Verslag Commissie Sociaal 21.02.2024

Commissie SOCIAAL VERSLAG Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

21 februari 2024 Raadzaal

J.J.M. Gersjes drs. E.A.A. Kerkhoff O. Çifçi, mw. M. Claessen, mw. M. Craste bc, mw. E.C.M. van Diejen BSc, mw. mr. Y. Doǧan, S.J.A. Elders BA, F.G.F. van Genugten, A.W.J.A. van Hattem LLB, J.A.B Huibers, mw. R.F. van der Kallenvan der Donk, mw. W.M. van de Leemput, H.J.M. Mees, mw. drs. E.W.M. van Opdorp, W.J. Plasmeijer, A.P.R.G.M van Rosmalen, ir. P.K. Schuurmans, A.C. van Silfhout, mw. mr. C.H.A. van den Wildenberg, mw. J.J.M. van den Wildenberg, mw. dr. Y. van Zaalen mw. mr. M.A.B. van der Sloot

Afwezig:

J.J.E.L. van Creij, F.J. van Haren, S.C. van Hasselt, mw. F. Hoekstra, ing. J.N. Kieft, mw. W.A.M.H. Parijs, mw. E. Samshuijzen, mw. C.K.J. Visscher

Verslaglegging

I. Wendt, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter heet allen, in de zaal en thuis, welkom bij de vergadering van de commissie Sociaal van 21 februari 2024. Bijzonder welkom aan mevrouw J. van den Wildenberg van VOOR Den Bosch, die is herbenoemd als lid van de commissie Sociaal. Er is bericht van verhindering ontvangen van: de heer Van Haren, de heer Kieft, mevrouw Visscher en mevrouw Hoekstra. Mevrouw Van der Kallen laat zich vervangen door de heer Huibers.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter constateert dat er 1 raadsvoorstel op de agenda staat. Hij gaat ervan uit dat de commissie die wenst te bespreken. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Sociaal van 17 januari 2024 Het verslag van de commissie Sociaal van 17 januari 2024 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Bestuurlijke toezeggingen en moties De voorzitter licht toe dat het college voorstelt om motie 24 over het eigen verdienvermogen van culturele organisaties als afgedaan te beschouwen. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt onder verwijzing naar de exploitatie van Theater aan de Parade op dat Leefbaar 's-Hertogenbosch kritisch zal kijken naar de wijze waarop het college in de toekomst gaat kijken naar het eigen verdienvermogen van culturele organisaties. Het voorzitter stelt voor om de toezegging over de indicatoren van de GGD af te voeren, omdat deze toezegging is verwerkt in het voorstel dat vanavond is geagendeerd. De commissie stemt hiermee in.

5.

Werkplanning Er zijn geen opmerkingen over de werkplanning.

1

Raadsvoorstellen 6.

Zienswijze Kadernota GGD 2025 Hart voor Brabant Het college heeft een zienswijze op de kadernota voorbereid. De gemeenteraad wordt gevraagd of hij kan instemmen met deze zienswijze. De voorzitter geeft als eerste het woord aan mevrouw Van Zaalen. Mevrouw Van Zaalen (CDA) stelt dat het CDA het belangrijk vindt dat er kwalitatief goede ondersteuning beschikbaar is voor mensen die dat nodig hebben. De fractie vindt het voorliggende plan prima, maar adviseert de wethouder om de kosten goed in de gaten te houden. Er wordt in het plan immers gesproken over toenemende kosten. Zij hoort graag van de wethouder hoe daarmee wordt omgegaan, zeker met de veranderingen in 2026 in het achterhoofd. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) betoogt dat preventie in 2025 een belangrijke prioriteit blijft van de GGD. Tegelijkertijd wordt er gesteld dat het huidige zorgstelsel niet houdbaar is. Vanuit het uitgangspunt 'als je rood staat, kun je niet groen doen' ziet VOOR Den Bosch wat frictie. Het is een summier voorstel. De fractie zal zeer kritisch letten op hoe de uitwerking van de transitieplannen wordt opgenomen in de begroting 2025. Bij de gemeente Den Bosch is de afspraak dat nieuw beleid binnen de gemeentebegroting dient te worden bekostigd. VOOR Den Bosch hoort graag hoe de afstemming tussen het college en de GGD in dezen is.

De heer Schuurmans (VVD) is blij dat met deze zienswijze een beweging wordt gemaakt op de kritische punten die de VVD vorig jaar bij het behandelen van de zienswijze heeft geuit. De VVDfractie is het eens met de focus op preventie en de noodzaak om toekomstgericht te kijken. De beloofde indicatoren ontbreken echter, terwijl deze samen met de gemeente opgesteld zouden worden. Bovenal lijkt het kostenplaatje echter onzeker: overschrijdingen lijken uit de gemeentebegroting aangevuld te worden. Kortom: de kosten stijgen tot onzekere hoogte, terwijl onvoldoende wordt gekeken wat de kerntaken zijn van de GGD Hart voor Brabant. De VVD stelt daarom een amendement voor om 'oud voor nieuw' op te nemen in de zienswijze, zoals bij de gemeente Den Bosch gebruikelijk is bij nieuw beleid. De heer Elders (D66) zegt dat D66 zich prima kan vinden in de kadernota, maar één belangrijke zorg heeft. De GGD heeft namelijk een belangrijke rol in de seksuele gezondheid van jongeren. De GGD Hart voor Brabant heeft echter onvoldoende soa-testcapaciteit, terwijl het aantal soa's explosief stijgt. D66 hoort graag of het college deze problematiek voldoende scherp in het oog heeft en of het bestuur van de GGD voldoende in huis heeft om de problemen op te lossen.

De heer Huibers (Rosmalens Belang) onderschrijft nut en noodzaak van een sterke publieke gezondheid en kan zich vinden in de ambities van de GGD Hart voor Brabant. Rosmalens Belang vindt het belangrijk dat de organisatie zo moet kunnen transformeren dat het kwalitatief hoogwaardige en toekomstbestendige zorg kan leveren en vraagt of deze transitie een additionele taak is of onderdeel van de kerntaken. Rosmalens Belang is verheugd over een aantal onderdelen uit de kadernota. De GGD gaat kritisch kijken naar wat wel en wat niet uitgevoerd moet gaan worden. Hij vraagt in hoeverre dat voornemen doorleefd is, want in de kadernota staan ook activiteiten genoemd die niet noodzakelijk zijn en waarvan onduidelijk is of ze effectief zijn. De zienswijze zou wat hem betreft wel wat stelliger mogen zijn: blijven werken vanuit kerntaken, zorgen voor een gezonde organisatie, oud voor nieuw, werken binnen de gestelde financiële kaders en op basis van innovatieve keuzes die gericht zijn op de toekomst. De heer Van Silfhout (Volt) stelt dat de vaccinatiegraad dalende is. De DKTP-vaccinatie is op het laagste punt in de Bossche geschiedenis en de trend is nog dalende.

Volt hoort graag van de wethouder of de GGD Hart voor Brabant zich voldoende inzet om het vaccineren weer als eerste prioriteit te zien voor de volksgezondheid, of de GGD meer zou kunnen doen en zo ja, of dat in de zienswijze opgenomen kan worden. De heer Çifçi (PvdA) zegt dat de PvdA kan instemmen met de zienswijze op de kadernota. Het is goed dat wordt ingezet op het verkleinen van gezondheidsverschillen. Er zijn vele mooie woorden in de kadernota opgenomen over de visie en de ambitie voor de toekomst. De PvdA kijkt uit naar de uitwerking van het beleidsplan Positieve Gezondheid, want in de kadernota mist hij een concreet plan voor Den Bosch. In Tilburg zijn bijvoorbeeld pluswijken die meer aandacht krijgen dan

2

de andere wijken. De PvdA hoort graag welke stappen Den Bosch gaat zetten qua preventieve zorg. De GGD is weliswaar zichtbaar in de wijk, maar de vraag is hoe men bij de inwoners achter de voordeur komt. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) zegt dat GroenLinks akkoord gaat met de voorgestelde zienswijze en de daarin geformuleerde zorg over de kosten voor het transitieplan en het uitblijven van de gevraagde indicatoren. De fractie vindt het jammer dat de kosten voor het transitieplan deels worden opgevangen door het inzetten van middelen die bedoeld waren voor innovatie. Innovatie lijkt immers noodzakelijk om mensen te bereiken en te helpen bij gezonde keuzes. Net als D66 vernam ook GroenLinks in de pers dat het aantal soa's toeneemt. Vorig jaar is de GGD gevraagd of er voldoende mogelijkheden waren om preventief te testen. Dat bleek toen zo te zijn, maar GroenLinks hoort graag of dat nog steeds het geval is. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt dat er vorig jaar 4,5 ton bespaard was op huisvestingskosten. Dat geld zou structureel voor andere zaken ingezet worden en dus niet leiden tot lagere tarieven voor de gemeenten.

Leefbaar 's-Hertogenbosch vraagt hoeveel grip de gemeente heeft op deze op afstand staande organisaties, zoals de GGD, hoe serieus dit soort organisaties de zienswijzen en oproepen van gemeenten nemen en hoeveel bestuurlijke invloed het college hiervoor kan aanwenden. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) zegt dat De Bossche Groenen akkoord gaat met de zienswijze en zich aansluit bij de opmerking over het kritisch blijven kijken naar de kosten. Daarnaast is het belangrijk dat de gemeente nogmaals benadrukt dat er gewerkt moet worden met meetbare en passende indicatoren. Ze gaat ervan uit dat deze bij de begroting 2025 beschikbaar zijn. In de kadernota staat dat er expliciete aandacht is voor gezond ouder worden. Het is goed dat er voor dit belangrijke thema aandacht is. De Bossche Groenen vraagt in hoeverre er ruimte is bij de GGD om een wijkgerichte aanpak toe te passen voor het creëren van een gezonde leefomgeving. Verder is het niet helemaal duidelijk of de GGD of de gemeente verantwoordelijk is voor de huisvesting. Consultatiebureaus hebben soms te weinig ruimte. De Bossche Groenen hoort graag of de gemeente een rol hierin heeft. De heer Plasmeijer (50PLUS) zegt dat 50PLUS grotendeels kan instemmen met de zienswijze, maar twee vragen heeft. De transitiekosten bedragen € 3,5 miljoen, wat de GGD in de lopende begroting wil oplossen.

Dat zal betekenen dat op andere zaken bezuinigd moet worden. 50PLUS vraagt het college waar dit bedrag vandaan moet komen. Verder is al aangegeven dat de indicatoren ontbreken, terwijl hier al eerder om gevraagd is bij de GGD. Hij sluit zich aan bij het betoog van Leefbaar 's-Hertogenbosch en twijfelt of er veel gebeurt met de zienswijzen en oproepen vanuit de gemeente. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vindt preventie en een transitie in de zorg belangrijk en onvermijdbaar. De kadernota is vrij summier. Bosch Belang sluit zich aan bij de zorgen over het vaccineren als preventiemiddel en hoopt dat hierin verbetering komt. Mevrouw Van Diejen (Partij voor de Dieren) kan zich vinden in de zienswijze. De heer Van Hattem (PVV) sluit zich aan bij de kritiekpunten van de VVD over de kosten en het gebrek aan indicatoren. In het huidige voorstel staat dat de bijdrage per inwoner flink wordt verhoogd. Dat is voor de PVV een zorg en een discussiepunt. De GGD zou zich meer moeten richten op zijn kerntaken en niet op duurzaamheid, het tegengaan van klimaatverandering en de Green Deal. Met politieke activiteiten, zoals het steunen van de landelijke lobby rond de suikertaks, zou de GGD zich helemaal niet moeten bezighouden. Bij de inrichting van het vaccinatie-expertisecentrum vindt de PVV het belangrijk dat er aandacht is voor de zorgen over bijwerkingen van vaccinaties.

Tot slot wordt gesproken over de impact van veehouderij op de gezondheid. De PVV adviseert om de focus niet op alleen veehouderij te hebben, maar ook op andere aspecten die nadelig kunnen zijn voor de gezondheid. Reactie college Wethouder Van der Sloot beantwoordt de vragen. Het college heeft een zienswijze geschreven op de voorjaarsbegroting van de GGD Hart voor Brabant, die vooral behoorlijk kritisch was op de kosten. De gemeente is zich namelijk ervan bewust dat ze zuinig moet omgaan met het

3

beschikbare budget en dat ook het budget van gemeenschappelijke regelingen, zoals de GGD, verstandig moet worden ingezet. Het college is blij met de steun vanuit de commissie voor de zienswijze. Het focussen op de kerntaken en op de uitvoeringskosten die daarmee gepaard gaan, zijn dan ook belangrijke zaken die het college voortdurend inbrengt. Als het amendement dat de VVD overweegt dit onderstreept, zal dat de zienswijze nog sterker maken. Een aantal fracties maakten opmerkingen over de rol van de gemeenteraad in een gemeenschappelijke regeling. Dit onderwerp wordt besproken in de vergadering van de commissie Bestuur van 22 februari 2024. Op 13 maart a.s. is er bovendien een extra bijeenkomst, waarin wordt ingegaan op het inhoudelijke programma van de GGD Hart voor Brabant. Seksuele gezondheid, een van de kerntaken van de GGD, vindt zij een belangrijk punt, zeker als er problemen zijn met de testcapaciteit. Zij heeft nog geen data van 2023 hierover, maar zal bij de GGD informeren of hierover inmiddels data beschikbaar gesteld kunnen worden. Omdat het een belangrijk punt is, is het niet alleen in het basispakket opgenomen, maar wordt er ook extra aandacht aan besteed in de basisondersteuning, bijvoorbeeld op scholen. Rosmalens Belang vroeg hoe wordt omgegaan met de transitiekosten.

In de zienswijze is opgenomen dat de GGD in de reguliere bedrijfsvoering ruimte moet zien te vinden voor de extra kosten. Een aantal fracties wees op het belang van vaccineren. Het is belangrijk om mensen goed te informeren over vaccinaties, zodat zij een goede keuze kunnen maken. Daarvoor is het vaccinatieexpertisecentrum bedoeld. Het is erop gericht dat de daling van de vaccinatiegraad wordt stopgezet. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de wethouder het vaccinatie-expertisecentrum voldoende vindt om de daling tegen te gaan. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat dit nu een goede interventie lijkt. Het is een innovatie, dus er moet nog gemonitord worden wat het effect is op verschillende doelgroepen. Het is wel de maximale inzet die nu nodig is. De publieke gezondheid krijgt extra aandacht van de gemeente, zeker voor kwetsbare groepen. Op de wijkgerichte aanpak wordt meer inzet gepleegd. Bij consultatiebureaus wordt bijvoorbeeld geïnventariseerd welke gezinnen meer ondersteuning nodig hebben. De GGD gaat zelf over de huisvesting van zijn organisatieonderdelen. Gevraagd werd wat de GGD doet met oproepen, vragen en zienswijzen van de gemeente. Eerder is de GGD opgeroepen om de drugsaanpak te verbeteren. Daar wordt nu stevig op ingezet en dat is een goed voorbeeld van hoe de gemeenteraad invloed heeft op de gemeenschappelijke regeling.

De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) had gevraagd naar de bestuurlijke invloed die de gemeente heeft. De wethouder zit in het AB en het DB van de GGD. Leefbaar 's-Hertogenbosch hoort graag hoe de wethouder omgaat met de verschillende rollen die zij heeft. Wethouder Van der Sloot legt uit dat zij met de zienswijze naar het DB en het AB gaat. Met name in het AB vertegenwoordigt zij de gemeente Den Bosch. De zienswijze helpt daarbij om haar kritische houding te onderbouwen. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) veronderstelt dat de wethouder vanuit haar positie in het DB sturing kan geven aan wat de gemeenten inbrengen. Wethouder Van der Sloot antwoordt bevestigend. De heer Schuurmans (VVD) vraagt of de GGD de gemeenten al benaderd heeft om gezamenlijk tot indicatoren te komen en zo ja, hoe ver dat proces gevorderd is. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat die toenadering er geweest is en dat men nu aan de slag is met de indicatoren. In de eerstvolgende begroting zouden de indicatoren opgenomen moeten zijn. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) stelt dat in de zienswijze enerzijds staat er dat de GGD de transitiekosten voor procesbegeleiding van de ICT-aanpassingen niet kan opvangen. Anderzijds staat dat de GGD het in de begroting 2025 wil uitwerken. VOOR Den Bosch vraagt hoe de wethouder hiertegenover staat.

4

Wethouder Van der Sloot antwoordt dat er in de huidige situatie geen geld is om de transitie te bekostigen. Er moet dus iets veranderen en daarvoor wordt een transitieplan opgesteld. De gemeente roept de GGD op dit zoveel mogelijk binnen de eigen begroting op te lossen. Het bedrag van € 3,5 miljoen dat meermaals genoemd is, is het bedrag voor negentien gemeenten, verdeeld over drie jaar. De heer Elders (D66) stelt dat er van het RIVM wel cijfers uit 2023 bekend zijn over de seksuele gezondheid en het aantal soa's. Hij vraagt of de wethouder op basis van deze gegevens kan toezeggen dat zij actie gaat ondernemen. Wethouder Van der Sloot wil eerst de gegevens zien om de situatie goed in te schatten. Vervolgens is het aan de gemeenteraad om het onderwerp eventueel aan de zienswijze toe te voegen. Als de gemeente echt meer wil doen aan het verbeteren van de seksuele gezondheid, moet dat gebeuren via de basisondersteuning. Ze zegt toe om voor de gemeenteraad de splitsing tussen basisondersteuning en aanvullende dienstverlening schriftelijk te verduidelijken. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de wethouder een duidelijk beeld heeft van zaken die wel en niet tot de kerntaken van de GGD behoren. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat een halfjaar geleden is gediscussieerd over de taken die in het basispakket en het aanvullende pakket thuishoren.

Toen is besloten om het basispakket te verruimen. Deze aspecten behoren nu dus tot de kerntaken. Tweede termijn De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt naar het ravijnjaar 2026, als de gemeentelijke budgetten zwaar onder druk komen te staan. Heeft de wethouder met die blik al naar de toekomst gekeken? De heer Van Hattem (PVV) merkt op dat de wethouder in de zienswijze enerzijds stelt dat er goed naar de kerntaken gekeken moet worden en anderzijds dat de kerntaken zijn vertaald in de kadernota. Hij vraagt wat het GGD-bestuur dan nog moet doen met de zienswijze en waar men tekortschiet ten aanzien van de kerntaken. De heer Van Silfhout (Volt) betreurt het dat op zijn betoog over vaccinaties wordt gereageerd met opmerkingen over de mogelijke bijwerkingen. Het rijksvaccinatieprogramma is zeer succesvol. Hoewel de bijwerkingen nihil zijn, daalt de vaccinatiegraad juist door over mogelijke bijwerkingen te spreken. De heer Schuurmans (VVD) zou graag van de commissie horen wat men vindt van het amendement van de VVD om 'oud voor nieuw' te introduceren bij de begroting en bij de uitwerking van het transitieplan. Mevrouw Van Diejen (Partij voor de Dieren) vraagt een nadere toelichting op het amendement. De heer Schuurmans (VVD) antwoordt dat de VVD zowel in de beleidsstukken als in de kadernota van de GGD ziet dat er veel bij komt, maar nauwelijks iets af gaat.

Daarom wordt voorgesteld om het beleid te actualiseren, maar er ook voor te zorgen dat de lastenverhoging voor inwoner wordt geminimaliseerd. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat het college naar de toekomst kijkt met een blik die is gebaseerd op Positieve Gezondheid. Alle betrokken partijen zijn heel scherp op de budgetten vanaf 2026, maar Positieve Gezondheid blijft altijd relevant. Verder hangt het natuurlijk sterk van het komende kabinet af hoeveel budget er de komende jaren beschikbaar wordt gesteld. De taken die in het basispakket zijn opgenomen, zijn de kerntaken. Er zijn echter ook vaak eenmalige of innovatieve projecten. Soms wordt zo'n innovatief project jarenlang voortgezet en is het de vraag wat de bedoeling is van de innovatie. Als er op de kerntaken gestuurd wordt, moet men hier scherper op zijn. De voorzitter inventariseert wat de fracties vinden van het amendement en van de zienswijze.

5

De heer Huibers (Rosmalens Belang) overweegt een amendement in te dienen, eventueel samen met de VVD, om ervoor te zorgen dat de geldkraan wat verder wordt dichtgedraaid. De heer Van Hattem (PVV) merkt op dat de PVV het amendement van de VVD zal steunen. De reactie van de wethouder op de kerntaken vindt de fractie voldoende, mits zij voldoende aan het AB van de GGD kan uitleggen wat zij onder kerntaken verstaat. De heer Plasmeijer (50PLUS) overweegt het amendement van de VVD te steunen. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) overweegt het amendement van de VVD te steunen. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) overweegt het amendement van de VVD te steunen. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) overweegt het amendement van de VVD te steunen. Mevrouw Van Zaalen (CDA) overweegt het amendement van de VVD te steunen. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) overweegt het amendement van de VVD te steunen. De voorzitter concludeert dat er niet eerder zoveel aandacht is besteed aan een kadernota. De zienswijze wordt als bespreekstuk doorgeleid naar de raadsvergadering. Overige onderwerpen ter bespreking 7.

Rondvraag en sluiting Er is geen rondvraag. De voorzitter deelt mee dat de volgende commissievergadering plaatsvindt op 20 maart 2024. Stukken voor deze vergadering kunnen worden aangeleverd tot en met 27 februari. Hij bedankt iedereen voor de aanwezigheid en inbreng, wenst allen een prettige avond en sluit de vergadering om 19.48 uur.

6