Verslag commissie Sociaal 01.12.2025

Commissie SOCIAAL Verslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

1 december 2025 Raadzaal J.J.M. Gersjes drs. E.A.A. Kerkhoff N.H. Burg, O. Çifçi, mr. Y. Doǧan, L.A.J. van Griensven, F.J. van Haren, M.A.J.T. Korver-van Weegberg, H.J.M. Mees, ir. V.P.T. MullerLaumans, M.C.J.M. Ploegmakers, B.F.C. Roovers, E. Samshuijzen, mr. C.H.A. van den Wildenberg mr. M.A.B. van der Sloot

Afwezig:

M. Claessen, J.J.E.L. van Creij, S.J.A. Elders BA, A.W.J.A. van Hattem LLB, T.A.J. Heijmans, F. Hoekstra-Wittebol, L. Holterman, B.B.G.M. van den Hoven, R.F. van der Kallenvan der Donk, W.M. van de Leemput, W.J. Plasmeijer, ir. P.K. Schuurmans, A.C. van Silfhout, C.K.J. Visscher

Verslaglegging

I. Wendt, DemiSec

Opening en mededelingen De voorzitter heet allen, in de zaal en thuis, welkom bij de vergadering van de commissie Sociaal van 1 december 2025. Deze vergadering is een voortzetting van de commissievergadering van 26 november jl. Mevrouw Visscher wordt vervangen door de heer Roovers. De heer Van Hattem wordt vervangen door de heer Van Griensven. Daarnaast hebben de leden Van der Kallen, Van de Leemput, Heijmans, Van Silfhout en Van den Hoven zich afgemeld. 6.

Rekenkameronderzoek Armoedebeleid gemeente ‘s-Hertogenbosch De voorzitter licht toe dat de Rekenkamer Den Bosch een aantal aanbevelingen heeft gedaan met betrekking tot het gemeentelijke armoedebeleid. Dit voorstel is door de Rekenkamer toegelicht tijdens Informeren & Ontmoeten op 17 november jl. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) kan zich vinden in de reactie van het college op het Rekenkameronderzoek. Hij is blij met het rapport en de kansen die dat biedt om het armoedebeleid te verbeteren. Die kans moet de gemeente dan wel pakken. Leefbaar ’sHertogenbosch doet de volgende constateringen: - Volgens het rapport is de ambitie om maatwerk te leveren niet goed gelukt. - Consulenten geven aan dat veel inwoners recht hebben op ondersteuning, maar buiten beeld blijven. - De vroegsignalering heeft onvoldoende opvolging gekregen. Het college neemt de conclusies en aanbevelingen over en stelt dat het een goede aanzet is om met de gemeenteraad in discussie te treden over behoeften en wensen. Voorgesteld wordt om voor de zomer 2026 de aanbevelingen uit te werken en aan de raad voor te leggen. Leefbaar ’sHertogenbosch vindt dat dit niet los gezien kan worden van het Aanvalsplan ’s-Hertogenbosch Schuldenvrij 2026, dat in oktober is vastgesteld. Om de uitwerking goed te kunnen volgen is een integrale uitvoeringsagenda noodzakelijk.

Leefbaar ’s-Hertogenbosch vraagt of het college bereid is om een dergelijke agenda op te stellen. Mevrouw Doğan (GroenLinks) dankt de Rekenkamer voor het onderzoek. Het rapport maakt duidelijk dat inwoners nog steeds te maken hebben met complexe aanvraagprocedures, hoge administratieve lasten en digitale drempels. Dat leidt tot niet-gebruik. De Rekenkamer constateert dat inwoners vaak opnieuw bewijs moeten overhandigen dat ze ondersteuning nodig hebben. Dat leidt tot stress en schaamte, wat volgens GroenLinks niet de bedoeling is van sociaal beleid.

1

Maatwerk krijgt onvoldoende ruimte en vroegsignalering en nazorg zijn niet goed ingebed. GroenLinks vindt dat het armoedebeleid niet alleen efficiënter kan, maar ook menselijker. De heer Van Griensven (PVV) stelt dat de Rekenkamer in haar eerste conclusie zegt dat de gemeentelijke doelstellingen op armoedebestrijding niet concreet zijn uitgewerkt. Daardoor ontstaat versnippering van het beleid en komt een integrale aanpak onvoldoende van de grond. Deze conclusie wordt echter niet vertaald in aanbevelingen. De PVV vindt dat dit wel nodig is. Er wordt immers geld uitgegeven, zonder meetbare resultaten om doelen vast te stellen. De beperkte effectiviteit, die als vijfde conclusie wordt genoemd, is een logisch gevolg hiervan. De zesde aanbeveling betreft het versterken van de informatiepositie van de raad. Daarvoor is het belangrijk om uitgewerkte doelstellingen te hebben. Volgens het onderzoek heeft de Rekenkamer gesproken met dertig inwoners. De PVV vraagt zich af of dit aantal een representatief beeld geeft voor een gemeente met meer dan 160.000 inwoners. In het niet-gebruik van regelingen zou onvoldoende inzicht zijn. Dat roept de vraag op in hoeverre dit een probleem is: wie echt ondersteuning nodig heeft, weet de weg wel te vinden. De PVV hoort graag hoe het college wil omgaan met de conclusie over niet concreet uitgewerkte doelstellingen.

De fractie overweegt een amendement om deze conclusie om te zetten in een aanbeveling. De heer Van Haren (VVD) vindt het onderzoek van de Rekenkamer helder en bruikbaar. De belangrijkste conclusie van de VVD is dat er een en ander verbeterd kan worden aan het armoedebeleid. Daarover zijn alle betrokkenen het eens. De VVD neemt de conclusies en aanbevelingen van de Rekenkamer over en is blij dat het college dat ook doet. Er staan terechte kritiekpunten in het rapport, zoals over de wijkgerichte aanpak Eerste Hulp Bij Geldzaken. Volgens de Rekenkamer dient het beleid echter vooral als vangnet en nauwelijks als springplank. De publieke dienstverlening schiet tekort en werkenden blijven structureel uit beeld. De VVD wil hierover graag in tweede termijn in debat. De heer Ploegmakers (CDA) dankt de Rekenkamer voor het uitgebreide rapport. De gemeente heeft een belangrijke taak in het bestrijden van armoede. Het CDA kan zich vinden in de conclusies van de Rekenkamer over de aanvraagprocedures. De fractie is voorstander van het vereenvoudigen van procedures en vindt dat iedereen die recht heeft op een regeling, hiervan gebruik moet kunnen maken. Als blijkt dat er onvoldoende budget is door de toegenomen effectiviteit van de maatregelen moet het college de raad in stelling brengen.

De heer Burg (De Bossche Groenen) vindt het een goede zaak dat de aanbevelingen van de Rekenkamer in het raadsvoorstel nagenoeg een-op-een worden overgenomen. De vraag is echter hoe de aanbevelingen uitgewerkt worden. Volgens het raadsvoorstel wordt de uitwerking voor de zomer 2026 aan de raad voorgelegd. Inwoners ervaren de regelingen als noodzakelijk en effectief voor het verlichten van acute financiële nood, maar de structurele verbetering van de financiële situatie is beperkt. Het beleid functioneert dus vooral als vangnet. De Bossche Groenen zou graag meer aandacht besteden aan structureel resultaat: de borging van een structurele verbetering van de bestaanszekerheid en een verhoging van de effectiviteit op sociaal vlak. In oktober is het Aanvalsplan ’s-Hertogenbosch Schuldenvrij 2026 vastgesteld en nu volgt het Rekenkamerrapport over het gevoerde beleid. Een verzoek tot extra middelen wordt via de reguliere P&C-cyclus aan de raad voorgelegd. Voor een integrale afweging vindt De Bossche Groenen dit geen goede volgorde. Het vaststellen van nieuw beleid moet gepaard gaan met het beschikbaar stellen van budget. In het raadsvoorstel is een financiële paragraaf dus noodzakelijk. De Bossche Groenen kan instemmen met het raadsvoorstel, maar vraagt het college om de P&C-cyclus zo in te richten dat voorgenomen beleid wordt afgestemd op de beschikbare of benodigde middelen.

De financiële gevolgen moeten vervolgens tijdig in de begroting worden verwerkt. De heer Roovers (SP) zegt dat ook de SP de toegankelijkheid en het wijkgerichte karakter van de regelingen erg belangrijk vindt. Het college is al bezig met het vormen van lokale teams en doet daarvoor medio 2026 een voorstel. De SP adviseert om de aanbevelingen van de Rekenkamer te zien als een aanmoediging om dit proces te versnellen en vraagt op welke manier open inloopspreekuren bij het Wijkplein een rol hierin kunnen spelen. De SP heeft begrepen dat het loket in het Weener XL-pand een drempel is voor veel inwoners.

2

De SP vindt ook dat iedereen gebruik moet kunnen maken van de regelingen waar men recht op heeft. Spreker is benieuwd of het college het met hem eens is dat de budgetten dan wel verhoogd moeten worden. Tot slot is de meest opvallende conclusie dat er onvoldoende maatwerk wordt aangeboden. Volgens het college wordt er wel veel aan maatwerk gedaan, maar komt dit niet terug in de cijfers. De SP concludeert dat het maatwerk onvoldoende effect heeft. Aangezien maatwerk voornamelijk wordt toegepast voor de groep inwoners die tot 120% van het bestaansminimum verdienen, twijfelt de SP of dit voldoende werkt en of het toch niet beter is om de grens te verhogen, zodat de regelingen automatisch werkende mensen met een laag inkomen bereiken. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) is blij met de aanbevelingen van de Rekenkamer om het armoedebeleid te verbeteren. VOOR Den Bosch heeft altijd opgeroepen om meer maatwerk te leveren en is blij dat dit ook wordt aanbevolen. Burgers voelen zich zo meer gehoord. Het leidt bovendien tot een kostenbesparing. VOOR Den Bosch kan instemmen met het voorstel. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) stelt dat armoedebeleid meer moet zijn dan het verzachten van urgente financiële pijn. Het moet inwoners een springplank bieden om uit de armoede te komen.

Met het nieuwe armoedebeleid worden al stappen in de goede richting gezet, maar de toegankelijkheid en bureaucratie zijn nog aandachtspunten. Inwoners vinden de regelingen ingewikkeld. Om een springplank te zijn, moeten mensen de hulp vinden, begrijpen en gebruiken. Minder formulieren, een duidelijk aanspreekpunt en proactieve toekenning zijn hiervoor nodig. Ook moet er meer aandacht zijn voor de kansen. Er wordt veel nadruk gelegd op schuldenafbouw, maar als niet wordt geïnvesteerd in scholing, werken, participatie en gezondheid, blijven inwoners in de armoede zitten. Ook het bereik van kwetsbare groepen is belangrijk. Laaggeletterden, werkende armen en jongeren met beginnende schulden worden nog onvoldoende bereikt. De PvdD stemt in met de aanbevelingen en vraagt het college hoe het staat met de toezegging van twee maanden geleden over het proactief optreden achter de voordeur. De heer Çifçi (PvdA) weet dat er veel schaamte is over armoede en dat goede campagnes, zichtbaar zijn in de wijken en gewoon op mensen afstemmen goed werkt. Wantrouwen tussen inwoners en overheid is niet gemakkelijk te herstellen. De PvdA heeft vaak aandacht gevraagd voor de aanpak van armoede, waaronder voor het niet-gebruik van regelingen. Dat heeft geleid tot extra budget voor een campagne.

Dat het niet-gebruik kan worden teruggebracht, is gebleken uit de energietoeslag die 90% van de doelgroep bereikt heeft. De PvdA dankt de Rekenkamer voor het waardevolle onderzoek, dat laat zien wat er verbeterd kan worden. Het is ook een bevestiging dat de ingezette weg van maatwerk en herstel van vertrouwen de juiste is. Mevrouw Muller (D66) dankt de Rekenkamer voor het onderzoek en het college voor zijn reactie erop. De gemeente is volop bezig met het verbeteren van de processen en er wordt volgens het college wel degelijk maatwerk geleverd. Bij I&O werd Zwolle genoemd als voorbeeld. Deze gemeente stelt SMART doelen. In Zwolle is 74% van de minimahuishoudens een eenpersoonshuishouden en 12% een eenoudergezin. In ’s-Hertogenbosch zijn de percentages vergelijkbaar. De cijfers tonen aan hoe belangrijk een onderzoek is naar de hoogte van gemeentelijke tarieven, zoals de afvalstoffenheffing, voor eenouderhuishoudens. De voorzitter concludeert dat dit de laatste bijdrage in eerste termijn was, omdat vijf fracties vanavond niet aanwezig zijn. Hij geeft het college de gelegenheid om te reageren op de eerste termijn. Reactie college Wethouder Van der Sloot is blij dat de gemeenteraad bereid is om de bestaanszekerheid in Den Bosch te verbeteren. Ze dankt de Rekenkamer dat deze zoveel tijd en energie heeft gestoken in haar onderzoek.

De aanbevelingen wil het college graag benutten om het armoedebeleid te verbeteren. Voor de zomer 2026, zeg in het tweede kwartaal, komt het college met een uitwerking van de aanbevelingen uit het Rekenkamerrapport. Het Aanvalsplan ’s-Hertogenbosch Schuldenvrij 2026 wordt daarin meegenomen. Het college is bereid om een uitvoeringsagenda op te stellen, maar benadrukt dat ook het rijk een grote verantwoordelijkheid heeft en armoedebeleid en bestaanszekerheid de laatste tijd weinig aandacht hebben gekregen.

3

De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de wethouder in Q2 met een uitvoeringsagenda komt, waarin de sporen van het Aanvalsplan 's-Hertogenbosch Schuldenvrij 2026 en de aanbevelingen van de Rekenkamer bij elkaar komen. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat ook het bestaande armoedeplan in de uitvoeringsagenda wordt opgenomen. Daarbij vindt zij het belangrijk om met de raad te bespreken wat hij nodig heeft om goed te kunnen sturen. Ze kan zich voorstellen dat er bijvoorbeeld een technische sessie komt om te bespreken welke informatie de raad nodig heeft en hoe hij het beleid kan bijsturen. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) veronderstelt dat dit bij de nieuwe gemeenteraad terechtkomt. Wethouder Van der Sloot kan zich voorstellen dat dit inderdaad met de nieuwe raad wordt besproken. De huidige raad kan suggesties meegeven in een overdrachtsdocument. Een aantal commissieleden noemde het niet-gebruik van regelingen. Er zijn veel regelingen, maar het lukt niet om mensen te bewegen om ze allemaal te gebruiken. Er is een uitgebreide communicatiecampagne geweest, maar mensen moeten toch een drempel over om de hulp aan te vragen. Dat blijkt soms lastig. In januari wordt de Bossche Pas geïntroduceerd, waarmee de gemeente proactief regelingen gaat aanbieden, waaronder de subsidieregeling 'Meedoen begint bij de basis'.

Momenteel maken 1000 volwassenen gebruik van deze regeling. Met de Bossche Pas krijgen 7000 volwassenen automatisch deze regeling aangereikt. Er werden opmerkingen gemaakt over maatwerk. Bijzondere bijstand is een vorm van maatwerk, want er wordt altijd gekeken naar de specifieke situatie. Het college is echter bereid om te kijken hoe de ambtenaren meer persoonlijk contact kunnen hebben, zodat zij beter maatwerk kunnen aanbieden. De verantwoordingslast wordt zo laag mogelijk gehouden, zodat medewerkers meer tijd kunnen besteden aan het contact met inwoners. Via de Wijkpleinen komt de gemeente dichter bij haar inwoners. Naar aanleiding van het Aanvalsplan 's-Hertogenbosch Schuldenvrij 2026 wordt hier vanaf 1 januari 2026 actief op ingezet. Dan komt de gemeente ook meer achter de voordeur, bij voorkeur via partijen in de wijk die de mensen al kennen. De heer Van Griensven (PVV) vraagt naar de conclusie van de Rekenkamer over niet concreet uitgewerkte doelstellingen. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat dit deel moet uitmaken van het gesprek dat het college met de raad wil gaan voeren. Een aantal doelstellingen zijn al opgenomen in het Aanvalsplan 'sHertogenbosch Schuldenvrij 2026. Voor de raad is het goed om te weten hoe daarop gestuurd kan worden. De heer Van Griensven (PVV) benadrukt dat de gemeente wel doelstellingen heeft, maar dat ze niet concreet uitgewerkt zijn.

Daardoor ontstaat versnippering en is een integrale aanpak onvoldoende uitgewerkt. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat de uitvoeringsagenda wat concreter zal zijn dan het beleid. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of in de uitvoeringsagenda percentages komen te staan voor bijvoorbeeld het terugdringen van niet-gebruik. Wethouder Van der Sloot vindt het goed om daar gezamenlijk naar te kijken. Wel benadrukt ze dat de gemeente niet de enige factor is. Als het nieuwe kabinet wijzigingen doorvoert in het sociale minimum, kan het voor de gemeente lastiger worden om doelstellingen te behalen. Dat geldt niet op het niveau van specifieke regelingen, maar wel op het niveau waarop de inwoners na gebruik van de regelingen terechtkomen. De voorzitter geeft de commissie de gelegenheid tot een tweede termijn. Tweede termijn Mevrouw Doğan (GroenLinks) heeft drie suggesties die GroenLinks belangrijk vindt voor de opvolging van de aanbevelingen.

4

-

Het terugdringen van niet-gebruik vraagt om eenvoud en vertrouwen. Niet-gebruik ontstaat door onbekendheid, maar ook door schaamte en doordat iemand steeds opnieuw moet bewijzen dat hij recht heeft op ondersteuning. Het systeem moet ondersteunend zijn en niet belemmerend. Het college zou daarom moeten kijken naar het verminderen van bewijslast en het anders organiseren van de ondersteuning: minder vanuit controle en meer op basis van vertrouwen. - De gemeente moet niet alleen naar technische verbeteringen kijken, maar ook naar de bedrijfscultuur. Er moet ruimte zijn voor maatwerk, vroegsignalering en nazorg. Dat zijn voorwaarden om armoede duurzaam te bestrijden. Hiervoor zijn niet alleen goede procedures nodig, maar ook voldoende vertrouwen, tijd en handelingsruimte voor en door de gemeentemedewerkers. - In Wageningen en Nijmegen werkt men al met een eenmalige inkomenscheck, automatische verlenging en het goed benutten van beschikbare gegevens. Dat helpt de inwoners en het verlaagt de uitvoeringsdruk. Den Bosch kan dat ook toepassen. In Wageningen heeft men het Maatschappelijk Meedoen Budget, MMB. Het is een vast maandelijks bedrag, afgestemd op de persoonlijke situatie van inwoners. Er wordt rekening gehouden met basisbehoeften, zoals het Nibud die beschrijft.

GroenLinks bereidt een motie voor om het niet-gebruik terug te dringen en de uitvoeringsdruk bij de gemeente te verlagen door een eenvoudiger proces, dat meer gebaseerd is op vertrouwen. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt dat veel regelingen nog steeds onbekend zijn bij de inwoners van ’s-Hertogenbosch, zoals de collectieve zorgverzekering. Het college geeft aan dat niet van alle inwoners het inkomen bekend is. Dat klopt, maar op basis van CBS-gegevens zijn wel de gemiddelde inkomens per wijk en buurt bekend. Leefbaar adviseert om actief in te zetten op wijken met de laagste inkomens. Er kan ook gedacht worden aan een pilot, waarmee de gemeente de wijk in gaat om de meest kwetsbare huishoudens te vinden. In andere gemeenten zijn daar al goede ervaringen mee. Om niet-gebruik tegen te gaan, zegt het college dat het al maatregelen neemt. Bij de Bossche Pas wordt de Meedoenregeling aangeboden. Die is inderdaad heel eenvoudig opgezet. Een nadeel is wel dat de vergoeding slechts € 145 is, wat weinig is om een heel jaar ergens aan mee te doen. Bij het vereenvoudigen van regelingen zou de gemeente ook mensen uit de doelgroep moeten betrekken. Dat levert voordeel op voor alle betrokkenen. De heer Ploegmakers (CDA) sluit zich aan bij de opmerkingen van GroenLinks en Leefbaar ’sHertogenbosch: keep it simple.

Verder moet de gemeente uitgaan van vertrouwen, zodat mensen meer ruimte krijgen om gebruik te maken van de regelingen. Hij vraagt aandacht voor de Nationale Vrijwilligersdag op 7 december a.s. In het Rekenkamerrapport wordt verwezen naar de maatschappelijke instellingen in Den Bosch waar vele vrijwilligers werken. Van oudsher is ’sHertogenbosch een heel sociale gemeente, wat nog steeds zichtbaar is bij de vele maatschappelijke organisaties. Het CDA waardeert het enorm dat veel mensen zich vrijwillig inzetten voor anderen. De heer Van Haren (VVD) zegt dat de VVD sinds het begin van de raadsperiode staat voor een ambitieus armoedebeleid. Hoewel er al veel goede punten zijn aangekaart, mist hij nog enkele zaken. - Mensen worden nog te vaak van het kastje naar de muur gestuurd. Dat leidt niet alleen tot vertraging of hinder, maar ook tot gebrek aan bestaanszekerheid. De dienstverlening dient daarom betrouwbaar en mensgericht te zijn. - De uitvoering is goed ingericht op de primaire doelgroep: mensen met een bijstandsuitkering. Werkende armen blijven echter structureel uit beeld. Inwoners die ondanks werk financiële problemen hebben, of die juist door te gaan werken uit de armoede proberen te komen, moeten van alle kanten aangemoedigd en ondersteund worden. De toolkit voor werkgevers vindt de VVD onvoldoende.

De fractie hoort graag wat het college nog meer voor deze groep gaat doen. - De VVD vraagt zich af of de gemeente de afgelopen raadsperiode op de juiste manier heeft gewerkt aan effectieve en efficiënte armoedebestrijding. Er is vol ingezet op de Bossche Pas, die volgende maand wordt uitgereikt, terwijl aandacht voor maatwerk, vroegsignalering en nazorg is achtergebleven. Ook is er onvoldoende budget om het Aanvalsplan ’sHertogenbosch Schuldenvrij 2026 te financieren. Zodra de Bossche Pas beschikbaar is, wil de VVD dat deze volledig wordt ingezet om tegemoet te komen aan de conclusies en aanbevelingen van de Rekenkamer. Bij de eerste evaluatie van de pas moet vooral

5

onderzocht worden of deze leidt tot betere dienstverlening, minder bureaucratie en een beter bereik van de doelgroep. De VVD overweegt hierover een motie. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de VVD zelf vindt of de gemeente voldoende heeft gedaan in de afgelopen raadsperiode. De heer Van Haren (VVD) antwoordt dat de VVD daaraan twijfelt, gezien de conclusies en aanbevelingen van de Rekenkamer. De ambitie richtte zich vooral op het lanceren van de Bossche Pas, terwijl andere cruciale zaken te weinig aandacht hebben gekregen. De Rekenkamer doet ook aanbevelingen over monitoring en de informatiepositie van de raad. Ze zijn goed bedoeld, maar de VVD wil er wel voor waken dat de ambtelijke organisatie te veel tijd moet besteden aan monitoring. De heer Van Griensven (PVV) had gevraagd of het onderzoek representatief is, maar de wethouder heeft hierop niet gereageerd. Er werd gezegd dat 7000 mensen de Bossche pas ontvangen. Dat aantal versterkt de vraag of dertig personen representatief zijn voor de 160.000 inwoners van Den Bosch. De PVV vindt dat de aanbeveling van de Rekenkamer over het beter uitwerken van de doelstellingen opgevolgd moet worden. Zonder uitgewerkte doelstellingen wordt er straks geld uitgegeven, zonder dat de raad het resultaat kan vaststellen. De voorzitter geeft het college de gelegenheid om te reageren op de tweede termijn.

Wethouder Van der Sloot betoogt dat de gemeente al langere tijd bezig is om de processen zo in te richten dat aanvragers van armoederegelingen niet elke keer al hun gegevens hoeven te verstrekken. Het automatisch verlengen van regelingen gebeurt al in Den Bosch, evenals de eenmalige inkomenscheck voor bijzondere bijstand en de gewone uitkering en de ambtshalve toekenning bij de individuele inkomenstoeslag. De Bossche Pas kan, na eenmalig verstrekken van gegevens, gevuld worden met regelingen waar iemand recht op heeft. Mevrouw Doğan (GroenLinks) vraagt of automatische verlenging is voor mensen die al een uitkering hebben, of ook voor mensen die werken, maar toch recht hebben op regelingen. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat iemand die recht heeft op een regeling, deze automatisch verlengd krijgt als de financiële situatie niet is veranderd. Hoe het bij zzp’ers met wisselende inkomsten gaat, zal ze navragen. Geadviseerd werd om mensen uit de doelgroep te laten meedenken over de processen en instrumenten. Bij de Stichting Netwerk tegen Armoede zitten allerlei maatschappelijke organisaties. Daarin is het proces van de Bossche Pas nogmaals doorlopen. Zij denken mee over het inrichten van regelingen.

De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is blij te horen dat mensen betrokken worden bij de regelingen, maar hij zou graag zien dat ook de mensen die afhankelijk zijn van de armoederegelingen bij het proces betrokken worden. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat zij er ook bij betrokken worden door de gemeente. Dat gebeurt doorgaans via de maatschappelijke organisaties. Werkende armen heeft de gemeente niet altijd in beeld. Werkgevers worden benaderd, aangezien die ook een verantwoordelijkheid hebben voor hun personeel. Naar verwachting wordt volgend jaar de Wet proactieve dienstverlening van kracht. Als partijen meer gegevens mogen uitwisselen, is een meer proactieve houding mogelijk. Vooralsnog biedt de gemeente zo laagdrempelig mogelijk haar dienstverlening aan. De heer Van Haren (VVD) vraagt of de wethouder kan inschatten wanneer de Wet proactieve dienstverlening van kracht wordt. Wethouder Van der Sloot antwoordt dat dit sterk afhangt van het nieuwe kabinet. De gemeente zou de wet echter meteen implementeren.

6

De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) weet dat vanaf 1988 al gesproken wordt over dergelijke wetgeving. Op buurtniveau weet de gemeente echter al wat de gemiddelde inkomens zijn. Kan daar extra op gefocust worden? Wethouder Van der Sloot antwoordt dat de gemeente bij de energietoeslag echt de wijken in gegaan is om mensen op te roepen om deze aan te vragen. Dat was echter ook niet zo effectief. De gemeente weet nagenoeg per woning waar ze hulp zou willen aanbieden, maar van deze kennis mag nu geen gebruikgemaakt worden. Op de representativiteit van het onderzoek heeft de Rekenkamer zelf al een toelichting gegeven. De gemeente doet zelf een klanttevredenheidsonderzoek met 400 mensen. Daaruit wordt ook veel informatie gehaald. 80% van de mensen geeft aan dat het aanvragen van regelingen wel gemakkelijker is geworden. De voorzitter inventariseert hoe de fracties het voorstel willen agenderen. De heer Ploegmakers (CDA) meldt dat het CDA geen moties of amendementen gaat indienen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) komt ook niet met moties of amendementen. Mevrouw Muller (D66) komt ook niet met moties of amendementen. Mevrouw Doğan (GroenLinks) is het in grote lijnen eens met het voorstel, maar wil het standpunt nog in de fractie bespreken. Voor de heer Çifçi (PvdA) geldt hetzelfde. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) wacht de moties en amendementen van andere fracties graag af.

De heer Van Griensven (PVV) neemt het voorstel mee terug naar de fractie. Waarschijnlijk gaat de PVV een amendement indienen. De heer Van Haren (VVD) zegt dat de VVD mogelijk met een motie komt over de evaluatie van de Bossche Pas. De heer Roovers (SP) weet nog niet of de SP met een motie of amendement komt. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is het eens met de aanbevelingen van de Rekenkamer en steunt dus het raadsvoorstel. Leefbaar ’s-Hertogenbosch overweegt een motie om het niet-gebruik tegen te gaan. De heer Burg (De Bossche Groenen) steunt het raadsvoorstel en overweegt om de motie over minder bewijslast te steunen. De voorzitter concludeert dat het voorstel als bespreekstuk aan de gemeenteraad wordt aangeboden. 9.

Verdrinkingsgevaar voor dieren De voorzitter meldt dat de leden Samshuijzen, Visscher en Hendrickx een discussienotitie hebben voorbereid over verdrinkingsgevaar voor dieren. Hij geeft het woord aan de initiatiefnemers. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) betoogt dat katten en in het wild levende dieren, zoals egels en vogels, regelmatig te water raken en niet zelfstandig aan de kant kunnen komen. De Binnendieze is een groot risicogebied, vanwege de hoge kademuren, maar ook buiten de binnenstad zijn er wateren zonder mogelijkheden om eruit te klimmen. De Dierenambulance bevestigt dat dit een structureel probleem is. In andere gemeenten zijn er FUP’s, fauna-uittreedplaatsen of vlonders om dieren te redden. Het college vindt dat er onvoldoende aanleiding is voor maatregelen, omdat de dieren niet worden geregistreerd en er geen wetgeving is die de gemeente verplicht om preventieve maatregelen te treffen.

7

Voorgesteld wordt om met de Dierenambulance de hotspots voor verdrinkingsgevaar in kaart te brengen en op basis daarvan een plan te maken voor FUP’s of vlonders, zodat dieren uit het water kunnen klimmen. Mevrouw Korver (GroenLinks) geeft haar reactie mede namens de PvdA. Het is altijd verdrietig als levende wezens verdrinken. Het risico zouden GroenLinks en PvdA zo klein mogelijk willen maken, maar wel binnen redelijke kaders. De voorgestelde oplossing klinkt redelijk. De fracties kunnen zich voorstellen dat het verdrinkingsrisico erdoor verkleind wordt. Het kader van inrichting en beheer van de openbare ruimten moet daarbij wel het uitgangspunt zijn. Als de oplossingen daarbij passen en binnen bestaande budgetten uitgevoerd kunnen worden, staan de fracties er positief tegenover. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) is het eens met de indieners van de notitie dat het welzijn van dieren in het geding is. VOOR Den Bosch wil graag oplossingen treffen waardoor het verdrinkingsgevaar voor dieren wordt geminimaliseerd. De heer Burg (De Bossche Groenen) is het ook eens met de notitie. De reactie van het college dat het niet wenselijk is vanwege de doorvaartveiligheid en het cultuurhistorisch karakter vindt De Bossche Groenen onvoldoende argument. De heer Van Haren (VVD) zegt dat de VVD zich kan vinden in de beantwoording van het college op de schriftelijke vragen.

De fractie heeft geen behoefte aan aanvullende maatregelen. De heer Van Griensven (PVV) onderschrijft het verdrinkingsrisico. Er zijn voldoende voorbeelden van dieren die in de problemen zijn gekomen. Het is prima om hiervoor oplossingen te treffen, zeker op risicolocaties. Op de Binnendieze moet echter ook rekening worden gehouden met de cultuurhistorische context en de inpassing in een monumentale binnenstad. Als voorzieningen worden aangebracht, moet wel rekening worden gehouden met wisselende waterstanden en moeten plaatsen waar dieren van nature verblijven niet onnodig worden verstoord. Vanwege resp. zwanen, weidevogels en steenmarters wil de PVV geen zonnepark in de Dungense Polder, geen windpark in de Rosmalense Polder en geen azc op het Kruithoornterrein. De heer Ploegmakers (CDA) sluit zich aan bij het betoog van de VVD. Mevrouw Muller (D66) is blij dat de gemeente bij het ontwerp en beheer van waterpartijen zoveel mogelijk voorzieningen treft om het verdrinkingsrisico te beperken. Als verdrinking van dieren een structureel probleem is, vindt D66 het jammer dat dit onderwerp niet aan de orde is geweest bij het structureel overleg tussen de gemeente en het bestuur van de Dierenambulance. D66 heeft behoefte aan meer informatie, want doordat er niets geregistreerd wordt, is het niet bekend hoeveel dieren er verdrinken, terwijl dat wel relevant is voor de besluitvorming.

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt wat mevrouw Muller vindt van het voorstel om dat juist in kaart te brengen. Mevrouw Muller-Laumans (D66) vindt het prima om informatie te verzamelen. Dat is volgens haar wel de verantwoordelijkheid van de Dierenambulance en niet van de gemeente. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft niet het idee dat het zo’n groot probleem is dat er een heel plan van aanpak moet komen. Er wordt gesproken over katten die verdrinken. De zorg voor katten is de verantwoordelijkheid van katteneigenaars. Leefbaar ’s-Hertogenbosch ziet onvoldoende aanleiding voor de gemeente om hierop in te zetten. Wel kan de fractie zich voorstellen dat er op initiatief van burgers iets wordt ontwikkeld, waaraan de gemeente en bijdrage kan leveren. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) benadrukt dat het ook gaat om in het wild levende dieren, die niet uit het water kunnen komen. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt dat de gemeente niet alle dieren op aarde kan beschermen tegen verdrinking.

8

De heer Burg (De Bossche Groenen) merkt op dat de gemeente met zeer beperkte middelen wel ervoor kan zorgen dat er minder dieren verdrinken. Vaak zijn kleine aanpassingen al voldoende. De heer Ploegmakers (CDA) zou liever zien dat er maatregelen worden getroffen om te voorkomen dat mensen verdrinken. Hij vraagt of De Bossche Groenen de mens niet belangrijker vindt dan het dier. De heer Burg (De Bossche Groenen) vindt de mens belangrijker dan het dier, maar dat betekent niet dat de dieren genegeerd moeten worden. Hij benadrukt dat het probleem met kleine maatregelen opgelost kan worden. De heer Ploegmakers (CDA) vraagt hoe De Bossche Groenen aankijkt tegen het verdrinkingsrisico van mensen. De voorzitter stelt dat het vanavond over dieren gaat. De heer Ploegmakers (CDA) reageert dat het CDA daar juist wat moeite mee heeft. De voorzitter geeft de PvdD als laatste het woord voor een reactie. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) dankt de commissie voor de constructieve houding. De PvdD wil er geen wedstrijd van maken welk probleem het grootst is, maar kijkt liever constructief hoe de wereld een beetje veiliger gemaakt kan worden, in dit geval voor dieren. De PvdD neemt de input van de commissie mee in de discussienotitie en komt in de komende raadsvergadering op het onderwerp terug. Sluiting De voorzitter deelt mee dat de volgende commissievergadering plaatsvindt op 14 januari 2026.

Stukken kunnen tot en met morgen worden aangeleverd. Hij bedankt iedereen voor de aanwezigheid en inbreng, wenst allen een prettige avond en sluit de vergadering om 20.12 uur.

9