Verslag Sociaal 08.09.2020

Commissie SOCIAAL VERSLAG Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

8 september 2021 Raadzaal

mw. drs. J. Hendrickx drs. E.A.A. Kerkhoff mw. D.C.I.T. Coense-Weber, M.M.J. Dingemans, mw. Y. Dogan LLM, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. J.M.C. van Gool, L.A.J. van Griensven, F.J. van Haren, mw. M. van Heertum, mw. J.M.M. Hoog Antink, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, J.N. Kieft, mw. J.C.H. Lokhoff-Tiebosch, H.J.M. Mees, W.J. Plasmeijer, M.G.H. van Rens, A.P.R.G.M. van Rosmalen U. Kâhya

Afwezig:

mw. A.M.P. van Gerven-van Nistelrooij, M.A.W.A.M. Hack, A.W.J.A. van Hattem LLB, C.E.J.J. Koningstein, W.J.B. Meijer, P. Slikker, F.H. van Valkenburg

Verslaglegging:

M. van Wijk

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen en kijkers thuis welkom. Ze wijst erop dat er in verband met de coronamaatregelen geen publiek aanwezig is. De vergadering kan online worden gevolgd. Indien er van plek gewisseld moet worden tussen de agendapunten door, zullen de bodes deze schoonmaken. Er is bericht van verhindering van mevrouw Van Gerven, de heer Hack en de heer Van Valkenburg. De heer Slikker laat zich vervangen door mevrouw Van Gool. De heer Van Hattem laat zich vervangen door de heer Van Griensven.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter constateert dat het een overzichtelijke agenda betreft met twee discussienotities en een rondvraag. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van 30 juni 2021 Het verslag wordt zonder beraadslagingen vastgesteld.

4.

Moties en bestuurlijke toezeggingen De voorzitter legt het voorstel van het college voor om toezegging 2 en moties 1 en 2 als afgedaan te beschouwen. De commissie gaat hiermee akkoord.

5.

DN Het vrijwilligerswerk gaat veranderen – wij kunnen helpen De voorzitter leidt de bespreking van het onderwerp kort in. De bespreeknotitie is ingediend door de fracties van de PvdA, het CDA en Leefbaar 's-Hertogenbosch. Tijdens Informeren & Ontmoeten hebben mevrouw Hordijk, namens Galant, en de heer Pennings, namens Mooi zo Goed zo, ingesproken. Hun bijdragen zijn aan de stukken toegevoegd. De voorzitter geeft de heer Mees het woord voor een toelichting op de discussienotitie. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) geeft aan dat 2021 als het Jaar van de Vrijwilliger is aangeduid. Dit stimuleert om kritisch te kijken naar het vrijwilligerswerk en met name naar de ontwikkelingen wat dit betreft en de toekomstbestendigheid. 's-Hertogenbosch kent vele vrijwilligersorganisaties en vrijwilligers die op velerlei manieren een bijdrage leveren aan cultuur, sport, maatschappelijke organisaties, et cetera: in totaal kunnen in de gemeente 's-Hertogenbosch ruim 1.300 organisaties worden geteld met 44.300 vrijwilligers. Aan de andere kant zijn er trends zichtbaar die de fractie zorgen baren. Het aantal vrijwilligers is dalende – van 47.600 in 2016 naar 46.000 in 2018 en momenteel 44.300. Dat is een daling van

1

7% in vijf jaar. Daarnaast stijgt het aantal senioren ten opzichte van het aantal jongeren – van 19 naar 28% in tien jaar. De fractie vindt het op zich mooi dat meer ouderen zich als vrijwilliger inzetten, maar hiermee ontstaat ook kwetsbaarheid als de dubbele vergrijzing toeslaat en velen niet meer in staat zijn om anderen te helpen, maar juist geholpen moeten worden. In voorliggende nota wordt op verdere ontwikkelingen ingegaan en wordt een aantal mogelijkheden geschetst. Bij Informeren & Ontmoeten hebben insprekers ook hun zorgen uitgesproken, maar ook tal van suggesties meegegeven. In 's-Hertogenbosch zijn er relatief veel vrijwilligers ten opzichte van Zuid-Nederland. De inzet van indieners is om deze positie te behouden en het vrijwilligerswerk toekomstbestendig te maken. De heer Van Haren (VVD) stelt vast dat de commissie in de zomerperiode de tijd heeft gehad om zich beter in het thema 'vrijwilligerswerk' te verdiepen. De initiatiefnemers van voorliggende nota hebben de moeite genomen om een langzaam naderend probleem in de toekomst, nú op de agenda te plaatsen. De demografische ontwikkelingen hebben ook effect op 's-Hertogenbosch. De vele schouders die momenteel vrijwillig werkzaamheden dragen, zullen over tien, vijftien jaar minder en anders zijn. Dit maakt het geen urgent probleem, maar dit is een kans om te voorkomen dat dit een probleem wordt.

In de eerste plaats is sprake van een uitdaging voor het verenigingsleven in 's-Hertogenbosch. Stichtingen en verenigingen zullen zelf moeten meebewegen door samenwerking, flexibilisering en openstaan voor ideeën van een nieuwe generatie. De hoofdvraag van de indieners is wat de rol van de gemeente hierbij is, namelijk: begeleiden. Het sluipend naderende probleem raakt de samenleving als geheel. De VVD is daarom huiverig om een roep voor een gemeentelijk voorstel. Dit kan weliswaar dienen als een nietje om verschillende acties in de samenleving te bundelen, maar een losstaande nota acht de fractie nu niet per se de weg vooruit. Andere stappen hebben volgens de fractie meer effect: 1. Stap 1 is gericht op het verkrijgen van inzicht in de gevraagde kwalitatieve monitoring. 2. Stap 2, betreft het gebruiken van de kennis die daaruit voortkomt in bestaand gemeentelijk beleid, zoals rondom subsidies of in de aanpak van accommodaties in de aangekondigde wijkplannen. 3. Stap 3 is het begeleiden van de concrete moderniseringen, waarvoor de initiatiefnemers al een aantal goede voorzetten geven. De transfermarkt, het bundelen van de backoffice en de vrijwilligerspool zijn drie goede, concrete ideeën om het vrijwilligerswerk toekomstbestendiger te maken.

Ook het idee van de heer Pennings tijdens I&O om maatschappelijk betrokken ondernemers en vrijwilligerswerk langdurig aan elkaar te koppelen, juicht de VVD toe. Dit zijn goede ideeën waar verenigingen, stichtingen, Galant en 'Mooi Zo Goed Zo' mee aan de slag kunnen. De gemeente kan dergelijke stappen begeleiden. Zo helpt de gemeente de sociale structuur van 's-Hertogenbosch overeind te houden. Twee vragen uit de nota zijn nog onbeantwoord gebleven. De eerste betreft de waardering. De initiatiefnemers spreken over extra waardering en aanmoediging. Gezien en gewaardeerd worden door de samenleving, de gemeente en de politiek is heel belangrijk, maar niemand is vrijwilliger geworden voor een cadeaubon. Extra waardering leest de VVD niet als méér waardering, maar als betere of warmere waardering. Met aandacht en erkenning voor het vrijwilligerswerk op locatie voelt men de waardering écht. Het college probeert dit de laatste tijd steeds meer te doen. De Bossche VVD spreekt hier waardering voor uit. In de observatie van spreker zijn jongeren vaak bereid om de handen uit de mouwen te steken en vrijwilligerswerk op te pakken bij initiatieven die aansluiten bij hun eigen drijfveren. Ze zijn hierin minder 'organisatievast' en vooral gedreven door een thema, zoals cultuur, de verduurzaming of hun eigen dorp.

Als het de intentie is dat jongeren formele taken, zoals bestuurstaken, op zich gaan nemen, hoeven de jongeren niet te veranderen, maar moeten de organisaties hierop afstemmen. Naast de bovengenoemde moderniseringen, helpt samenwerking met Cityboost en Citytrainers daarbij. De fractie meent dat het succes staat of valt bij de bereidheid van organisaties om hierin mee te gaan. De heer Plasmeijer (50PLUS) geeft aan dat hij persoonlijk betrokken is bij voorliggende notitie. Spreker is namelijk zelf penningmeester van een stichting binnen Het Bossche Taalnetwerk met ongeveer 120 vrijwilligers, die zowel Nederlanders als statushouders begeleiden met het (beter) leren van het Nederlands. Alle vrijwilligers zijn senioren. Dit is tot nu toe geen probleem, maar zal dat binnen nu en vijf à tien jaar wel zijn. 50PLUS ondersteunt daarom voorliggende nota en is ook van mening dat het tijd wordt om als gemeentelijke overheid en als stichtingen over dit probleem na te denken. De aanbevelingen in de nota kan de fractie volledig onderschrijven.

2

De fractie vraagt extra aandacht voor het feit dat besturen vrijwel altijd uit vrijwilligers bestaan. Zij lopen soms tegen problemen aan, waarbij hulp van de gemeentelijke overheid welkom zou zijn. Per 1 juli jl. is bijvoorbeeld de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen ingevoerd. Deze wet is bedoeld om het toezicht op en het functioneren van besturen te verbeteren. Alle rechtspersonen worden met deze wet echter onder één noemer geschaard, ongeacht het budget, de grootte, de samenstelling et cetera. Vele stichtingen en verenigingen zullen hun statuten moeten aanpassen om aan deze nieuwe wetgeving te voldoen. Voor de notarissen zal dit veel werk opleveren. Daarnaast zullen ook bestuurders van kleine stichtingen en verenigingen persoonlijk aansprakelijk gesteld kunnen worden in geval een faillissement dreigt. Een aantal bestuurders ziet zich genoodzaakt een verzekering af te sluiten, met alle gevolgen en kosten van dien. De fractie pleit er daarom voor om dit middels de gemeente of een van de aanpalende stichtingen zoals Galant te stroomlijnen of door bijvoorbeeld een collectieve verzekering op te maken zodat de bestuurders niet allemaal opnieuw het wiel hoeven uit te vinden. De heer Van Genugten (CDA) zegt dat wanneer er 25% minder vrijwilligers zouden zijn in 'sHertogenbosch, vele initiatieven stil zouden komen te liggen.

Het is daarom van belang ervoor te zorgen dat de leefbaarheid de komende jaren op het huidige peil blijft of een hoger peil komt. Mevrouw Lokhoff (SP) dankt de initiatiefnemers voor voorliggende nota. Door het stijgen van de AOW-leeftijd en verdwijnen van de mogelijkheid om met vervroegd pensioen te kunnen gaan, neemt het vrijwilligerswerk af. De vergrijzing en de bezuinigingen in de zorg vragen ook om meer vrijwilligers. Betaald werk wordt overgenomen door vrijwilligers, zoals bij het uitserveren van eten bij diverse zorginstellingen. Mantelzorg is eigenlijk niet geheel vrijwillig, maar geldt desondanks als vrijwilligerswerk. Onder de mantelzorgers bevinden zich ook veel jongeren. Niet voor niets is er een oproep gedaan om deze jongeren te helpen met hun verantwoordelijke taak als vrijwillige mantelzorger. De raad kan subsidies aan stichtingen en verenigingen verhogen, zodat zij vrijwilligersvergoeding kunnen betalen. Dit zou een oplossing zijn om het tekort op te lossen. De nieuwe Wet bestuur en toezicht rechtspersonen is een bureaucratische wet. Als men één vrijwilliger vrijwilligersvergoeding wil geven, moet men een pot reserveren voor alle vrijwilligers die er geen beroep op hoeven te doen. Vaak is het budget niet toereikend. Men zou vrijwilligerswerk ook bij personen in de Participatiewet onder de aandacht kunnen brengen.

Ook zij kunnen een vergoeding van € 1.800 per jaar ontvangen zonder dat hun uitkering in gevaar komt. Weener XL moet dit wel goedkeuren; wat dit betreft, zou men meer maatwerk kunnen verschaffen. Ook zou er een onderzoek gedaan kunnen worden onder oud-vrijwilligers. Hen kan worden gevraagd waarom zij zijn gestopt. Bij Galant kan men zich opgeven als vrijwilliger, maar verenigingen en stichtingen kunnen hier ook een oproep plaatsen als men vrijwillige inzet nodig heeft. Bij bedrijven zou men actief een vrijwilligerdatabank onder de aandacht kunnen brengen, zoals bij het Werkgeversservicepunt. Binnen dit servicepunt zijn bedrijven, gemeenten en het UWV actief. Ook zou via middelbare scholen of via social media een beroep op jongeren gedaan kunnen worden. In november 2018 heeft de SP een oproep gedaan om vrijwilligers aan het woord te laten. Er was in de raad steun voor deze oproep en er werd een werkgroep geformeerd. Dit heeft echter niet geleid tot een hearing onder vrijwilligers. Vrijwilligers weten op dit moment het beste wat moet gebeuren. De SP acht het daarom van groot belang om ook persoonlijk aan vrijwilligers te vragen wat een oplossing zou kunnen zijn. De fractie krijgt bij de voorliggende nota het idee dat óver vrijwilligers wordt gesproken in plaats van mét hen. De SP is blij met de nota en hoopt dat er ook daadwerkelijk concrete daden uit voortvloeien.

De heer Van Genugten (CDA) vindt het een boute stelling van de SP dat er niet met vrijwilligers zou zijn gesproken. Er is wel degelijk met vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties gesproken. Een aantal initiatiefnemers van voorliggende nota verricht bovendien ook zelf vrijwilligerswerk. Mevrouw Lokhoff (SP) geeft aan dat zij vrijwilliger is bij het wijkplein en daarnaast mantelzorger is. Aan haar persoonlijk is niets gevraagd. De heer Van Genugten (CDA) acht het onmogelijk om alle vrijwilligers in 's-Hertogenbosch te spreken. Mevrouw Lokhoff (SP) vindt juist daarom een hearing belangrijk, om zodoende diverse vrijwilligers aan het woord te laten.

3

De heer Van Haren (VVD) vraagt waarom de hearing niet heeft plaatsgevonden. Mevrouw Lokhoff (SP) antwoordt dat in de geformeerde werkgroep een verschil van mening bleek over hoe dat zou moeten worden aangepakt. Getracht is een enquête op te laten stellen door een extern bureau, maar dit is op niets uitgelopen. De SP beantwoordt de drie gestelde vragen in voorliggende nota. 1. De SP is het met initiatiefnemers eens dat sprake is van een urgent naderend probleem. 2. De SP wil zich beperken tot wat de gemeente kan doen. De SP wil vrijwilligers serieuzer nemen en geen vrijwilligers bij de Voedselbank of gemeentelijk erfgoed weghalen omdat zij 38 uur beschikbaar moeten zijn voor de arbeidsmarkt en bij Weener XL volgens spreekster 'onzinnige trajecten moeten volgen'. De SP wil personen met een uitkering die vrijwilligerswerk verrichten, een vrijwilligersvergoeding bieden, zodat zij hun vrijwilligerswerk kunnen blijven doen. Deze mogelijkheid moet onder de aandacht worden gebracht bij personen in de bijstand. De SP wil stichtingen en verenigingen faciliteren; op dit moment bijvoorbeeld de Bossche Kleding- en Speelgoedbank. De SP wil buurt- en gemeenschapshuizen niet enkel afrekenen op hun financiën, maar meer gericht zijn op hun inzet voor de sociale cohesie in de buurt. Er zijn veel meer voorbeelden die in de raad aan de orde zijn geweest. 3.

Spreekster heeft persoonlijk geen behoefte aan extra waardering, maar andere vrijwilligers waarderen dit wellicht wel. De vraag naar deze behoefte moet breed worden gericht. 4. en 5 - De SP is van mening dat men meer gebruik moet maken van bestaande organisaties, zoals Galant, maar ook dat op scholen meer aandacht voor vrijwilligerswerk gevraagd moet worden en dan met name door de instellingen die nu al veel ervaring hebben met vrijwilligers. 6. en 7 - De SP meent dat er data genoeg beschikbaar zijn, maar dat hier vaak te weinig mee wordt gedaan. 8. De fractie is het volledig eens met de initiatiefnemers dat er een voorstel moet komen over de toekomst van het vrijwilligerswerk, maar vraagt zich wel af of dit zal leiden tot echte daden. De heer Gersjes (Bosch Belang) geeft aan dat de kern van voorliggende nota is dat er iets moet veranderen. Spreker vraagt wat volgens de SP de oplossing zou zijn om daarin een voorzet te geven. Mevrouw Lokhoff (SP) verwijst naar haar betoog. De heer Gersjes (Bosch Belang) merkt op dat de groep vrijwilligers een enorm diverse groep is. Spreker vraagt of mevrouw Lokhoff zich bij deze diverse groep heeft georiënteerd. Mevrouw Lokhoff (SP) heeft voorliggende nota niet besproken met andere vrijwilligers. Spreekster geeft aan dat zij al zo lang in het vrijwilligerswerk actief is dat zij goed haar eigen constateringen kan doen.

Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) geeft aan dat vrijwilligers overal even belangrijk en onmisbaar zijn in de samenleving. Rosmalens Belang is daarom blij met voorliggende nota. De fractie heeft bij diverse verenigingen en instellingen navraag gedaan. Overal blijkt het naderend probleem te worden voorzien. Rosmalens Belang vindt het belangrijk dat vrijwilligers worden gewaardeerd en aangemoedigd. Hier wordt al veel aan gedaan. Zij verwijst naar de Dag van de Vrijwilliger. Ook verenigingen maken er werk van om de eigen vrijwilligers in het zonnetje te zetten op een jaarlijkse feestavond. Spreekster heeft het als buurtbemiddelaar gewaardeerd om in coronatijd een mailtje van de wethouder te zien voorbijkomen waarin hij de vrijwilligers bedankte voor hun inzet tijdens deze bijzondere periode. De fractie meent dan ook dat daar niet het probleem zit. De vrijwilligers voelen zich volgens de fractie genoeg gewaardeerd. Volgens Rosmalens Belang zit het probleem meer in de veranderende samenstelling van inwoners. In de dorpen kende iedereen elkaar. Het aantal vrijwilligers was nooit een probleem. Het persoonlijke contact wordt echter steeds minder. In de dorpen en wijken komen steeds meer bewoners van buitenaf die ontdekt hebben hoe fijn het wonen is in de gemeente 's-Hertogenbosch. In de dorpen en waarschijnlijk de hele gemeente, gaat de sociale cohesie achteruit.

Personen zijn niet meer aangewezen op de supermarkt in de buurt en rijden naar de grote supermarkt in de naburige gemeente. Het contact in de winkel, aan de kassa, wordt steeds minder. Buurtverenigin-

4

gen kwijnen weg door gebrek aan belangstelling of door gebrek aan tijd. Kinderen worden bij de sportclubs afgezet en naderhand weer opgehaald. Het gesprek aan de zijlijn is er ook steeds minder; terwijl dáár - tijdens het persoonlijk contact - de vrijwilligers juist worden geworven. Volgens de fractie zijn er geen grote onderzoeken nodig en moet er meer energie en tijd gestoken worden in de ontmoeting in de wijken en buurten, zodat men elkaar weer gaat aanspreken en de jonge gezinnen ondersteund kunnen worden. Daar zit volgens Rosmalens Belang ook het probleem: samengestelde gezinnen, ouders die allebei werken en geen tijd hebben en kinderen die op hun Playstation zijn gericht. De fractie is zich ervan bewust dat het een bijna onmogelijke opgave zal zijn, maar als men tijd heeft, volgt het vrijwilligerswerk vanzelf. De fractie geeft antwoord op de vragen in voorliggende nota. 1. Rosmalens Belang erkent dat sprake is van een naderend probleem met urgentie. 2. Rosmalens Belang vindt dat de overheid de vrijwilligers moet faciliteren, ondersteunen en begeleiden. 3. De fractie erkent het belang van extra waardering en aanmoediging voor vrijwilligers. 4. In het verleden was een maatschappelijke stage op middelbare scholen verplicht. Rosmalens Belang vindt het jammer dat dit is afgeschaft. Als scholen hiervoor open staan, acht de fractie een vrijwilligerspool een goed idee.

De voorkeur van Rosmalens Belang gaat er naar uit dat deze pool door vrijwilligers van de jeugd wordt opgezet. Dit zou een schoolproject kunnen zijn. Bundeling van de backoffice zou bij sommige verenigingen mogelijk zijn, maar kleine verenigingen hebben hier volgens de fractie weinig aan. 5. Rosmalens Belang betrekt graag iedereen die een steentje kan bijdragen. 6. en 7 - Rosmalens Belang meent dat er reeds een goed beeld bestaat van de situatie, maar dat het geen kwaad kan, dit nogmaals goed in beeld te brengen. 8. Rosmalens Belang meent dat het lastig is een voorstel te maken over de toekomst van het vrijwilligerswerk. Het vrijwilligerswerk is gekoppeld aan een enorme 'waaier' van verschillende aspecten, zoals eenzaamheid, zorg, sport, welzijn en het bedrijfsleven. Mevrouw Hordijk en de heer Pennings, insprekers tijdens I&O, hebben reeds een aantal voorbeelden genoemd. Deze insprekers hebben ook gevraagd om een oplossing te zoeken bij andere afdelingen. Rosmalens Belang ziet hierin een goede voorzet voor een voorstel. De heer Van Haren (VVD) vraagt hoe faciliteren, ondersteunen en begeleiden van vrijwilligers volgens Rosmalens Belang eruitziet. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) merkt op dat de ene vereniging niet vergeleken kan worden met de andere. Het hangt van de individuele vereniging af wat er nodig is.

Wat van belang is, is dat verenigingen en stichtingen weten dat zij bij de gemeente terechtkunnen. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) onderkent het maatschappelijk belang van het vrijwilligerswerk en de positieve zaken die het voor vrijwilligers meebrengt. De verwachte terugloop van het aantal vrijwilligers kan op termijn ook in 's-Hertogenbosch een probleem gaan vormen. Duidelijk krijgen wat aan de ontwikkeling ten grondslag ligt, acht GroenLinks een goede zaak. De fractie had moeite met het verzinnen van antwoorden op de in voorliggende nota gestelde vragen en voorgestelde oplossingen. Vrijwilligers zitten in het hele land, ontwikkelingen en mogelijke problemen hierbij óók. 's-Hertogenbosch hoeft dan ook niet opnieuw het wiel uit te vinden. GroenLinks vindt voorliggende nota erg lokaal ingestoken. De fractie vraagt waarom er geen gebruik is gemaakt van de kennis en ervaringen van landelijke instellingen, zoals Movisie. De fractie kan op voorhand slecht beoordelen of de voorgestelde oplossingen, zoals bundeling van de backoffices of een transfermarkt, écht aansluiten bij wat vrijwilligers zélf willen. Door instellingen en gemeenten wordt al veel onderzoek gedaan. In de nota wordt hiernaar verwezen. Data staan echter niet op zichzelf. De vraag naar behoeften van (toekomstige) vrijwilligers is niet eenduidig te beantwoorden.

Dat antwoord is ook afhankelijk van politieke keuzes van de Rijksoverheid en de gemeente om sommige zaken wel als betaalde arbeid te zien en om instellingen en organisaties al dan niet te subsidiëren. Het faciliteren en bevorderen is niet alleen zaak van de gemeente, maar van verschillende organisaties, instellingen en bedrijven in de stad. Daar is beleid voor nodig, bijvoorbeeld door de leerkringen die Movisie heeft opgezet. Spreker citeert: "Doel van de leerkringen is met gemeenteambtenaren en professionele vrijwilligersondersteuners in gesprek te gaan, hen te informeren en inspireren voor een visie op de lokale vrijwilligersondersteuning en het opstellen van vrijwilligerswerkbeleid. Bij voorkeur samen met het veld. Alleen dan kom je tot een integraal en toekomstbestendig vrijwilligerswerkbeleid." Wat GroenLinks betreft, mag dergelijk onderzoek deel uitmaken van het aankomende inkoopbeleid.

5

De heer Gersjes (Bosch Belang) valt het op dat er bij grote projecten in de stad altijd veel vrijwilligers zijn, zoals De Blauwe Engelen. Hierachter zit een stimulans en verbindingsrol van de overheid. De fractie vindt het belangrijk dat er een schakel bestaat tussen de verschillende maatschappelijke organisaties die een rol spelen bij de inzet van vrijwilligers. Mevrouw Lokhoff (SP) merkt op dat De Blauwe Engelen zijn opgericht na het Jeroen Boschjaar. Tijdens het Jeroen Boschjaar zijn betaalde krachten wegbezuinigd en hun taken zijn overgenomen door vrijwilligers van De Blauwe Engelen. De heer Gersjes (Bosch Belang) beantwoordt de vragen die gesteld worden in voorliggende nota. 1. Bosch Belang is het eens met de indieners dat er sprake is van een naderend probleem met urgentie. Dit kan allerlei oorzaken hebben, zoals corona of jeugd die enkel bezig is met de smartphone. 2. De fractie ziet voor de overheid een verbindende rol en daarnaast dient de overheid initiatief te tonen. Bosch Belang ziet een kans voor een projectmatige aanpak tussen alle organisaties die een rol spelen bij de inzet van vrijwilligers, met als onderdeel een grote campagne. 3. De fractie vindt dat extra waardering in diverse vormen tot uiting kan komen, zoals een fles wijn of een kopje koffie. Het hoeft niet per se duur te zijn. 4.

Bosch Belang ziet graag dat de backoffice wordt ingezet ter ondersteuning en versterking. 5. Spreker was onbekend met Cityboost. De heer Van Haren (VVD) licht toe dat Cityboost een gemeentelijk initiatief is ten behoeve van jongerenparticipatie. Jongeren kunnen hierdoor doorstromen naar het reguliere vrijwilligerswerk. De heer Gersjes (Bosch Belang) staat hier – hiervan uitgaande – positief tegenover. 6. De fractie is het met de indieners eens dat het belangrijk is dat er actuele data beschikbaar komen. 7. Bosch Belang acht het uitzetten van een enquête een prima voorstel om in beeld te krijgen wat er leeft. 8. De fractie is het ermee eens dat er een noodzaak bestaat voor een voorstel over de toekomst van het vrijwilligerswerk. De heer Van Griensven (PVV) vindt dat de overheid minder zou moeten besturen, maar juist moet ondersteunen en begeleiden waar nodig. De vrijwilligers, bijvoorbeeld bij De Poort, doen dit werk met hart en ziel en steken er veel tijd in. Dit moet de gemeente accepteren en de gemeente moet de bereidheid tonen om dit te ondersteunen. Als zij hulp nodig hebben, zoals bij het penningmeesterschap, dan moet de gemeente hierin kunnen faciliteren. 1.

Wat betreft 1, 2 en 3 - De PVV is het ermee eens dat sprake is van een urgent naderend probleem, maar de fractie is van mening dat de raad hierin niet te veel moet sturen, maar vooral moet aanmoedigen en ondersteunen. 4. Wat betreft 4 en 5 - De PVV is van mening dat de voorzitter de voorzitter blijft. Wel kunnen bedrijven ondersteuning bieden. 6. De fractie zegt dat op goede data gebouwd kan worden en is het daarom eens met de stelling dat het belangrijk is om actuele data beschikbaar te hebben. 7. De fractie vindt het een goed idee om periodiek onderzoek te doen onder vrijwilligers en organisaties. 8. De fractie ziet niet per se een noodzaak in een voorstel over de toekomst van het vrijwilligerswerk. Vrijwilligerswerk moet niet gestuurd, maar ondersteund worden. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) onderschrijft voorliggende nota. De kern van de vraag van indieners is volgens hem of vanuit de gemeente enige initiatieven genomen kunnen worden of ondersteuning geboden kan worden. De fractie acht dit zeker van belang. Met name in de ondersteunende rol kan de gemeente veel betekenen. Wel is de fractie van mening dat de overheid soms star is met regelgeving, zoals de SP reeds aanhaalde. Personen met een uitkering die een bepaald aantal uren vrijwillig zouden kunnen en willen werken, kunnen dat niet doen omdat ze beschikbaar moeten zijn voor betaald werk.

Juist voor deze personen is het belangrijk dat ze deze ruimte krijgen, zodat zij een volwaardiger deelnemer aan de maatschappij kunnen zijn. De fractie kan alle vragen uit voorliggende nota in principe positief beantwoorden en benadrukt daarbij dat de gemeente zeker een ondersteunende rol kan vervullen.

6

Mevrouw Van Heertum (De Bossche Groenen) beantwoordt de vragen uit voorliggende nota. 1. De Bossche Groenen ziet de noodzaak om te kijken naar de toekomst van het vrijwilligerswerk; dit niet alleen op basis van krimp en vergrijzing, maar ook bijvoorbeeld in relatie tot corona. Ook binnen de gemeentelijke organisatie wordt sterk geleund op vrijwilligers. De fractie van de Bossche Groenen vindt het belangrijk om goed te luisteren naar de vrijwilligers zelf. Ook de bijdrage van mevrouw Hordijk en de heer Pennings ziet de fractie als waardevol. 2. De fractie meent dat de rol van de overheid bij het vrijwilligerswerk per organisatie moet verschillen. Waar steeds meer wordt geleund op informele zorg en dienstverlening, is wellicht een meer sturende rol nodig. De fractie hoopt dat er een meer vloeiende uitwisseling zal ontstaan tussen vrijwilligers en het professionele domein. Bij meer projectmatig vrijwilligerswerk past een meer beperkende rol van de overheid. Een belangrijk punt acht de fractie de omgang met burgers- en vrijwilligersinitiatieven. De gemeente doet vaak een groot beroep op de personen die deze initiatieven vormgeven. Het is belangrijk om te overwegen wat de respons van de gemeente is wanneer zij een beroep doen op de gemeente. 3. De fractie acht waardering en aanmoediging belangrijk, maar niet alleen in de vorm van lintjes of tegoedbonnen. 4.

en 5 – De fractie van de Bossche Groenen ziet voordelen in het bundelen van de backoffice en de vrijwilligerspool voor jongeren en de inzet van Cityboost. De fractie ziet graag een focus op doelgericht werken, zoals een vrijwilligerspool voor studenten of sporters. Er wordt gewezen op voorbeelden: young professionals kunnen zich pro bono inzetten voor maatschappelijke initiatieven via netwerken als De Nieuwe Gevers. Senioren kunnen hun bestuurlijke expertise aanbieden via de SESAM Academie. Dit zou nuttig kunnen zijn voor organisaties. 6. en 7 - De Bossche Groenen acht het van belang om een goed beeld van de stand van zaken te hebben en om nieuw onderzoek te gebruiken om perspectieven voor de toekomst te schetsen. 8. De fractie ziet graag een voorstel over de toekomst van het vrijwilligerswerk. De heer Van Rens (D66) constateert dat de samenleving verandert en daarmee ook het vrijwilligerswerk. Jongeren willen op een andere manier het vrijwilligerswerk uitvoeren: wat vrijer, meer op thema en zij willen niet direct een verbinding aangaan voor de langere termijn. Ook het opruimen van afval in de wijk of boodschappen doen voor de buren in coronatijd valt tegenwoordig onder vrijwilligerswerk. Spreker gaat in op de vragen uit voorliggende nota. 1.

D66 ziet dat het teruglopende vrijwilligersaantal een naderend urgent probleem is, maar vindt ook dat er aandacht is voor kansen richting de toekomst. 2. D66 vindt dat de rol van de gemeente vooral gericht moet zijn op het creëren van de bewustwording dat vrijwilligerswerk gedaan kan worden zowel in verenigingsverband, als individueel verband; verder denkt spreker aan het eventueel motiveren en waar nodig faciliteren. 3. Waardering en aanmoediging van vrijwilligers hoeft niet altijd de vorm van een cadeaubon te hebben. De intrinsieke motivatie is veel groter dan het eenmalig krijgen van een cadeaubon. 4. D66 ziet de bundeling van de backoffice en de vrijwilligerspool voor jongeren niet direct als een doel, maar meer als middel om het vrijwilligerswerk op peil te houden. Een op de drie Bosschenaren is vrijwilliger en dat vindt spreker een kengetal om trots op te zijn. 6. en 7 - D66 meent dat het goed is om nieuw onderzoek te doen. Het betrekken van Cityboost bij het activeren van jongeren kan bijdragen. Het gaat echter niet enkel om het activeren van jongeren, het gaat over de hele samenleving. 8. De fractie ziet een voorstel over een toekomst van het vrijwilligerswerk met belangstelling tegemoet. Wethouder Kâhya vindt het mooi dat het onderwerp vrijwilligerswerk wordt besproken in het Jaar van de Vrijwilliger.

In veranderende tijden en een veranderende samenleving, verandert ook het vrijwilligerswerk. De gemeente 's-Hertogenbosch kent meer dan 1.300 vrijwilligersorganisaties. In de coronacrisis, toen senioren hun vrijwilligerswerk niet konden doen, stonden heel veel jongeren in de gemeente op om dit werk over te nemen. 's-Hertogenbosch was dan ook een van de weinige gemeenten waar geen tekort was bij de Voedselbank. De gemeente ondersteunt vrijwilligers op twee verschillende manieren. In de inkoopopdracht basis is het een van de zeven deelopdrachten met vier pijlers: het werven van nieuwe vrijwilligers,

7

het faciliteren en ondersteunen van vrijwilligers en hun organisaties en het waarderen van de inzet van vrijwilligers. Dit doen Galant, Mooi zo Goed Zo en de gemeente op allerlei verschillende manieren. Cityboost is een project waarin jongeren hun eigen ideeën uitwerken en uitvoeren. Een van de mooie en onderbelichte aspecten van Cityboost is dat jongeren daarna uitstromen als vrijwilliger. Galant en 'S-PORT hebben veel voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd over de nieuwe Wet bestuur en toezicht rechtspersonen. De afdeling Sport heeft een team dat sportverenigingen ondersteunt in het verenigingsonderhoud. De suggestie om te kijken wat bij Movisie gebeurt, neemt de wethouder mee, ook in accountgesprekken met Farent. Richting de nieuwe inkoop is het van belang om te kijken hoe de opdracht wordt aangescherpt, ook op basis van wat er leeft bij vrijwilligers zelf. Hier wordt tevens regelmatig onderzoek naar gedaan, waarvan het laatste in 2020 door de afdeling Onderzoek & Statistiek. Daaruit blijkt dat vrijwilligers erg tevreden zijn over het aanbod. 4% ziet hier verbetering in. Ook dit wordt serieus genomen en hier wordt aan gewerkt. De heer Van Haren (VVD) erkent dat er, qua onderzoek, statistiek en vrijwilligerservaringsonderzoeken, reeds behoorlijk veel data beschikbaar zijn, maar is het vooral van belang meer kwalitatief inzicht te krijgen.

De VVD pleit er daarom voor dat bij een verzoek tot meer inzicht, dit per definitie gaat om kwalitatief inzicht. Mevrouw Lokhoff (SP) pleit ervoor dat de vrijwilliger wordt meegenomen in de opzet van een enquête. Spreekster vindt dat de vraagstelling in enquêtes niet voldoende vanuit het perspectief van de vrijwilliger is opgesteld. Veel gemeentelijke zaken worden afgewenteld op vrijwilligers, zoals bijvoorbeeld bij de wijkpleinen. Spreekster hoort graag hoe de wethouder hier tegenaan kijkt. Wethouder Kâhya geeft aan dat Galant ook onderzoek doet. De suggestie van de SP om een enquête te laten proeflezen door een aantal vrijwilligers, neemt de wethouder mee. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) pleit ervoor dat de ondersteuning door de gemeente beter wordt afgestemd op wat vrijwilligersorganisaties nodig hebben. Spreker ervaart persoonlijk dat het hieraan mankeert. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft met veel belangstelling de inbreng van de overige fracties gehoord. De problematiek richting toekomst wordt door alle fracties onderkend. Dit is echter niet aangehaald door de wethouder, die vooral sprak over wat er nú gebeurt. Er is door de fracties tal van accenten gelegd. Overwegend onderschrijven de meeste fracties de vragen die de initiatiefnemers in voorliggende nota hebben gesteld.

Het betrekken van vrijwilligers bij de opzet van een enquête, geldt voor álle enquêtes; dat de doelgroep wordt betrokken bij het opstellen van de enquête die voor de doelgroep is bedoeld, acht spreker een prima suggestie. Spreker is zelf betrokken geweest bij een particuliere organisatie die gesprekken voerde met vrijwilligersorganisaties en bedrijven. Op het maatschappelijk diner dat bij een instelling in de stad werd georganiseerd, kwam vraag en aanbod samen en zodoende kon op elkaar afgestemd worden. Dit is een idee dat in de samenleving kan ontstaan. De initiatiefnemers hebben voldoende input opgehaald en stellen aan de hand hiervan een motie op voor de komende raadsvergadering. De voorzitter concludeert dat er een initiatief zal komen dat als bespreekstuk voor de raadsvergadering wordt geagendeerd. 6.

De Bossche Inclusie Agenda De voorzitter licht toe dat de fractie van GroenLinks initiatiefnemer is van voorliggende discussienotitie, welke is opgesteld naar aanleiding van de raadsinformatiebrief Lokale Inclusie Agenda en woonwensenonderzoek voor inwoners met een beperking. De voorzitter geeft de heer Van Rosmalen het woord voor een toelichting op de discussienotitie. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) geeft aan dat de raad in maart 2020 vroeg om een inclusieagenda als hulpmiddel om in de gemeente 's-Hertogenbosch het VN-verdrag inzake de rechten van de mensen met een beperking op een goede manier te kunnen uitvoeren. Door deze wet wordt toegankelijkheid de norm en ontoegankelijkheid de uitzondering. Het gaat daarbij niet enkel

8

om de toegankelijkheid van gebouwen, informatie of communicatie, maar ook om toegankelijkheid van onderwijs, arbeid, wonen, mobiliteit, aanbod van goederen en diensten, zoals de horeca en winkels, of van het betalingsverkeer. GroenLinks is blij dat het college in overleg met het Gehandicapten Platform een agenda heeft opgesteld. Beleid dat ervoor zorgt dat mensen met een beperking kunnen meedoen is hard nodig. Dit blijkt bijvoorbeeld uit berichten in de media. Personen met een beperking komen financieel in de knel doordat ze meer zorgkosten hebben. Wanneer gemeenten besluiten om woningen met voorrang toe te wijzen aan beroepsgroepen waar een tekort aan bestaat – leraren, politieagenten, verpleegkundigen – heeft dit als onbedoeld gevolg dat het mensen met een beperking dupeert. Ze hebben vaak niet een dergelijke baan en komen nog verder achteraan in de rij te staan. Door de pandemie konden minder mensen vanuit de Participatiewet werken. Dit trof dus vooral mensen met een beperking. De inclusieagenda is een startdocument. Het biedt een goed begin om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking volwaardig kunnen meedoen. Om dit tot een succes te maken is volgens GroenLinks een aantal extra stappen nodig, welke beargumenteerd staan beschreven in voorliggende nota.

GroenLinks is benieuwd of andere fracties het hiermee eens zijn en naar het antwoord dat volgt op het drietal vragen dat gesteld wordt in de nota. Het is alleen al vanuit rechtvaardigheid zo dat de maatschappij zich moet inspannen dat iedereen kan meedoen. Volgens Ton Wilthagen, hoogleraar Arbeidsmarkt aan Tilburg University, zijn er veel mensen die op enige wijze kunnen en willen werken, maar noodgedwongen aan de kant blijven staan, terwijl er tegelijkertijd een tekort aan arbeidskrachten is. Mevrouw Van Gool (PvdA) is zeer verheugd dat 's-Hertogenbosch het onderwerp 'inclusie' op de agenda heeft gezet. Het wordt tijd om mooie en sociaal wenselijke woorden over inclusie om te zetten in daden, om een stad te zijn met altijd een inclusieve blik, waar iedereen thuishoort en zichzelf mag zijn en dat de stad er is voor eenieder, ongeacht geloof, kleur, geaardheid, achtergrond of genderidentiteit; dat iedereen er mag en kan zijn en dat de gemeente 's-Hertogenbosch hen een veilige haven biedt. De PvdA hoopt wel dat een brede of bredere Bossche inclusieagenda wordt nagestreefd en dat na deze eerste stap met het Gehandicapten Platform vanuit het VNverdrag, volgende stappen worden gezet. Het is noodzakelijk daaraan heel bewust te werken, omdat het niet vanzelfsprekend is. De fractie stelt kortom een brede inclusieagenda voor en is benieuwd hoe de overige fracties dit zien.

De PvdA reageert op de drie gestelde vragen in voorliggende nota. 1. Eigenaarschap en verantwoordelijkheid beginnen bij een regenboogstad voor alle mensen en kleuren onder die regenboog. De inclusieagenda moet breed uitgevoerd worden, ook voor de LHBTI-community, mensen van kleur et cetera. 2. Inclusie mag geen sociaal wenselijk thema of symboolpolitiek zijn. Het is van wezenlijk belang om iedereen een goede en veilige omgeving te bieden in de stad. 3. Structurele financiën om die brede Bossche inclusieagenda uit te voeren, is daarbij van belang. Anders blijft het bij symboolpolitiek. Mevrouw Lokhoff (SP) dankt GroenLinks voor voorliggende nota. De fractie ziet en hoort dat er momenteel te weinig rekening wordt gehouden met mensen die vragen om iets meer aandacht en inzet dan de gemiddelde inwoner. Vooral het wonen en deelnemen aan de arbeidsmarkt kan en moet beter worden, vindt de SP. Om dit tot stand te kunnen brengen, zal men ongeacht de politieke kleur meer samen moeten optrekken. De overheid heeft het VN-verdrag ondertekend en de uitvoering aan de gemeenten overgedragen, zonder hierbij voldoende budget mee te geven. De VNG zal actie moeten ontplooien zodat er meer geld beschikbaar komt. De Lokale Inclusie Agenda vormt een eerste stap. De raad zal ieder plan moeten toetsen aan de inclusieagenda.

De vraag is bijvoorbeeld hoe de inclusieagenda wordt meegenomen bij de bouw van nieuwe woningen. De flexwoningen en Tiny Houses zijn bijvoorbeeld niet altijd toegankelijk. De focuswoningen zijn wel toegankelijk, maar zeer verouderd. Wat betreft vervoersvergoedingen voor personen met een handicap zou er - volgens de SP meer empathie moeten komen. De SP stelt voor personen met een handicap één loket voor, waar zij met vragen terechtkunnen over wonen, zorg, werk en inkomen. Hierbij zouden ervaringsdeskundigen een grote inbreng kunnen hebben. De SP beantwoordt de drie vragen uit voorliggende nota instemmend. Aan vraag 3 zou de SP de wens willen toevoegen om de stichtingen die veel met vrijwilligers werken een ruimere subsidie te

9

geven en de nieuwe wet en regels toegankelijker te maken om een vrijwilligersvergoeding te kunnen betalen. De heer Van Haren (VVD) vindt het goed om stil te staan bij de positie van personen met een handicap nu de Lokale Inclusie Agenda er ligt. Zoals aangegeven tijdens de commissievergadering van april 2020, vindt de VVD het belangrijk dat integraal wordt gekeken naar de positie van deze groep en zo met maatwerk inzetten op het vergroten van de toegankelijkheid. De VVD is het met GroenLinks eens dat de uitvoering duidelijk belegd moet zijn en dat de tussentijdse evaluatie niet mag ontbreken. Een groot gevaar van ieder startdocument is dat het document als zodanig als resultaat wordt gezien in plaats van dat het een beginpunt vormt om zaken in de stad te veranderen. Tegelijkertijd benadrukt de VVD de wens van realisme. Het is een utopie dat alles toegankelijk gemaakt kan worden voor iedereen. Er zijn genoeg plekken en panden die zich daar niet voor lenen. De VVD juicht het toe als ondernemers, instellingen en de gemeente zelf inzetten op toegankelijkheid, maar ten aanzien van een motivatieplicht is de VVD terughoudend. Het risico dat in vraag 2 volgens de fractie terecht wordt genoemd, moet worden ondervangen door positief te stimuleren bij de uitvoering van de agenda. Hierbij horen soms financiële instrumenten, maar wel binnen bestaande financiële potjes.

Volgens de VVD bestaan er reeds voldoende budgettaire mogelijkheden, bijvoorbeeld in het kader van Positieve Gezondheid of via het Bosch Corona Herstelfonds. De fractie is benieuwd of indiener deze suggesties meeneemt. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) ondersteunt het belang van de inclusieagenda. De fractie is het eens met de drie vragen die in voorliggende nota worden gesteld. Het is mooi meegenomen wanneer het Bosch Corona Herstelfonds ingezet kan worden, maar op de langere termijn moet er een structureel bedrag worden begroot. De heer Van Genugten (CDA) zegt dat inclusie een uitgangspunt moet zijn. Het CDA is het eens met GroenLinks dat de inclusieagenda een startpunt is. Als voorbeeld noemt spreker dat de palen voor betaald parkeren niet midden op het trottoir geplaatst moeten worden. Alleen al wat vervoer betreft, ziet spreker veel verbetermogelijkheden op het gebied van toegankelijkheid. Vanaf heden zou bij elk plan altijd de 'inclusiebril' opgezet moeten worden. Het CDA is er ook voorstander van om een vinger aan de pols te houden middels een evaluatie. De vraag waar het eigenaarschap belegd zou moeten worden, is lastig. Het CDA acht het vooral van belang om als gemeente en betrokkenen elkaar te blijven aanspreken om de toegankelijkheid, inclusiviteit en gastvrijheid gestalte te geven.

Het CDA vraagt het college wanneer de reguliere middelen om de inclusieagenda te borgen niet toereikend zouden zijn. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) dankt de initiatiefnemer voor voorliggende nota. Het is een relevent onderwerp waar al vele jaren over wordt gesproken. Spreker verwijst naar pagina 9 van de inclusieagenda en citeert: "In 2024 is het actieplan 'de Brede Jongerenaanpak 16-27 jaar' van Weener XL klaar." Het vergt blijkbaar een aantal jaren. Spreker vraagt zich af waarom het niet sneller kan. Leefbaar 's-Hertogenbosch reageert op de gestelde vragen in voorliggende nota. 1. De fractie vindt dat het eigenaarschap duidelijk belegd moet worden. De fractie is ook voorstander van een tussentijdse evaluatie. 2. De fractie vindt het wenselijk om meer druk te zetten op de uitvoering van de inclusieagenda. 3. Financiën mogen geen belemmering zijn. Het budget moet uit het sociaal vierkant komen. De heer Van Rens (D66) vindt het van belang dat iedereen zich vrij voelt om mee te doen. Inclusie vormt hierbij een belangrijke pijler. D66 kan de eerste twee vragen van voorliggende nota onderschrijven. Het is goed om de vinger aan de pols te houden en de vrijblijvendheid te schrappen. Het is goed dat er budget is voor de uitvoering van de inclusieagenda, maar dit hoeft volgens D66 niet per se méér budget te zijn.

Er is wellicht ook ruimte in de reguliere budgetten, maar het kan ook gebeuren dankzij gebruik van boerenverstand, zoals het voorbeeld dat het CDA aanhaalde over het plaatsen van een paal midden op het trottoir. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) zegt dat de fractie de eerste vraag uit de discussienota onderschrijft.

10

Motivatie is belangrijk, maar niet elk historisch pand kan zodanig aangepast worden dat rolstoeltoegankelijkheid is geborgd. Het gaat daarnaast verder dan mensen met een handicap. Het gaat erom dat iedereen wordt geaccepteerd zoals hij is. Op het vlak van mentale gezondheid kan volgens gewoon ge-DREVEN nog wel een en ander verbeterd worden. De fractie vindt vraag 3 moeilijk te beantwoorden. Dit is iets wat duidelijk zal worden naarmate de uitvoering vordert. Mevrouw Van Heertum (De Bossche Groenen) vindt het goed dat de voornemens uit de inclusieagenda concreet en toetsbaar gemaakt worden middels de voorstellen van GroenLinks. De fractie van de Bossche Groenen reageert op de gestelde vragen uit de discussienota. 1. De fractie kan zich vinden in het voorstel om een evaluatie op te nemen en het eigenaarschap te beleggen. 2. De facto gaat het over alle publieke locaties, tenzij. De 'tenzij' zal gemotiveerd moeten kunnen worden. 3. Niet alles is op te lossen met 'snel geld'. De Bossche Groenen is er voorstander van om in beeld te krijgen voor welke leefgebieden een bijdrage uit het Bosch Corona Herstelfonds een verschil zou kunnen maken. Het kan relevant zijn voor het realiseren van digitale toegankelijkheid en woonzorg, maar misschien minder voor onderwijs- en vrijetijdsprojecten. De fractie van Bossche Groenen is benieuwd naar de geluiden vanuit de organisaties zelf.

De heer Gersjes (Bosch Belang) geeft aan dat in de raadsinformatiebrief al goede initiatieven worden benoemd. Wel zal goed moeten worden gekeken naar de praktijk, of iedereen inderdaad kan meedoen. Op een later moment, met de raadsinformatiebrief, het debat én de praktijk, zal meer gezegd kunnen worden over de daadwerkelijke invulling van de inclusieagenda. De heer Van Griensven (PVV) merkt op dat toegankelijkheid in sommige gevallen niet dwingend gemaakt kan worden, zoals bij historische panden in de binnenstad. Bij nieuwbouw zou dit wel verplicht kunnen worden gesteld, evenals bij nieuwe winkels. Wethouder Kâhya geeft aan dat de inclusieagenda tot stand is gekomen naar aanleiding van een motie vanuit de raad, waarna samen met het Gehandicapten Platform en ervaringsdeskundigen de agenda is samengesteld. De agenda is vijf jaar na inwerkingtreding van de wet waarbij het VN-verdrag werd geratificeerd, gepresenteerd. De inclusieagenda is, zoals verschillende fracties reeds aanhaalden, een startpunt. Inclusie en toegankelijkheid moeten op elk beleidsterrein en in elke portefeuille als uitgangspunt worden genomen. Dit behoeft geen apart budget. Daarnaast heeft de gemeenteraad op 16 juni jl.

een amendement aangenomen voor een impuls voor het Bosch Corona Herstelfonds om in de openbare ruimtes en wijken en buurten in het kader van gezondheid en gezondheidsbevordering te doen wat nodig is. Inclusie en toegankelijkheid is essentieel onderdeel van de gezondheidsaanpak. Of er structureel budget begroot moet worden voor dit onderwerp, moet wat de wethouder betreft meegenomen worden in de evaluatie en de uitvoering van de inclusieagenda. Mocht spreker constateren dat de gemeente financieel in de knel komt, dan zal hij de raad direct hierover informeren. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) merkt op dat niet alles per direct toegankelijk moet zijn. Wel is er soms meer mogelijk dan in eerste instantie lijkt. Spreker heeft gepleit voor de toegankelijkheid van het bordes en de hal van het stadhuis. Tot voor kort was dit niet mogelijk voor personen met een beperking. Door herhaaldelijk aandringen, bleek dat het wel degelijk mogelijk was om een aanpassing te doen, waardoor het stadhuis ook voor deze inwoners toegankelijk werd. Het uitgangspunt is daarom: toegankelijk, tenzij, en de tenzij moet gemotiveerd kunnen worden. De heer Van Haren (VVD) ziet een grijs gebied tussen vrijblijvendheid en verplichting. Dit blijkt uit het voorbeeld dat de heer Van Rosmalen aanhaalt.

De heer Van Rosmalen (GroenLinks) geeft voorts aan dat het niet de bedoeling is om grote budgetten te claimen, maar om aan te geven dat op elk beleidsterrein (kleine) budgetten zijn die nét dat duwtje kunnen geven om aanpassingen te doen richting toegankelijkheid.

11

Mevrouw Van Gool (PvdA) merkt op dat alleen wordt gesproken over inclusie en toegankelijkheid voor personen met een beperking. De PvdA pleit voor een brede inclusieagenda en is benieuwd naar de vervolgstappen. Mevrouw Lokhoff (SP) weet dat er in het verleden een speciaal budget was voor het aanpassen van woningen voor personen met een beperking. Spreekster informeert naar resterend budget. Wethouder Kâhya antwoordt dat dit een technische vraag is, die zal als zodanig beantwoord worden. De gemeenteraad heeft in het kader van het VN-verdrag gevraagd om een inclusieagenda, specifiek voor personen met een handicap. Er zijn allerlei activiteiten gestart, die breder georiënteerd zijn; initiatieven komen zowel vanuit de gemeente, als vanuit de samenleving. De gemeente 'sHertogenbosch wil op álle aspecten een inclusieve en gastvrije stad zijn. Mevrouw Van Gool (PvdA) zou de Lokale Inclusie Agenda liever inclusief maken. Wethouder Kâhya geeft aan dat de opdracht van de raad specifiek was gericht op personen met een handicap. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) is blij met de inbreng van de overige fracties en zal aan de hand hiervan een motie opstellen voor de aankomende raadsvergadering. De voorzitter concludeert dat het voorstel als bespreekstuk in de raadsvergadering wordt geagendeerd. 7.

Werkplanning commissie Sociaal De voorzitter geeft aan dat op 17 september a.s. een bijeenkomst staat gepland over de doordecentralisatie Beschermd Wonen. De voorzitter geeft het woord aan de voorzitter van de werkgroep Sociaal Domein. De heer Van Rosmalen zegt dat het presidium heeft besloten dit agendapunt te agenderen voor Informeren & Ontmoeten op 20 september a.s. Daarmee komt de bijeenkomst van 17 september te vervallen.

8.

Rondvraag en afsluiting De voorzitter wijst op het rondvraagpunt over de Bossche Kleding- en Speelgoedbank. Dit punt wordt voorgelegd door de PvdA, De Bossche Groenen en gewoon ge-DREVEN. De voorzitter geeft het woord aan mevrouw Coense voor een toelichting op het punt. Mevrouw Coense (PvdA) licht toe dat deze vraag is ingediend vanwege het feit dat de Bossche Kleding- en Speelgoedbank over een paar dagen zijn pand moet verlaten. De gesprekken over een nieuw onderkomen, zijn op niets uitgelopen. De Kleding- en Speelgoedbank is een groot goed voor 's-Hertogenbosch. Farent en de wijkpleinen maken hier gebruik van en wijkteams geven vouchers uit om een kledingpakket op te halen of speelgoed voor verjaardagen. Veel mensen weten de bank te vinden. De volgende vragen wordt aan het college voorgelegd: 1. Is het college van mening dat de Kleding- en Speelgoedbank een bijzonder waardevolle partner is in het verlichten van de noden van inwoners in armoede? 2. Zo ja, deelt het college de mening dat het initiatief behouden moet blijven voor de gemeente 's-Hertogenbosch? 3. Klopt de berichtgeving dat het college van mening is dat het Cementrum niet geschikt is? Zo ja, waarom niet? 4. Welke inspanningen worden er momenteel door het college gedaan om de Kleding- en Speelgoedbank aan een alternatieve locatie te helpen? 5.

Bestaat er zicht op een plek voor de Kleding- en Speelgoedbank die ook voor een langere periode is? Wethouder Kâhya voort op dit punt tevens het woord voor de portefeuillehouders armoedebeleid en maatschappelijk vastgoed. De schriftelijke vragen zullen zo snel mogelijk worden beantwoord. In juli 2021 heeft de gemeenteraad het aanvalsplan vastgesteld met de titel 'Den Bosch Schuldenvrij 2022 Voortvarend Ver-

12

der'. Hiermee wordt het aanbod voor inwoners in armoede bestendigd. Dit gebeurt in samenwerking met vele professionals, maatschappelijke organisaties en vrijwilligers. De wethouder geeft antwoord op de gestelde vragen. 1. Er zijn veel goede initiatieven en organisaties die actief hulp en ondersteuning bieden aan inwoners met een laag inkomen. De Kleding- en Speelgoedbank – die overigens zeer nauw samenwerkt met de tweedehandskledingzaak IngeDinge – is een van de vele vrijwillige initiatieven in de gemeente 's-Hertogenbosch die de gemeente een warm hart toedraagt. Op dit moment werkt de kledingbank samen met een commerciële partner, de tweedehandskledingzaak. Eén dag per week is gereserveerd voor de uitgifte van kleding aan inwoners met een laag inkomen. Op de overige dagen is de winkel geopend voor de verkoop van tweedehandskleding. Het zoeken naar een nieuwe locatie voor een commerciële winkel is geen taak van de gemeente. Omdat de Kleding- en Speelgoedbank wel een warm hart wordt toegedragen door de gemeente, helpt de gemeente hen in hun zoektocht naar een nieuw onderkomen. 2. In de gemeente 's-Hertogenbosch is een groot aanbod van initiatieven voor inwoners die in armoede leven.

Zo zijn er meerdere organisaties, naast de Kleding- en Speelgoedbank, die kleding en/of speelgoed al dan niet gratis verstrekken aan inwoners die in armoede leven, zoals de Vincentiusvereniging, Stichting Loods, Warm Buffet, de Doorgeefwinkel en Quiet Den Bosch. Sinds het voorjaar van 2021 is er contact met de initiatiefnemers, enerzijds om een bijdrage te leveren aan de zoektocht naar een alternatieve locatie en anderzijds ook om hen aan te moedigen contact en aansluiting te zoeken bij het Netwerk tegen Armoede, Quiet Den Bosch en de kringloopwinkels, zoals Loods en Doorgeefwinkel West. 3. Voor het Cementrum zijn naast de Kleding- en Speelgoedbank ook andere maatschappelijke ruimtevragers voor een tijdelijk gebruik van het pand. Tijdelijk, omdat deze locatie ook deel uitmaakt van een grotere gebiedsontwikkeling. Op dit moment onderzoekt de gemeente wie deze tijdelijke ruimte zouden kunnen gebruiken. Het college hoopt dat dit snel duidelijk kan worden. De Kleding- en Speelgoedbank heeft voor het opslaan van zijn spullen ruimte gevonden in 's-Hertogenbosch. 4. Zoals gezegd, is de gemeente met de initiatiefnemers in contact. 5. In het vastgoed van de gemeente zit geen geschikte locatie voor de Kleding- en Speelgoedbank, behalve Cementrum, waarvoor nu wordt onderzocht of dit passend zal zijn of niet.

Daarbij wordt ook gekeken naar de andere maatschappelijke organisaties die om ruimte vragen. Mevrouw Lokhoff (SP) wijst erop dat het Netwerk tegen Armoede tegenwoordig een andere naam heeft, namelijk STA: 's-Hertogenbosch Tegen Armoede. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) vraagt waarom niet nadrukkelijk naar andere mogelijkheden wordt gekeken, naast het Cementrum. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat de inspreker namens de Kleding- en Speelgoedbank bij Informeren & Ontmoeten aangaf geen contact te hebben met degenen van de afdeling inzake het armoedebeleid. Spreker vraagt waar de regie ligt voor de Kleding- en Speelgoedbank. Mevrouw Van Heertum (De Bossche Groenen) merkt op dat er een directe samenwerking is tussen de Kleding- en Speelgoedbank en bijvoorbeeld de Voedselbank. De inspreker namens de Kleding- en Speelgoedbank bij Informeren & Ontmoeten gaf aan dat de wens om in het Cementrum aan te sluiten, nog steeds aanwezig is. De fractie hoort graag iets meer over de mogelijkheden om de Kleding- en Speelgoedbank als maatschappelijk partner te overwegen in het Cementrum. Mevrouw Coense (PvdA) wijst op de termijn van zeven dagen voordat de Kleding- en Speelgoedbank het pand moet verlaten. De situatie is urgent. Wethouder Kâhya wijst er nogmaals op dat hij niet de portefeuillehouder is en dat hij daardoor niet alle details paraat heeft.

Bij STA en aangesloten initiatieven, zoals Stichting Loods, bestaan ook mogelijkheden wat betreft kleding en speelgoed. De Kleding- en Speelgoedbank ontvangt geen subsidie vanuit de gemeente. Er is dus ook geen directe relatie. Omdat de gemeente de Kleding- en Speelgoedbank wel een warm hart toedraagt, is de gemeente al enige tijd in gesprek om samen te kijken naar ge-

13

schikte locaties. Er is wel degelijk gekeken naar verschillende plekken, maar deze bleken niet geschikt te zijn. Er wordt nu onderzocht wat mogelijk is in het Cementrum. Zodra hierover meer duidelijk bestaat, wordt de raad daarover geïnformeerd. De voorzitter sluit de vergadering om 21.16 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Sociaal van 29 september 2021.

De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, mw. drs. J. Hendrickx

14