Verslag Sociaal 30.06.2021

Commissie SOCIAAL Verslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

collegeleden:

30 juni 2021 Leuvenzaal

R.J.J. Geers drs. E.A.A. Kerkhoff mw. Y. Dogan LLM, F.G.F. van Genugten, M.A.W.A.M. Hack, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. M. van Heertum, mw. J.M.M. Hoog Antink, R.F. van der Kallen-van der Donk, C.E.J.J. Koningstein, mw. J.C.H. Lokhoff-Tiebosch, H.J.M. Mees, W.J.B. Meijer, A.P.R.G.M. van Rosmalen, P. Slikker, M.G.H. van Rens mr. H.C. van Olden

Afwezig:

mw. D.C.I.T. Coense-Weber, M.M.J. Dingemans, mw. A.M.P. van Gerven-van Nistelrooij, J.N. Kieft, W.J. Plasmeijer, F.H. van Valkenburg

Verslaglegging:

M. van Wijk

1.

Opening en mededelingen De voorzitter heet iedereen welkom bij deze vergadering van de commissie Sociaal in de Leuvenzaal in het Bestuurscentrum. Het is helaas nog steeds niet mogelijk voor geïnteresseerden om deze vergadering fysiek bij te wonen. Maar zij kunnen de vergadering wel volgen via de live-stream. Er zijn berichten van verhindering van mevrouw Coense, mevrouw Van Gerven, de heer Kieft, de heer Plasmeijer en de heer Van Valkenburg.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter constateert dat de commissie een beknopte agenda heeft af te werken. Het college heeft 1 raadsvoorstel aangeboden. De commissie heeft kenbaar gemaakt de discussienotitie over vrijwilligerswerk te willen behandelen in de vergadering van 8 september.

3.

Moties en bestuurlijke toezeggingen De voorzitter legt het voorstel van het college voor om motie 1, over de Minima-effectrapportage, als afgedaan te beschouwen. Deze motie is verwerkt in het raadsvoorstel 'Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2022 Voortvarend Verder' dat vanavond wordt besproken. Hij heeft geen reacties vanuit de commissie ontvangen en gaat er daarom van uit dat de commissie hiermee kan instemmen. Mevrouw Hoog Antink (D66) vraagt wanneer het college de raad informeert over het resultaat van de 'schrapsessies' ter bestrijding van bureaucratie in de zorg. Wethouder Van Olden zal, zoals hij heeft toegezegd, voor het zomerreces de raad hieromtrent informeren.

4.

Vaststellen van het verslag van 2 juni 2021 Het verslag wordt zonder beraadslagingen vastgesteld.

5.

Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2022 Voortvarend Verder De voorzitter licht toe dat de raad wordt gevraagd om het aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij 2022 vast te stellen en de verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet. Het raadsvoorstel is gepresenteerd tijdens Informeren & Ontmoeten van 21 juni 2021. Mevrouw Lokhoff (SP) meldt dat de SP blij is met de doorstart van het aanvalsplan en met het feit dat vanuit het rijk middelen beschikbaar komen om personen in armoede te kunnen ondersteunen. Spreekster maakt uit het aanvalsplan op dat een groot deel van het bedrag wordt besteed aan beleid, plannen en interactie.

1

Een schuldenpositie kan ook ontstaan omdat bijvoorbeeld het minimumloon te laag is en - hieraan gekoppeld – ook de bijstandsuitkering onvoldoende is. Dit vloeit voort uit landelijk beleid. Wel kan de gemeente de Verordening Bijzondere Bijstand aanpassen, bijvoorbeeld voor een eenmalige uitkering. De SP heeft dit middels een motie proberen te regelen, maar ondervond hierbij onvoldoende steun vanuit de raad. De wethouder gaf aan, wel 'iets' te willen gaan regelen in verband met de extra corona-uitgaven. Er wordt doorgezet op preventie, maar de SP vraagt zich af, wat er gebeurt met de personen die al bij de gemeente bekend zijn. Deze personen hebben schulden omdat zij geconfronteerd zijn met de harde aanpak van de Fraudewet en de Participatiewet. Bij het werkbezoek aan Weener XL werd duidelijk dat de dossiers van de personen vanaf 2019 nogmaals tegen het licht zijn gehouden. De SP zou graag zien dat de dossiers van de personen die voor 2019 een boete hebben gekregen nogmaals tegen het licht worden gehouden en dat met een menselijke maat wordt gerekend. De SP ontvangt signalen van cliënten van Schuldhulpverlening over minnelijke schikkingen en budgetcoaches, waarbij wordt aangegeven dat de statusdossiers niet op orde zijn. Veelal weet een cliënt niet hoe hoog zijn schuld is, hoeveel er al is afbetaald en wat er nog betaald moet worden. De SP vraagt het college hiernaar te kijken.

In het aanvalsplan wordt ook gesproken over kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, inclusief de waterschapsbelasting. Dit is niet helemaal juist. Een zzp'er en een eenmanszaak krijgen namelijk geen kwijtschelding van de waterschapsbelasting. Dit kan wellicht worden meegenomen in de aangenomen motie over de TONK-regeling. In een brief die naar de Cliëntenraad Participatiewet is gestuurd, wordt onder andere gesproken over het experiment Bijverdienen in de bijstand. Dit experiment heeft voor de gemeente niet het gewenste resultaat opgeleverd, maar voor de cliënten wel. Zij hadden tijdelijk een hoger inkomen. Uit ieder rapport blijkt dat niemand kan rondkomen van een bijstandsuitkering. Bijverdienen in de bijstand zou juist daarom dé oplossing kunnen zijn, wat de SP betreft. De SP zou graag zien dat de nazorgtermijn van één jaar voor personen die na een uitkering gaan werken, wordt verlengd. Het landelijke en ambtelijke apparaat kent lange doorlooptermijnen van terugvorderingen, aanslagen en het opleggen van beschikkingen. De SP roept het college op tot een meer creatieve mindset om personen die in armoede verkeren en met schulden hebben te maken, écht te ondersteunen. De heer Slikker (PvdA) verwijst naar het bericht van Tim 'S Jongers dat recentelijk op grote schaal werd gedeeld op social media.

Schrijver van dit artikel is een topambtenaar, die opgroeide in grote armoede en onzekerheid. Betrokkene schrijft wat dit betekent voor je kansen in het leven en wijst op zaken als uitsluiting, schaamte, het feit dat je door je ouders wordt ingezet om een centje bij te verdienen en geen rustige plek thuis hebben om te kunnen studeren. Uit dit artikel komt het volgende citaat: "Als je met 10-0 achterstand begint, is hogerop komen geen klim op een ladder. Het is een tunnel waarin je moet blijven kruipen." Met het aanvalsplan wordt voor deze doelgroep een oplossing gezocht. In 's-Hertogenbosch gaat het om 9400 huishoudens en 2700 kinderen. De verwachting bestaat dat de armoede de komende jaren met 25% zal stijgen, los van corona. De boeggolf van corona zal dit percentage nog verder kunnen doen stijgen. De PvdA is van mening dat de basis op orde is. Er is de afgelopen jaren goed werk verricht door Eerste Hulp Bij Geldzaken, de Aanpak Vroegsignalering en de solide samenwerking tussen de gemeente en de armoedepartners, zoals de Voedselbank, Stichting Leergeld en Quiet073. In het voorliggende voorstel ziet de PvdA goede intenties: arm in arm met de partners in de stad de problemen aanpakken, preventief werken en het willen versimpelen. De uitbreiding van de collectieve ziektekostenverzekering vindt de PvdA een prachtig voorstel.

De fractie heeft vaker gesproken over de Minima-effectrapportage van het Nibud, waarbij wordt onderzocht of al het beleid en de individuele regelingen ertoe leiden dat een inwoner een leefbaar inkomen heeft. De PvdA is blij dat dit onderzocht gaat worden. Toch is de fractie niet tevreden met het voorliggende plan. Om meer voortvarend te kunnen helpen, zijn extra maatregelen nodig. Er moet voor worden gezorgd dat men weet waar men terecht kan en de regelingen moeten drastisch worden versimpeld. Er is benoemd wat daarvoor nodig is, namelijk een investering van € 60.000 per jaar. Vanwege de nijpende financiële situatie van de gemeente is geen dekking hiervoor gevonden. De PvdA vindt dit onverteerbaar, zeker gezien de ontwikkeling van bijvoorbeeld bibliotheken, theaters en stationsgebieden. De fractie zal hieromtrent dan ook een voorstel indienen. Wat de PvdA betreft, mag extra ingezet worden op versimpeling. De fractie heeft vragen gesteld over bijvoorbeeld digitalisering in de bijzondere bijstand. Tegenwoordig moet men steeds meer zelf digitaal doen, terwijl de groep met armoede en schulden over het algemeen niet digitaal zelfred-

2

zaam is. Voorts is bekend dat jarenlange armoede het IQ gemiddeld met tien punten doet dalen. De PvdA pleit daarom voor vergemakkelijking en verbetering van de toegankelijkheid. Het is goed dat dit expliciet in de uitgangspunten is opgenomen, maar de PvdA pleit voor extra aandacht voor de digitalisering. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) constateert dat een 'flink plan' voorligt met een goed gevulde gereedschapskist. Het oplossen van armoede en schulden is in de praktijk moeizaam, zelfs met ontzettend veel instrumenten. Het is dus de vraag hoeveel hiermee uiteindelijk wordt opgelost. Wel is de fractie van mening dat in het aanvalsplan voldoende instrumenten zijn opgenomen om zoveel mogelijk ondersteuning te kunnen bieden. Naar aanleiding van de beantwoording van de technische vragen, blijkt dat er maandelijks zo'n 300 signalen bij de gemeente komen waarbij sprake is van een dreigende schuldenpositie. De fractie vraagt zich af of er genoeg capaciteit is om escalatie op deze hulpvragen te kunnen voorkomen. Het feit dat de gemeente nu veel eerder signalen ontvangt, is echter wel een goede zaak. Uit de Armoedemonitor blijkt dat de maatschappelijke participatie bij minima nadrukkelijk achterblijft. Dit baart de fractie zorgen. Hier ligt een stevige opgave, waar veel instrumenten en aandacht voor nodig zijn.

Eerste Hulp Bij Geldzaken is een goed instrument, maar tot op heden is deze mogelijkheid bij slechts 20% van de inwoners bekend. Het is goed dat actie wordt ondernomen om de naamsbekendheid te vergroten. Leefbaarheid 's-Hertogenbosch mist de positie van arme werkenden in voorliggend voorstel. Vaak zit hier stille armoede. Voorts vraagt de fractie extra aandacht voor minder bureaucratie. In de loop der tijd krijgt de gemeente steeds meer mogelijkheden om proactief te zijn. Per 1 januari 2022 treedt de 'Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein' in werking. In de Bijstandswet bestond de mogelijkheid van ambtshalve aanvragen. De fractie pleit ervoor om als gemeente te lobbyen in Den Haag om gemeenten de mogelijkheid te geven om regelingen automatisch toe te kennen. Daarmee wordt ook automatisch een stuk bureaucratie uit het systeem gehaald. Er is voorlopig nog geen nieuw kabinet, dus wellicht is dit het juiste moment om dit nu mee te geven. In 2023 dreigt de collectiviteitskorting verboden te worden. Er zijn gemeenten die hier nadrukkelijk tegen protesteren. Leefbaar 's-Hertogenbosch vraagt of de wethouder ook hiertoe inspanningen wil plegen. Mevrouw Dogan (GroenLinks) benadrukt dat échte oplossingen vanuit de rijksoverheid moeten komen, zoals het verhogen van uitkeringen en de afschaffing van de kostendelersnorm.

Door de starre regelgeving is het lastig om personen in armoede echt vooruit te helpen. Het nieuwe aanvalsplan is een voortzetting van het eerdere plan, met een aanscherping van de drie uitgangspunten: integrale aanpak, eerder erbij zijn en betere en snellere dienstverlening. GroenLinks pleit ervoor om in de uitvoering de nodige ruimte te nemen om te doen wat echt nodig is. Juist voor financieel kwetsbare mensen, worden de meest ingewikkelde regelingen en verplichtingen verzonnen. Personen in armoede hebben of krijgen vaak ook andere problemen. Samenwerking tussen de gemeentelijke afdelingen en tussen partners binnen het sociaal domein acht de fractie noodzakelijk om problemen op te kunnen lossen of om te voorkomen dat problemen nóg groter worden. In de Gestelse buurt wordt deze samenwerking al gevonden. GroenLinks is blij met alle manieren om inwoners op verschillende locaties te informeren, zoals bij de huisarts en hoopt dat er geld beschikbaar komt om bekendheid en vindbaarheid nog meer te vergroten. Uit landelijk onderzoek blijkt dat een groep personen hulp mijdt vanwege schaamte of angst voor hulpverleners. Met de Bossche Bond hebben gemeenten en professionals een manier gevonden om mensen goed en snel te helpen. Wellicht kunnen de professionals op deze manier ook plannen ontwikkelen om deze doelgroep aan te spreken.

GroenLinks wenst alle betrokkenen succes met de uitvoering van het nieuwe aanvalsplan en gaat akkoord met het voorliggende voorstel. De heer Hack (VVD) geeft aan dat de VVD blij is met het Aanvalsplan Schuldenvrij. Het spreekt de fractie met name aan dat in de aanpak van de schulden, dit als een breed maatschappelijk en integraal vraagstuk wordt bekeken. Er zijn waarschijnlijk onvoldoende middelen om alle acties te realiseren. Dit baart de fractie zorgen, omdat alle acties aandacht behoeven. Er is € 110.000 incidenteel en € 60.000 structureel nodig. De VVD is van mening dat dit geld ergens vandaan gehaald zou moeten kunnen worden. Zouden er toch keuzes gemaakt moeten worden, dan pleit de VVD voor een heldere prioritering van de acties die de gemeente wil ondernemen. Wat de VVD betreft, zou prioriteit gegeven moeten worden aan een betere aansluiting tussen gemeentelijke organisaties en met de partners boven al-

3

lerlei communicatiestrategieën. Dat neemt niet weg dat de VVD de communicatiestrategieën ook erg belangrijk vindt. De heer Slikker (PvdA) hoort de VVD pleiten voor het zoeken naar budget buiten het armoedebudget. De PvdA pleit ervoor dit te agenderen voor de komende raadsvergadering en als principeuitspraak aan te geven, zodat ieder geval voor 2022 dekking mogelijk is. Spreker vraagt of de VVD een dergelijk voorstel kan steunen of het mee wil opstellen. De heer Hack (VVD) deelt die insteek en is bereid om hier met de PvdA naar te kijken. Dat neemt niet weg dat er ook moet worden gekeken naar het alternatieve scenario. In dat geval pleit de VVD voor een heldere prioritering. Ook de situatie bij een groep ondernemers is zorgelijk. RTL Nieuws kopte 2 april jl. dat veel ondernemers dreigen te bezwijken onder de huidige belastingschuld. De NOS meldde op 6 april jl. dat steeds meer ondernemers de Schuldhulproute en de hulplijn voor geldzorgen benaderen. Dit is een zorgwekkend signaal over de staat van deze doelgroep. Hoewel er gunstige economische vooruitzichten zijn, blijft de situatie erg onzeker. De VVD pleit ervoor, de goede stappen die voor deze doelgroep zijn gemaakt, zoals bij de Eerste Hulp Bij Schulden en de samenwerking met Over Rood, te bestendigen en te waarborgen in de huidige uitvoering van het armoede- en schuldenbeleid.

Het is een nobele ambitie om 's-Hertogenbosch schuldenvrij te willen maken, maar het is wellicht een beetje een bedrieglijke naam. Het is vooral belangrijk dat er incrementele vooruitgang wordt geboekt. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) acht het een goede ambitie om alle inwoners schuldenvrij te maken en te houden, maar in de praktijk zal dit een utopie zijn. Uit cijfers blijkt dat de aanpak van de afgelopen jaren zijn vruchten heeft afgeworpen. Er zijn echter nog veel stappen te zetten. Het is van belang dat tussentijdse doelen realistisch worden gesteld. De ingezette acties moeten worden gemonitord en geëvalueerd, zeker in relatie tot de gevolgen van corona. Zoals gesteld in het plan, is de samenwerking met de overige beleidsterreinen binnen het sociaal domein van groot belang. Schuldenproblematiek staat niet op zichzelf en het bestrijden hiervan behoeft dan ook een integrale aanpak. Rosmalens Belang vraagt zich af wat de impact is van de lange wachtlijsten op de gestelde doelen. Wellicht is een nog sterkere verbinding met het beleidsplan WMO en Jeugdhulp noodzakelijk. Rosmalens Belang kan zich vinden in het advies van zowel de Participatieraad als de Cliëntenraad. De aanpak van schulden vraag lef, ook om zo nodig 'buiten de lijntjes te kleuren'. De fractie ziet dit graag terug in het uitvoeringsplan.

Rosmalens Belang kan zich uitstekend vinden in de doelstellingen en stemt in met het voorliggende voorstel. Wel wenst de fractie jaarlijks op de hoogte te worden gehouden van de progressie. Mevrouw Van Heertum (De Bossche Groenen) meldt dat het 'Aanvalsplan Schuldenvrij 2022 Voortvarend Verder' volgens De Bossche Groenen een bevestiging is dat er inmiddels een stevig fundament op het armoede- en schuldenbeleid staat. Voor De Bossche Groenen is het vooral van belang dat het een breed geformuleerd beleid betreft dat tot stand is gekomen in samenwerking met maatschappelijke partners. Hierbij wordt de koppeling gezocht met het sociaal domein én is er ruimte voor maatwerk. De aanpak van schulden bij jongeren in de Gestelse buurt laten positieve effecten zien. Ook is de impact van de collectieve zorgverzekering en de turbosanering zichtbaar. De fractie verwacht veel van de hulp aan zzp'ers. Dit geldt ook voor de pilot Laagdrempelige rechtsbijstand, zeker nu toegankelijkheid van de rechtsbijstand onder druk staat, en de aanpak op bewindvoering. De fractie van De Bossche Groenen is voorstander van een gemeentebreed sociaal incassobeleid. De fractie van De Bossche Groenen sluit zich aan bij de kritiek van de Cliëntenraad dat in deze tijd een houding van tevredenheid of trots eigenlijk niet passend is.

Een verbetering van 0,5% en een 7,8 voor de klanttevredenheid is bemoedigend, maar daar past, wat De Bossche Groenen betreft, nog steeds een bescheiden en reflecterende houding bij. Er zijn naar schatting 170.000 personen in Nederland die geen bijstand ontvangen, maar hier wel recht op hebben. Daarnaast wordt een stijging van 20% tot 30% verwacht van personen die met schulden- of armoedeproblematiek te maken krijgt. De fractie vindt het van belang dat deze personen de hulp krijgen die ze nodig hebben. Zichtbaarheid, bereikbaarheid en laagdrempeligheid vormen de belangrijkste pijlers voor De Bossche Groenen in het armoede- en schuldenbeleid. Een complete aanpak van armoede- en schuldenproblematiek begint bij het bieden van hulp in plaats van het verlenen van een dienst. De vraag

4

moet zijn wat iemand nodig heeft, in plaats van voor welke diensten iemand op papier in aanmerking komt. Armoedebestrijding begint ook boven de streep, zoals bij een basisinkomen. De fractie van De Bossche Groenen roept het college op om te kijken naar mogelijkheden voor het ondersteunen van kwetsbare inwoners in hun financiële zelfredzaamheid 'boven de streep', in plaats van het aanbieden van armoedeverlichting onder de streep, waar de stress al is toegeslagen en men moeilijk nog de eigen positie kan verbeteren. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt wat het basisinkomen zou moeten zijn, volgens De Bossche Groenen. Mevrouw Van Heertum (De Bossche Groenen) stelt dat dit op landelijk niveau bepaald zou moeten worden. De fractie van De Bossche Groenen pleit ervoor om nog breder te kijken naar de toepassing van verschillende regelingen, zoals de bijzondere bijstand voor volwassenen, het uitbreiden van onderwijsondersteuningsmiddelen en de leergeldregeling. Dit zijn regelingen waarop de gemeente kan sturen. Spreekster raadt de commissieleden aan om op de website van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving het boek 'Gezichten van een onzeker bestaan' van de heer 'S Jongers te downloaden. Mevrouw Hoog Antink (D66) geeft aan dat de fractie blij is met het nu gepresenteerde plan, al blijft de aanleiding hiervoor ernstig.

Het streven moet blijven dat geen enkel kind in de gemeente 's-Hertogenbosch opgroeit in armoede. Met het nieuwe beleidsplan wordt voortgeborduurd op het huidige aanvalsplan. Daarvan constateert de fractie dat met de genomen maatregelen de afgelopen jaren, een robuuste en sluitende aanpak is gerealiseerd. Eerste Hulp Bij Geldzaken was een heel belangrijk onderdeel daarvan. Het sluitstuk betreft de bewindvoering in eigen beheer. Het ligt daarom voor de hand dat wordt voortgegaan op de ingeslagen weg. De drie leidende principes: integrale aanpak, preventief werken en betere en snellere dienstverlening zijn wezenlijk. D66 gaat akkoord met het voorstel om de maatregelen uit te voeren binnen de financiële kaders van de meerjarenbegroting en om eventuele aanvullende rijksmiddelen te oormerken voor de nieuwe acties in het plan. D66 is erg benieuwd naar de voorstellen van de PvdA. Er bestaat nog geen helder zicht op de financiële gevolgen van de coronacrisis, maar het lijkt zeker dat het aantal personen met schulden- en armoedeproblematiek behoorlijk zal stijgen in de komende maanden. Het is daarom belangrijk de vinger aan de pols te houden en aan de partners te vragen om scherp te zijn op signalen die kunnen wijzen op financiële nood.

Met de voorgestelde acties – het vergroten van de laagdrempeligheid, extra aandacht voor communicatie, inzet op nieuwe en onorthodoxe vindplaatsen, intensivering van de samenwerking met andere organisaties, het aanbieden van een collectieve zorgverzekering en deelname aan de Minima-effectrapportage – wordt een groot scala aan activiteiten toegevoegd aan de inspanningen op het gebied van de aanpak van schulden- en armoedeproblematiek. Uitgangspunt voor D66 is en blijft een humaan en empathisch gemeentelijk beleid, terugdringen van de bureaucratie en meer kijken naar de geest van de wet in plaats van naar de letter van de wet. D66 dankt iedereen die werkzaam is in het domein van schulden- en armoedeproblematiek. Zij verdienen steun in hun moeilijke werk. De heer Koningstein (Bosch Belang) zegt dat er in eerste instantie weinig lijkt te veranderen met het nieuwe aanvalsplan, maar dat is onjuist. Met het nieuwe aanvalsplan wordt doorontwikkeld op hetgeen in 2020 is opgezet. Dit gebeurt middels een integrale aanpak en een snellere dienstverlening. Bosch Belang voegt hier ook graag vermindering van bureaucratie aan toe. Tijdens Informeren & Ontmoeten informeerde spreker naar de eventuele economische gevolgen van de coronacrisis op de uitvoering van het aanvalsplan. Het antwoord was dat als de druk te hoog zal worden, het college hiermee terugkomt bij de gemeenteraad.

Bosch Belang pleit voor extra aandacht voor de groep arme werkenden, zzp'ers en MKB'ers. In 2021 is bewindvoering in eigen beheer van start gegaan. Hiervoor heeft de raad bewindvoering aangemerkt als een gemeentelijke taak in het algemeen belang. In dit kader loopt momenteel nog een procedure bij de rechtbank. De fractie vraagt naar de stand van zaken van genoemde procedure en wat de gevolgen kunnen zijn voor het aanvalsplan, mocht de uitspraak van de rechtbank in het nadeel van de gemeente blijken te zijn.

5

De heer Van Genugten (CDA) meldt dat het CDA enthousiast is over het Aanvalsplan Schuldenvrij. 'Voortvarend Verder' is zowel een belofte als een ambitie. Met het plan en de uitvoering van de afgelopen vier jaar ligt er een stevig fundament, maar er is steeds nog veel te doen. De vraag is ook hoe groot de effecten van de coronacrisis uiteindelijk zullen zijn. Verschillende andere gemeenten kijken met interesse naar de positieve effecten van bewind in eigen beheer en Eerste Hulp Bij Geldzaken, vooral tijdens de afgelopen coronaperiode. Een ander belangrijk punt is het oppakken van het turbosaneren naar aanleiding van een verdiepingssessie die de raad met de professionals uit de praktijk heeft gehad. Het CDA hoopt dat het college in de komende vier jaar zijn nek blijft uitsteken voor het voorkomen en aanpakken van armoede en schulden. Dit kan alleen als men kan voortbouwen op een stevig fundament langs de drie principes: integrale benadering, sneller en eerder signaleren en een eenvoudigere dienstverlening. De toegang tot de dienstverlening moet nog beter bekend gemaakt worden, ook via sportclubs, scholen, wijkcentra en andere plekken waar mensen samenkomen. Mevrouw Lokhoff (SP) vraagt wat het CDA ervan zou vinden, als Eerste Hulp Bij Geldzaken dichterbij de stad wordt gevestigd, in plaats van in een 'verdomhoek' bij Weener XL.

De heer Van Genugten (CDA) vindt Weener XL de vindplaats bij uitstek. De term verdomhoek vindt hij niet passend. Het CDA is niet alleen enthousiast over het aanvalsplan, maar ook over de bijdragen van andere fracties. Het is goed om toekomstige rijksmiddelen gelijk aan te wenden, maar het CDA is er geen voorstander van om hierin een prioriteit aan te brengen. De flexibiliteit hierin laat de fractie graag over aan het college. Veel belangrijker vindt het CDA dat het structurele bedrag van € 60.000 gevonden wordt. De fractie roept het college op om door te pakken met Quiet073 om nog meer diversiteit in het aanbod te realiseren, om de members echt deelgenoot te laten zijn in alles wat de gemeente te bieden heeft. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) geeft aan dat de fractie van mening is dat er een prima aanvalsplan voorligt. Gewoon ge-DREVEN ziet graag dat het benodigde bedrag van € 60.000 structureel vrijgemaakt wordt. Het toegankelijker maken van de dienstverlening is een belangrijk punt, omdat een schuldenpositie vaak ook schaamte meebrengt. De fractie vindt het al met al een degelijk plan dat op sommige punten nog wat aandacht behoeft. De heer Van Hattem (PVV) vindt het een vrij wollig en laagdradig stuk. Het is niet direct duidelijk, wat de concrete maatregelen zijn die worden genomen. Ook de Cliëntenraad signaleert in zijn brief dat er een gebrek is aan oplossingen.

De PVV sluit zich aan bij de zorgen die zijn geuit over de MKB'ers en de ondernemers. De fractie heeft in principe geen bezwaar tegen voorliggende plannen. Wel moet ervoor gewaakt worden dat het beeld ontstaat dat de gemeente alle schulden kan overnemen of oplossen. De PVV mist in het stuk de groep personen met psychosociale problemen en de rol van de gemeente in het kader van de Wet zorg en dwang en de Wet verplichte GGZ. De gemeente moet voorkomen dat inwoners door overheidslasten in de schulden komen. De parkeerkosten worden bijvoorbeeld steeds hoger. Voor iemand met een kleine portemonnee is dit al snel een flinke financiële aanslag. Ook energiearmoede is een groot probleem, door de onbetaalbare en vaak onnodige klimaat- en verduurzamingsmaatregelen, die doorwerken in de energiefactuur. De PVV vraagt hoe het college deze energiearmoede gaat voorkomen. Reactie college Wethouder Van Olden dankt de commissieleden voor hun bijdragen. Het is illusoir te veronderstellen dat alle armoede opgelost kan worden. Dat wil niet zeggen dat er niet alles aan gedaan moet worden om het leed te verzachten en eventueel leed te voorkomen. Het is belangrijk om er zo vroeg mogelijk bij te zijn, maar de gemeente kan dit niet alleen. De samenwerking met de natuurlijke partners van de gemeente is daarvoor cruciaal.

Het is soms ook een kwestie van lang volhouden voordat het bereik er komt en de effecten zichtbaar zijn. In 2016 leefden in 's-Hertogenbosch 3300 kinderen in armoede. Bij de bijeenkomst met de Kinderombudsman in 2014 bleken het er nog meer. Dit aantal is nu met ongeveer 20% gedaald, hoewel het nog steeds 2700 kinderen te veel zijn. Het aanvalsplan is enthousiasmerend opgesteld met de insteek er echt voor te gaan in de komende vier jaar.

6

De beantwoording van de artikel 71-vragen volgt in de week van 5 of 12 juli a.s. Het motto is: 'Digitaal, tenzij'. Digitalisering is belangrijk, maar niet even prettig voor iedereen. De gemeente wil er daarom ook zijn voor de groep die liever fysiek wordt geholpen. Spreker heeft er veel moeite mee dat de collectiviteitskorting in 2023 wordt afgeschaft. Een aantal grote gemeenten, waaronder de gemeente 's-Hertogenbosch, en de zorgverzekeraars participeren in een werkgroep om te kijken naar de vereveningssystematiek. Ook de verzekeraars waren best tevreden met het effect. Mogelijk zal de zorgtoeslag stijgen. Het is nog onbekend wat voor de inwoner het financiële effect zal zijn van de afschaffing. Het aanbod van de collectieve zorgverzekering blijft in ieder geval bestaan, maar dan mogelijk zonder korting. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) hoort dat het college nog niet precies kan aangeven wat de financiële effecten zullen zijn voor de inwoner. Spreker vraagt of de wethouder voornemens is de effecten te onderzoeken en naar aanleiding daarvan met voorstellen te komen om eventueel bij te kunnen sturen. Wethouder Van Olden volgt de ontwikkelingen op de voet. Het gaat er uiteindelijk om wat onder de streep overblijft. De gemeente werkt al met de mogelijkheid van ambtshalve kwijtschelding en ambtshalve verstrekking van individuele inkomenstoeslagen.

Bijstandsuitkeringen worden niet ambtshalve verstrekt, maar men wordt zo snel mogelijk - en met name bij Eerste Hulp Bij Geldzaken - zo laagdrempelig mogelijk geholpen. De ervaring is dat men het prettig vindt om fysiek geholpen te worden. Spreker is blij dat Eerste Hulp Bij Geldzaken bij Weener XL is ondergebracht. Weener XL heeft 17.000 klantcontacten. Sinds Eerste Hulp Bij Geldzaken bij Weener XL zit, zijn er duizenden vragen bijgekomen. Dat is een enorm succes en spreker is hier erg blij mee. Mevrouw Lokhoff (SP) is niet blij is met de vindplaats van Eerste Hulp Bij Geldzaken. Spreekster zou dit liever dichterbij de stad plaatsen, zodat het laagdrempeliger is en meer mensen de weg hier naartoe vinden. Wethouder Van Olden geeft aan dat een grote groep mensen de weg naar het gebouw op de Van Herpensweide weet te vinden. Spreker vindt het dan ook een prima locatie in de gemeente 'sHertogenbosch. Er is ook bereik via de wijkpleinen, zowel digitaal als telefonisch. Wat betreft de vereenvoudiging en versimpeling, gebruikt spreker de hashtag #EenvoudNu. Hij is van mening dat de regelingen in Nederland veel te ingewikkeld zijn gemaakt. Daar waar het eenvoudiger kan, zal dit gebeuren. Er wordt gewerkt aan een brief waarin staat te lezen wat er inmiddels al is gebeurd op dit punt.

Als de raad bij amendement aangeeft om in ieder geval in 2022 dekking te vinden, dan kan het actiepunt omtrent naamsbekendheid uitgevoerd worden, opdat men overal de hulp weet te vinden. Wat betreft verbetering van de dienstverlening heeft de afgelopen periode geleerd dat het belangrijk is de taal van de ondernemer te spreken. Daar wordt nu volop op ingezet. Hij leest een citaat voor uit het boek 'Máxima, Meer dan Majesteit' van Rick Evers: "In totaal gaat ze vijf statafels langs. Aan twee tafels treft ze instanties die zich aansloten bij het nieuwe initiatief om beter naar klanten met betalingsproblemen te kijken. Een tafel met partners van de organisatie, een tafel met experts in de schuldhulpverlening en een tafel die niet in beeld mag worden gebracht door de camera's. Daar hoort Máxima de verhalen van gewone mensen. Mensen die jarenlang in de put zaten vanwege betalingsachterstanden. Verhalen met een happy end, maar via een route die niet gemakkelijk verliep. Het zijn verhalen, die ze niet zomaar tegen iedereen zouden vertellen. Er is veel schaamte. Toch vertellen ze aan Máxima hoe hun leven veranderde toen ze met incassobureaus, deurwaarders, uitkeringsinstanties en de Voedselbank te maken kregen. De tranen die hier vloeien, zijn tranen van trots en opluchting.

Dat de Koningin zich met schulden en betalingsproblemen zou gaan bezighouden, is ongekend, merkt een aanwezige op als de Koningin net vertrokken is." Spreker stond aan die tafel in de Verkadefabriek. De verhalen van deze mensen raken iedereen. Hij wenst de commissie, de raad en het college veel succes de komende vier jaar. De heer Van Hattem (PVV) heeft geen antwoord gekregen op zijn vraag naar de gemeentelijke rol bij cliënten met psychosociale problemen in relatie tot de Wet zorg en dwang en de Wet verplichte GGZ en de vraag rondom energiearmoede. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wijst op de motie inzake energiearmoede.

7

De fractie vraagt wat er concreet gaat gebeuren met de Minima-effectrapportages. In een Minimaeffectrapportage worden inkomsten en uitgaven in een theoretisch model vergeleken, maar bepaalde financiële verplichtingen die niet binnen het model passen, worden hierin niet meegenomen. Leefbaar 's-Hertogenbosch pleit er daarom voor met name te kijken naar het besteedbaar inkomen. De heer Hack (VVD) is blij dat ook een aantal andere fracties aangeeft een bedrag van € 60.000 te willen vrijmaken. De VVD is voornemens een motie op te stellen om dit streven te verankeren. De VVD informeert naar de prioritering van het college, mocht het niet lukken om genoemd bedrag vrij te maken. Voorts is de VVD blij dat een aantal andere partijen heeft aangegeven te willen meedenken over de ondernemers, de zzp'ers en de MKB'ers. De VVD is bereid om een eventuele motie hierover te bekijken. De heer Koningstein (Bosch Belang) vraagt naar de stand van zaken ten aanzien van de gerechtelijke procedure. Mevrouw Lokhoff (SP) is als vrijwilligster regelmatig betrokken geweest bij personen in een schuldenpositie. Daar zitten personen bij die voor 2019 een sanctie opgelegd hebben gekregen door Weener XL. De SP vraagt of deze dossiers nog een keer tegen het licht gehouden kunnen worden, om te kijken of deze personen niet onevenredig zijn gestraft.

Voorts vraagt de SP of ook de dossiers van personen die in de schuldhulpverlening zitten, tegen het licht gehouden kunnen worden, met name omdat de cliënten zelf geen goed overzicht hebben. Tot slot heeft de SP geen antwoord gekregen op de vraag of de nazorgtermijn van één jaar verlengd kan worden. Wethouder Van Olden geeft aan dat is gekozen voor een nazorgtermijn van één jaar, omdat het college van mening is dat er na een jaar voldoende overzicht bestaat. Na dat jaar ligt altijd de weg naar Eerste Hulp Bij Geldzaken open. Er is gekozen om het jaar 2019 te koppelen aan de verruiming van de Participatiewet. Het ligt niet voor de hand om oude dossiers opnieuw tegen het licht te houden. Spreker zou er persoonlijk voor kiezen om in 2022 prioritering te leggen bij het werven van meer naamsbekendheid. Het verbeteren van de digitale toegankelijkheid en het versterken van verbindingen en deskundigheid is een lopend proces. De heer Slikker (PvdA) vraagt of met de werving van naamsbekendheid de kosten voor de zoekopdracht € 110.000 worden in plaats van € 60.000. Wethouder Van Olden verwijst hiervoor naar pagina 32 van het aanvalsplan, waar de financiën zijn vermeld. In 2022 is € 70.000 begroot voor de bewustwording; in 2023 is dit bedrag nog € 20.000. Het gaat met name over de extra impuls in 2022. Dat zou de zoektocht inderdaad € 110.000 maken in 2022.

Medio september/oktober 2021 volgt de uitspraak van rechtbank. Heel concreet gebeurt er niets met de personen die onder bewind staan; alleen het gemeentelijk monopolie wordt mogelijk niet omarmd. Het Nibud maakt inderdaad gebruik van theoretische modellen, maar iets is altijd nog beter dan niets. Daar waar de gemeente binnen het systeem niet uit de voeten kan, zijn er de natuurlijke partners die meer hulp kunnen bieden. Dan gaat het ook over individueel maatwerk. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) constateert dat in het aanvalsplan is aangegeven dat maatwerk onderzocht gaat worden. Leefbaar 's-Hertogenbosch ziet liever dat professionals daar zo snel mogelijk mee aan de slag kunnen. Wethouder Van Olden bevestigt dat er al maatwerk wordt toegepast. Wat betreft de Wet zorg en dwang en de Wet verplichte GGZ, wordt gekeken naar zorg in natura. Bij cliënten in een opvang wordt met name ook gekeken naar de financiële kant. Dit heeft volop aandacht bij de uitvoering van de Wet zorg en dwang. Energiearmoede wordt niet apart benoemd in het aanvalsplan, maar het is duidelijk dat dit een issue is of gaat zijn. Er wordt daarom constant gezocht naar verbindingen met andere beleidsterreinen in het zorgdomein. De voorzitter informeert naar eventueel te verwachten moties en/of amendementen.

8

Mevrouw Lokhoff (SP) meldt dat de SP een motie zal indienen omtrent het opnieuw tegen het licht houden van de dossiers van voor 2019. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) wacht de aangekondigde voorstellen af. Mevrouw Hoog Antink (D66) wacht de aangekondigde voorstellen af. De heer Slikker (PvdA) zegt dat de PvdA een amendement zal indienen gericht op 'een vliegende start' en de zoekopdracht van de incidentele € 110.000. De heer Koningstein (Bosch Belang) wacht de aangekondigde voorstellen af. De heer Hack (VVD) meldt dat de VVD graag meedenkt over een voorstel omtrent de zoekopdracht en is voornemens een motie in te dienen omtrent de ondernemers, zzp'ers en MKB'ers. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat de fractie in grote lijnen akkoord gaat met het aanvalsplan. De fractie wacht de aangekondigde voorstellen af. Mevrouw Van Heertum (De Bossche Groenen) wacht de aangekondigde voorstellen af. De heer Van Hattem (PVV) wacht de aangekondigde voorstellen af. Mevrouw Dogan (GroenLinks) wacht de voorstellen van andere partijen af. De heer Van Genugten (CDA) denkt graag mee over het voorstel voor de zoekopdracht van € 110.000. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) wacht de voorstellen van de andere fracties af. De voorzitter concludeert dat het advies van de commissie is om voorliggend voorstel te bespreken in de raad. 6.

Werkplanning commissie Sociaal De voorzitter merkt op dat deze vergadering de laatste commissievergadering is voor het zomerreces. Partijen kunnen zich bij de secretaris melden voor suggesties, zoals werkbezoeken, om stukken die besproken zullen gaan worden, goed voor te kunnen bereiden.

7.

Rondvraag en afsluiting Er zijn geen vragen voor de rondvraag ontvangen. De voorzitter sluit de vergadering om 20.50 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Sociaal van 8 september 2021. De secretaris, drs. E.A.A. Kerkhoff

De voorzitter, mw. drs. J. Hendrickx

9