Verslag Commissie Sociaal 30 10 2024 (vastgesteld)

De heer Van Genugten (CDA) merkt op dat Stichting Leergeld twee jaar incidentele middelen van het rijk heeft ontvangen. In 2023 heeft het college de bijdrage verdubbeld en ook in 2025 wordt de bijdrage verhoogd. De heer Van Silfhout (Volt) erkent dat de structurele bijdrage verhoogd is. Er is echter incidenteel geld weggevallen, waardoor Stichting Leergeld haar ambities niet kan uitvoeren. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of Volt wil meedoen als Leefbaar ’sHertogenbosch voorstelt om het budget van De Bossche Zomer te bestemmen voor armoedebestrijding. De heer Van Silfhout (Volt) zou liever het cultuurgeld beschikbaar houden voor investeringen in cultuur. Volt wil wel samen kijken waar het geld vandaan gehaald kan worden. Tot slot vindt Volt dat de bijstandsnorm naar boven moet worden bijgesteld. De voorzitter geeft het college de gelegenheid om te reageren op alle vragen uit de eerste termijn. Reactie college Wethouder Van der Geld zegt dat het onmogelijk is om alle tijdelijke budgetten van het rijk om te zetten in structurele budgetten. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) veronderstelt dat dit politieke keuzes zijn. De raad bepaalt toch waaraan het gemeentelijke budget wordt besteed? Wethouder Van der Geld bevestigt dit, maar het is niet haalbaar om alle incidentele budgetten van het rijk te vervangen door structurele budgetten van de gemeente.

Gevraagd werd hoe het vervolgproces van het Design Museum eruitziet. Het college zal een raadsinformatiebrief sturen over de huidige stand van zaken en het vervolgproces. Het gesprek over de inhoudelijke ambitie van het Design Museum moet nog gevoerd worden. Daarbij zal het ook gaan over de exploitatie. De heer Van Haren (VVD) vraagt wanneer de raad deze discussie kan verwachten. Wethouder Van der Geld antwoordt dat dit naar verwachting in Q1 van 2025 zal zijn. In het Rekenkamerrapport wordt gevraagd om diverse varianten voor het Design Museum. Het college gaat dus geen kant-en-klaar plan opstellen, zoals De Bossche Groenen voorstelde, maar zal de raad diverse opties voorleggen.

17

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of het huidige bezoekersaantal van het Design Museum de basis vormt voor de exploitatieberekening. Wethouder Van der Geld antwoordt dat een van de belangrijkste uitgangspunten is dat het Design Museum een trekker wordt aan de overzijde van de Dieze. Over de vraag of er wordt uitgegaan van het huidige bezoekersaantal of dat de ambitie vergroot wordt, moet nog gediscussieerd worden in de raad. Vervolgens kan een financieel plaatje worden opgesteld. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of het gebouw multifunctioneel wordt ingericht, zodat er een plan b mogelijk is als het museum toch minder bezoekers trekt dan gehoopt. Wethouder Van der Geld antwoordt dat er met veel varianten rekening wordt gehouden, maar nog niet met een plan waarin het museum omgekat kan worden tot een andere voorziening. Vooralsnog wordt geprobeerd om gewoon een goed exploitabel museum te maken. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) adviseert om nu al wel na te denken over de lange termijn, zodat het niet nodig is om het gebouw voor veel geld te verbouwen als het anders loopt met het museum dan nu verwacht wordt. Wethouder Van der Geld stelt dat dit raakt aan de vraag wat voor soort museum men wil en hoe flexibel het concept moet worden.

De heer Van Hattem (PVV) stelt dat het museum een publiekstrekker moet worden en dat het een sluitende exploitatie moet hebben. Hij vraagt of de groei van publiek al wordt meegenomen in het sluitend maken van de exploitatie. Volgens wethouder Van der Geld is het nog niet zover. Een uitgangspunt is om een groeiend publiek te trekken. Er zijn echter nog veel variabelen, waarover nog niet besloten is. De heer Van Hattem (PVV) vindt het goed dat de raad diverse scenario’s voorgelegd krijgt. Hij vraagt of de wethouder hem kan verzekeren dat hij zich niet rijk gaat rekenen door uit te gaan van grote aantallen bezoekers. Wethouder Van der Geld zegt altijd uit te gaan van onderbouwde cijfers. Er zijn wel degelijk varianten die uitgaan van grotere aantallen bezoekers, maar die zijn onderbouwd met onderzoeken en adviezen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of in het onderzoek ook de huidige synergievoordelen worden betrokken, omdat het Design Museum nu gekoppeld is aan het Noordbrabants Museum. Wethouder Van der Geld erkent dat dit synergievoordeel wegvalt. De VVD vroeg om het onderzoek te herhalen naar horecamogelijkheden voor het theater. Dat is mogelijk, want het onderzoek is inmiddels verouderd. Wel probeert het college zo snel mogelijk tot afspraken te komen met het theater. Een nieuw onderzoek kost extra tijd.

De heer Van Haren (VVD) zegt dat de VVD graag snel een strategisch exploitatieplan ziet en dat een dergelijk onderzoek ook daarna kan worden uitgevoerd. Wethouder Van der Geld reageert dat het college eind december 2024 het strategisch plan van het theater verwacht. Daarin zijn voorstellen verwerkt om de exploitatie te verbeteren. Een debat hierover in de raad zou in Q1 van 2025 kunnen worden geagendeerd. De Bossche Groenen vroeg naar de aanbesteding van het atelierbeleid. Voor 1 december 2024 wordt een raadsinformatiebrief hierover gestuurd. Voorgesteld werd om leegstaande gebouwen te gebruiken voor makers. Diverse fracties hebben voorgesteld om het Weener XL-gebouw hiervoor te benutten. Het college probeert leegstand te voorkomen en vestigt op meerdere plekken kunstenaars, maar de vraag blijft groot. D66 vroeg naar De Bossche Zomer. In de begroting wordt nog gesproken over De Bossche Zomer. In december 2024 wordt een raadsvoorstel gepresenteerd over het cultureel

18

wijkenprogramma. Daarna krijgt de begrotingspost ook een andere naam, mits de raad akkoord gaat met het voorstel. De nachtburgemeesters hebben interviews gehouden en de hogeschool heeft een behoeftenonderzoek uitgevoerd. Beide zullen als input worden gebruikt om een visie op het nachtleven in Den Bosch op te stellen. Volt vroeg naar de voortzetting van ‘Buurt naar het museum’. Dat is een mooi project dat geëvalueerd moet worden, voordat erover besloten kan worden. De heer Van Silfhout (Volt) merkt op dat er nu al in de begroting wordt aangegeven dat er geen financiële ruimte meer is voor het project ‘Buurt naar het museum’. Het potje is dus al leeg, voordat de raad een besluit kan nemen over het wel of niet voortzetten. Volt zou graag budget vrijspelen om de periode te overbruggen tot aan de besluitvorming. Volgens wethouder Van der Geld gebeurt het vaker dat er een gat valt tussen het aflopen van een pilot en een definitief project. Hij deelt wel de zorg met Volt, maar wijst ook op precedentwerking. Als de gemeente bij elke pilot al geld reserveert voor een eventueel vervolg, leidt dat tot een overkill aan budgetvragen. Wethouder Roy Geers ziet uit naar de discussienotitie die werd aangekondigd over de verdeling van het wijk- en dorpsbudget. Voor de subsidieregelingen zal het college een stap zetten voor wat betreft het burgerberaad.

De heer Van Haren (VVD) vraagt op welke subsidieregelingen de wethouder doelt. Wethouder Roy Geers antwoordt dat hij verwijst naar de discussienotitie die de VVD-fractie heeft aangekondigd. Gevraagd werd naar de geplande verbouwing van PERRON-3. De planvorming is gedaan in overleg met de stichting PERRON-3 en de huurders. Doel is een efficiënter gebruik van de ruimten. Binnen twee weken zal de commissie een terugkoppeling van dit overleg krijgen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) had opgemerkt dat PERRON-3 in de begroting een sociaal-culturele onderneming wordt genoemd en geen stichting. Dat lijkt hem een wezenlijk verschil. Wethouder Roy Geers antwoordt dat PERRON-3 als sociaal-cultureel centrum wordt beschouwd. Uiteraard wordt er wel gekeken hoe het gebruik zo efficiënt mogelijk kan worden ingevuld. Er zijn diverse vragen gesteld over dieren bij evenementen. Deze vragen passen meer in de commissie Bedrijvigheid. Mevrouw Van Diejen (PvdD) had vooraf met de griffie besproken dat de vragen in deze commissie thuishoren. Wethouder Roy Geers antwoordt dat het college bezig is met nieuw evenementenbeleid. Hij stelt voor om daarbij de vragen verder af te handelen. Mevrouw Van Diejen (PvdD) vraagt wanneer de raad hiervoor een voorstel kan verwachten. De PvdD wil graag voor 2026 geregeld hebben dat dieren niet bij evenementen worden ingezet.

Wethouder Roy Geers antwoordt dat begin 2025 een discussienotitie zal worden gepresenteerd als input voor het evenementenbeleid. Mevrouw Van Diejen (PvdD) zou desondanks graag een reactie van de wethouder horen op haar vragen. Wethouder Roy Geers antwoordt dat de NVWA toezichthouder is op het gebied van dierenwelzijn en dat het verder aan de raad is om een standpunt te vormen over de inzet van dieren bij evenementen. Het laatste punt betreft twee opmerkingen van de PVV over de Gestelse buurt. Aangegeven werd dat er geen buurthuis meer is in deze buurt, terwijl met de BBS al tien jaar een locatie wordt benut waar buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten. Daarnaast fungeert buurthuisje De Guido als huiskamer voor de wijk en zijn er nog twee plekken waar inwoners van de Gestelse buurt

19

elkaar kunnen spreken. Verder is er een mooi buurtfeest in de Gestelse buurt georganiseerd door de bewoners. Daar was iedereen welkom. Het was een multicultureel feest met veel gezelligheid. Wethouder Vermin dankt de commissie voor de positieve woorden over jeugd, onderwijs, gezondheid en kansengelijkheid. Er werden ook zorgen geuit over bijvoorbeeld jongeren die geen aansluiting bij het regulier onderwijs kunnen vinden. Gisteren heeft hij voor deze jongeren Digibende mogen openen. Gewoon ge-DREVEN vroeg om bij de verbouwing van het Stadshart rekening te houden met de verkeersveiligheid. Tot op zekere hoogte kan hier rekening mee worden gehouden, maar de mogelijkheden zijn beperkt. Ook duurt het nog even voordat er verbouwd gaat worden. Ook werd gevraagd naar het schoolontbijt. Het rijk heeft het landelijke programma schoolmaaltijden verlengd. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of dit leidt tot schoolontbijt of -lunch. Wethouder Vermin antwoordt dat het een programma is dat schoolmaaltijden biedt of boodschappenkaarten. Het Rode Kruis en het Jeugdeducatiefonds voeren het programma uit. De heer Van Silfhout (Volt) merkt op dat met het programma geen specifieke scholen worden bereikt met veel kinderen die thuis onvoldoende eten. Volt vraagt of het college aandacht heeft voor de kinderen die niet kunnen lunchen.

Wethouder Vermin heeft zeker aandacht voor deze kinderen, maar er wordt niet voorzien in lunchpakketten. GroenLinks sprak zorgen uit over de uitvoering van het nieuwe inclusiebeleid. Het college moet eerst zorgen voor goed inclusiebeleid. Daarna volgt de uitvoering, wat tot financiële knelpunten kan leiden. De PvdA vroeg naar de aanwezigheid van jongerenwerkers in parken en op straat. Dat is zeker de inzet. Via Bossche Veerkracht zal hier ruimte voor zijn. D66 wilde graag een schouw van schoolgebouwen die na 2010 zijn gebouwd. Het aanstaande IHP beslaat een periode van zestien jaar. Een schoolgebouw wordt voor 40 jaar neergezet. De schoolbesturen moeten zorgen voor onderhoud. Gebouwen die na 2010 zijn opgeleverd, komen dus voor 2040 niet in aanmerking voor verbouw of verduurzaming. Daarom is het ook niet nodig om ze mee te nemen in de schouw. Mevrouw Muller (D66) stelt dat in een aantal gebouwen van na 2010 de ventilatie en klimaatbeheersing niet op orde zijn en vraagt of daar niet naar gekeken moet worden. Wethouder Vermin zegt dat bij een aantal scholen al ingrepen worden gedaan. Er is geen lijstje beschikbaar van scholen die aangepast moeten worden. Als D66 meer informatie heeft, ontvangt hij die graag. Een schouw van alle scholen van na 2010 noemt hij verspilling van gemeenschapsgeld.

Mevrouw Muller (D66) vraagt of het ook verspilling is als er daadwerkelijk een probleem wordt gesignaleerd. Wethouder Vermin antwoordt dat in die gevallen de schoolbesturen aan zet zijn. Hij is bereid om met hen mogelijke oplossingen te bespreken. Tegen de heer Van Hattem zegt hij dat kansen en gezondheid niet gelijk zijn verdeeld over de inwoners en dat de overheid hierin een taak heeft. Het college van ’s-Hertogenbosch heeft ervoor gekozen om ongelijk te investeren om de verschillen te verkleinen. De heer Van Hattem (PVV) is verbaasd over deze uitspraak, want er wordt altijd gezegd dat het niet moet uitmaken waar je wieg heeft gestaan. Het maakt in Den Bosch wel verschil in welke wijk iemand woont of men wel of niet gebruik kan maken van een voorziening. Er wordt dus op een ongelijke manier met burgers omgegaan. De PVV zou willen dat voorzieningen worden aangeboden aan alle jeugdigen of aan alle bewoners of helemaal niet. Wethouder Vermin reageert dat mensen in sommige wijken vaker naar de huisarts moeten dan mensen in een andere wijk. Om efficiënt om te gaan met de financiële middelen worden op basis daarvan keuzes gemaakt. Dat verschil vindt het college namelijk onverteerbaar.

20

De heer Van Hattem (PVV) vindt het heel selectief beleid. De problemen zijn er ook in andere delen van de stad. Hij vraagt waarom er bepaalde wijken uitgepikt worden, terwijl andere mensen ook behoefte hebben aan deze voorzieningen. Wethouder Vermin reageert dat de gemeente ongelijk investeert en begint waar de nood het hoogst is. De heer Van Hasselt (SP) vraagt of de wethouder vindt dat het uitgangspunt "gelijkwaardigheid" moet zijn en dat mensen soms ongelijk behandeld moeten worden om een gelijkwaardige kans te krijgen. Wethouder Vermin antwoordt dat hij deze mening deelt. Dit is de reden waarom het college heeft besloten om er ongelijk in te investeren. Wethouder Van der Sloot begint haar betoog dat de gemeente hard aan het werk gaat om een dementievriendelijke gemeente te worden. De heer Schuurmans (VVD) vraagt hoe de gemeente momenteel scoort op de checklist. Volgens wethouder Van der Sloot voldoet de gemeente nog niet aan alle criteria voor een dementievriendelijke gemeente. Het doel is om het certificaat volgend jaar te behalen. Gevraagd werd naar de respijtzorg. De gemeente heeft nu één logeerbed, dat een zeer hoge bezetting kent. Een volledige evaluatie is nog niet beschikbaar. Zodra deze er is, zal zij deze doorsturen naar de raad. Daarna kan besproken worden of een extra bed gewenst is. Diverse partijen spraken over Nulandia en Be Quick.

Het traject tussen de gemeente en de verenigingen speelt al lange tijd. De gemeente denkt actief mee met de verenigingen, maar volgt wat zij graag willen en heeft zelf geen budget om beschikbaar te stellen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) had voorgesteld om de post onvoorzien van € 225.000 te gebruiken om Nulandia en Be Quick te steunen. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat het college heeft besloten om dit budget niet in te zetten. Het is niet voor niets een post onvoorzien. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) stelt dat de post onvoorzien ingezet zou worden voor de nieuwe invulling van het Weener XL-gebouw, omdat deze kosten niet in de begroting opgenomen waren en het een actuele kans was. Deze argumentatie kan ook gebruikt worden voor Nulandia en Be Quick. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat het college al een aanbod heeft gedaan aan de clubs. Als de verenigingen meer of iets anders willen, moet die vraag opnieuw worden voorgelegd. Vanuit de huidige begroting kan hierover geen uitspraak worden gedaan. Diverse fracties benoemden het tempo van de invoering van de Bossche Pas. De wethouder zou het proces graag versnellen, maar dat is niet gelukt. Er wordt hard aan gewerkt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de vertraging van de Bossche Pas niet leidt tot een periode waarin de sociale regelingen niet kunnen worden aangevraagd.

Wethouder Van der Sloot antwoordt dat de Bossche Pas een middel is om niet-gebruik tegen te gaan. Hiervoor heeft het college al enkele acties ingezet. Mevrouw Van Diejen (PvdD) vraagt waar de vertraging door veroorzaakt wordt. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat het product nog niet voldoet aan de kwaliteitseisen die de gemeente stelt. Er zijn vragen gesteld over zwembad Kwekkelstijn. De gemeente heeft maximaal geïnvesteerd om het zwembad zo duurzaam mogelijk te maken, maar de energiekosten blijven hoog. Duurzaamheid in sportaccommodaties wordt de komende tijd een belangrijk vraagstuk, doordat diverse duurzaamheidsregelingen voor sport opdrogen. Dat heeft meteen effect op de verenigingen en hun leden. Investeren in duurzaamheid blijft dus zeer relevant.

21

De PvdA vroeg naar het niet-gebruik van sociale regelingen. Het college kan nog eens naar de bestaande regelingen kijken om het niet-gebruik aan te pakken. Mevrouw Hoekstra (PvdA) doet de suggestie om de aanvraagprocedure voor bijzondere bijstand wat te vereenvoudigen. Wethouder Van der Sloot vindt het een interessante suggestie. In het kader van de Bossche Pas zijn al diverse zaken uitgezocht en verbeterd. Ze zal onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Over Stichting Leergeld zijn diverse vragen gesteld. Volgende week bespreekt zij de stand van zaken met de stichting. Vanaf 2021 heeft de gemeente de subsidie fors verhoogd. Volgend jaar is het bedrag hoger dan in 2024. Twee jaar heeft de gemeente de TONK-middelen die ze ontving tijdens de coronaperiode ingezet via Stichting Leergeld. Dat budget houdt nu op. De gemeente monitort het bereik van Stichting Leergeld. Het doel is om 2350 kinderen te bereiken. De heer Van Silfhout (Volt) merkt op dat Stichting Leergeld bang is dat het voorzieningenniveau terugvalt. Hij vraagt hoe dat gemonitord wordt. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat met Stichting Leergeld afspraken worden gemaakt over de middelen die zij gaan verlenen. Dat wordt uiteraard ook gemonitord. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt wat de concrete acties zijn als blijkt dat de resultaten tegenvallen. Wethouder Van der Sloot weet dat nog niet.

Als blijkt dat men minder kinderen bereikt of dat men onvoldoende voorzieningen kan leveren, gaan de partijen met elkaar in gesprek om te bepalen wat wel en wat niet haalbaar is. De opmerking over vapen vindt de wethouder terecht. Het onderwerp is al bij de GGD aangekaart. De aandacht die gevraagd wordt voor seksuele gezondheid is ook terecht. Ze ziet de motie hierover graag tegemoet en zal samen met de GGD onderzoeken wat er nog ontbreekt aan het aanbod. Vervolgens zal de raad moeten bepalen hoeveel geld men beschikbaar wil stellen om de dienstverlening uit te breiden. Wethouder Slikker begint zijn betoog met de jeugdzorg, waarover VOOR Den Bosch en de SP spraken. Den Bosch heeft 35.000 jongeren, waarvan ongeveer 4000 jongeren gebruikmaken van jeugdzorg. Dat aantal is de afgelopen jaren sterk gestegen. De gemeente wil eerder en beter zorg inzetten, zodat deze jongeren zo gelukkig mogelijk opgroeien en zo snel mogelijk geholpen worden als dat nodig is. Het individueel beschikte aanbod blijft de gemeente aanbieden, maar daarnaast worden via het lokale programma Jeugdhulp allerlei hulpvormen aangeboden op scholen, bij de POH en via het jongerenwerk. Dat preventieve aanbod moet ervoor zorgen dat jongeren beter geholpen worden en dat de jeugdzorg uiteindelijk betaalbaarder wordt doordat eerder wordt ingegrepen.

De heer Van Hasselt (SP) vraagt wat er gebeurt als de extra inzet op preventie leidt tot tekorten in de individuele jeugdzorg. Wethouder Slikker antwoordt dat het ravijnjaar zich aandient, waarin grote tekorten in het Sociaal Domein worden verwacht. De VNG is in overleg met het rijk om de voorzieningen die gemeenten moeten inkopen voor het Sociaal Domein betaald te krijgen. De uitkomst is echter onzeker, dus het is verstandig om alvast voor te sorteren op grote bezuinigingen. Hiervoor is het preventieve aanbod bedoeld, alsook het extra ingeboekte budget om de zorg in een haalbare periode af te bouwen. Leefbaar vroeg naar de dienstverlening van Koo. Het belteam zit inmiddels bij de gemeente en de wijkpleinen bij Farent. Beide worden nu goed gevonden. De aanbevelingen van het burgerberaad zijn gebruikt bij het verder ontwikkelen van de wijkpleinen tot huiskamers in de buurt waar men allerlei hulp kan vinden. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) had gehoord dat er op 1 november a.s. een informatiebulletin zou komen over Koo. Hij vraagt of hier een separate brief bij komt. Wethouder Slikker antwoordt dat in het tertiaal bericht een bericht staat over de coöperatie van Koo. Inmiddels is gebleken dat bij het belteam een heel ander type vragen binnenkomen dan bij

22

de wijkpleinen. Daarom zijn deze uit elkaar getrokken om de dienstverlening voor de burgers gemakkelijker te maken. Hiervoor moest ook de coöperatievorm iets gewijzigd worden. De voorzorgscirkels of ‘helpende handjes’ werden genoemd. Op 17 oktober jl. was de Dag van Wonen en Zorg. Daarbij lichtte Farent toe hoe ze de voorzorgscirkels inricht. Doordat de aanbevelingen uit het Burgerberaad ná de Voorjaarsnota kwamen, worden deze nu pas verwerkt in de woon-en zorgvisie. De gemeenteraad stelt eerst de visie vast, waarna het college het budget eraan toevoegt. Veel onderdelen zullen echter onder de huidige programma’s worden ondergebracht, zodat er al budget beschikbaar is. Begin 2025 wordt het debat over de woon- en zorgvisie geagendeerd. De financiële consequenties worden verwerkt in de voorjaarsnota. Bosch Belang vroeg naar de overgang van WMO naar Wlz voor huishoudelijke hulp. Het is nog niet mogelijk om met dezelfde zorgaanbieders te werken vanuit de WMO en de Wlz. Er wordt regelmatig met de landelijke overheid gesproken over ontschotting, maar vooralsnog kan het niet op een andere manier. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) verzoekt de wethouder om bij dat overleg ook aan te kaarten dat al die verschillende zorgaanbieders zorgen voor heel veel vervoersbewegingen in de wijk.

Wethouder Slikker legt uit dat de wens is om gebiedsgericht te gaan werken om onnodige verkeersbewegingen te voorkomen. In het gesprek met het rijk zal voorgesteld worden om met enkele gemeenten een proefproject op te zetten. Ook wordt geprobeerd om een zorgregisseur in te zetten, zodat de blik van een wijkverpleegkundige kan worden benut voor WMO-indicering. De PvdD vroeg naar het Dierentehuis. Het pand van het Dierentehuis is eigendom van de stichting en dus geen maatschappelijk vastgoed. Het Dierentehuis is verantwoordelijk voor het onderhoud. Wel heeft de gemeente binnenkort een afspraak met de organisatie om te horen wat de knelpunten zijn. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vraagt of de gemeente de WMO-indicatie voor meerdere jaren kan laten gelden als duidelijk is dat iemand niet (snel) beter wordt. Wethouder Slikker antwoordt dat de gemeente bij chronisch zieken en ouderen al werkt met verlengde indicaties. De heer Van Hattem (PVV) vraagt naar de lokale middelen die worden ingezet voor banenmarkten voor asielzoekers, naar de taalvaardigheid en de controle op bestedingen hiervoor, en waarvoor de post van het vluchtelingendossier gebruikt wordt. Ook vraagt hij hoe de kaders voor de omwonendenoverleggen zich tot elkaar verhouden.

Welke inwoners worden uitgenodigd? Welke groepen worden aangeschreven? Wethouder Slikker antwoordt dat er voor omwonendenoverleggen een kader wordt gehanteerd. Deze technische vraag zal hij na de vergadering laten beantwoorden. De andere vragen horen niet bij zijn portefeuille. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) heeft geen antwoord gekregen op haar vraag over eenvoudiger taalgebruik en wat er verkocht wordt bij De Vliert. Wethouder Slikker antwoordt dat het ambtelijk taalgebruik een permanent aandachtspunt is. Het doel is om eenvoudig en toegankelijk te communiceren, maar soms moeten complexe juridische zaken worden uitgelegd. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat FC Den Bosch aan de gemeente vragen heeft gesteld over de exploitatie van stadion De Vliert. Het stadion is in beheer bij de BIM. De gemeente gaat de BIM vragen om de cijfers op te leveren. Over het taalgebruik antwoordt ze dat men bij Weener XL actief bezig is met de brieven. Alle brieven die worden verstuurd, worden gecontroleerd en aangepast op B1-niveau. Ook worden ze getest bij de ontvangers. De heer Van Hattem (PVV) vraagt hoe het college de risico’s inschat dat een Chinese partij stadion De Vliert opkoopt en zo invloed kan uitoefenen op het strategisch vastgoed van de gemeente.

23

Wethouder Van der Sloot antwoordt dat tot nu toe alleen cijfers zijn opgevraagd over de exploitatie van het stadion. Daarover zullen de BIM en de voetbalclub met elkaar in gesprek gaan. Als daar iets uitkomt, zal de raad daarover geïnformeerd worden. Tijdens de voorjaarsnota heeft de raad besloten tot extra inzet om asielzoekers aan het werk te helpen. Dat wordt nu uitgevoerd en werkt goed. De gemeente heeft twee niveaus van taalonderwijs en inburgering. Het ene is het landelijke inburgeringstraject, waaraan voldaan moet worden om een status te verkrijgen. Het andere is het Z-traject. Er wordt strikt gecontroleerd of mensen aan de eisen voldoen. De beeldvorming van de PVV herkent zij niet. De heer Van Hattem (PVV) doelde meer op asielzoekers die nog geen verblijfstatus hebben. Zij vallen niet onder de Wet inburgering. Ze vraagt welke kaders en voorwaarden voor hen gelden. Ook voor de banenmarkt geldt: het is maar de vraag of de deelnemers in de regio blijven wonen. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat Den Bosch vooroploopt in het aan werk helpen van asielzoekers. Op de werkvloer leren mensen de taal ook goed. Als mensen een status krijgen, moeten ze echter in het inburgeringsstramien en dat past soms niet bij de werktijden. Dit moet nog beter op elkaar afgestemd worden.

De heer Van Hattem (PVV) bedoelde te zeggen dat asielzoekers gebruikmaken van deze gemeentelijke regelingen, zonder te weten of ze in Nederland mogen blijven. Hij wil weten of voor de taallessen dezelfde kaders gelden als bij de Wet inburgering. Daarnaast is er een landelijke ontwikkeling om mensen korter in Nederland op te vangen. De PVV hoort graag hoe de investering van de gemeente zich verhoudt tot dit principe. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat met het COA wordt afgesproken dat de mensen die een werkplek in Den Bosch krijgen, ook in deze regio kunnen worden gehuisvest. Ze benadrukt dat de gemeente meerdere maatschappelijke opgaven heeft. Een daarvan is het verkleinen van het arbeidsmarkttekort. Als er mensen zijn die daaraan kunnen bijdragen, moet de gemeente hen helpen om te gaan werken. Tweede termijn De voorzitter geeft de commissie de gelegenheid voor een tweede termijn. De heer Van Silfhout (Volt) komt terug op de uitspraak ‘geen knaken, geen taken’. Bezuinigingen in het sociale domein beïnvloeden de burger. De gemeente heeft haar huishoudboekje op orde, waardoor het mogelijk is om andere keuzes te maken. Diverse partijen gaven aan dat ze kwetsbare inwoners niet de dupe willen laten worden van bezuinigingen. Bij het armoedebeleid zou men er dus eerder voor kiezen om regelingen voort te zetten, ook al worden er geen rijksmiddelen meer beschikbaar gesteld.

Over de Bossche Pas zegt hij nog dat volgens het informatiebulletin uit testen is gebleken dat de kwaliteit van de pas nog niet voldoet. In de IT is er een wet: ‘goed, snel, goedkoop; kies er twee’. Je kunt namelijk niet alles hebben. Om die reden heeft hij de reden van de vertraging een ITprobleem genoemd. De heer Kieft (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) heeft gelezen dat € 500.000 onvoldoende is om het achterstallig onderhoud aan wijkgebouwen op te lossen. Wijkaccommodaties en buurthuizen moeten faciliteiten kunnen bieden, die aansluiten bij de behoeften van de inwoners. Verder is er budget nodig om te voorkomen dat accommodaties moeten sluiten vanwege exploitatietekorten. Leefbaar ’s-Hertogenbosch is het hiermee eens en vindt de begrote bedragen onvoldoende om de problemen op te lossen. De fractie zal in de raadsvergadering een amendement indienen voor extra budget hiervoor. De evaluatie van diverse regelingen is gestart. Voor Right to Challenge ziet Leefbaar ’sHertogenbosch een belangrijke relatie met de woonzorgvisie en de resultaten van het Burgerberaad. Gevraagd wordt wanneer de raad de evaluatie ontvangt en hoe de gemeente het gebruik van de regelingen bevordert. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt dat mensen die langdurig in armoede zitten het erg moeilijk hebben. Dat geldt met name voor werkende armen.

Daarom wil Leefbaar ’sHertogenbosch het budget van De Bossche Zomer benutten voor armoedebestrijding.

24

Mevrouw Muller (D66) denkt dat er een gedeelde verantwoordelijkheid ligt tussen gemeente en schoolbesturen om klimaatbeheersing en ventilatie in scholen te verbeteren. Ze kan een lijstje van scholen doorgeven, waar de klimaatbeheersing niet op orde is, maar ze wil liever dat de gemeente het op alle scholen inventariseert. Ze vindt het geen verspilling van gemeenschapsgeld, want op sommige scholen wordt het ’s zomers meer dan 30 graden Celcius in de lokalen. Mevrouw Van Diejen (PvdD) begrijpt dat onderhoud aan het gebouw de verantwoordelijkheid van het Dierentehuis is. De PvdD doet echter een appel op het college, omdat de organisatie amper het hoofd boven water kan houden en daarom om extra hulp vraagt. Ze vraagt hoe het college aankijkt tegen een verhoging van de inwonersbijdrage voor het Dierentehuis. Verder noemt ze nog enkele aandachtspunten voor het inclusiebeleid. De fractie betreurt het dat er maar € 60.000 wordt begroot voor activiteiten die inclusie bevorderen. Stichting Iedereen Mag Zoenen wil graag een festival organiseren. Met een gemeentelijke bijdrage hieraan kan de gemeente op eenvoudige wijze tonen dat Den Bosch het belangrijk vindt dat iedereen zichzelf mag zijn. De PvdD is blij dat het onderzoek naar het slavernijverleden in gang gezet is.

De fractie zou graag horen welke ideeën de wethouder heeft over het in context plaatsen van de geschiedenis en of er al plannen zijn om uitleg te geven bij straatnaambordjes die verwijzen naar historische figuren die een negatieve rol hebben gespeeld in het slavernij- en koloniale verleden van Nederland. Over de jeugdzorg maakt de PvdD zich nog steeds zorgen. Wel is het goed dat de plus op het sociaal zorgfonds van € 3 miljoen binnen het zorgdomein blijft. De fractie zal de ontwikkelingen nauwgezet volgen. De heer Van Hasselt (SP) complimenteert de gemeenteraad, omdat iedereen aangeeft dat de sociale agenda heel belangrijk is en iedereen ervoor wil zorgen dat de grote landelijke bezuinigingen zo min mogelijk de zwaksten in de samenleving raken. De SP hoopt dat de mensen die het echt nodig hebben, altijd hulp blijven krijgen van de gemeente. De heer Van Hattem (PVV) vindt het aanpassen van straatnaamborden onzin. De heer Van Hasselt (SP) vraagt waarom de PVV altijd aandacht besteedt aan culturele thema’s, terwijl het debat veel meer over de bezuinigingen gaat. De heer Van Hattem (PVV) heeft in zijn betoog juist veel aandacht besteed aan de bezuinigingen, met het ravijnjaar in het vooruitzicht. Hij heeft betoogd dat de gemeente nu al moet onderzoeken aan welke zaken wat minder geld uitgegeven kan worden.

Tussendoor komt er echter allerlei flauwekul, zoals de straatnaambordjes, wat allemaal ambtelijke capaciteit en dus geld kost. Daar wil hij graag scherp op zijn. Met overbodige zaken moet de gemeente snel stoppen. De heer Van Hasselt (SP) vraagt of de PVV haar landelijke connecties gaat aanwenden om de bezuinigingen op de zorg van tafel te krijgen. De voorzitter benadrukt dat het vandaag gaat om de gemeentelijke begroting en niet om landelijk beleid. De heer Van Hattem (PVV) is altijd bereid om te bespreken wat mogelijk is, maar eerst is de Tweede Kamer aan zet. Die heeft immers het primaat om de wetsvoorstellen te behandelen. In Den Bosch wonen veel mensen die in de Tweede Wereldoorlog dwangarbeid moesten verrichten in Duitsland. Voor deze groep is nauwelijks aandacht geweest, terwijl dit het echte slavernijverleden is onder Nederlandse inwoners. Daar zou de PVV liever aandacht aan besteden dan aan het slavernijverleden waar de gemeente niets mee te maken heeft gehad. De PVV is het ermee eens dat Be Quick en Nulandia een mooie nieuwe locatie verdienen. Het antwoord van de wethouder over de Gestelse buurt bevreemdde de PVV. Als de brede school dient als buurtcentrum, is het vreemd dat Farent gebruik moet maken van buurthuisje De Guido, dat slechts een ontmoetingsruimte voor bewoners van de flat is.

Eerder is duidelijk afgesproken dat hier geen activiteiten voor het azc zouden plaatsvinden. De heer Van Hattem had nog graag gehoord of in het Z-traject dezelfde eisen aan de taalvaardigheid worden gesteld als in de Wet inburgering. De wethouder zei dat het positief is dat asielzoekers voor de stad of regio worden behouden. Als er straks 600 asielzoekers in het azc

25

zitten, moet er wel een heel grote groep worden opgevangen door de regio. Dat ziet de PVV als een groot probleem. De voorzitter geeft het college de gelegenheid om te reageren op de tweede termijn. Wethouder Roy Geers reageert op buurthuisje De Guido. Deze voorziening komt voort uit de buurtvisie Gestelse buurt. Bewoners bepalen samen welke activiteiten daar plaatsvinden en ze hebben aangegeven dat ze achter de geboden activiteiten staan. De heer Van Hattem (PVV) merkt op dat zwart-op-wit is afgesproken dat er geen activiteiten zouden komen, gericht op de azc-bewoners. Wethouder Roy Geers reageert dat is afgesproken dat de bewoners zelf bepalen welke activiteiten er wenselijk zijn. Taallessen worden door de bewoners zelf wenselijk geacht. Wethouder Vermin zegt dat er geen onduidelijkheid is over de verantwoordelijkheid voor klimaatbeheersing in scholen. De gemeente is verantwoordelijk voor de BBS. Voor de andere gebouwen zijn de schoolbesturen bouwheer geweest en de gemeente financier. Als daar problemen zijn met ventilatie of klimaatbeheersing, is het aan het schoolbestuur om dat op te lossen. Ook daarvoor heeft de gemeente vorig jaar extra budget beschikbaar gesteld. De heer Schuurmans (VVD) vraagt of geconcludeerd mag worden dat er vanuit de schoolbesturen geen signalen zijn gekomen over ventilatieproblemen. Wethouder Vermin antwoordt dat hij geen signalen heeft ontvangen.

Over de straatnaambordjes adviseert hij om eerst het onderzoek af te wachten. Mevrouw Van Diejen (PvdD) had willen vragen of dit aspect meegenomen kan worden in het onderzoek. Wethouder Vermin antwoordt dat er nu door historici een onderzoek wordt gedaan naar het slavernijverleden. Wat mensen vinden van de straatnaambordjes vergt een heel ander onderzoek. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat asielzoekers informeel taalonderwijs mogen volgen. Daarnaast is er Taal op de werkvloer. Als mensen werk vinden, wordt geprobeerd om ze langer in Den Bosch te houden, ook in het belang van de ondernemer die in hen investeert. 60% van de asielzoekers blijft als statushouder in Nederland wonen. Van de groep die al snel gekoppeld kan worden aan een baan, hoopt de wethouder dat zij een plek vinden in de regio. Wethouder Slikker verwacht voor de zomer van 2025 de evaluatie van de subsidieregelingen. De Right to Challenge is ook opgenomen in de participatieverordening. Deze regeling zal dus in dit kader nog geagendeerd worden. Over het Dierentehuis blijft hij bij zijn standpunt. Het college treedt in overleg met het Dierentehuis om te horen wat het probleem is en welke rollen het Dierentehuis en de gemeente erin hebben. De voorzitter vraagt welke voorstellen in de gemeenteraad kunnen worden verwacht.

Mevrouw Hoekstra (PvdA) kondigt een motie aan over de bijzondere bijstand en ondergebruik van armoederegelingen, samen met het CDA. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) hoort graag of er draagvlak is voor een motie of amendement over Nulandia/Be Quick. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) kondigt een amendement aan over de accommodaties en een over het inzetten van het budget van De Bossche Zomer voor het armoedebeleid. Mevrouw Van Diejen (PvdD) neemt de beantwoording mee terug naar de fractie en bepaalt dan hoeveel moties de PvdD gaat indienen.

26

De heer Van Silfhout (Volt) zal zich aansluiten bij de motie van D66 over seksuele gezondheid. Zelf bereidt Volt een motie voor over ‘Buurt naar het museum’. Mevrouw Muller-Laumans (D66) zal de beantwoording over klimaatbeheersing en ventilatie mee terugnemen naar de fractie en bepaalt dan of er een motie over komt. De heer Van Hattem (PVV) sluit zich aan bij een amendement over Nulandia/Be Quick. Overige onderwerpen ter bespreking 7.

Rondvraag en sluiting Er zijn geen vragen ingediend voor de rondvraag. De voorzitter deelt mee dat de volgende commissievergadering plaatsvindt op 27 november 2024. Hij bedankt iedereen voor de aanwezigheid en inbreng, wenst allen een prettige avond en sluit de vergadering om 23.22 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Sociaal van 27 november 2024. De secretaris, drs. E.A.A. Kerkhoff

27