Verslag I&O 10 januari 2023 - Design Museum - Dhr. L. de Waard - Mw. J. Schoormans, dhr. E. Kamerbeek, dhr. en mw. Bouwmans, mw. R. Smit, dhr. A. Bijl

Raadsavond Informeren en Ontmoeten Datum:

10 januari 2023

Locatie:

Bestuurscentrum, Raadzaal

Voorzitter:

A.C. van Silfhout

Secretaris:

E. Kerkhoff

Insprekers:

dhr. L. de Waard, mw. J. Schoormans dhr. E.J. Kamerbeek, dhr. M. Bouwmans, mw. L. Bouwmans, mw. R. Smit, dhr. A. Bijl, mw.

Onderwerp: Herhuisvesting Designmuseum Inspreker, de heer De Waard is een Bossche maker en kunstliefhebber en hij verwacht meer van een Cultuurstad van het Zuiden dan alleen een theater, Jeroen Bosch en musea, namelijk voldoende atelierruimte, laagdrempelige podia voor pop en toneel, zodat makers voldoende reden hebben om niet massaal naar de Randstad te trekken. Er is € 43 miljoen beschikbaar voor een nieuw Designmuseum en daarvoor kunnen heel veel andere dingen op het gebied van kunst en cultuur worden gedaan, er kunnen veel culturele zaadjes worden geplant zodat er over tien jaar een bloemenveld is dat zijn weerga niet kent. Er kan bijvoorbeeld geld worden geïnvesteerd in jonge makers, docenten, speelplekken, werkbeurzen, toegankelijk muziekonderwijs voor kinderen, repetitieruimtes, plekken voor kruisbestuiving, de doorontwikkeling van Sluis 0, het openhouden van het werkwarenhuis of het betaalbaar houden van de ateliers in Willem Twee en de Gruyterfabriek. Toen de gemeente een collega-maker vroeg om een initiatief voor jonge makers te ontwikkelen werd ook al snel gevraagd of dat geld moest kosten, terwijl wel € 43 miljoen voor een Designmuseum wordt uitgetrokken. Er wordt gezegd dat zo'n museum zorgt voor meer toeloop naar de stad, maar kunstliefhebbers vinden het huidige museumkwartier erg praktisch.

Het Jeroen Boschjaar was indrukwekkend en succesvol maar de Bossche makers hadden daar niets aan. De wethouder van Cultuur is van een partij met hart voor de kunstsector en dat schept verwachtingen, in Den Bosch is zo veel mogelijk, maar er is nu te weinig voor een stad die zich cultuurstad noemt. Als daar geen geld voor is dan legt hij zich daarbij neer en dan moet de slogan Cultuurstad van het Zuiden verdwijnen, maar als er € 43 miljoen beschikbaar is, is de vraag relevant wat Den Bosch wil neerzetten en wil uitdragen richting jonge en gevestigde makers die zich afvragen of ze hier een toekomst hebben en of Den Bosch zich wil richten op vooroplopen en op de toekomst of geld wil pompen in prestigieuze gebouwen en toeristische attracties. Mevrouw Den Otter (De Bossche Groenen) vraagt wat de gevolgen zijn als het geld naar stenen en niet naar de Bossche makers gaat. De heer De Waard denkt dat makers uiteindelijk weggaan als Den Bosch geld in grote prestigieuze projecten blijft steken en intussen makers uit ateliers moeten omdat ze die niet meer kunnen betalen en er geen betaalbaar muziekonderwijs en nauwelijks laagdrempelige podia zijn. Hij vindt de talentvolle makers de basis van een cultuurstad en die moeten worden behouden.

De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de makers merken dat er in Den Bosch een Designmuseum is, of dat toegevoegde waarde heeft en als dat zo is of dit € 43 miljoen waard is. De heer De Waard ziet in het Designmuseum vooral werk van gevestigde makers. Musea brengen een stad tot bloei, maar een jonge maker heeft veel meer aan bijvoorbeeld een laagdrempelige expositieruimte.

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt wat Den Bosch moet doen om wel een cultuurstad te zijn. De heer De Waard vindt dat een stad eerst een cultuurstad moet zijn en zich daarna pas zo mag noemen. Den Bosch investeert te weinig in kunst en cultuur om zich Cultuurstad van het Zuiden te mogen noemen. Inspreker, mevrouw Schoormans spreekt in namens de wijkraad Binnenstad en BLB en kan zich vinden in het betoog van de vorige spreker. Ze stelde zich daarbij voor wat er gebeurt als een bewoner van het Citadelhofje in de krant leest dat hier een Designmuseum komt omdat dit een brug slaat naar de Tramkade, die zal denken 'ik woon hier toch veilig en samen?' In het bestuursakkoord staat dat er een programma van eisen en een solide businesscase moet komen, maar om € 43 miljoen terug te verdienen moeten wel erg veel koffie en kaartjes worden verkocht. In het coalitieakkoord staat 'Den Bosch is er voor iedereen, we hebben een sociale structuur en gelijke kansen', maar ze vindt dat dit niet klopt omdat iemand die in een sociale huurwoning woont plaats moet maken voor een Designmuseum terwijl er al een museumkwartier is. Zo mag niet met de bewoners worden omgegaan. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of ook is gesproken met de bewoners die hun huis uit moeten. Mevrouw Schoormans vindt het niet de taak van de wijkraad om met de bewoners over alternatieven te praten.

In het algemeen mag niet zo met bewoners worden omgegaan, die moeten dit niet uit de krant vernemen en zeker de bewoners van zo'n hofje waar mensen al jaren met veel plezier wonen niet. De heer Van Hasselt (SP) vraagt hoe mevrouw Schoormans kijkt naar het historische karakter van de bestaande huisjes. Mevrouw Schoormans vindt deze prachtig, maar het gaat haar vooral om het persoonlijke leed. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de wijkraad wel contact met de woningbouwcorporatie over dit onderwerp heeft gehad. Mevrouw Schoormans moet het antwoord op deze vraag schuldig blijven. Mevrouw Van Zaalen (CDA) vraagt of mevrouw Schoormans weet dat er in dit gebied 185 woningen bij komen. Mevrouw Schoormans is daar niet van op de hoogte. Ze vindt het een probleem dat geen rekening wordt gehouden met het feit dat de sociale cohesie verdwijnt als bestaande woningen verdwijnen. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of er contact met de wijkraad is geweest over het plan voor het Designmuseum. Mevrouw Schoormans geeft aan dat hierover geen overleg met de wijkraad is geweest. De heer Van Haren (VVD) vraagt of de Citadelhof binnen het gebied van de BLB valt. Mevrouw Schoormans antwoordt dat dit aan de rand van de binnenstad ligt. Inspreker, de heer Kamerbeek is gastcurator van Manifestations van de Dutch Design Week.

Er zou een nieuwe vleugel in het Designmuseum nodig zijn voor de 250 door de JK Art Foundation aan het Noordbrabants Museum geschonken werken en daarom zijn er plannen gemaakt om

het Designmuseum versneld te verplaatsen. Het gaat echter, ook volgens de Volkskrant, niet om erg bijzondere werken en deze collectie trok in het Brabantse museum weinig bezoekers. Hij vraagt zich daarom af of een nieuw Designmuseum wel nodig is. In het museumkwartier bestaat nu synergie tussen het huidige Designmuseum en het Noordbrabants Museum en de daar aanwezige horeca en de bewaking worden gedeeld. Bovendien zouden voor de verplaatsing van het Designmuseum huizen moeten worden gesloopt. Hij wil de huidige situatie daarom behouden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Kamerbeek ideeën heeft over hoe de collectie ook gepresenteerd kan worden. De heer Kamerbeek benadrukt dat de collectie voor 25 jaar in bruikleen is gegeven en dat de familie Koster de collectie daarna mogelijk terug wil. Momenteel worden de topstukken in het Noordbrabants Museum tegenover de huidige collectie getoond en een andere mogelijkheid is om prints van de collectie op treinen aan te brengen of in buurthuizen op te hangen om zo mensen naar het museum te trekken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of er in het werkveld van de heer Kamerbeek ook ophef over het nieuwe Designmuseum is. De heer Kamerbeek geeft aan dat het nieuwe Designmuseum ook in zijn werkveld als een verrassing kwam. Insprekers, mevrouw Bouwmans en de heer Bouwmans spreken in namens het Citadelhofje.

Op 15 december 2022 ontvingen de bewoners van het Citadelhofje een brief waarin stond dat de gemeenteraad op korte termijn een besluit neemt over de verhuizing van het Designmuseum naar deze plek, maar dat nog onduidelijk is wat dit voor de huidige bewoners betekent. In diezelfde week vernamen de bewoners uit verschillende media dat de verhuizing van het museum al lang en breed beklonken was en dat hun geliefde hofje, hun thuis, daarvoor zou moeten wijken. Het Citadelhofje bestaat al meer dan 100 jaar, er is een groot tekort aan woningen in Den Bosch en ze vraagt zich af of er echt geen andere locatie voor het Designmuseum kan worden gevonden. Verder is de vraag waarom de bewoners niets is gevraagd. In de brief van de gemeente werden de bewoners uitgenodigd voor een inloopbijeenkomst in februari 2023, maar dat heeft geen zin als de raad al in januari 2023 een besluit gaat nemen. Ze begrijpt dat de gemeenteraad soms tegenstrijdige belangen moet afwegen en dat een goed besluit voor de een verkeerd besluit voor een ander kan zijn, maar de raadsleden zijn volksvertegenwoordigers en het gaat hier om meer dan het afwegen van belangen. Het gaat over echte mensen, Bosschenaren die soms hun hele leven al in het Citadelhofje wonen en die nu bang zijn om hun thuis kwijt te raken.

Haar broer kreeg 4,5 jaar geleden de diagnose hersenkanker en na twee hersenoperaties en chemokuren woont hij nog steeds zelfstandig in zijn mooie huisje op de Citadellaan omdat zijn familie en beste vrienden letterlijk om de hoek wonen en hij bovendien lieve buren heeft die voor hem klaar staan als dat nodig is. Het is een prachtig hofje waar mensen naar elkaar omkijken en waar meerdere mensen ondanks hun verschillende beperkingen kunnen blijven wonen omdat de buren elkaar helpen. Het historische Citadelhofje is meer dan een paar mooie huisjes bij elkaar. Er wonen vijftien gezinnen die hier hun thuis hebben, het is een prachtig stukje Den Bosch, een samenleving op zich en ze roept de gemeenteraad op ervoor te zorgen dat deze bewoners hun huis niet kwijtraken. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) bedankt mevrouw Bouwmans voor haar verhaal. De heer Van Haren (VVD) vraagt of de heer Bouwmans weet dat al drie jaar geleden is besloten om het Citadelhofje te herontwikkelen. De heer Bouwmans is op de hoogte van het feit dat de gemeente Den Bosch plannen voor het Citadelhofje heeft.

Mevrouw Bouwmans vult aan dat nooit eerder is aangegeven dat het hofje zou worden gesloopt. De heer Van Hattem (PVV) vraagt naar de kwaliteit van de woningen in het Citadelhofje. De heer Bouwmans antwoordt dat de woningen in goede staat zijn. De heer Van Hasselt (SP) vraagt wat het perspectief van de heer Bouwmans is als hij uit het Citadelhofje weg moet. De heer Bouwmans geeft aan dat de bewoners van het Citadelhofje een soort familie zijn en dat iedereen in deze buurt elkaar helpt. Mevrouw Bouwmans vult aan dat de gemeente en de woningbouwcorporatie niet over een perspectief hebben gesproken. Mevrouw Van Zaalen (CDA) vraagt of er intussen een gesprek tussen de gemeente en de bewoners is gepland en of de bewoners dit zouden willen. De heer Bouwmans antwoord dat er geen gesprek heeft plaatsgevonden en dat alle vijftien huishoudens graag met de gemeente in gesprek willen, zij willen gehoord en gezien worden. Mevrouw Den Otter (De Bossche Groenen) vraagt wat de gemeente op dit moment voor de bewoners zou kunnen doen. De heer Bouwmans wil dat de gemeente sowieso beter gaat communiceren. Mevrouw Bouwmans vindt het vreemd dat er tot nu geen contact met de bewoners is opgenomen. Het is logisch dat er op zijn minst een gesprek komt. Inspreker, mevrouw Smit spreekt in namens de Klimaatcoalitie en ze vraagt de plannen voor het Designmuseum en de Bossche Stadsdelta te herzien.

Het was een horrorwinter met een eerste week van januari die nog nooit zo warm was, maar Den Bosch investeert in een nieuw museum waardoor nog meer uitstoot van stikstof en broeikasgassen ontstaat in plaats van in duurzame energie en sociale woningbouw. Daarnaast moeten in een tijd van woningnood voor dit museum sociale woningen worden gesloopt. De huidige locatie van het Designmuseum is prima, bezoekers kunnen van het ene naar het andere museum, er is goede horeca en met de geschonken collectie kunnen ook wisselexposities worden ingericht. Ze vraagt zich af of de gemeentelijke bestuurders het sinterklaastienpuntenplan van de Klimaatcoalitie wel hebben gelezen. Ook de plannen voor de Bossche Stadsdelta zijn een klap in het gezicht van de Klimaatcoalitie omdat hiermee geld over de balk wordt gesmeten, er nog meer stikstof en broeikasgassen worden uitgestoten en daar weinig sociale woningbouw komt. Ze vindt dat dit niet kan omdat de aarde zich in een gezondheidscrisis bevindt. De aarde heeft altijd voor de mensen gezorgd, nu moeten de mensen voor de aarde zorgen en die heeft vooral rust nodig en geen luxe bouwactiviteiten. Inspreker, de heer Bijl spreekt in namens de Bossche Milieugroep. Hij vergelijkt de temperatuur op aarde met de temperatuur van het menselijk lichaam.

De temperatuur op aarde is inmiddels met 1,1°C gestegen en dat is veel, als een mens 1,1°C verhoging heeft, voelt hij zich niet lekker. Dat geldt ook voor de aarde, het is heter, droger, natter, het stormt, er sterft meer, er is sprake van verzuring en ontdooiing en de gletsjers verdwijnen. De aarde stevent nu af op 2,7°C opwarming en dat zou voor het menselijk lichaam 39,7°C koorts betekenen, dan is iemand echt ziek. In 2020 stootte de gemeente Den Bosch ongeveer 831 miljoen kilo broeikasgassen uit, gedeeld door 160.000 bewoners is dat ruim 5300 kilo broeikasgassen per Bosschenaar per jaar. Dit onzichtbare broeikasgas zorgt voor de koorts van de aarde, voor een ziekelijke aarde.

De afvalstoffendienst haalt dat broeikasgas niet op en neemt het ook niet op in het jaarverslag, maar dat zou wel moeten omdat dit ook afval is. De afvalstoffendienst verzamelt wel ongeveer 500 kilo aan huishoudelijk afval per persoon en er wordt dus ruim tienmaal zo veel aan broeikasgassen de atmosfeer ingepompt dan er per persoon aan afval naar de afvalstoffendienst gaat. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt wat de aarde aan uitstoot kan hebben. De heer Bijl geeft aan dat de voorspelling van 2,7°C opwarming van de aarde meer is dan de 1,5°C die in 2015 in Parijs is afgesproken. Daarom moet alles uit de kast worden getrokken om ervoor te zorgen dat er niet meer fossiele brandstof wordt gebruikt en er niet meer methaangas wordt uitgestoten. Dat betekent ook dat er geen grootse plannen zoals de Bossche Stadsdelta en een nieuw Designmuseum moeten worden ontwikkeld. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt welke maatregelen uit het tienpuntenplan prioriteit hebben als er € 45 miljoen beschikbaar is. De heer Bijl geeft aan dat wethouder Van der Geld alleen maar meer onderzoek wil doen terwijl er best mogelijkheden zijn om de broeigasemissie te verlagen, bijvoorbeeld door het eerlijke verhaal dat de situatie dramatisch is te vertellen.