Verslag commissie Sociaal 27.05.2026

Commissie SOCIAAL Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

27 mei 2026 Raadzaal

Collegeleden:

H.B. Bos drs. E.A.A. Kerkhoff ir. J.M. van Boxmeer, H. Brakkee, M. Claessen, M.C.H. Cocq van Delwijnen, J.J.E.L. van Creij, mr. Y. Doğan, E.R.F. Esser, A.W.J.A. van Hattem LLB, F. Hoekstra-Wittebol, ing. T. Huijsmans, T.O. Janssen MSc, R.F. van der Kallen-van der Donk, E. Kokken, M.I. Krol-Gumbs, F.A. van der Loo-Neyman, H.J.M. Mees, P.H.J. Molle, ir. V.P.T. MullerLaumans, R.M.A.S. Mustafa, M.C.J.M. Ploegmakers, R.M. Schandrin, L.A. Wijnakker P. Slikker, mr. M.A.B. van der Sloot, H.M.M. Vermin

Afwezig:

O. Çifçi, H. Hamel-Tanyaui

Verslaglegging

I. Wendt, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter heet allen, in de zaal en thuis, welkom bij de vergadering van de commissie Sociaal van 27 mei 2026.

2.

Vaststellen van de agenda De agendapunten 6 en 7, Jaarstukken 2025 en Actualisatie Begroting 2026, worden in samenhang behandeld. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Sociaal van 11 februari 2026 Het verslag van de commissie Sociaal van 11 februari 2026 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van openstaande moties en de lijst van openstaande toezeggingen De moties 1, 2, 5, 6, 8 worden als afgedaan beschouwd. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) vraagt naar motie 7 over de bibliotheek. Het rapport zou in Q1 2026 worden opgeleverd, maar het is er nog niet. Ze vraagt wanneer het rapport wordt verwacht. De voorzitter verzoekt Rosmalens Belang om deze vraag schriftelijk te stellen. De lijst van openstaande moties en de lijst van openstaande toezeggingen wordt conform voorstel vastgesteld.

5.

Werkplanning Het huidige college heeft een werkplanning opgesteld, die door het nieuwe college zal worden geactualiseerd. De voorzitter vraagt of er fracties zijn die een discussienotitie of een initiatiefvoorstel voor de eerstvolgende commissievergadering willen agenderen. De heer Molle (50PLUS) kondigt een discussienotitie aan, maar kan het onderwerp nog niet noemen. De deadline voor het indienen van discussienotities is 2 juni 2026.

1

6. 7.

Jaarstukken 2025 Actualisatie Begroting 2026 De voorzitter licht toe dat de Jaarstukken 2025 en de actualisatie van de Begroting 2026 gelijktijdig worden behandeld. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) zal haar inbreng toespitsen op zorg en sociale samenhang in wijken en dorpen. Hoewel Rosmalens Belang veel zorgen heeft over alles wat met zorg te maken heeft, ziet ze ook dat er in Den Bosch goede dingen gebeuren, zoals opgroeiondersteuning, school-, wijk- en buurtwerk. De fractie zal in de tweede termijn een aantal suggesties geven om dit nog verder te verbeteren. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt dat Nederlanders, vooral de meest kwetsbare, continu worden geconfronteerd met hogere prijzen en hogere vaste lasten. Het is daarom belangrijk dat Den Bosch haar voorzieningenniveau op peil houdt. Daarvoor is een reserve Sociaal domein beschikbaar, maar door de sterk stijgende jeugdzorgkosten zal deze snel uitgeput raken. Leefbaar 's-Hertogenbosch zou daarom deze reserve willen aanvullen, bijvoorbeeld door te besluiten om geen museum te bouwen in de Bossche Stadsdelta, maar dit budget toe te voegen aan de reserve Sociaal domein. De fractie wil ook graag zorgfraude aanpakken. Op basis van signalen uit 2025 zijn er acht rechtmatigheidsonderzoeken gestart. Drie hebben geleid tot stopzetting van de overeenkomst.

Niet bekend is hoeveel geld de onderzoeken hebben opgeleverd. Leefbaar heeft niet de indruk dat misbruik en zorgfraude hiermee uitgebannen zijn. De fractie zou graag zien dat dit onderwerp continu aandacht krijgt en vraagt een toezegging dat de nieuwe raad hierover wordt bijgepraat. Tot slot vraagt hij of de gemeente bij de ontwikkeling van lokale teams een nadrukkelijke rol bij de teams belegt om ook mensen te bereiken die niet vanzelf hulp en ondersteuning vragen. Mevrouw Krol (Leefbaar 's-Hertogenbosch) betoogt dat de gemeente de afgelopen periode diverse acties heeft ingezet om de jeugdzorgkosten terug te dringen, maar dat het nog ontbreekt aan meetbare resultaten. Leefbaar 's-Hertogenbosch wil een duidelijker monitoring van de resultaten, zodat er meer inzicht in en grip op de uitgaven aan jeugdhulp ontstaan. Ze verwijst naar gemeente Veendam, die de jeugdzorg succesvol heeft aangepakt. Veilig zwemmen is belangrijk. In januari 2024 is een motie aangenomen om tot een sluitend systeem te komen, zodat elk kind de basisschool verlaat met een zwemdiploma. Uit navraag bleek echter dat de gemeente geen compleet beeld heeft van de stand van zaken. Leefbaar vraagt de wethouder om actie te ondernemen, zodat dit inzicht ontstaat. Tot slot verwacht Leefbaar voor het zomerreces het jaarverslag Leerplicht 2024-2025 te ontvangen.

De fractie hoort in dat kader graag wat de ambities van het college zijn om het aantal thuiszitters terug te dringen. Mevrouw Doğan (GroenLinks-PvdA) zegt dat GroenLinks-PvdA met trots terugkijkt op het afgelopen jaar. Er is duidelijk gekozen voor ambitie en vooruitgang. Resultaten zijn de Bossche Pas en verlenging van de TOP-tijd en het IHP onderwijs. In 's-Hertogenbosch moet iedereen welkom zijn en zich thuis voelen. Daar is afgelopen jaar hard aan gewerkt, onder andere door aandacht voor het slavernijverleden en aan de Lokale Inclusie Agenda. Ook in armoedebestrijding zijn goede stappen gezet, bijvoorbeeld met het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij. De jaarrekening 2025 wordt afgesloten met een positief resultaat. Dat is fijn, want de samenleving is kwetsbaar. Kinderen in armoede, jongeren die een perspectief nodig hebben en groepen die te maken hebben met uitsluiting en discriminatie blijven om aandacht vragen. GroenLinks-PvdA is trots op de stappen die in 2025 zijn gezet en wil de positieve energie vasthouden en blijven bouwen aan een sociaal, warm en inclusief 's-Hertogenbosch. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt hoe GroenLinks wil omgaan met de snel slinkende reserve voor het sociaal domein. Mevrouw Doğan (GroenLinks-PvdA) vindt dat een zorgpunt. In het kader van het nieuwe bestuursakkoord moet hier aandacht aan worden gegeven.

GroenLinks-PvdA vindt dat de gemeente goed moet blijven lobbyen richting het rijk om dit op te lossen.

2

De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) hoopt ook dat het rijk met meer budget komt, maar hij verwacht dat niet met het huidige kabinet. Hij vraagt hoe GroenLinks-PvdA de tekorten dan gaat oplossen. Mevrouw Doğan (GroenLinks-PvdA) reageert dat het een zorgpunt blijft, maar dat men in de gemeente geen inkomenspolitiek mag voeren. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) doelde niet op inkomenspolitiek. De gemeenteraad moet echter kiezen uit schaarse middelen en vraagt welke keuzes GroenLinks-PvdA dan zou maken. Mevrouw Doğan (GroenLinks-PvdA) herhaalt dat de raad scherpe keuzes moet maken. Mevrouw Kokken (D66) is heel blij met het positieve resultaat op de begroting. Wel vraagt D66 aandacht voor een aantal punten. Als eerste is dat het budget voor jeugdzorg dat onder druk staat door het stijgende aantal aanvragen en de hogere zorgkosten. De ontwikkeling naar collectieve voorzieningen in plaats van individuele jeugdzorg is begrijpelijk, maar het roept ook vragen op. De gemeente is maar beperkt in staat om de instroom te begrenzen. Hoe wordt geborgd dat jongeren specialistische hulp blijven ontvangen als zij deze nodig hebben? D66 vindt mentale gezondheid van jongeren belangrijk, omdat het invloed heeft op gelijke kansen, onderwijs en toekomstperspectief. De fractie zal de ontwikkelingen daarom nauwgezet volgen.

Cultuur leeft in 's-Hertogenbosch en draagt zichtbaar bij aan de aantrekkelijkheid en verbondenheid van de gemeente. Belangrijk is dat er een sterke structurele basis ligt. De sector heeft het echter niet gemakkelijk, door onder andere stijgende personeelskosten en energieprijzen. Als 's-Hertogenbosch doorgroeit tot 200.000 inwoners zal de vraag naar cultuur toenemen en wordt cultuur nog belangrijker voor het versterken van gemeenschapsgevoel en leefbaarheid. Het is belangrijk om te blijven investeren in cultuur om het huidige te behouden, maar ook om ruimte te geven aan groei en vernieuwing. Mevrouw Muller (D66) vraagt aandacht voor sport. Sportverenigingen hebben een belangrijke sociale functie. D66 vindt dat alle inwoners in staat moeten zijn om lid te worden van een vereniging. De verwachte groei van het inwonersaantal vraagt om doordachte keuzes voor het gemeentelijke sportbeleid. Het faciliteren van sport in de openbare ruimte, het multifunctioneel gebruik van sportlocaties en het tegengaan van wachtlijsten vindt D66 belangrijk. De heer Ploegmakers (CDA) complimenteert het huidige college en de ambtenaren die betrokken waren bij het opstellen van de jaarrekening en begroting. Het is goed dat de jaarrekening een overschot van € 17 miljoen laat zien. Toch zijn er ook zorgen, bijvoorbeeld over energiearmoede.

De vraag is wat de rijksoverheid en de gemeente hieraan gaan doen. Ook de jeugdzorg blijft een onzekere factor in de begroting. Het rijk heeft nieuwe maatregelen aangekondigd, maar niemand weet hoe deze financieel uitpakken voor Den Bosch. Het CDA hoort graag hoe de wethouder naar dit hoofdpijndossier kijkt. De afgelopen jaren zijn veel ontwikkelingen in gang gezet, zoals de Bossche Pas, de vereenvoudiging van de armoederegels en het verbetertraject bij Weener XL. De gemeente heeft veel geïnvesteerd in sport en cultuur en er staat nog veel op de planning. Diverse culturele instellingen, zoals het theater en Museum Kruithuis, zijn net geopend. Het CDA is benieuwd of deze instellingen de komende jaren binnen de begroting kunnen opereren of dat er extra subsidieaanvragen zullen komen. De fractie hoort graag een reactie van het college hierop. Het CDA dankt het huidige college en ziet uit naar het komende bestuursakkoord en de begroting 2027. Mevrouw Mustafa (VVD) staat stil bij de volksfeesten en het cultureel wijkprogramma. De volksfeesten staan onder druk, maar kunnen niet gemist worden. Kleine initiatieven hebben het steeds moeilijker, doordat ze aan strenge regels moeten voldoen, de kosten stijgen en er minder vrijwilligers zijn. De VVD vraagt of het college het ermee eens is dat activiteiten in de wijken belangrijk zijn en dat de gemeente hiermee aan de slag moet.

Een cultureel wijkprogramma ziet de VVD als een middel om bewoners en lokale organisaties regie te geven, zodat zij cultuur kunnen gebruiken als middel om wijken samen te brengen. De fractie hoort graag of het college ook vindt dat het cultureel wijkprogramma geen centrale werkwijze moet zijn, maar met en voor de buurt opgezet moet worden en dus per wijk kan verschillen.

3

De heer Huijsmans (VVD) merkt op dat voor veel sportaccommodaties de actualisatie van het meerjarenonderhoudsplan is doorgeschoven naar 2026. Daardoor zijn de kosten voor onderhoud en verduurzaming nog niet goed in beeld. De VVD vraagt of de gemeente voldoende inzicht heeft in de kosten voor de sportaccommodaties die op haar afkomen. Via de Right to Challenge-regeling is slechts de helft van de subsidie benut. De VVD is voorstander van het uitdaagrecht, waarmee inwoners de kans krijgen om eigen ideeën uit te voeren. Daarom zou de fractie de naamsbekendheid willen vergroten en/of de voorwaarden van de regeling willen verruimen. De VVD vraagt een reactie van het college hierop. Tot slot complimenteert de VVD Weener XL met het op orde brengen van de financiële situatie. De heer Ploegmakers (CDA) vraagt hoe de VVD ervoor gaat zorgen dat er extra middelen beschikbaar komen voor alle ambitieuze plannen die ze in haar bijdrage noemde. De heer Huijsmans (VVD) antwoordt dat hij niet om extra middelen heeft gevraagd. Het budget van Right to Challenge wordt niet volledig wordt en de actualisatie van het meerjarenonderhoudsplan voor sportaccommodaties is onontkoombaar. Mevrouw Mustafa (VVD) voegt eraan toe dat het aan de raad is om al dan niet geld te investeren in volks- en buurtfeesten. De heer Janssen (PvdD) stelt dat een gezonde leefomgeving aanzet tot meer bewegen.

In Den Bosch krijgt dat vorm door ondersteuning van sportverenigingen. De PvdD vraagt hoe het college in het kader van stimuleren van jeugdleden kan verantwoorden dat er subsidie wordt verstrekt aan de hengelvereniging, waarbij deelnemers uren op een stoeltje zitten te vissen. De PvdD vindt dat de gemeente dierenmishandeling sowieso niet moet subsidiëren, maar zeker niet vanuit het sportbudget. Om gezond op te groeien is een gezonde leefomgeving nodig, zonder luchtvervuiling. De PvdD vraagt het college welke acties zijn ondernomen om te voldoen aan de doelstellingen uit het Schone Lucht Akkoord en of deze voldoende zijn om de doelstelling van 50% schone lucht in 2030 te halen. Zijn er bijvoorbeeld al plannen om een houtstookvrije wijk te realiseren? Kinderen en jongeren hebben recht op een ondersteunende omgeving met een vangnet voor als ze vastlopen. Ruim 4000 Bossche jongeren kregen in 2024 te maken met jeugdhulp. Vaak komen zij met lichte problematiek in de jeugdzorg terecht. Samen met een groter wordend aantal zeer complexe gevallen, zijn de jeugdhulpkosten fors gestegen. Preventieve zorg is vaak goedkoper, tijdiger en voorkomt dat de situatie uit de hand loopt. De PvdD vraagt een reactie van het college hierop.

Zijn er voldoende aandacht en middelen beschikbaar voor preventieve maatregelen? Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) vindt het opvallend dat de jaarrekening 2025 sluit met een overschot van € 17,8 miljoen. Dat geld heeft de raad beschikbaar gesteld om bepaalde doelen te realiseren, maar het is niet uitgegeven. Een deel van dit bedrag is gereserveerd voor volkshuisvesting, maar de overige € 15,9 miljoen wil het college in de algemene reserve storten, zoals gebruikelijk is. De gemeenteraad kan echter ook een bestemming aan het resultaat geven. Het college kan hiervoor met een voorstel komen. In de commissie Sociaal is de afgelopen bestuursperiode vaak gediscussieerd over sociale en culturele initiatieven waarvoor geld nodig is. Geld vrijmaken was altijd lastig. De Bossche Groenen vindt het lastig te rijmen dat belastinggeld is overgebleven, terwijl een organisatie als Onbeperkt 073 geld tekortkomt voor haar werkzaamheden. De fractie van De Bossche Groenen hoort graag hoe de commissie Sociaal aankijkt tegen het overschot op de jaarrekening in relatie tot de dossiers die door de commissie zijn besproken. Tot slot sluit de Bossche Groenen zich aan bij de vragen over Right to Challenge en de vragen van de PvdD over preventieve jeugdzorg. De heer Brakkee (gewoon ge-DREVEN) vraagt vanavond aandacht voor de menselijke maat, de leefbaarheid en het meedoen in de samenleving.

Gewoon ge-DREVEN is blij dat de Bossche Pas eindelijk is geïntroduceerd. Er zijn al veel passen verstrekt, maar vele moeten nog worden geactiveerd. De fractie vraagt de wethouder hoe inwoners geholpen worden om de pas echt te gaan gebruiken.

4

De Voedselbank is op een mooie, nieuwe locatie gevestigd. In het bestuur van de organisatie schijnt er echter onrust te zijn geweest. Gewoon ge-DREVEN vraagt of de rust inmiddels is teruggekeerd. De gemeente is gestart met de voorbereidingen voor de herdenking van 400 jaar Beleg van 'sHertogenbosch in 2029. Alle wijk en dorpen worden actief hierbij betrokken. Gewoon geDREVEN vindt dat de gedeeltelijke herbouw van de Tempel van Empel een plek moet krijgen. De fractie vraagt of het college dit project nog steeds steunt en of het kansen ziet om het te betrekken bij de organisatie van de herdenking. In de vorige bestuursperiode is het tweede Bossche burgerberaad georganiseerd. Gewoon geDREVEN hoort graag de stand van zaken van de daar ingebrachte punten en of er financiële knelpunten zijn in de uitvoering. Door een technische fout moeten de kunstgrasvelden van een aantal voetbalverenigingen voortijdig worden vervangen. De overstap naar milieuvriendelijker velden vindt gewoon geDREVEN fantastisch, maar de fractie vindt wel dat er dan wel optimaal gebruikgemaakt moet worden van de garantieregeling en hoort graag van het college of de sportclubs hierin ondersteund en beschermd worden. Tot slot geeft gewoon ge-DREVEN een compliment voor de opening van de bibliotheek Huis73. Het is een mooie laagdrempelige ontmoetingsplek geworden.

De heer Van Hattem (PVV) vraagt per interruptie wat de herbouw van de Tempel van Empel te maken heeft met het herdenken van het beleg in 1629. De heer Brakkee (gewoon ge-DREVEN) zegt dat beide aspecten onderdeel uitmaken van de lange historie van 's-Hertogenbosch. De heer Ploegmakers (CDA) veronderstelt dat de herdenking van het beleg en burgerparticipatie niet in de commissie Sociaal thuishoren en vraagt de voorzitter om een reactie hierop. De voorzitter is het hiermee eens, maar benadrukt dat de onderwerpen wel in de jaarrekening en begroting worden benoemd en dat ze op de grens liggen van het sociale domein. Hij stelt voor om na de eerste termijn te bepalen op welke vragen het college dient in te gaan. Hij geeft de heer Van Hattem het woord voor zijn bijdrage. De heer Van Hattem (PVV) stelt dat er de komende jaren € 5 miljoen structurele ruimte is voor de raad. Tegelijkertijd wordt gesteld dat het budget voor het sociale domein niet sluitend blijft. De PVV hoort graag hoe deze twee punten zich met elkaar verhouden, zeker omdat niet zo duidelijk is waar de grens ligt tussen taken van de gemeentelijke overheid en van de landelijke overheid. De PVV vraagt het college om bij het rijk te pleiten voor een overzicht, zodat de gemeente scherper kan begroten op dat vlak. De uitvoeringskosten voor inburgering zijn € 1,35 miljoen hoger dan begroot door de hoge instroom.

De PVV pleit ervoor om enerzijds de instroom te beperken, zodat er minder kosten gemaakt worden en anderzijds de kosten voor inburgering zelf te verlagen. Voor bijzondere bijstand wordt structureel € 0,2 miljoen extra begroot. De PVV vraagt of dit ook het gevolg is van het groeiend aantal statushouders en asielzoekers. In de Jaarstukken 2025 wordt gesproken over de leerroutes inburgering. De investering van € 0,8 miljoen is niet volgens Europese richtlijnen aanbesteed. De PVV vraagt wat eraan gedaan wordt om dit te verbeteren. Ook hoort de fractie graag of dit bedrag samenhangt met de € 0,6 miljoen subsidie voor VluchtelingenWerk voor het wegwijs maken en vergroten van zelfredzaamheid. Wellicht kan hier verder op bezuinigd worden. Als bestuurlijke hoofdlijn wordt het onderzoek naar het slavernijverleden genoemd. Aangezien Den Bosch, op enkele individuen na, niets met het slavernijverleden te maken heeft gehad, vindt de PVV het onzinnig om hier nog meer geld aan te besteden en de burgers ermee op te zadelen. De kwaliteit van maatschappelijke opvang in Den Bosch laat nogal eens te wensen over: mensen die tijdelijk dakloos zijn, worden gehuisvest tussen verslaafden en de opvang is vervuild en onveilig. De PVV vraagt of het college dit beeld herkent en of bij de zorginkoop rekening wordt gehouden met de kwaliteit van de zorg.

De opvang van ontheemden levert een tekort op van € 1,7 miljoen. Ook wordt er € 1 miljoen besteed aan de bed-bad-broodopvang. De PVV wil stoppen met deze opvang; illegaliteit moet juist strafbaar gesteld worden. Bij de opvang van ontheemden worden de veiligheidsmaatregelen na verloop van tijd afgebouwd. Als er opvang komt in Engelen, hoopt de PVV dat dit niet opnieuw gebeurt.

5

De voorzitter merkt op dat de spreektijd van de PVV op is en verzoekt de heer Van Hattem om zijn betoog in tweede termijn te vervolgen. Mevrouw Van der Loo (50PLUS) is voorstander van preventie, vroegsignalering en bescherming van de meest kwetsbare inwoners. In de Jaarrekening 2025 en de Begroting 2026 is zichtbaar dat de gemeente inzet op de sociale basis, mantelzorgondersteuning, preventie en wijkgericht werken. Ook wordt gewerkt aan een dementievriendelijke gemeente. 50PLUS complimenteert het college hiermee, want in een vergrijzende samenleving is dit van groot belang. De problematiek is echter niet altijd zichtbaar: verborgen armoede, overbelasting van mantelzorgers en ouderenmishandeling. Eén op de twintig ouderen krijgt met een vorm van mishandeling te maken. In Den Bosch zou dat gaan om ruim 1600 ouderen per jaar, terwijl het slechts 20-25 keer bij Veilig Thuis wordt gemeld. Het meeste blijft dus buiten beeld. Ouderenmishandeling kan het gevolg zijn van overbelasting van mantelzorgers. Omdat steeds meer mensen mantelzorg combineren met werk en gezin, is tijdige ondersteuning noodzakelijk. De gemeente moet overbelasting tijdig signaleren en ondersteuning bieden voordat situaties escaleren.

Dat vraagt niet per se om duurdere zorg, maar om laagdrempelige ondersteuning, een vast aanspreekpunt, tijdelijke ontlasting van mantelzorgers en betere samenwerking tussen formele en informele zorg. 50PLUS hoort graag hoe het college invulling geeft aan preventie en vroegsignalering van verborgen armoede, ouderenmishandeling en overbelasting van mantelzorgers. Welke signalen en indicatoren gebruikt het college om te volgen of kwetsbare ouderen tijdig in beeld zijn en de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben? Welke ontwikkelingen ziet het college in de meldingen van ouderenmishandeling, huiselijk geweld en overbelasting van mantelzorgers? Welke knelpunten ziet het college qua bereikbaarheid, wachttijden of toegang tot ondersteuning voor ouderen en mantelzorgers? Mevrouw Mustafa (VVD) vraagt aan welke vorm van ondersteuning voor mantelzorgers 50PLUS denkt. Mevrouw Van der Loo (50PLUS) antwoordt dat vooral preventie en vroegsignalering belangrijk zijn. Vaak gaan mantelzorgers te lang door met zorgen, omdat zij zich verantwoordelijk voelen voor het welzijn van de zieke of oudere. 50PLUS wil ervoor zorgen dat mantelzorgers beter terechtkunnen bij de juiste loketten. De voorzitter geeft het college de gelegenheid om te reageren op de eerste termijn. Reactie college Wethouder Slikker begint zijn beantwoording met een toelichting op de financiën voor het sociaal domein.

Den Bosch staat er bovengemiddeld goed voor en staat in de top 10 van financieel gezonde gemeenten. Ook in het sociaal domein schrijft de gemeente nog zwarte cijfers, in tegenstelling tot veel andere gemeenten. Er is wel een grote urgentie om een aantal zaken te veranderen. Met de verwachte rijksbezuinigingen zal Den Bosch vanaf 2029 geld tekortkomen voor het sociaal domein. Daarnaast is er een inhoudelijke wens om zaken te veranderen, zoals de vroegtijdige inzet van lichte jeugdhulp om zwaardere jeugdzorg te voorkomen. Hiervoor is in de afgelopen bestuursperiode veel geld geïnvesteerd in voorliggende voorzieningen. Het aanstaande college kan de volgende stap zetten: het inkrimpen van specialistische zorg. Leefbaar 's-Hertogenbosch vroeg aandacht voor zorgfraude. Afgelopen jaren is de aanpak van zorgfraude geregionaliseerd, wat heeft geleid tot betere resultaten. Via de werkgroep Sociaal Domein kan de raad bijgepraat worden over de dossiers waarin geld is teruggevorderd en contracten zijn stopgezet. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt om een toezegging van het college om de raad binnenkort over dit onderwerp bij te praten, omdat de werkgroep Sociaal Domein volgens hem niet meer bestaat. Wethouder Slikker antwoordt dat de commissie een lijstje kan opstellen van onderwerpen, waarover de raad bijgepraat wil worden.

Hij kan zich voorstellen dat er, naast financiën, sterke lokale teams en zorgfraude, meer onderwerpen zijn en gaat ervan uit dat het volgende college bereid is om dit te faciliteren.

6

Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) merkt op dat de werkgroep Sociaal Domein formeel is opgeheven, maar dat belangrijke onderwerpen altijd besproken kunnen worden. Wethouder Slikker vervolgt zijn betoog. Volgens de Jeugdwet heeft iedereen recht op hulp. Als de gemeente geen specialistisch beschikte hulp aanbiedt, blijft men gebruikmaken van individueel beschikte specialistische hulp bij een specialistische zorgaanbieder. Het is dus zaak om samen met de regionale zorgaanbieders een alternatief aanbod op te bouwen. De PVV stelde vragen over de kwaliteit van maatschappelijke opvang. Alle opvangvoorzieningen zijn inmiddels opgeknapt, maar het klopt dat het geen fijne plekken zijn die bevolkt worden door mensen met allerlei problemen en verslavingen. Daarom zet de gemeente in op Wonen Eerst, waardoor de periode in de opvang aanzienlijk verkort of zelfs voorkomen wordt. De heer Van Hattem (PVV) merkt op dat hij signalen heeft gekregen dat de opvang ook onhygiënisch is. Hij vraagt of dat bekend is en of de gemeente daar oog voor heeft. Wethouder Slikker herkent dat beeld niet sinds de opvanglocaties enorm zijn opgeknapt. Hij vervolgt zijn betoog en gaat in op ouderenmishandeling. Veel ouderen worden op hoge leeftijd mishandeld. Vaak gebeurt dat niet uit kwaadaardigheid, maar als gevolg van stress, onbegrip en overbelasting van de mantelzorger.

Momenteel werkt het Programmateam Veiligheid in afhankelijkheidsrelaties hard aan het instrueren van de lokale teams om signalen van verwaarlozing, mishandeling en overbelasting te herkennen en de situatie te verbeteren. Gewoon ge-DREVEN vroeg naar de opvolging van de twee burgerberaden. Naar aanleiding van het burgerberaad Fijn oud worden in de gemeente 's-Hertogenbosch is er een programmateam dat alle lijnen afloopt: voldoende ouderenwoningen, ontmoetingsplekken et cetera. In het tertiaal bericht wordt hierover gerapporteerd. Het tweede burgerberaad ging over de visie op participatie. De aanstaande portefeuillehouder zal de uitkomsten moeten verwerken in een participatieverordening. Het Right to Challenge zal hierin ook een plek krijgen. Het is een goed, maar ingewikkeld instrument. De ondersteuning zal verbeterd worden. Mevrouw Van der Loo (50PLUS) vraagt of er een sluitende ketenaanpak is voor ouderenmishandeling. Wethouder Slikker antwoordt dat er casusregie belegd wordt in de lokale teams. Als er ook veiligheidscoördinatie en -expertise nodig is, wordt dat in het lokale team ingebracht. Hij vervolgt zijn betoog. Het budget voor volksfeesten wordt volledig ingezet. Organisators van kleinere evenementen ervaren steeds grotere regeldruk. Het aanstaande college kan overwegen om hiervoor een vorm van ondersteuning aan te bieden.

Gevraagd werd naar de exploitatie van de wat grotere instellingen, zoals Huis73 en het theater. Vooralsnog redt men het binnen de afgesproken begroting. De PVV heeft nog een aantal vragen over asiel gesteld, maar die zullen beantwoord worden in de commissie Bestuur. De heer Van Hattem (PVV) denkt dat het leefbaarheidsplan wel in deze commissie besproken hoort te worden. Volgens de jaarstukken zijn de extra maatregelen afgebouwd op het gebied van participatie en veiligheid. De PVV vraagt zich af wat dit betekent voor het leefbaarheidsplan dat voor Engelen moet worden opgesteld. Wethouder Slikker legt uit dat maatregelen in het leefbaarheidsplan worden opgesteld in samenspraak met de omwonenden. Dat geldt voor alle soorten voorzieningen, dus ook voor de asielopvang in Engelen. Als omwonenden zich zorgen maken, worden de maatregelen opgeschaald en als het goed gaat in de wijk, worden ze weer afgeschaald. Voor alle soorten opvang geldt dat de voorziening zowel goed moet zijn voor de gebruikers als voor de omwonenden. Als dat om extra middelen vraagt, zet de gemeente daarop in. De heer Janssen (PvdD) miste nog het antwoord op zijn vraag over preventieve en curatieve jeugdhulp. Wethouder Slikker reageert dat er vaak te laat wordt ingegrepen met jeugdhulp. De gemeente organiseert nu meer lichtere hulp op scholen en in de wijken, zodat problemen eerder gesignaleerd en aangepakt worden.

7

Wethouder Van der Sloot is blij met de aandacht van de commissie voor sport: het is gezond, verbindt mensen en heeft een positief effect op alle deelnemers. Investeren in sport kan leiden tot kortere wachtlijsten. De wethouder hoopt dat het nieuwe college bereid is om een dergelijke investering te doen. Een aantal sportclubs kampt met kunstgrasvelden die niet voldoen. Op deze velden zit nog garantie, dus ze zullen worden vervangen. De heer Van Hattem (PVV) begreep dat bij een van de clubs bleek dat er voor het verwijderen van de oude kunstgrasvelden veel meer kosten gemaakt moeten worden dan voorzien. Hij vraagt of daar bij de andere velden wel rekening mee wordt gehouden. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat de gemeente ervoor zorgt dat de club er geen kosten aan heeft. Eventuele extra kosten worden verhaald op het bedrijf dat de velden heeft geleverd. Voor de accommodaties heeft de gemeente een meerjarenonderhoudsprogramma. Daarin wordt ook rekening gehouden met energiebesparende maatregelen, zodat de kosten en daarmee de contributie voor leden zo laag mogelijk worden gehouden. Veilig zwemmen en het behalen van zwemdiploma A werden benoemd. Omdat nergens wordt geregistreerd wie zwemdiploma A heeft behaald, kan de gemeente niet achterhalen of alle kinderen de basisschool met een zwemdiploma verlaten. Door sportdocenten wordt het wel in de gaten gehouden.

Jaarlijks wordt aan circa vijftig leerlingen extra zwemles aangeboden om alsnog het diploma te behalen. Diverse commissieleden noemden de Bossche Pas. Het college is trots op de introductie ervan. Verwacht wordt dat de pas vanaf september meer gebruikt gaat worden. Ook wordt er gerichte communicatie voorbereid om de bekendheid groter te maken. Voor zover bekend is het in het bestuur van de Voedselbank weer rustig en verloopt alles goed. De herdenking van 1629 hoort niet in de commissie Sociaal thuis, maar bij erfgoed. Ze adviseert eenieder om een mooi jaar te maken van 2029. Het herbouwen van de Tempel van Empel zou een mooi project zijn, dat breder is dan alleen erfgoed. Tot slot sluit zij zich aan bij het belang van goede mantelzorgondersteuning. De gemeente heeft inmiddels logeerbedden geopend, zodat mensen zonder indicatie voor korte periode kunnen worden opgenomen ter ontlasting van de mantelzorger. Er is veel vraag naar de logeerbedden. Ook de grote groep jonge mantelzorgers krijgen aandacht. De heer Janssen (PvdD) mist een antwoord op zijn vraag over de subsidie voor de hengelsportvereniging. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat de hengelsportvereniging geen gemeentelijke subsidie ontvangt.

De heer Janssen (PvdD) verwijst naar de jaarrekening 2025, waarin de hengelsportvereniging is opgenomen onder "stimulering van instandhouding en groei jeugdleden en vrijwilligers bij sportverenigingen". Wethouder Van der Sloot antwoordt dat dit de jeugdsportsubsidie is. Deze subsidie werd in de vorige bestuursperiode afgeschaft, maar de gemeenteraad wilde deze op een andere manier terug laten keren. Ze kan zich echter niet voorstellen dat hiervan € 500 aan een hengelsportvereniging is toegekend, maar ze zal dit navragen. Wethouder Vermin antwoordt dat het jaarverslag van de leerplichtambtenaar voor de zomervakantie wordt geagendeerd. Daarbij zal aandacht besteed worden aan het Thuiszitterspact. Verder werd gevraagd naar het Schone Lucht Akkoord. Dit valt onder de portefeuille Milieu. De gemeente verwacht in 2030 het milieudoel voor schone lucht te behalen. Op het gebied van houtstook gebeurt er veel in de gemeente. Hij adviseert om hierover via technische vragen informatie op te halen. De Bossche Groenen verwees naar Onbeperkt 073, die financieel krap zou zitten. Er zit wat ruimte tussen de ambities van Onbeperkt 073 en het organiseren van een daarbij passend budget. De gemeente biedt alsnog de helpende hand met een tijdelijke financiering. De PVV merkte op dat Den Bosch niets te maken heeft met het slavernijverleden.

Dat is nu juist wetenschappelijk onderzocht en daaruit bleek iets anders. Nu wordt bepaald wat de impact is op het heden en hoe het verleden zichtbaar gemaakt kan worden. Hierover zijn eerder afspraken gemaakt met de raad en die worden door het college uitgevoerd.

8

De heer Van Hattem (PVV) hoopt dat wethouder Vermin het slavernijverhaal snel meeneemt naar Amsterdam, waar het meer past dan in Den Bosch. Hij vraagt zich af waarom dit onderwerp een bestuurlijke hoofdlijn wordt genoemd. Het lijkt hem maar een marginaal en onbeduidend thema. Ook had hij enkele vragen gesteld over inburgering en bijzondere bijstand die niet beantwoord zijn. Wethouder Vermin herhaalt dat uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat ook 'sHertogenbosch een rol heeft gespeeld in de slavernij. Het is een van de vele puzzelstukjes waaruit de stad is opgebouwd. Daarom was het in 2025 een belangrijk thema en heeft het een plek gekregen in de bestuurlijke hoofdlijnen. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) vraagt of het college een verhoging van het budget voor Onbeperkt 073 overweegt. Wethouder Vermin antwoordt dat vooralsnog het budget niet is verhoogd, maar alleen wat naar voren geschoven. Ook heeft hij met Onbeperkt 073 gesproken over externe fondsenwerving. Het is aan het volgende college om te spreken over verhoging van het budget of bijstelling van de ambities. De heer Ploegmakers (CDA) had een vraag gesteld over energiearmoede die niet beantwoord is. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat zij namens de VNG heeft onderhandeld met het rijk over het bestrijden van energiearmoede.

Daarbij was haar insteek dat de kosten niet voor rekening van de gemeenten moeten komen, maar voor rekening van het tijdelijke Energienoodfonds. Minister Vijlbrief heeft dit voorstel overgenomen. De verhoging van het budget voor bijzondere bijstand is een gevolg van het verruimen van de doelgroep. Dat betreft de doelgroep van de individuele inkomenstoeslag, zoals vastgesteld door de gemeenteraad. Daarbij wordt geen verschil gemaakt tussen statushouders en andere Nederlanders. De subsidie aan VluchtelingenWerk komt voort uit een wettelijke taak en wordt betaald vanuit de SPUK. Inburgering wordt in de gemeente Den Bosch zoveel mogelijk gekoppeld aan werk, vanuit de gedachte dat mensen de taal het snelst leren op de werkvloer en als ze onder de mensen zijn. De eerste statushouders worden inmiddels in reguliere woningen gehuisvest en verdienen volledig hun eigen inkomen. De heer Van Hattem (PVV) vraagt hoe het komt dat de uitvoeringskosten een nadelig saldo van € 1,35 miljoen hadden, terwijl betoogd wordt dat het inburgeringsproces zo efficiënt verloopt. Ook had hij nog gevraagd of het klopt dat het inburgeringsproces niet volgens de Europese aanbestedingsregels was aanbesteed.

Heeft de gemeente het misschien iets te gemakkelijk overgelaten aan VluchtelingenWerk? Wethouder Van der Sloot antwoordt dat VluchtelingenWerk niet het inburgeringsproces uitvoert, maar een commerciële partij. De gemeente wilde een deel zelf doen, maar merkte dat deze commerciële partij het efficiënter doet. Tweede termijn Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) zegt dat Rosmalens Belang positief is over de ingeslagen weg met het werken in wijken en buurten, maar dat er nog een tandje bij mag. Met name de coördinatie tussen allerlei initiatieven kan beter en inwoners kunnen meer gemotiveerd worden om zelf in actie te komen. Ondersteuning is prima, maar de gemeente moet niet te veel uit handen nemen. Ook sport is een belangrijk verbindingsmiddel. Sportverenigingen moeten ondersteund worden door de gemeente in hun zoektocht naar verbetering. Met de verwachte groei van de gemeente moet blijvend geïnvesteerd worden in sportvoorzieningen. Tot slot is het belangrijk om vitale wijken vitaal te houden. Bij woningtoewijzing zou niet alleen gekeken moeten worden naar urgentie en wachttijd, maar ook naar binding met wijk of dorp. Zo kunnen ouderen dicht bij hun kinderen blijven wonen. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) vraagt of het college nog voorstellen heeft voor de besteding van het positieve resultaat van de jaarrekening.

9

De heer Van Hattem (PVV) is van mening dat de inwoners te veel belast zijn, nu blijkt dat er over 2025 een bedrag van € 17,8 miljoen is overgebleven. De PVV vindt het logisch om dat geld terug te geven aan de burgers in de vorm van lagere lasten. De PVV wil ervoor waken dat het geld wordt gebruikt voor een publiekstrekker in de Bossche Stadsdelta of voor de herhuisvesting van het Design Museum. De fractie vraagt een reflectie hierop vanuit het college. In de monitor Cultuurparticipatie staat dat het cultureel klimaat veel lager gewaardeerd wordt dan de ambitie was, terwijl er miljoenen zijn verspild aan elitaire cultuurprojecten, zoals het Theater aan de Parade. Hoe beoordeelt het college het dat de ambitie en de uitvoering zo ver uit elkaar liggen? Tot slot heeft hij begrepen dat er binnenkort een speciale voorziening voor opvang van dakloze arbeidsmigranten in de regio Den Bosch komt. Hij vraagt waarom voor deze doelgroep wel een aparte voorziening komt en voor iemand die door bijvoorbeeld een echtscheiding op straat komt niet. Zijn vraag over het aantal asielzoekers in relatie tot de Spreidingswet is nog niet beantwoord. Mevrouw Muller (D66) vraagt naar de wachtlijsten bij sportverenigingen.

Hoe bepaalt de gemeente welke verenigingen geholpen worden met de aanschaf van nieuwe velden? De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of het de bedoeling is dat de lokale teams gaan kijken naar het gebruik van regelingen en voorzieningen. De voorzitter geeft het college de gelegenheid om te reageren op de tweede termijn. Wethouder Slikker antwoordt dat het college in demissionaire staat geen voorstellen gaat doen om het overschot op de jaarrekening te besteden, dan wel terug te geven aan de inwoners. Ook over het Design Museum en de ontwikkeling van de Citadelpoort zijn al afspraken gemaakt, die het nieuwe college verder zal gaan uitvoeren. De gemeente heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in kunst en cultuur. Dat mag nog best wat extra. Het college wacht graag de voorstellen van de PVV hiervoor af. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) vraagt een reflectie op het feit dat er zo'n groot bedrag niet is uitgegeven en eventueel een advies om dit in de toekomst te voorkomen. Wethouder Slikker verwacht dat dit meer een onderwerp is voor de commissie Bestuur. Het is aan de gemeenteraad om te bepalen wat er gebeurt met niet uitgegeven budget. De heer Van Hattem (PVV) vraagt om een reflectie op het verschil tussen de ambitie en uitvoering van cultuurparticipatie.

Wethouder Slikker ziet een verschil van mening tussen het college en de PVV over de wenselijkheid van de culturele ambities. De ambitie van de gemeenteraad is altijd geweest een levendig klimaat voor alle inwoners van de stad, waarin ze kunnen genieten van kunst, cultuur en muziek. Het college is trots op wat de gemeente op dit gebied heeft geïnvesteerd. Arbeidsmigranten hebben geen recht op reguliere opvang. Als het werk van een arbeidsmigrant na een aantal maanden stopt, is hij ook vaak zijn woning kwijt. Daarvoor is een speciale opvang, in combinatie met begeleiding naar nieuw werk of hulp bij de terugkeer naar het land van herkomst. De heer Van Hattem (PVV) vreest dat dit een aanzuigende werking heeft. Ook zou hij graag de garantie krijgen dat de speciale arbeidsmigrantenopvang niet van betere kwaliteit is dan de opvang voor mensen die bijvoorbeeld door een echtscheiding op straat staan. Wethouder Slikker antwoordt dat mensen na een echtscheiding in 60% van de gevallen meteen een woning krijgen toegewezen, zodat ze helemaal niet in de opvang terechtkomen. Daarnaast is de kwaliteit van de, voornamelijk kleinschalige, opvang sterk verbeterd. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt opnieuw naar de werking van de lokale teams en het tegengaan van niet-gebruik van regelingen.

10

Wethouder Slikker antwoordt dat de grenzen van het lokale team nog moeten vastgesteld. Wat voorliggend georganiseerd wordt en wat aan specialistische zorg wordt ingekocht, moet nog worden vastgesteld. De heer Van Hattem (PVV) had nog gevraagd waarom AMV Engelen wordt gerealiseerd, terwijl Den Bosch al aan de opgave uit de Spreidingswet heeft voldaan. Wethouder Slikker antwoordt dat het onderwerp eigenlijk in de commissie Bestuur thuishoort, maar dat hij de vraag vast zal beantwoorden. De gemeentelijke taakstelling bedraagt 600 personen, waarvan 70 AMV'ers. Er worden nu 550 mensen opgevangen. Met 50 AMV-plekken wordt voldaan aan de taakstelling. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat uitbreiding van een sportvereniging wordt berekend op grond van demografische gegevens van de wijk waarin de vereniging ligt. Soms trekt een club ook kinderen uit andere wijken, maar daar is het systeem niet op gebaseerd. Voor voetbalclubs berekent de KNVB op welke locaties er behoefte is aan meer voetbalcapaciteit. Als de gemeente groeit naar 200.000 inwoners, zijn er drie extra voetbalvelden, twee hockeyvelden en één rugbyveld nodig. De complimenten voor Weener XL zal de wethouder doorgeleiden naar de personen die het aangaat. De voorzitter vraagt of er fracties zijn die voornemens zijn een motie of amendement in te dienen.

De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) overweegt een motie over het vergroten van de reserve Sociaal domein. De heer Van Hattem (PVV) neemt de voorstellen mee naar de fractie en beslist dan of er een motie of amendement wordt ingediend. De voorzitter concludeert dat het voorstel als bespreekstuk aan de gemeenteraad wordt aangeboden. 8.

Rondvraag en sluiting De voorzitter deelt mee dat de volgende commissievergadering plaatsvindt op 24 juni 2026. Hij bedankt iedereen voor de aanwezigheid en inbreng, wenst allen een prettige avond en sluit de vergadering om 20.52 uur.

11