en mobiliteitsopgaven die op ons afkomen en ontmoeting tussen mensen en welvaart kunnen blijven stimuleren. Gemeenten moeten uiterlijk eind 2026 over een door de gemeenteraad vastgestelde en gepubliceerde omgevingsvisie beschikken. Los van deze wettelijke verplichting kunnen we een omgevingsvisie goed gebruiken om diverse opgaven en vraagstukken vanuit een samenhangend perspectief op de gemeente op te pakken.

Daarnaast vult de Omgevingsvisie het ruimtelijke hoofdstuk in van een compleet verhaal over hoe ’sHertogenbosch zich ontwikkelt naar de toekomst, dat bij de aanstaande Voorjaarsnota volgt. Dit verhaal bevat een samenhangende (ruimtelijk, sociaal, economisch, cultureel, etc.) koers voor onze gemeente, die in afstemming met al onze thematische visies en beleidskaders, zoals ook de omgevingsvisie, wordt geformuleerd.

Bij het opstellen van de visie is bestaand vastgesteld beleid (wat naast de omgevingsvisie blijft bestaan) één van de uitgangspunten geweest. Tegelijkertijd vormt de visie het vertrekpunt voor nieuw beleid en projecten in de toekomst.

Relevante besluitgeschiedenis · · ·

Raadsbesluit Startnotitie Omgevingsvisie ‘s-Hertogenbosch, 11 september 2018, reg.nr. 7639706 Raadsbesluit Plan van Aanpak Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch, 11 december 2018, reg.nr. 842625 Raadsinformatiebrief Omgevingsvisie: Stand van zaken, 7 december 2021, reg.nr. 11757255

· · · · ·

Raadsinformatiebrief Omgevingsvisie: Concept Koersdocument – opstap naar gebiedsvisies, 4 oktober 2022, reg. nr. 14073559 Raadsinformatiebrief Samen op weg naar de Omgevingsvisie, 31 januari 2023, reg.nr. 14550873 Raadsinformatiebrief Omgevingsvisie: onderzoeksaanpak voor de Omgevingseffectrapportage, 28 februari 2023, reg.nr. 14636334 Raadsinformatiebrief: Nota zienswijzen en adviezen Notitie Reikwijdte en Detailniveau Omgevingseffectrapportage Omgevingsvisie 's-Hertogenbosch, 4 juli 2023, reg. nr. 15041234 Raadsinformatiebrief: Concept-omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch, 12 november 2024, reg. nr. 17059160

Argumenten 1.

De Omgevingsvisie is veelomvattend en gaat over opgaven die voor de samenleving van belang zijn. We vinden het daarom belangrijk dat de gemeenteraad inhoudelijk goed betrokken is bij de voorbereiding. Dit is al gebeurd via de raadswerkgroep Omgevingswet en twee werksessies met de thema's ‘zorgvuldig ruimtegebruik’ en ‘sturen op gedeelde waarden’. Als aanvulling hierop is met uw presidium afgesproken om ook de wensen en bedenkingenprocedure hiervoor in te zetten.

2.

Gemeenten zijn op basis van de Omgevingswet verplicht om in 2026 over een Omgevingsvisie te beschikken. Voor de Omgevingsvisie geldt een transitietermijn van 3 jaar vanaf inwerkingtreding van de Omgevingswet. Dit betekent dat gemeenten uiterlijk eind 2026 moeten beschikken over een door de gemeenteraad vastgestelde en gepubliceerde omgevingsvisie. Met het beoogde besluitvormingsmoment in juli 2025 voldoen we tijdig aan deze vereiste.

3.

De omgevingseffecten van de Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch zijn tegelijkertijd bij het opstellen van de visie afgewogen. Tijdens het opstellen van de Omgevingsvisie werkten we parallel aan de Omgevingseffectrapportage (OER), waarbij beide processen nauw met elkaar verbonden waren. De OER onderzocht thema’s zoals wonen, werken, klimaat, bereikbaarheid, natuur, gezondheid en sociale

aspecten. Het onderzoek begon met een “leefomgevingsfoto” van de huidige situatie en leverde waardevolle inzichten op over de effecten van ambitiekeuzes voor de fysieke leefomgeving. Hierdoor konden we in de Omgevingsvisie beter gefundeerde keuzes maken en de verschillende leefomgevingsaspecten zorgvuldig meewegen. 4.

De Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch is geen blauwdruk. De Omgevingsvisie is een dynamisch document dat periodiek en wanneer dat nodig is bijgesteld wordt. We weten nog niet alles, nieuwe beleidsstukken en opgaven zullen zich aandienen. Zo zijn tegelijkertijd met de Omgevingsvisie bijvoorbeeld de mobiliteitsvisie en de bedrijventerreinprogrammering in de maak, die een wisselwerking met de Omgevingsvisie hebben. We zullen altijd nieuwe thematische visies ontwikkelen en bestaande visies actualiseren. We stellen daarom voor om de Omgevingsvisie iedere bestuursperiode tegen het licht te houden, zodat de visie actueel blijft. De eerste omgevingsvisie is daarmee niet de laatste. Daarnaast maken we in het verlengde van de Omgevingsvisie, als sturend instrument voor alle ingrepen die we in de fysieke leefomgeving doen, een strategisch uitvoeringagenda. Deze agenda wordt rondom de zomer van 2025 door het college van B&W vastgesteld.

5.

Diverse openstaande moties zijn verwerkt in de Omgevingsvisie. In de afgelopen jaren zijn vier moties aangenomen die direct van invloed zijn op de Omgevingsvisie. Het gaat om de moties: “Toekomst van het wonen”, “De lucht in om het woningtekort aan te pakken”, “Ontwikkeling van de Noordoosthoek in Nuland” en “Hernieuwd onderzoek woningbouw Rosmalense Polder”. Deze zijn verwerkt in de Omgevingsvisie. Zo zetten we met toepassing van de drie ordenende principes (compact, nabij en meervoudig) nadrukkelijk in op binnenstedelijke toevoeging van woningen (verdichting, ook in hoogte) in relatie tot leefbaarheid en het voorzieningenniveau,hebben we de Bunders opgenomen als toekomstige ontwikkellocatie voor wonen en onderzoeken we de potentie van de Noordoosthoek in Nuland.

6.

De Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch is water-, bodem-, cultuurhistorie- en samenleving sturend. Alvorens na te denken over de toekomst van de fysieke leefomgeving is het belangrijk om het vertrekpunt goed in beeld te hebben. Daarom beginnen we in de Omgevingsvisie met het beschrijven van wat we hebben. Het landschap (water, bodem, erfgoed, stad en dorpen) en de samenleving: het podium en het circus. Dit vormt de basis voor eventuele ingrepen in de fysieke leefomgeving.

7.

De Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch bevat vier ontwikkellijnen (doelen) die we per gebied aan de hand van drie ordenende principes concreet maken in opgaven. Niet alleen het podium en circus zijn een gegeven. Ook spelen enkele grote bewegingen waartoe we ons moeten verhouden (klimaat, demografie en schaarste). De realiteit is dat de opgaven waarvoor we staan leiden tot een extra ruimtevraag óf vragen om de bestaande ruimte anders te gebruiken. Niet alles kan en past. We moeten daarom keuzes maken en de ruimte beter en efficiënter benutten vanuit een integraal perspectief. Om hier invulling aan te geven bevat de omgevingsvisie vier ontwikkellijnen (doelen): groots vergroenen, bouwen aan generaties, welvarend welzijn en vorstelijk verbinden. Deze ontwikkellijnen hebben voor ieder gebied in de gemeente een andere uitwerking. Immers in ieder gebied is het vertrekpunt (water-, bodem-, cultuurhistorie- en samenleving sturend) anders. Vervolgens maken we de opgaven en doelen concreet per gebied (zie intermezzo’s): brede binnenstad, stedelijke wijken, landschappelijke wijken en dorpen en bossche buitens. Voor de uitwerking zijn de drie leidende principes onze handvatten: meervoudig (combineren van functies), compact (behoud van draagvlak voor voorzieningen) en nabij (elkaar blijven ontmoeten).

8.

Om als ’s-Hertogenbosch onszelf te kunnen blijven, moeten we veranderen. Denkend aan ’sHertogenbosch komen beelden over de vele prachtige gebouwen en plekken naar boven, maar bovenal de prettige sfeer in de stad. In onze gemeente draait het duidelijk niet alleen om de gebouwen of het landschap, maar vooral om de mensen. Dit willen we zo houden. In de visie staat de mens dan ook centraal.

9.

We zijn ons bewust van onze positie in een groter netwerk. In de Omgevingsvisie duiden we de ligging van onze gemeente in een grotere regio, als onderdeel van het stedelijk netwerk binnen en buiten Noord-Brabant.

10. De Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch voldoet aan de wettelijke vereisten. Het instrument Omgevingsvisie is vormvrij, maar moet wel enkele verplichte onderdelen bevatten die zijn beschreven in artikel 3.2 van de Omgevingswet. Deze onderdelen komen in deel A aan bod. Daarnaast is het van belang dat de wijze waarop participatie heeft plaatsgevonden wordt beschreven. Indien de gemeente bepaalde kosten wil verhalen is het aanvullend een optie om hiervoor in de omgevingsvisie een grondslag op te nemen.

Wanneer een OER is opgesteld, moet daarover in de Omgevingsvisie een verantwoording opgenomen worden. Al deze onderdelen hebben een plek gekregen in de Omgevingsvisie (deel B).

Kanttekeningen en risico’s 1.

Om de ambities in de visie dichterbij te brengen is samenwerking met inwoners, bedrijven, de regio en andere overheden nodig. De Omgevingsvisie is alleen bindend voor de gemeente zelf, de visie is niet rechtstreeks werkend is zoals het omgevingsplan. Het zelfbindende karakter betekent echter niet dat we als enige partij de ambities zoals in de visie geformuleerd uit kunnen voeren. De visie wordt ook gebruikt als kader om initiatieven van derden in lijn met het publieke belang al dan niet te faciliteren. Voor de uitvoering van de visie hebben we daarom iedereen in onze gemeente, maar ook de regio en andere overheden nodig. Dit gebeurt niet vanzelf, we zullen moeten blijven uitnodigen, stimuleren en samenwerken.

2.

Actualiteiten die tussen de wensen- en bedenkingenprocedure en besluitvorming aan de orde komen vallen mogelijk tussen wal en schip. Het is mogelijkheid om tussen het einde van de terinzagelegging van de Omgevingsvisie en de voorbereiding van de besluitvorming ambtshalve actualiteiten mee te nemen in de Omgevingsvisie. Echter, het tijdsbestek waarbinnen dit kan is kort.

Financiën De Omgevingsvisie werkt door in alle (gemeentelijke) projecten en beleid die over de fysieke leefomgeving gaan en ieder hun eigen begroting hebben, waarin de benodigde middelen zijn verankerd. We vragen voor de uitvoering van de Omgevingsvisie daarom geen aanvullende middelen.

Duurzaamheid Duurzaamheid is verweven in de keuzes die in de Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch worden gemaakt. Een inspirerend toekomstperspectief voor de fysieke leefomgeving richting 2050 is niet mogelijk als we dit niet duurzaam aanpakken.

Participatie en communicatie De Omgevingsvisie ‘s-Hertogenbosch is op participatieve wijze tot stand gekomen (zie participatielogboek) en wordt nog voor inspraak ter inzage gelegd. De Omgevingsvisie is voortgekomen uit bouwstenen (concept-koersdocument, thematisch beleid, gebiedsvisies en OER) die we op participatieve wijze met onze inwoners en partners hebben opgesteld. Eind 2022 zijn we de participatie rondom het concept-koersdocument gestart dat tot en met de zomer van 2023 duurde. We haalden input op via een online participatieplatform, ambosschadeurs1 en partners. Het concept-Koersdocument ligt aan de basis van de vier gebiedsvisies (brede binnenstad, wijken binnen de ring, wijken buiten de ring en buitengebied en dorpen), waarover iedereen in de week van de omgevingsvisie, in oktober 2023, op verschillende plekken en tijden in de gemeente kon meedenken. De gebiedsvisies zijn in overleg met maatschappelijk partners, bewonersvertegenwoordigers en andere overheden ontwikkeld. Op 20 november 2024 organiseerden we voor maatschappelijke partners en inwoners een inloop in het Groot-Tuighuis waar we de Omgevingsvisie hebben gepresenteerd. De bijeenkomst was druk bezocht. We kregen veel positieve reacties en een aantal wilden graag meedenken over de uitvoering. In januari en februari 2025 ligt de Omgevingsvisie voor iedereen als ontwerp ter inzage voor inspraak.

Tot die tijd werken we aan een betere leesbaarheid en een publieksversie van de concept omgevingsvisie. Op het moment dat deze meer publieksvriendelijke versie beschikbaar is zullen we u daarover informeren. Voor de goede orde: de versie die we ter inzage leggen is inhoudelijk hetzelfde als de versie die bij dit raadsvoorstel is gevoegd.

Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

1

De burgemeester,

Dit zijn inwoners die zich opgegeven hebben om mee te denken en te praten over de Omgevingsvisie.

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. concept-Omgevingsvisie ‘s-Hertogenbosch 1. 2.

OER (omgevingseffectrapportage) Participatielogboek

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Afdeling Inlichtingen

17202260 Wensen en bedenkingen uitspreken R.A.P. Geers Omgeving, 14 januari 2025 /SO/WGZ Goor van de, n.vandegoor@s-hertogenbosch.nl