Verslag Commissie Sociaal 22 05 2024 (vastgesteld)

Commissie SOCIAAL Verslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

22 mei 2024 Raadzaal

J.J.M. Gersjes drs. E.A.A. Kerkhoff O. Çifçi, mw. M. Claessen, J.J.E.L. van Creij, mw. mr. Y. Doǧan, S.J.A. Elders BA, A.W.J.A. van Hattem LLB, F.J.J.M. Haren, mw. F. Hoekstra, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, ing. J.N. Kieft, mw. W.M. van de Leemput, mw. B.G.G. Mandemaker-van Hintum, H.J.M. Mees, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, mw. drs. E.W.M. van Opdorp, W.J. Plasmeijer, A.P.R.G.M van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, ir. P.K. Schuurmans, mw. C.K.J. Visscher, mw. mr. C.H.A. van den Wildenberg, mw. J.J.M. van den Wildenberg, mw. dr. Y. van Zaalen ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. der Geld MSc, H.M.M. Vermin, P. Slikker, mw. mr. M.A.B. van der Sloot

Afwezig:

mw. E.C.M. van Diejen BSc, F.G.F. van Genugten, S.C. van Hasselt

Verslaglegging

mw. I. Wendt, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter heet allen, in de zaal en thuis, welkom bij de vergadering van de commissie Sociaal van 22 mei 2024 en heeft de volgende mededelingen: Mevrouw Parijs is geen commissielid meer voor Bosch Belang. Zij wordt opgevolgd door mevrouw Mandemaker-van Hintum. De voorzitter heet haar van harte welkom en wenst haar veel succes toe. Er is bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Van Diejen van de Partij voor de Dieren.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter constateert dat er sprake is van een overzichtelijke agenda. Zoals vermeld in het spoorboekje worden de actualisatie van de Begroting 2024 en de Voorjaarsnota 2025 gezamenlijk behandeld. Er is een rondvraag ingediend door de commissieleden Hoekstra, Visscher, Van Opdorp en Mees over de uitbreiding van onderwijsorganisatie Spoor 10-14.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Sociaal van 17 april 2024 Het verslag van de commissie Sociaal van 17 april 2024 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Bestuurlijke toezeggingen en moties De voorzitter memoreert dat het college voorstelt om motie nr. 18, ervaringsdeskundigen inzetten voor bestaanszekerheid, als afgedaan te beschouwen. De commissie stemt hiermee in met een aantekening van Mevrouw Doğan (GroenLinks). Zij merkt op dat GroenLinks het niet eens is met de conclusie dat het niet mogelijk is om een ervaringsdeskundige binnen het gemeentelijk apparaat aan te nemen. Er zijn voldoende voorbeelden dat het wel kan. Zij zal hier later op terugkomen.

5.

Werkplanning Er zijn geen opmerkingen over de werkplanning.

1

Raadsvoorstellen 6. 7.

Actualisatie Begroting 2024 Voorjaarsnota 2025 De voorzitter memoreert dat deze voorstellen zijn toegelicht tijdens Informeren en Ontmoeten van 13 mei. Het debat vanavond is volgens de nieuwe debatstructuur: een korte eerste termijn zonder interrupties en daarna een ruimere tweede termijn met interrupties waarin fracties op elkaars bijdragen in kunnen gaan. De spreektijd voor de fracties in de eerste termijn is drie minuten en in de tweede termijn zes minuten. Fracties mogen in dit geval met twee woordvoerders werken. De gezamenlijke spreektijd van het college is vijftien minuten in de eerste termijn en vijftien minuten in de tweede termijn. Mevrouw J.J.M. den Wildenberg (VOOR Den Bosch) zal enkele punten uit de voorjaarsnota bespreken, te beginnen met onderwijs. Het onderwijs raakt iedereen. Volgens de Staat van het Onderwijs uit 2024 is er nog steeds een tekort aan leraren en is de onderwijskwaliteit laag. De urgentie van verbeteringen en een actievere rol van de overheid worden benadrukt. Ook in Den Bosch kan het beter. Nog steeds niet krijgen alle leerlingen dezelfde kansen. Vooral basisvaardigheden, zoals taal en rekenen, is op veel scholen onder de maat. VOOR Den Bosch vraagt of de wethouder hiervan op de hoogte is en of hij bereid is om met de schoolbesturen en de overheid hierover in gesprek te gaan om te werken aan verbeteringen.

Over het moeilijk vinden van stageplaatsen overweegt VOOR Den Bosch een motie in te dienen. De zorg heeft het zwaar door de dubbele vergrijzing en de toenemende behoefte aan mantelzorg. Mantelzorgers leggen hun taken niet snel neer maar worden door de complexiteit van zorg vaak overvraagd. Volgens de Stadsmonitor voelt 14% van de mantelzorgers zich overbelast. Iemand kan alleen goed voor een ander zorgen in combinatie met andere dingen zoals werk, gezin en vrienden. Eigen ontspanning schiet er vaak bij in bij mantelzorgers. Er bestaat respijtzorg maar een logeerhuis heeft de gemeente niet meer. Er is alleen een pilot met een WMO-logeerbed. Uitgangspunt van de WMO is dat men eerst zelf probeert om problemen op te lossen maar in dit geval is dat niet haalbaar. De meesten zullen geen gebruikmaken van respijtzorg en gewoon doorgaan. VOOR Den Bosch hoort graag wanneer de pilot is afgelopen en de resultaten in de commissie worden gepresenteerd. De heer Van Silfhout (Volt) zoomt in op kinderarmoede. Deze zal de komende jaren stijgen in Nederland en ook in Den Bosch. Om de kinderarmoede te verzachten heeft het rijk een doeluitkering Armoedebestrijding Kinderen. Alle gemeenteraadsleden zijn het erover eens dat kinderen niet in armoede zouden moeten opgroeien.

De doeluitkering wordt verdeeld over een paar partijen: de voedselbank, de bibliotheek, Quiet, Stichting Leergeld, Weekje Weg en Jeugdfonds Sport en Cultuur. Bij I&O betoogde Stichting Leergeld dat zij een groot begrotingstekort heeft. Eerder kreeg Stichting Leergeld ook incidentele middelen maar dat geld gaat dit jaar naar de verbouwing van de voedselbank. Het totale budget dat naar kinderarmoedebestrijding gaat, is te klein. Volt stelt voor om meer geld vrij te maken voor de subsidieregeling waaruit de Stichting Leergeld, Weekje Weg en het Jeugdfonds Sport en Cultuur putten. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) is blij dat de motie 'Iedereen moet mee kunnen sporten' uitgevoerd wordt. Sporten is voor iedereen belangrijk, voor zowel de gezondheid als voor het sociale aspect. In kleine dorpen staat de leefbaarheid onder druk waardoor de plaatselijke sportverenigingen nog belangrijker zijn. Voor de jeugd is het een van de weinige plekken om elkaar te ontmoeten. Rosmalens Belang staat daarom nog steeds vol achter de fusie van Nulandia en Be Quick. Het is begrijpelijk dat er niet geïnvesteerd wordt omdat de velden op termijn misschien verlegd moeten worden. Dat moet echter nog onderzocht worden, dus dat duurt nog wel enige jaren. De clubs krijgen te horen dat er geen geld is, maar de gemeente investeert wel in allerlei andere zaken.

Rosmalens Belang hoort graag wat de uitkomst van de gesprekken is tussen de wethouder en de sportverenigingen. Rosmalens Belang pleit ervoor om niet alleen in achterstandswijken in te zetten op het verkleinen van gezondheidsverschillen maar overal een vinger aan de pols te houden zodat tijdig ingespeeld kan worden op signalen. De buurt- en wijkcentra spelen een belangrijke rol in de stad. Het is belangrijk dat ze behouden blijven al wordt het steeds moeilijker om ze te bekostigen. Het zou helpen om ze meer vrijheid te geven zodat ze eigen horeca kunnen exploiteren en commerciële activiteiten kunnen ontplooien. Hierover zal Rosmalens Belang een motie indienen.

2

Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) stelt twee zaken uit de voorjaarsnota aan de orde, te weten Stichting Leergeld en culturele vernieuwing. Een belangrijke ambitie uit het bestuursakkoord is 'gelijke kansen voor iedereen'. Dat gaat niet vanzelf, maar hiervoor moet extra geïnvesteerd worden, bijvoorbeeld via Stichting Leergeld. De voorzitter van de stichting gaf tijdens I&O aan dat het begrote bedrag voor 2025 onvoldoende is. De extra rijksgelden stoppen terwijl de stichting alleen maar meer kinderen dient te bereiken. Nu worden 2400 kinderen bereikt maar 2100 nog niet. De Bossche Groenen roept op om te zoeken naar extra budget om de subsidie voor Stichting Leergeld te verhogen zodat alle Bossche kinderen ondersteuning kunnen krijgen. De Bossche Groenen vraagt of de wethouder het ermee eens is dat er nog te weinig kinderen worden bereikt terwijl zij wel hulp nodig hebben. De Bossche Groenen vraagt aandacht voor het atelierbeleid. Bij Weener XL is het helaas niet gelukt om ateliers te vestigen. Daarom moet opnieuw gekeken worden naar plekken waar het wel kan, zoals de Tramkade, waar vele ruimtes leegstaan. De Bossche Groenen ziet ook het V&Dgebouw als prachtige locatie als culturele hotspot voor doeners, makers en ondernemers.

Mevrouw Van Opdorp hoort graag hoe de wethouder aankijkt tegen het aankopen van het gebouw met dit doel, wellicht zelfs als alternatieve locatie voor het Design Museum. Mevrouw Hoekstra (PvdA) stelt dat het socialer moet in Den Bosch. In juni 2022 startte de coalitie met een bestuursakkoord met stevige ambities. Er werden belangrijke keuzes gemaakt om mensen in armoede zelf regie te geven door het invoeren van de Bossche Pas en door ongelijk te investeren. Zo krijgen ook de meest kwetsbaren kansen op een goede gezondheid en om zich te ontwikkelen. De afgelopen jaren bouwde de commissie aan een mooier en beter Den Bosch. Daar mag men best trots op zijn. Bij de sluiting van de Sancta Maria Mavo of bij het gelijktrekken van de eigen bijdragen in het onderwijs en het aanscherpen van de ambities voor de Bossche Pas: als oppositie en coalitie samen optrekken, kunnen zij het verschil maken. De PvdA is blij met die voortgang. Er worden grote stappen gezet op weg naar een socialere stad door een beter vangnet voor mensen in armoede, meer ondersteuning bij de gezondheid en betere hulp en zorg voor kwetsbare kinderen. Na twee jaar is de PvdA blij met waar ze nu staat en heeft de fractie vertrouwen in waar ze naartoe gaat. In tweede termijn zal de fractie graag aangeven wat er nog te wensen is.

Tot die tijd vraagt de PvdA aandacht voor het ondergebruik van ondersteuningsregelingen en het overeind houden van toegankelijke voorzieningen. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vindt dat de gemeente het zeker niet slecht doet op sociaal gebied. Er lijken voldoende middelen beschikbaar om de plannen te financieren. Met de komst van het nieuwe kabinet is het echter onduidelijk wat de gemeente staat te wachten en vanaf 2026 komt er sowieso minder geld vanuit het rijk. Een preventieve maatregel is het bevorderen van zelfredzaamheid, die kan wat Bosch Belang betreft niet vroeg genoeg beginnen. Waar het gebruikelijk is dat iemand spaart voor een fiets, vakantie of een scooter zou men ook op tijd moeten gaan sparen voor een traplift of een rollator. Bosch Belang zet zich graag in om de bewoners hiervan bewust te maken. 23% van de Bosschenaren is mantelzorger waarvan 14% aangeeft overbelast te zijn. Bosch Belang hoopt dat zij op de been gehouden worden door voorgenomen maatregelen zoals respijtzorg. Het is wel belangrijk om meer aandacht te vestigen op respijtzorg want niet alle mantelzorgers weten wat het is en hoe zij er gebruik van kunnen maken. Op 1000 inwoners kent Den Bosch 72 WMO-cliënten. Ook zijn er inwoners met een Wlz-indicatie en mensen die overstappen van WMO naar Wlz. Bosch Belang pleit ervoor dat reeds ingezette zorg kan meeverhuizen als de indicatie verandert.

Alle maatregelen vragen om personeel en dat is schaars. De Huisvestingswet uit 2023 maakt het mogelijk om bepaalde beroepen aan te merken als cruciaal zodat mensen eerder in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. Bosch Belang hoort graag wat de raad ervan vindt als de gemeente deze mogelijkheden gaat onderzoeken. De gemeente zet fors in op bewegen en sport maar de cijfers uit de Stadsmonitor zijn bedroevend. Jongeren zitten steeds meer achter beeldschermen. Bosch Belang vraagt of de gemeente bekend is met de 'Digitale balans, gezond leven in een digitale wereld' en bereid is om hier meer aandacht aan te besteden. Zou dit onderwerp passend zijn in het sportprogramma? De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) stelt dat tevreden bewoners minder zorg nodig hebben en bovendien bijdragen aan een positief beeld van Den Bosch. Over de voetbalclubs sluit gewoon ge-DREVEN zich aan bij wat Rosmalens Belang gezegd heeft. De heer Van Creij hoort graag hoe de gesprekken op 8 mei jl. verlopen zijn.

3

De Bossche Pas wordt in augustus getest en in september geïmplementeerd. Gewoon ge-DREVEN hoort graag of het traject naar wens verloopt. Ook hoort de fractie graag of de Bossche Pas iets kan bijdragen aan Stichting Leergeld. Er wordt extra inzet gepleegd op wet- en regelgeving om de volksfeesten te vieren. Gewoon geDREVEN wil niet dat er te veel regels worden opgelegd en vindt dat de gemeente de feesten vooral moet faciliteren. Naast het winterfestijn dat nu goed loopt, is er de wens om het Halloweenfeest groter te maken. Gewoon ge-DREVEN hoort graag van de wethouder wat hiertoe de mogelijkheden zijn. Mevrouw Van Zaalen (CDA) vraagt aandacht voor de motie die het CDA samen met andere partijen heeft ingediend om te komen tot een woonzorgvisie. Een van de acties die hierop volgden, was het Bossche burgerberaad waarin diverse groepen mensen hebben meegedacht over de combinatie van wonen en zorgen. Mantelzorgers krijgen erkenning en worden ondersteund. Hopelijk gebeurt dat nog meer door de Bossche Pas. Het CDA wil met een motie het college oproepen om met de scholen in gesprek te gaan om hen aan te moedigen mantelzorgende studenten meer te steunen. Er is meer ruimte en aandacht voor ontmoeting. Het CDA hoort graag hoe het staat met de uitvoering van de motie 'Van scholen naar gemeenschapshuizen'.

Naar aanleiding van de motie 'Samen Gezond' vraagt het CDA of alle bewoners met vertrouwen naar hun woon- en zorgsituatie kijken. Tot slot hoort het CDA graag hoe het zit met het onderwijs in de stad maar daar komt men in tweede termijn op terug. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt dat in de commissie al veel voorstellen uit het bestuursakkoord zijn besproken maar Leefbaar 's-Hertogenbosch mist duidelijkheid. Waar loopt de gemeente niet in de pas? Waar moet er een tandje bij? Leefbaar had graag een overzicht ontvangen van de realisatiegraad van het bestuursakkoord. Dat de gemeente financieel op haar hoede moet zijn is begrijpelijk. Dat neemt niet weg dat Leefbaar grote twijfels heeft bij een aantal keuzes met name als het gaat om personele uitbreiding. In tweede termijn komt de fractie hierop terug. De versterking van de sociale infrastructuur door investeringen in de wijkaccommodaties en buurthuizen kan Leefbaar 's-Hertogenbosch steunen. Mensen moeten echter wel de weg weten. Dat is het begin maar er is veel meer nodig. De gemeente moet voortvarend aan de slag gaan met de versterking van de sociale infrastructuur. Daar hoort ook budget bij. Voor participatie is de fractie in afwachting van wat de Bossche Pas gaat brengen.

Gaat men hierdoor bijvoorbeeld meer bewegen? En krijgt hierdoor ieder kind straks zwemles? Leefbaar vindt dat kansen voor kinderen prioritair moeten zijn en dat hiervoor samengewerkt moet worden met initiatieven uit de samenleving zoals Stichting Leergeld. In tweede termijn gaat de heer Mees hier nader op in. De heer Plasmeijer (50PLUS) vraagt aandacht voor de ouderen in Den Bosch. Bijna 75% van de hulpbehoevende ouderen kan de komende vijftien jaar niet in een verpleeghuis terecht. Verder zijn er nog mensen die thuis kunnen blijven wonen maar niet meer kunnen traplopen of aanpassingen aan hun huis nodig hebben. Voor die groep zijn er landelijk meer dan 0,75 miljoen woningen nodig. De verpleeghuiszorg komt veel personeel tekort. Over tien jaar zal het tekort vervijfvoudigd zijn. De instroom van zorgstudenten is drastisch lager dan enkele jaren geleden. Den Bosch kan deze problemen niet oplossen maar kan wel op het gebied van woningbouw en de WMO het goede doen. 50PLUS doet een beroep op het college om te onderzoeken of er voldoende kleine seniorenwoningen worden gebouwd. Dat zal ook de doorstroming bevorderen zodat meer doelgroepen gehuisvest kunnen worden. 50PLUS werd niet zo blij van het meerjarenbeleidsprogramma voor het Sociale Zorgfonds.

Vanaf 2026 gaat de gemeente financieel slechtere jaren tegemoet en kan dit alleen nog maar compenseren door het overschot op Beschermd Wonen. Dat lijkt de heer Plasmeijer een wankele basis om de WMO op peil te houden. Bovendien wordt het probleem vooral financieel aangepakt, maar staat er in de voorjaarsnota weinig beleidsinhoudelijk over deze belangrijke categorie inwoners. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) stelt dat er in Den Bosch redelijk veel hulp is voor mensen die niet rondkomen. Huisdieren worden echter nog vaak over het hoofd gezien, wat een probleem is voor zowel de dieren als de baasjes. Mensen komen in de knel om de zorg voor hun huisdier te betalen. De dierenvoedselbank ontvangt geen ondersteuning van de gemeente om dit probleem op te lossen terwijl in 2018 al een motie is aangenomen om de dierenvoedselbank financieel te steunen. Het is broodnodig dat mensen met een smalle beurs worden ondersteund in de zorg voor

4

hun huisdieren. De PvdD heeft meermaals voorstellen hiervoor gedaan en draait het nu om. Ze zal een motie indienen met de vraag wat er gedaan kan worden voor huisdieren in armoede. Ook dit jaar zijn er weer veel baby's geboren in de dierenparkjes van Den Bosch. De PvdD vraagt of het college ook goede zorg wil voor baby's die geen menselijke dieren zijn. De fractie zal een motie indienen met het verzoek om alle dieren die dit voorjaar in de dierenparkjes geboren worden een veilig thuis te bieden en te garanderen dat zij niet worden afgevoerd naar het slachthuis. De PvdD is blij met de extra middelen voor diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. De vraag is nu of er ook politieke moed is voor bijvoorbeeld een onderzoek naar de rol van het Bossche bestuur in het slavernijverleden. Dat onderzoek werd vorig jaar toegezegd maar is nog niet gestart. Ook zouden straatnamen die negatief verbonden zijn aan het slavernijverleden en het koloniale verleden vervangen kunnen worden en kan er uitvoering worden gegeven aan de regenboogagenda. De PvdD hoopt dat deze zaken nu eindelijk prioriteit krijgen. De heer Van Haren (VVD) stelt dat de actualisatie en de voorjaarsnota de financiële lijn op het Sociaal Domein voortzetten. Het is en blijft belangrijk om te investeren in programma's die 's-Hertogenbosch toekomstgericht maken en zich voor te bereiden op de onzekere toekomst.

De Bossche VVD steunt de lijnen van de voorjaarsnota volledig. Het verschuiven van het ravijnjaar naar 2027 geeft de gemeente de tijd om zich voor te bereiden op de ombuigingen en om de buffers te versterken. Voor het Sociaal Domein is dat vooral het Sociaal Zorgfonds: dat vormt een goede dekking voor structuurversterkende maatregelen, maar is vooral een remweg voor krappe tijden. De VVD noemt twee punten om de gemeente toekomstgericht te maken. Als eerste de investeringen in onderwijshuisvesting. Bij de behandeling van het beleidskader heeft de VVD haar zorgen uitgesproken over de betaalbaarheid van de ambities. De VVD ziet het belang om te investeren in de schoolgebouwen maar het kader en de financiële realiteit van het voorziene onderhoud moeten wel in balans zijn. In de actualisatie wordt € 7 miljoen extra opgenomen voor een klein aantal scholen. Momenteel wordt de schouw in de schoolgebouwen uitgevoerd waarna de totale opgave duidelijk wordt. Belangrijk is dat de raad de resultaten van de schouw tijdig te zien krijgt om zich te kunnen uitspreken over de keuzes in het huisvestingsplan. Het tweede punt betreft subsidies. Het afgelopen jaar zijn veel ambitieuze beleidsprogramma's gepresenteerd, elk met zijn eigen maatschappelijke doelen en financiering. Bestaande subsidies worden langzaam onder deze programma's geschoven.

Tegelijkertijd zijn er veel verenigingen in de gemeente actief, die niet altijd in de maatschappelijke doelen van de gemeente passen. Zij krijgen steeds vaker te horen dat ze de financiering in het wijk- en dorpsbudget moeten zoeken. Zo blijft er minder over voor kleine straatinitiatieven. Is dat wat de commissie wil? De Bossche VVD denkt dat het beter georganiseerd kan worden en geeft als goed voorbeeld de regeling Amateurkunst en volksfeesten. Deze manier van denken past ook goed bij sociale jeugdinitiatieven. Het geeft rust aan de verenigingen zodat zij goede en leuke dingen kunnen organiseren voor de jeugd. De VVD hoort graag of het college wil meedenken over een goede oplossing voor deze initiatieven. Mevrouw Visscher (SP) vraagt zich af hoe de armoede zich in deze onzekere tijden zal ontwikkelen en wie in armoede belanden. Hoe wordt ervoor gezorgd dat mensen de juiste zorg van de gemeente krijgen? Hoe gaat de gemeente om met vergrijzing en hoe zorgt ze ervoor dat alle kinderen kunnen leren zwemmen of muziek maken? Daarvoor is het niet nodig om nieuwe gebouwen neer te zetten maar moeten de drempels van bestaande gebouwen lager worden. De SP stelt voor om op werkbezoek te gaan bij het buurtzorghuis in Oss om te beoordelen of dit concept ook in andere kernen toegepast kan worden. In de voorstellen voor nieuw beleid worden nogal veel nieuwe formatieplaatsen opgenomen.

Het is moeilijk om te beoordelen of die altijd nodig zijn. De SP zou graag horen wat er niet gedaan kan worden als een bepaalde formatieplaats er niet komt. De landelijke verwachting is dat de armoede flink gaat toenemen. De SP vindt het daarom echt tijd om naar de 130%-norm te gaan om in aanmerking te komen voor regelingen. In veel steden is men al naar 140% gegaan en dat is niet voor niets. De SP zal hierover een motie indienen. Met Volt en De Bossche Groenen wil de SP het pleidooi voor Stichting Leergeld oppakken en met VOOR Den Bosch het voorstel voor het logeerhuis. Veel van het beleid staat of valt bij de vraag of de inwoners de informatie kunnen vinden. Nu zien mensen vaak door de bomen het bos niet meer. Mevrouw Muller (D66) vraagt aandacht voor onderwijshuisvesting. Doordat de bevolkingssamenstelling verandert worden op sommige plekken basisscholen gesloten, terwijl in andere buurten

5

de scholen overvol zitten. Nu kan dat nog opgevangen worden met nabijgelegen scholen maar in de Spoorzone worden de komende tijd zo veel woningen gebouwd dat hier misschien ook nieuwe scholen moeten komen. D66 hoort graag of dit zo is en of dit begroot is. De jaarlijkse begroting voor het onderwijskansenbeleid bedraagt € 5,8 miljoen. D66 zou graag meer zicht krijgen op de besteding van dit budget en vindt het belangrijk dat het geld zo veel mogelijk aan de kinderen wordt besteed. Hopelijk kan bij dit beleid extra budget gevonden worden voor Stichting Leergeld. De heer Elders (D66) juicht het toe dat er meer slagkracht wordt gerealiseerd op het gebied van cultuur. De gemeente moet vasthouden aan de ambitie om Cultuurstad van het Zuiden te worden. Er zijn al grote en kleine successen gevierd en er gebeuren veel mooie dingen. D66 is wel benieuwd hoe de wethouder tegen de landelijke ontwikkelingen aankijkt. Hoe taxeert hij bijvoorbeeld de aangekondigde verhoging van de btw op cultuur? D66 is blij met de intensivering op inclusie. Tweemaal € 300.000 wordt geïnvesteerd, voornamelijk in uitbreiding van de personeelsformatie. Het is belangrijk dat er blijvend aandacht wordt besteed aan inclusie. D66 hoort graag welke werkzaamheden niet uitgevoerd kunnen worden zonder uitbreiding van de formatie. Er zijn best veel lokale initiatieven op het gebied van inclusie.

Wellicht zou het beter zijn om die te versterken in plaats van zelf zaken op te zetten. De motie 'Hersteld vertrouwen' wordt uitgevoerd. D66 is benieuwd hoe die gaat terugkomen in de LIA. Mevrouw Doğan (GroenLinks) vraagt aandacht voor De Hambaken. De uitdagingen zijn daar groot en er liggen veel kansen op verbetering van de gezondheid. GroenLinks richt zich op drie thema's: gelijke kansen op gezondheid, gelijke kansen op talentontwikkeling en inclusie. Gezondheid is belangrijk voor een gelukkig leven. Iedereen verdient het om gezond en gelukkig te zijn, maar in De Hambaken gaat dat niet altijd goed. Mensen hebben weinig geld, slechte huizen en onvoldoende hulp bij ziekte. Met het programma Samen Gezond zet de gemeente stappen, de middelen zijn volgens GroenLinks ontoereikend om de problemen bij de kern aan te pakken. De integrale aanpak van de Gestelse buurt kan als uitgangspunt worden genomen. Alle kinderen en jongeren in Den Bosch moeten de kans krijgen om hun talenten te ontdekken, ook als ze in De Hambaken wonen. Daarom moet er meer voor hen gedaan worden. Sommigen krijgen onvoldoende kans om mee te doen of om mensen te ontmoeten die hen verder kunnen helpen. GroenLinks is blij dat vorig jaar de BEA is aangenomen om de kansen in het onderwijs gelijk te trekken. Het is belangrijk om aandacht te houden voor dit onderwerp.

De Hambaken zou het voorbeeld moeten worden van een inclusieve samenleving. Vorige maand hebben PvdA en GroenLinks een bijeenkomst georganiseerd in De Hambaken naar aanleiding van Samen Gezond. Bewoners hebben daar hun wensen en bedenkingen gedeeld. De gemeente moet daaraan gehoor geven en de wijk verder helpen. Daarom zal GroenLinks een motie indienen, waar in het college wordt gevraagd om een integrale aanpak te ontwikkelen voor De Hambaken. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) zegt dat GroenLinks blij is dat het lukt om het bestuursakkoord op het gebied van cultuur voortvarend uit te voeren. Het is jammer dat het niet lukt om Weener XL te laten gebruiken door kunstenaars, maar GroenLinks verwacht dat het college doorgaat met het zoeken naar tijdelijke ruimten. Beter muziekonderwijs was ook een van de doelen uit het bestuursakkoord. Er is best een laagdrempelig aanbod van muziekonderwijs, maar het is versnipperd en de doorgroei naar popacademie of conservatorium is minder vanzelfsprekend dan vroeger. GroenLinks komt hier binnenkort graag een keer op terug. De heer Van Hattem (PVV) maakt zich wat zorgen over Joodse inwoners in Den Bosch die met een leus worden geconfronteerd die strafbaar is verklaard door de Tweede Kamer. Hij vraagt het college wat de gemeente eraan doet om inclusie voor hen ook mogelijk te maken, zodat zij zich veilig kunnen voelen op straat.

In de actualisering en de voorjaarsnota wordt gesteld dat asielzoekers en statushouders in het azc naar werk worden begeleid. Hiervoor wordt € 300.000 uitgetrokken. Ook wordt rekening gehouden met een toename van het aantal verstrekkingen binnen de bijzondere bijstand voor directe levensbehoeften en kosten voor woninginrichting. De PVV vraagt zich af hoe het zit met de eigen verantwoordelijkheid van statushouders en waarom het budget ook bedoeld is voor asielzoekers, die nog geen verblijfstatus hebben. Het Theater aan de Parade laat zeer zorgwekkende exploitatiekosten zien. Er is nauwelijks subsidie overgebleven voor het culturele programma. Hier vraagt de PVV aandacht voor.

6

Vandaag is een brief aan de raad gezonden over de opvang van vluchtelingen in Den Bosch. Hierin werd een organisatie aangekondigd: Bij ons in Den Bosch. De PVV vraagt met wat voor activiteiten deze organisatie zich bezighoudt en of hier wel draagvlak voor is. Bovendien: wat moet deze club gaan kosten? Bij de Burendag in de Gestelse buurt worden azc-bewoners betrokken tegen de wens van de inwoners van de buurt in. Ook in het buurthuis in de Gestelse buurt worden tegen alle afspraken in activiteiten georganiseerd voor deze nieuwkomers. De PVV pleit voor het behoud van de straatnamen van de zeehelden en wil geen onderzoek doen naar het slavernijverleden. Elke cent die daaraan verspild wordt, zou beter besteed kunnen worden aan het bestrijden van kinderarmoede of aan de dierenvoedselbank. Ook moet de gemeente stoppen met het kader van de SDG-subsidies. De minima zou de PVV willen vrijstellen van de hondenbelasting, zolang de hondenbelasting nog niet is afgeschaft. Reactie college Wethouder Van der Geld beantwoordt de vragen over cultuur. De Bossche Groenen vroegen aandacht voor nieuwe ateliers in de stad. Naar aanleiding van de motie van Rosmalens Belang wordt hiervoor een inventarisatie van panden gemaakt, met een perspectief wat ermee zou kunnen gebeuren. Hierover zal de raad worden geïnformeerd.

De gemeente blijft op zoek naar panden die benut kunnen worden voor het huisvesten van kunstenaars. De leegstand aan de Tramkade wordt aangepakt. Het college komt voor de zomer met een nieuw plan voor de doorstart van het experiment. Het voorstel om het V&D-pand aan te kopen komt regelmatig terug. De wethouder twijfelt of het financieel aantrekkelijk is. Bovendien hebben college en raad eerder gezegd dat het Design Museum in de Bossche Stadsdelta moet komen, zodat dit gedeelte qua sfeer bij de binnenstad getrokken wordt. Of de raad dit wil, is meer een discussie voor de commissie Omgeving. Daar wordt dit debat echter niet gevoerd, terwijl in deze commissie enkel wordt teruggekomen op de vraag waar het gebouwtje van het Design Museum moet komen. Het is wel een interessant idee om van het V&D-gebouw een culturele broedplaats te maken. Dat zou hij graag doorgeleiden naar de eigenaar van het pand. Mevrouw Visscher (SP) vraagt per interruptie of de wethouder een gebouw van € 42 miljoen 'gebouwtje' noemt. Wethouder Van der Geld verontschuldigt zich voor zijn 'Ruttiaanse' taalgebruik. Het is een substantieel gebouw. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) vraagt of de wethouder bereid is om met de eigenaar van het V&D-gebouw de mogelijkheden te bespreken. Wethouder Van der Geld vindt het de verantwoordelijkheid van de ondernemer om tot een nieuwe invulling van zijn pand te komen.

Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) veronderstelt dat de wethouder wel kansen ziet voor het V&D-gebouw als culturele hotspot. Wethouder Van der Geld antwoordt dat hij niet betrokken is bij de gesprekken over het V&D-gebouw en zich ook niet de aangewezen persoon daarvoor voelt. D66 vroeg hoe de culturele sector zich landelijk gaat ontwikkelen. Na de coronaperiode, waarin de cultuursector hard werd geraakt, is men financieel ruim gecompenseerd. Veel publiek is echter weggebleven en de sector krabbelt maar mondjesmaat op. Een verhoging van de btw op tickets is in deze situatie een sluipmoordenaar, want de drempel om naar theater of concerten te gaan, wordt flink verhoogd. De PVV stelde geen expliciete vraag, maar wilde wel aandacht voor de exploitatie van Theater aan de Parade. Die aandacht is er. Als aandeelhouder zit de gemeente erbovenop. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de gemeente al een actieplan kan maken voor het geval de btw op cultuur wordt verhoogd zodat er snel maatregelen getroffen kunnen worden om de cultuursector te ondersteunen. Wethouder Van der Geld wil waken voor de reflex om hiaten die de Rijksoverheid creëert meteen op te vullen met gemeentebudget. Er wordt dus niet meteen een plan opgesteld om te compenseren. Het is aan de sector zelf om te bepalen hoe hiermee om te gaan.

7

De heer Van Silfhout (Volt) begrijpt deze redenering. De verwachte gevolgen zijn echter zo groot er volgens Volt meer actie vereist is. Daarom vraagt Volt of de wethouder alvast in contact wil treden met de sector. Wethouder Van der Geld voert al gesprekken met de sector om hierin samen op te trekken. De gemeente en de culturele partijen zijn immers partners van elkaar. De portemonnee te trekken om de btw-verhoging te bekostigen, is echter niet mogelijk. De voorzitter geeft de wethouder R.J.J. Geers het woord voor de beantwoording. Wethouder R.J.J. Geers had verwacht dat gewoon ge-DREVEN met een dekkingsvoorstel zou komen voor het Halloweenfestival in Rosmalen, maar er werd alleen gevraagd naar de stand van zaken. Binnenkort spreekt hij met Centrummanagement Rosmalen over dit commerciële evenement. Als men vindt dat het evenement een cultureel aspect heeft, kan een aanvraag worden gedaan bij de reguliere fondsen van de gemeente. De PvdD vroeg naar de dierenvoedselbank. In het kader van de huisvesting van de voedselbank is al gesproken over mogelijkheden van onderverhuur. De voedselbank krijgt zelf regelmatig diervoeding aangeboden. Voor een deel van de hulphonden is er ook een vergoeding mogelijk vanuit de zorgverzekering.

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) doelde niet op hulphonden maar op voeding en medische zorg voor huisdieren die onbetaalbaar is voor mensen met een minimuminkomen. Ze vraagt het college om te bekijken wat er mogelijk is om diervoeding en medische zorg te verstrekken. Wethouder R.J.J. Geers vindt dat het geen rol van de overheid is om daarin te voorzien. Het college wil daarom ook niet onderzoeken hoe dit in minimaregelingen verwerkt kan worden. Over dierenparkjes is vorig jaar een beleidswijziging aangekondigd met betrekking tot de herten, waardoor alle herten zijn gesteriliseerd. Het beleid is inmiddels geïmplementeerd. De inzet blijft dat voorkomen wordt dat dieren onnodig naar het slachthuis moeten. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de wethouder dezelfde ambitie heeft, namelijk dat dieren niet onnodig omgebracht worden en dat hij ervoor gaat zorgen dat alle dieren een veilig thuis krijgen. Wethouder R.J.J. Geers antwoordt dat het staand beleid is dat de gemeente niet fokt om dieren naar het slachthuis te brengen. Wel kan het zijn dat er in een specifiek geval geen andere optie is. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) stelt dat er in 2022 al 24 schapen of geiten naar het slachthuis zijn gegaan. Ook zijn er nog veel dieren naar andere partijen gegaan die ze wellicht ook gedood hebben. Ze vindt het een bijzonder antwoord van de wethouder.

De voorzitter merkt op dat het er niet om gaat wat mevrouw Samshuijzen van de wethouder vindt. Hij vraagt of zij het wat korter wil houden en haar vraag wil stellen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt hoe de wethouder reflecteert op het feit dat er in 2022 24 dieren naar het slachthuis zijn gebracht. Wethouder R.J.J. Geers vindt het een herhaling van de discussie van vorig jaar. Het beleid is dat er goed wordt gezorgd voor de dieren. De gemeente vindt dierenwelzijn immers belangrijk. Er kan een situatie zijn waarin een dier naar het slachthuis moet. Dat is niet de insteek maar het kan voorkomen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) heeft onlangs vragen gesteld over de dierenambulance die maar tot 20.00 uur beschikbaar is. Hij vraagt een reactie hierop. Wethouder R.J.J. Geers antwoordt dat de gemeente afspraken heeft gemaakt met Dierenambulance 's-Hertogenbosch. Deze is op bepaalde tijden beschikbaar. Na 20.00 uur is er een callcenter bereikbaar. Urgente gevallen kunnen via de politie worden gemeld, waarna de Dierenambulance Brabant Noord-Oost kan worden ingezet.

8

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) dankt de wethouder voor dit antwoord, want zo stond dit niet in de schriftelijke beantwoording uitgelegd. Wethouder R.J.J. Geers beantwoordt de vraag van de PVV over 'Bij ons in Den Bosch'. De gemeente kent veel nieuwkomers en die moeten kunnen meedoen aan de maatschappij. Vanuit enthousiaste inwoners is er een netwerk ontstaan om deze nieuwkomers te helpen. De heer Van Hattem (PVV) begrijpt hieruit dat het gaat om vrijwilligheid en pure belangeloosheid. Er zijn echter diverse activiteiten georganiseerd die geld gekost hebben. Hij hoort graag of het een zelfstandige stichting wordt met een eigen budget en of er medewerkers worden aangesteld of ambtenaren voor worden ingezet. Ook is hij benieuwd of de boodschap die wordt uitgedragen in het algemeen wordt onderschreven. Bij de Burendag in de Gestelse buurt wordt nu al de betrokkenheid van het azc opgedrongen. Wethouder R.J.J. Geers kan de technische vragen van de PVV niet beantwoorden. Het is een initiatief geweest van inwoners die iets wilden bijdragen. Daar heeft de gemeente een programma op georganiseerd. De gemeente dwingt inwoners niet om zich erbij aan te sluiten. De heer Van Hattem (PVV) concludeert dat er ambtelijke inzet is georganiseerd en vraagt of 'Bij ons in Den Bosch' aan andere inwoners wordt opgedrongen, terwijl zij daar niet op zitten te wachten.

Ook hoort hij graag of dit een zelfstandige organisatie moet gaan worden. Wethouder R.J.J. Geers kan de vragen over de organisatiestructuur, de urenbesteding en de kosten niet beantwoorden. Aan Bij ons in Den Bosch neemt een aantal maatschappelijke organisaties deel en vrijwilligers die graag iets doen voor nieuwkomers. Vrijwilligers helpen nieuwkomers met onder andere de weg vinden, taalonderwijs en ICT-problemen. Wethouder Vermin beantwoordt de vragen over het onderwijs, te beginnen bij de vragen van VOOR Den Bosch. Hij is bekend met de onderzoeken uit de Staat van het Onderwijs en die baren hem zorgen, met name waar het gaat om basisvaardigheden en gelijke kansen. De gemeente heeft goed contact met het onderwijsveld in het kader van de LIA en over 'het goede onderwijs'. Daar horen de basisvaardigheden bij. Het belang van voldoende stageplaatsen onderschrijft het college. De wethouder is benieuwd naar de motie die VOOR Den Bosch hierover wil indienen. Rosmalens Belang merkte op dat gezondheidsbevordering niet alleen in achterstandswijken aandacht moet krijgen. Vorige week is in de raad besproken dat gekozen wordt voor twaalf focusbuurten. De VVD en D66 noemden onderwijshuisvesting, waarvoor de kosten sterk gestegen zijn, met name door de stijging van bouwkosten.

Het lijkt de wethouder verstandig om wel te doen wat beloofd is maar ook toe te gaan naar een integraal huisvestingsplan. Dat komt tot stand op basis van drie aspecten: de technische staat van de gebouwen, leerlingenprognoses en onderwijsvernieuwing. Het college zal scenario's opstellen en aan de gemeenteraad presenteren. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) verwijst naar de motie over de gebiedsontwikkeling van het Rodenborch-college. Die locatie is tot 2028 verhuurd voor tijdelijke huisvesting van onderwijsinstellingen, maar onlangs heeft hij gehoord dat er Oekraïense vluchtelingen worden gehuisvest. Gewoon ge-DREVEN hoort graag wat er dan gebeurt met de onderwijsinstellingen die er zaten. Wethouder Vermin antwoordt dat alle onderwijsinstellingen een plek krijgen, deels gefinancierd met de middelen voor de huisvesting van Oekraïners. Ook de gebiedsontwikkeling staat er niet door stil. Het pand kan echter prima tijdelijk ingezet worden voor Oekraïners. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of alle onderwijsinstellingen in de buurt gehuisvest worden. Wethouder Vermin antwoordt bevestigend. De heer Van Haren (VVD) vraagt wanneer de wethouder met aanvullende informatie over de onderwijshuisvesting te komen.

9

Wethouder Vermin antwoordt dat de schouw in het najaar plaatsvindt. Het Integraal Huisvestingsplan met scenario's biedt sowieso nog ruimte om bij te sturen. De heer Van Haren (VVD) is tevreden met de toezegging dat het Integraal Huisvestingsplan in het najaar komt. Mevrouw Muller (D66) vraagt of nieuwe schoolgebouwen zijn meegenomen in de begroting. Wethouder Vermin antwoordt dat de nieuwe school voor De Groote Wielen niet geactualiseerd wordt terwijl dit wel nodig is. Voor andere bouwlocaties is al goed in zicht in hoeverre het aantal leerlingen zal stijgen en of er nieuwe schoolgebouwen nodig zijn. In het Integraal Huisvestingsplan wordt dit meegenomen. Het is niet zo dat er een groot budget gereserveerd is voor nieuwe onderwijshuisvestingen maar aan het Integraal Huisvestingsplan zal wel een prijskaartje komen te hangen. De gemeenteraad zal gevraagd worden om uit de scenario's te kiezen. Mevrouw Muller (D66) merkt op dat de leerlingenprognoses deze maand binnenkomen en vraagt waarom de scenario's dan pas zo laat komen. Wethouder Vermin antwoordt dat de prognoses gecombineerd moeten worden met de beschikbare onderwijspanden en de onderwijsinhoudelijke behoeften en dat kost wat tijd. Gevraagd werd of in het onderwijskansenbeleid mogelijkheden zitten voor Stichting Leergeld. Vanuit het onderwijskansenbeleid zijn de bestedingen al vastgesteld.

Bovendien kent het beleid relatief veel verantwoordingseisen waardoor niet zeker is dat het geld doorgesluisd kan worden naar Stichting Leergeld. Mevrouw Muller (D66) vraagt of het ondenkbaar is om de financiën van Stichting Leergeld aan te vullen met budget dat niet uit de armoedebestrijding komt. Wethouder Vermin antwoordt dat dit in theorie mogelijk is maar dat het onderwijskansenbeleid een strikt gelabeld budget is, waardoor het lastig is om het een andere bestemming te geven. Mevrouw Muller (D66) merkt op dat de activiteiten van Stichting Leergeld wel typisch zaken zijn die goed passen bij onderwijskansen. Ze vraagt om toch te onderzoeken wat er mogelijk is. Wethouder Vermin is bereid om te kijken of er binnen de specifieke verantwoordingseisen ruimte is voor Stichting Leergeld. Of het mogelijk en wenselijk is, daar twijfelt hij over. Er zijn diverse opmerkingen gemaakt over inclusie. De wethouder is blij dat er middelen voor vrijgemaakt worden en dat er vooral wordt ingezet op personele capaciteit. Het beleid is nu wat versnipperd met onder andere een inclusieagenda en een regenboogagenda. Het overkoepelende verhaal ontbreekt echter nog. Met extra capaciteit is het mogelijk om verschillende groepen bij elkaar te brengen en aan elkaar te koppelen. Ook voor het uitvoeren van de motie Hersteld vertrouwen is menskracht nodig.

De heer Van Hattem (PVV) memoreert de leus 'From the river to the sea', die tijdens demonstraties zelfs door leden van de Bossche gemeenteraad is geroepen. Hij vraagt in hoeverre de gemeentelijke doelstellingen zich verhouden tot deze gebeurtenis. Hoe kijkt de wethouder aan tegen dergelijke maatschappelijke ontwikkelingen en tegen betrokkenheid van raadsleden van zijn partij? Wethouder Vermin antwoordt dat hij niet bepaalt wat raadsleden al dan niet mogen zeggen. Enerzijds is het demonstratierecht een groot goed, anderzijds is het veilig en welkom voelen voor iedereen ook belangrijk. Die balans moet men in Den Bosch zien te vinden. Dat vraagt iets van het vrije woord, van met elkaar omgaan en van incasseren. Hij heeft kennisgenomen van de wens van de Tweede Kamer om de leus te verbieden. Dat verbaast hem van onder andere de PVV, die eerder 'vrijdenkersruimte' en de 'vrijewoordruimte' had georganiseerd. De heer Van Hattem (PVV) vindt het een grens overgaan als er een oproep wordt gedaan op het vernietigen van de staat Israël en daarmee het bestaansrecht van het Joodse volk in twijfel wordt getrokken. Als het college de inclusieagenda serieus neemt, wat betekent dit dan voor de aanpak van antisemitisme, die momenteel virulent wordt verspreid?

10

Wethouder Vermin antwoordt dat de interpretatie van de leus als een oproep tot vernietiging van de staat Israël aan de heer Van Hattem is. Bij inclusie hoort ook het tegengaan van antisemitisme. Mevrouw Van Zaalen (CDA) had gevraagd hoe het staat met de inventarisatie van de mogelijkheden om scholen te gebruiken als gemeenschapshuizen. Wethouder Vermin antwoordt dat het nog lastig zal worden om scholen voor dit doel te gebruiken, omdat ze nodig zijn voor onderwijshuisvesting. De beantwoording van de motie volgt binnenkort. De heer Elders (D66) is bang dat het inclusiebeleid zo veel aspecten gaat omvatten dat het een soort duizenddingendoekje wordt, waarmee alles wordt schoongepoetst. Hij vreest dat de komende twee jaar van alles wordt opgezet, waarna het weer wegvalt. Wethouder Vermin ziet het meer als een basis die nu wordt opgezet waarop de gemeente straks structureel kan gaan werken. Misschien zijn er daarna minder medewerkers nodig, die zich bezighouden met inclusie, maar hij sluit het ook niet uit dat de conclusie te zijner tijd juist is dat er nog extra geld aan besteed moet worden.

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt wat de wethouder vindt van het feit dat de gemeente tegenwoordig Keti Koti viert en dat de burgemeester onderzoek naar de rol van het Bossche bestuur in het koloniale slavernijverleden heeft aangekondigd, in relatie tot de straatnamen van mensen die daarin een heel negatieve rol hebben gespeeld. Wethouder Vermin antwoordt dat de straatnamen misschien niet veranderd hoeven te worden, maar dat de personen waarnaar ze vernoemd zijn, in een ander perspectief kunnen worden geplaatst. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de wethouder bereid is om dat serieus te onderzoeken. Wethouder Vermin denkt dat het in context plaatsen van de Bossche geschiedenis onderdeel kan zijn van de inclusieagenda. Wethouder R.A.P. Geers gaat in op de sociaal-culturele centra. Het college vindt deze heel belangrijk en begrijpt dat zij inkomsten nodig hebben om de exploitatie te garanderen. Komend jaar wordt gekeken welke mogelijkheden er zijn om hen een goede financiële toekomst te bieden. De heer Van Haren (VVD) was verrast over dit onderzoek, omdat dit in de vorige raadsperiode ook al is gedaan in het kader van het nieuwe accommodatiebeleid. Nu wordt er weer gekeken naar behoeften en doelstellingen. Die zullen in vijf jaar niet wezenlijk veranderd zijn. Wethouder R.A.P.

Geers antwoordt dat de besturen van de sociaal-culturele centra hebben aangegeven dat hun inkomstenstroom werd verbloemd door de coronamaatregelen en energiecompensatie. Nu is gebleken dat de inkomstenstroom echt te klein is en daarom wordt gekeken hoe men daarmee om moet gaan. De heer Van Haren (VVD) stelt dat in het accommodatiebeleid ook de ambitie is opgenomen om wijkplannen op te stellen met vraag en aanbod van ruimte. Hij vraagt of dit ook in het nieuwe onderzoek het streven is. Wethouder R.A.P. Geers antwoordt dat de gemeente de behoefte aan ruimte doelmatig wil faciliteren. Dat heeft ook raakvlakken met de sociale structuur van de gemeente. Vanuit die insteek wordt er vervolg gegeven aan het onderzoek. De VVD vroeg naar het doorverwijzen van partijen die subsidie vragen naar het dorps- en wijkbudget. Momenteel wordt het dorps- en wijkbudget geëvalueerd en daaruit is dit een van de conclusies. Binnen enkele weken zal het college de uitkomsten terugkoppelen via een raadsinformatiebrief. Vervolgens zal gekeken worden welke oplossingen er zijn voor partijen die om subsidie vragen. GroenLinks vroeg om een integrale aanpak van De Hambaken. Het college heeft de ambitie al om de aanpak van wijken en dorpen integraler te maken, maar dat is nog een lastige opgave. In de Gestelse buurt wordt al extra capaciteit ingezet. Samen met onder andere de

11

woningcorporatie wordt nagedacht over een meer integrale aanpak. Daarbij is De Hambaken genoemd. De mogelijkheden worden er verkend, maar een en ander is sterk afhankelijk van de gemeentelijke onderhoudsplanningen voor de openbare ruimte en die van de woningcorporaties voor het vastgoed. Wethouder Van der Sloot gaat in op Nulandia en Be Quick. De gemeente is met beide verenigingen in goed gesprek maar zij bepalen zelf of ze willen fuseren. De gemeente heeft diverse opties voorgelegd en wacht af wat de clubs willen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt naar de status van een eventuele verhuizing. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat de omgevingsplannen voor Nuland volgend jaar worden besproken. Met de clubs is besproken dat er nog een nieuwe toplaag op het voetbalveld en een nieuw korfbalveld kunnen komen. Deze voorzieningen zullen al afgeschreven zijn, voordat de clubs eventueel verhuisd moeten worden. De heer Schuurmans (VVD) vraagt of er ook tijdlijnen zijn afgesproken met de verenigingen. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat alleen is afgesproken dat de verenigingen zo snel mogelijk terugkomen met een reactie op de opties. Diverse fracties spraken over mantelzorg. De pilot voor respijtzorg loopt tot 1 juli 2024. Voor de zomer wordt de raad geïnformeerd over de evaluatie.

Voor jonge mantelzorgers is er Vanzelfsprekend!? De wethouder vindt het een goed idee om met scholen in gesprek te gaan over het ondersteunen van jonge mantelzorgers. Met scholen wordt ook gesproken over meer sporten versus de digitale wereld. Buurtsportwerkers proberen dagelijks om jongeren meer naar buiten te krijgen. Stichting Leergeld is door meerderen genoemd. De stichting doet goed werk voor de inwoners van de gemeente, wat een reden is geweest om de structurele subsidie te verdubbelen naar € 335.000. De beschikbare rijksmiddelen voor maatschappelijke organisaties die zich richten op armoede bedragen € 695.000. De helft daarvan gaat naar Stichting Leergeld. De afgelopen jaren heeft de gemeente daarnaast veel incidentele middelen ontvangen voor armoedebestrijding. Die middelen werden ook deels aan Stichting Leergeld toebedeeld, met als opdracht dat daarmee kledingpassen werden uitgegeven en digitale leermiddelen werden verstrekt. De andere uitgaven werden met de vaste subsidie bekostigd. De heer Van Silfhout (Volt) had van Stichting Leergeld begrepen dat men € 215.000 structurele subsidie ontvangt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt hoe het zit met de eigen middelen van de gemeente voor armoedebestrijding. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat de gemeente rekent met een bedrag van € 335.000.

Als de stichting een ander bedrag noemt, moet dat even uitgezocht worden. Armoedemiddelen komen altijd vanuit het rijk. Het budgetrecht is echter aan de raad, dus als de raad meer middelen wil toekennen aan armoedebestrijding hoort ze dat graag. De heer Van Silfhout (Volt) begrijpt dat het college in de begroting van 2024 geen ruimte heeft om meer aan armoedebestrijding te besteden maar het gaat nu over het zoeken naar ruimte voor 2025. Het lijkt hem juist dat de wethouder in het college en aan de raad om meer geld moet vragen om haar taken goed uit te voeren. Mevrouw Visscher (SP) merkt op dat de kinderarmoede niet is opgelost met de inzet van het incidentele geld. Ze begrijpt niet dat de wethouder niet naar de raad is gekomen om te vragen om nieuw budget. Wethouder Van der Sloot zou het liefste zien dat niemand in armoede zit. Daarom heeft de gemeente een heel brede aanpak. De Bossche Pas is daar een goed voorbeeld van maar ook de investering in de voedselbank. Armoede is echter niet te voorkomen. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) begrijpt dat de wethouder armoede onder kinderen niet kan voorkomen maar met € 335.000 worden slechts 2400 van de 4500 kinderen bereikt. Ze

12

hoort graag of de wethouder vindt dat Stichting Leergeld meer geld zou moeten krijgen om deze kinderen ook te helpen. Wethouder Van der Sloot staat volledig achter Stichting Leergeld. Daarom is de stichting een belangrijke partner achter de Bossche Pas en heeft het college de subsidie verdubbeld. Het aantal kinderen dat ondersteuning nodig heeft, uitgaande van 120% van het minimumloon, is 2400. Daarvan bereikt Stichting Leergeld 85%. Het college hoopt dat dit percentage nog hoger wordt door inzet van de Bossche Pas. Uiteraard kan de gemeenteraad besluiten om het budget te verhogen maar het college vindt de verdubbeling van de subsidie vooralsnog voldoende, zeker omdat Stichting Leergeld ook andere fondsen weet aan te boren. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt dat in de voorjaarsnota op tal van onderwerpen een integrale afweging wordt gemaakt. Hij vraagt of de subsidiëring van Stichting Leergeld ook onderdeel van een integrale afweging is geweest. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) vraagt of de wethouder het met haar eens is dat er nog te weinig kinderen bereikt worden door Stichting Leergeld. De voorzitter waarschuwt dat dit een herhaling van zetten is. Deze vragen zijn al eerder gesteld. Mevrouw Muller (D66) stelt dat Stichting Leergeld meer kinderen heeft kunnen bereiken door de verdubbeling van de subsidie. Het aantal is nog groeiende.

Ze vraagt of dat voor de wethouder een reden is om te overwegen om de subsidie nogmaals te verhogen. De heer Van Silfhout (Volt) verzoekt de voorzitter om niet meerdere interrupties tegelijk toe te staan, zodat fracties na de beantwoording nog een vervolgvraag kunnen stellen. De voorzitter zegt dat dit soms zo uitkomt, maar niet altijd. Wethouder Van der Sloot stelt dat er rekening wordt gehouden met een stijging voor de komende jaren maar wel binnen de onderdelen die met Stichting Leergeld zijn afgesproken. Het beleid, zonder de extra activiteiten die eenmalig waren gesubsidieerd is afgewogen in relatie tot andere zaken. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) vraagt nogmaals of de wethouder vindt dat er nog te weinig kinderen bereikt worden. Wethouder Van der Sloot reageert dat het bereik enorm is toegenomen. Natuurlijk is het doel dat alle kinderen in armoede worden bereikt. Daarvoor is ook de Bossche Pas bedoeld. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de wethouder intern om extra budget heeft gevraagd en heeft uitgelegd wat de gevolgen zijn als Stichting Leergeld niet meer middelen krijgt. Wethouder Van der Sloot zou de onderhandelingen binnen het college graag binnenskamers laten. De aanbesteding van de Bossche Pas is goed verlopen. Zoals afgesproken komt er in de zomer een go/no go-moment. De goed-voor-elkaarsubsidies worden geëvalueerd, alsook de wijk- en dorpsbudgetten.

Hierover zal de commissie worden geïnformeerd. Wethouder Slikker stelt dat de raad terecht aandacht vraagt voor de ouder wordende samenleving, voor kinderen die hulp nodig hebben en de groeiende behoefte aan ondersteuning in de wijken. Hoe gaat de gemeente dat in de toekomst doen met minder mensen en minder geld? Hij denkt dat het kan door meer in te zetten op zorgzaamheid, meer zorgwerkers in de wijk te laten werken en meer preventieve zorg in te zetten. Een grote opdracht ligt ook in levensbestendig bouwen en bestaande woningen levensloopbestendig maken. Het is een zeer complexe opdracht maar de gemeente hoeft het niet alleen te doen. De gemeente zet zich in, samen met inwoners en het netwerk Zorgzaam 's-Hertogenbosch en op basis van een degelijk financieel plaatje voor het Sociaal Domein. Dat maakt dat Den Bosch het Sociaal Domein kan hervormen vanuit een sterke uitgangspositie.

13

De vergadering wordt tien minuten geschorst. De voorzitter start de tweede termijn en geeft als eerste de heer Mees het woord. Tweede termijn De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) realiseert zich dat er vanavond op sommige onderdelen een voorschot wordt genomen op de aanbevelingen van het burgerberaad. Dat geldt met name voor extra aandacht voor wijken en buurten. In het verkiezingsprogramma van Leefbaar 's-Hertogenbosch staat al: laagdrempelig, zichtbaar, met vaste zorgprofessionals en met minder bureaucratie. Als voorbeeld van een proces dat sterk verbeterd kan worden, noemt de heer Mees het aanvragen van een traplift. Mensen weten niet altijd waar ze terechtkunnen. Koo is niet echt een begrip in de stad. Dit jaar wordt een campagne gestart om de bekendheid van EHBG te vergroten. Dat mag voor Koo ook gebeuren. In het bestuursakkoord staat: gelijke kansen voor iedereen. Leefbaar 's-Hertogenbosch vindt het onbestaanbaar dat het niet lukt om de kinderen die in armoede opgroeien te vinden en te helpen. De fractie wil extra budget vrijmaken om Stichting Leergeld financieel verder te ondersteunen. Circa 7% van de kinderen eindigt de basisschool zonder zwemdiploma. Leefbaar wil het Sporten Cultuurfonds en Stichting Leergeld blijven steunen om mensen te helpen zodat zij hun kinderen op zwemles kunnen doen.

Ook de zorg voor jongeren met mentale klachten moet op peil blijven en zo nodig worden opgeschaald. Leefbaar vraagt of de gemeente daarvoor voldoende mogelijkheden heeft. De smartphone heeft een negatief effect op jongeren: hij zorgt onder andere voor een sociaal isolement en eenzaamheid met psychische klachten tot gevolg. Leefbaar zou samen met de GGD willen onderzoeken wat de gevolgen in Den Bosch zijn en wat eraan gedaan kan worden. Tot slot is er in de commissie Bestuur gesproken over wijkrechtspraak. Deze methode spreekt Leefbaar zeer aan. De fractie vraagt hoe het college dit ziet en of het zich gaat inspannen om dit instrument naar 's-Hertogenbosch te halen. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat het aantal BUIG-uitkeringen al jaren afneemt. Vreemd genoeg is het personeelsbestand bij Weener XL omgekeerd evenredig gegroeid. De heer Van Haren (VVD) vraagt welk punt Leefbaar met deze opmerking wil maken. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) had verwacht dat het aantal werknemers van Weener XL zou dalen als het aantal uitkeringen daalt. De heer Van Haren (VVD) vraagt of Leefbaar weet dat bij Weener XL veel mensen werken in beschut werk, wat niets te maken heeft met het al dan niet hebben van een uitkering. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) antwoordt dat hij onderscheid maakt tussen de cliënten en de echte fte's bij Weener XL.

Hij had een daling verwacht bij de echte fte's, maar ziet die niet. Voorgesteld wordt om € 300.000 te besteden aan inclusie, in de vorm van extra ambtenaren. Leefbaar twijfelt of de doelgroep daarmee echt geholpen is en of zij dit zelf als verbetering zien. Ook op andere aspecten wil het college meer ambtenaren inzetten. Leefbaar ziet het geld liever landen in de Bossche samenleving, bijvoorbeeld voor bestrijding van kinderarmoede. Om iets te gaan doen met de uitkomsten van het burgerberaad is er geld nodig. Daarvoor is echter niets in de voorjaarsnota opgenomen. Leefbaar wil dit faciliteren en stelt voor om de werkzaamheden aan de Orthenseweg/Vogelstraat te schrappen en het budget van € 3,2 miljoen te investeren in mensen. De heer Van Haren (VVD) heeft ook een suggestie om uitvoering te geven aan het burgerberaad, namelijk de woonzorgvisie zelf af te wachten die in december wordt behandeld. Hij vraagt of dat niet een betere gang van zaken is. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) licht toe dat hij een idee opperde zoals elke fractie dat kan doen. In de volgende commissievergadering zal hierover verder overlegd worden.

14

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of Leefbaar er volgende keer verder over wil praten of dat er nu meteen budget wordt vrijgemaakt zoals eerder in het betoog werd aangegeven. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) antwoordt dat het prettig zou zijn om het budget meteen te regelen. Als dat niet lukt, zal de fractie erop terugkomen in een volgende commissievergadering. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) stelt dat met het voorstel om de kruising Orthenseweg/Vogelstraat te schrappen een voorschot wordt genomen op de komende discussie. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) reageert dat dat inderdaad de intentie van Leefbaar is. Leefbaar is en blijft tegen nieuwbouw voor het Design Museum. Het geld kan beter worden benut. Mevrouw Muller (D66) komt terug op de Stichting Leergeld. Het eenmalige budget is goed besteed. D66 wil graag dat de stichting meer kinderen bereikt en daarvoor moet het budget groeien. D66 zou graag de subsidie aanvullen met geld uit het onderwijskansenbeleid, bijvoorbeeld met het budget dat nu wordt besteed aan opleidingen voor leerkrachten. D66 overweegt een motie hierover. Mevrouw Visscher (SP) vindt het jammer dat D66 het plan nu helemaal toespitst op één budget en vraagt of de fractie bereid is om verder te kijken hoe Stichting Leergeld meer gesubsidieerd kan worden. Mevrouw Muller (D66) is daartoe bereid.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) sluit zich aan bij D66 met betrekking tot Stichting Leergeld en ziet de motie met belangstelling tegemoet. Verder voldoet Den Bosch niet aan de landelijke regels dat er binnen 3,2 km een bibliotheekvoorziening beschikbaar moet zijn. De heer Van Creij vraagt wat het college hieraan gaat doen. De heer Van Haren (VVD) vraagt of de gemeente niet beter kan investeren in twee kwalitatief goede locaties voor de bibliotheek, in plaats van de inzet uit te smeren over meerdere locaties, waardoor deze minder effect heeft. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt dat de gemeente moet voldoen aan rijksbeleid. De heer Van Haren (VVD) zegt dat dit geen antwoord is op zijn vraag. Hij vraagt of gewoon geDREVEN voor kwaliteit of kwantiteit gaat. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) vraagt of gewoon ge-DREVEN ervan op de hoogte is dat er al aan alle kanten gewerkt wordt aan meer bibliotheekpunten. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) is hiervan op de hoogte. Tegen de VVD zegt hij dat hij kwalitatief goede voorzieningen ziet, maar dat gewoon ge-DREVEN graag zou willen bespreken of de bibliotheekbus geherintroduceerd kan worden. Tot slot vraagt hij of er al duidelijkheid is over Scouting St. Tarcisius. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt het gênant dat de wethouder van Dierenwelzijn glashard liegt over het dierenwelzijnsbeleid.