Wensen en bedenkingen op voorgenomen collegebesluit - beleidsplan Samen Mens, Samen gemeenschap

Wensen en bedenkingen op voorgenomen collegebesluit Registratienummer

079618046538

Raadsvergadering

9 september 2025

Onderwerp

Beleidsplan ‘Samen mens, samen gemeenschap’

We vinden het van belang inclusie, diversiteit en gelijkwaardigheid te versterken binnen de samenleving én de gemeentelijke organisatie, zodat iedere inwoner zich gezien, gehoord en betrokken voelt.

Voorgenomen collegebesluit Het college van Burgemeester en Wethouders vraagt aan de gemeenteraad of ze wensen of bedenkingen willen uitspreken ten aanzien van het volgende voorgenomen collegebesluit: 1. Het college is van plan te besluiten het beleidsplan ‘Samen mens, samen gemeenschap’ vast te stellen als richtinggevend kader voor het versterken van inclusie, diversiteit en gelijkwaardigheid binnen beleid en uitvoering.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Verzoek aan de gemeenteraad Als college vragen we uw gemeenteraad om eventuele wensen of bedenkingen op ons voorgenomen besluit te formuleren in de vorm van een motie en deze voor te leggen aan de gemeenteraad. Met deze wensen, en bedenkingenprocedure vragen we uw raad om ons vooraf richtinggevende, politieke uitspraken mee te geven over het beleidsplan ‘Samen mens, samen gemeenschap’ voordat we een definitief besluit nemen. Met uw raad hebben we afgesproken dat u uw eventuele wensen of bedenkingen over ons voornemen in een motie opneemt. Als uw raad deze motie aanneemt, informeren we u eerst over de uitvoering van deze motie, voordat we als college een definitief besluit nemen.

Aanleiding en doel Aanleiding De gemeenteraad heeft met de motie ‘Hersteld Vertrouwen’ en de motie ‘De Bossche Inclusieagenda – werkdocument in uitvoering’ duidelijk gemaakt dat er behoefte is aan een steviger inzet op het zichtbaar maken en aanpakken van uitsluiting, het verbeteren van toegankelijkheid én het versterken van het vertrouwen in de gemeentelijke organisatie. Deze beleidsnota geeft richting aan het structureel verankeren van inclusie in beleid en uitvoering. Het plan bouwt voort op bestaande inzet, maar zet ook in op versterking, verbreding en samenhang in aanpak. Het beleidsplan sluit hiermee aan op actuele maatschappelijke ontwikkelingen én op signalen uit de stad. Doel Met het vaststellen van dit beleidsplan willen we bereiken dat inclusie, diversiteit en gelijkwaardigheid structureel worden verankerd in het beleid, de uitvoering en de werkwijze van de gemeentelijke organisatie. Het college wil hiermee bijdragen aan een samenleving waarin álle inwoners, ongeacht achtergrond, beperking, afkomst, gender, geaardheid of sociaaleconomische positie, gelijke kansen krijgen, zich gezien en gehoord voelen, en volwaardig kunnen meedoen.

2

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Het besluit draagt concreet bij aan het versterken van de sociale samenhang, het verbeteren van de toegankelijkheid van voorzieningen, het terugdringen van uitsluiting en het vergroten van het vertrouwen van inwoners in de gemeentelijke organisatie.

Relevante besluitgeschiedenis 

Raadsvoorstel Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2022-2026. (31 mei 2022) In ’s-Hertogenbosch is iedereen welkom. Er is hier geen ruimte voor racisme, xenofobie en discriminatie. Een plek waar iedereen moet kunnen wonen, werken, leren, sporten en heel veel plezier maken.

  

Motie Werken aan hersteld vertrouwen (14 november 2023). Motie De Bossche inclusieagenda – werkdocument in uitvoering (22 september 2021). Raadsinformatiebrief Lokale Inclusie Agenda: iedereen doet en telt mee!

Argumentatie voorgenomen collegebesluit Het beleidsplan ‘Samen mens, samen gemeenschap’ is een richtinggevend kader, omdat het aansluit op de urgentie om inclusie, diversiteit en gelijkwaardigheid structureel te verankeren in het gemeentelijk beleid en uitvoering. Het plan biedt een samenhangende koers en verbindt lopende en nieuwe initiatieven en initieert nieuwe. Het beleidsplan is opgebouwd rond 4 inhoudelijke principes die richting geven aan de gemeentelijke inzet op inclusie, diversiteit en gelijkwaardigheid. Deze principes vormen de basis voor het beleid en de uitvoering: 1.1 Vertrouwen Vertrouwen ontstaat wanneer inwoners zich gehoord, serieus genomen en eerlijk behandeld voelen. In een diverse samenleving, zoals ook de onze, betekent dit dat verschillen worden erkend en dat iedereen toegang heeft tot dezelfde

3

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

rechten, kansen en ruimte om mee te doen. Vertrouwen groeit wanneer wij als overheid transparant zijn in onze besluiten, afspraken nakomen en ruimte bieden voor wederzijds begrip. Vertrouwen is geen vanzelfsprekendheid maar iets dat wij opbouwen en versterken door in relatie te blijven, ook als het schuurt. Het vraagt van alle betrokkenen moed om te erkennen wat misging en de wil om samen te herstellen. In inclusiebeleid is vertrouwen geen randvoorwaarde maar de kern: alleen waar vertrouwen leeft, kunnen mensen zich uitspreken, meedoen, groeien en bijdragen aan een samenleving die van iedereen is. 1.2 Rechtvaardigheid Rechtvaardigheid is de morele overtuiging; inclusie is haar maatschappelijke vertaling. Het betekent dat mensen gelijke kansen krijgen én dat we ongelijkheid durven benoemen en aanpakken. Het gaat niet alleen om gelijke behandeling, maar ook om het herstellen van structurele achterstanden. In ons beleid betekent het dat we actief belemmeringen wegnemen, ook als dat maatwerk vraagt. Rechtvaardigheid is niet neutraal: het vereist keuzes, moed en het vermogen te handelen in het belang van wie het minst gehoord wordt. Middels de gemeentelijke Veiligheidsmonitor 2023 en de monitor Discriminatie en Racisme blijkt dat helaas niet iedereen in de gemeente zich altijd rechtvaardig behandeld voelt.

Vooral lhbtiq+ mensen, vrouwen, gekleurde en zwarte mensen, moslims en mensen met een beperking ervaren vaker discriminatie en uitsluiting. Dit betekent dat ze niet altijd dezelfde kansen krijgen of zich niet overal welkom voelen. 1.3 Erkenning Erkenning betekent dat ieders identiteit, achtergrond en ervaring gezien en gewaardeerd wordt. In een inclusieve samenleving voelen mensen zich niet gereduceerd tot stereotypen, maar volledig mens onder gelijken. Erkenning vraagt dat we ruimte maken voor verhalen die te vaak ongehoord blijven, én actief tegengas bieden aan uitsluiting. Het

4

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

betekent ook dat we fouten durven erkennen en ruimte geven aan kritiek. Alleen waar mensen zich erkend weten, ontstaat het gevoel erbij te horen, een basisvoorwaarde voor gelijkwaardige deelname. Diversiteit vraagt om erkenning. Om het besef dat mensen van elkaar verschillen én dat deze verschillen er mogen zijn. Maar ook om te erkennen dat niet iedereen in dezelfde omstandigheden leeft of dezelfde kansen krijgt. Gelijke kansen zijn alleen mogelijk als we erkennen dat er nog geen sprake is van gelijkwaardigheid, en dat het actief wegnemen van ongelijkheid en uitsluiting dus hard nodig is. 1.4 Verbondenheid Verbondenheid ontstaat waar mensen zich gezien voelen en relaties kunnen opbouwen over verschillen heen. In een diverse samenleving als de onze, betekent dat: actief investeren in ontmoeting, dialoog en samenwerking. Verbondenheid vraagt dat we elkaar blijven opzoeken, juist bij ongemak of verschil van mening. Het is een krachtig medicijn tegen polarisatie en uitsluiting, en daarmee onmisbaar voor een samenleving waarin iedereen zich thuis kan voelen. Binnen onze gemeente is er ruimte voor een breed scala aan meningen en identiteiten, zolang deze binnen de grenzen van onze democratische rechtsstaat vallen. Vrijheid van meningsuiting en solidariteit met elkaar gaan hand in hand.

We streven naar een samenleving waarin iedereen de ruimte krijgt om zichzelf te zijn, zonder dat dit ten koste gaat van de vrijheid van een ander. Dit betekent ook dat we ruimte maken voor elkaar, zelfs als we het niet altijd met elkaar eens zijn.

1.

Dit voorstel geeft invulling aan twee openstaande moties In het tegengaan van racisme, het voorkomen van polarisatie, het versterken van inclusie en het verbeteren van relatiebeheer geven we in dit voorstel uitvoering aan de motie ‘Werken aan hersteld vertrouwen’. De inzichten uit diverse gesprekken, signalen en bestaande lokale monitoren zijn benut bij het opstellen van dit beleidsplan. De aanbevelingen die voortkomen uit eerdere verkenningen zijn verwerkt in het plan of worden opgenomen in de

5

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

uitvoeringsagenda. Daarmee beschouwen we deze motie als afgedaan. 2.

Het beleidsplan diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid integreert en versterkt de bestaande lokale inclusie agenda. Deze agenda wordt daarmee niet alleen voortgezet, maar ook geborgd binnen het bredere inclusiebeleid van de gemeente. De evaluatie van de lokale inclusie agenda is opgenomen in het beleidsplan en via een link toegankelijk voor de raad. Daarmee is de uitvoering van de motie inzichtelijk gemaakt en beschouwen we deze als afgedaan.

Risico’s en risicobeheersing 1. Borging binnen gemeentelijke organisatie Succesvolle en impactvol beleid kan enkel bestaan als er breed draagvlak en verankering is in de diverse gemeentelijke sectoren en afdelingen. Het is daarom van belang dat er helder bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgeverschap is en sprake is van integrale aansturing binnen de organisatie. 2. Behalen van tastbare resultaten Acties die onvoldoende concreet worden opgevolgd kunnen enkel als symbolisch worden ervaren, met als gevolg dat vertrouwen niet wordt versterkt maar wordt aangetast. Daarom werken we met een uitvoeringsplan met concrete indicatoren en jaarlijkse monitoring zodat beleid resultaatgericht kan worden ingezet. 3. Weerstand of polarisatie in de samenleving Bij het expliciet benoemen van groepen en het actief agenderen van inclusie en ongelijkheid kan ook weerstand ontstaan, wat kan leiden tot maatschappelijke spanningen. Door te werken met een open dialoog en participatie, zoals in het opstellen van dit beleidsstuk en te investeren in verbinding en communicatie met alle groepen in de samenleving, werken we aan verbinding.

6

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4. Overbelasting van betrokken partners of ervaringsdeskundigen Intensieve inzet op participatie geeft het risico dat een kleine groep te vaak wordt gevraagd, waardoor draagvlak of betrokkenheid onder druk komt te staan. Omdat gewerkt wordt met een brede spreiding van inzet, duidelijke rolafspraken en passende ondersteuning van betrokkenen gaan we dit risico tegen. Financiën Voor de uitvoering van dit beleid maken we gebruik van de bestaande middelen, aangevuld door de, door uw raad beschikbaar gestelde middelen voor diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid zoals besloten in de Voorjaarsnota 2025. Duurzaamheid Inclusie, diversiteit en gelijkwaardigheid zijn geen tijdelijke doelen, maar structurele waarden die blijvend aandacht vragen. Daarom zetten we in op duurzame borging binnen de organisatie en onze werkprocessen. We erkennen dat dit vraagt om een cultuurverandering én om praktische aanpassingen in hoe we beleid maken, uitvoeren en evalueren. We bouwen aan een organisatie die een afspiegeling vormt van de samenleving, waarin medewerkers met verschillende achtergronden, ervaringen en perspectieven bijdragen aan maatschappelijk sensitief werken. Daarnaast worden inclusie en diversiteit als vaste onderdelen opgenomen in beleidsontwikkeling, subsidiekaders, communicatie en dienstverlening.

We versterken de interne samenwerking tussen beleidsteams en zorgen voor een heldere bestuurlijke en ambtelijke verantwoordelijkheid voor inclusie. Net als duurzaamheid in fysieke zin vraagt sociale duurzaamheid om een langetermijnvisie, continue reflectie en blijvende inzet. Daarom werken we met een uitvoeringsplan met voortschrijdend karakter en bouwen we aan een structureel leer- en verbeterproces binnen de organisatie. Zo voorkomen we dat inclusie afhankelijk blijft van

7

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

individuele betrokkenheid, en zorgen we ervoor dat het een vanzelfsprekend onderdeel wordt van ons dagelijks werk. Participatie Participatie is een essentieel onderdeel binnen de uitvoering van dit beleidsplan. We betrekken inwoners actief bij het signaleren van knelpunten, het prioriteren van acties, het aandragen van oplossingen en het mee vormgeven van beleid. Daarbij zetten we in op een breed en inclusief participatieproces, waarin verschillende perspectieven en stemmen worden gehoord, ook van mensen en groepen die niet vanzelfsprekend aan tafel zitten. Onder andere via wijkdialogen, ervaringsdeskundige netwerken en samenwerking met maatschappelijke partners geven we hier concreet invulling aan. We vinden het van belang uw raad ook te blijven informeren op de uitdagingen en stappen die zijn gezet op dit onderwerp. Daarom zullen wij u blijven informeren via het Tertiaalbericht Sociaal Domein en geven wij u jaarlijks een uitgebreide voortgangsrapportage. Communicatie Heldere en toegankelijke communicatie is cruciaal om inclusie, diversiteit en gelijkwaardigheid zichtbaar en bespreekbaar te maken. We zorgen voor communicatie die begrijpelijk en laagdrempelig is, zodat informatie voor iedereen toegankelijk is. Daarnaast zetten we in op het actief uitdragen van de sociale norm: iedereen hoort erbij en mag meedoen.

We benutten daarbij zowel gemeentelijke communicatiekanalen als partners in de stad om onze boodschap breed te verspreiden en verbinding te versterken. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

8

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Beleidslan Samen mens, samen gemeenschap 2. Evaluatie 2025 Lokale Inclusie Agenda 3. Gerealiseerde initiatieven Registratienummer Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

079618046538 H.M.M. Vermin Sociaal van 27 augustus 2025 MO/VOLW/O&R Malika el Mouridi m.elmouridi@s-hertogenbosch.nl

9

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704