Verslag Commissie Omgeving 5 september 2023

Commissie OMGEVING Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

05 september 2023 Raadzaal

Collegeleden:

F.J. van Haren mr. G.L. Pijnenburg J. Broekmeulen, drs. L.L.F.M. Ciotti, E.R.F. Esser, L.A.J. van Griensven, mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, M.P. Kagie, mw. J.M. Klerks, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, mw. W.M. van de Leemput, A.A.J. van der Leest, mw. mr. drs. R. Lipman, ir. V.P.T. Muller-Laumans, mr. S.J.M. Peters, M.G.H. van Rens, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, ing. J.P. Verhoef BEd, mw. N.R. Verreijt, K.M. Vossen, mw. mr. C.H.A. van den Wildenberg en mw. J.J.M. van den Wildenberg ing. R.A.P. Geers

Afwezig:

H.B. Bos, M.C. Dupuis, ing. J.Th.M. van Hoek en mw. W.A.M.H. Parijs

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur en heet iedereen welkom. Er is een afmelding van de heer Dupuis. De heer Bos wordt vervangen door de heer Van Rosmalen en de heer Van Hoek door mevrouw Hernández.

2.

Vaststellen van de agenda De agenda wordt vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Omgeving van 20 juni 2023 Het verslag van 20 juni 2023 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst van openstaande moties a. Lijst bestuurlijke toezeggingen b. Overzicht openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt motie 28 over de groene parkeerplaatsen als afgedaan te beschouwen. De heer Van Silfhout (Volt) las dat vanwege het intensieve gebruik geen enkele parkeerplaats in de binnenstad geschikt is om te vergroenen en hij is benieuwd of er vergunningsplekken zijn die wel vergroend kunnen worden. In de raadsinformatiebrief staat dat dit waarschijnlijk geld kost, maar hij gaat ervan uit dat dit geen probleem is omdat alle partijen hierover bij de behandeling van de voorjaarsnota een motie hebben ingediend. Wethouder Roy Geers heeft naar de mogelijkheden voor groene parkeerplaatsen in de binnenstad gekeken en blijft dit ook doen, maar hij ziet op dit moment geen mogelijkheden. Verder vindt hij deze vraag te technisch om ter plekke te kunnen beantwoorden. De voorzitter stelt vast dat de motie als afgedaan wordt beschouwd. De commissieleden stemmen hiermee in. Er zijn geen opmerkingen over de lijst met bestuurlijke toezeggingen.

5.

Werkplanning

1

De voorzitter geeft aan dat op de werkplanning een uitnodiging staat van de werkgroep Strategische raadsagenda voor een expertmeeting Verkeersveiligheid. De heer Van Rens (D66) geeft aan dat ambtenaren tijdens I&O van 23 oktober a.s. een toelichting geven op de verkeersveiligheid in Den Bosch en hij nodigt de raadsleden uit voor een expertmeeting op 25 oktober a.s. over de verkeersveiligheid over vijf tot tien jaar ter voorbereiding op het strategisch debat dat later in 2023 wordt gevoerd. De commissie heeft eerder besloten dat het maatschappelijk woondebat het volgende strategische onderwerp is en hij roept de commissieleden op zich bij de griffier van deze commissie te melden om dit samen met het college op te pakken. Ten slotte merkt hij op dat de werkplanning van het college niet is bijgewerkt en hij vraagt of de punten die daar voor de eerste drie kwartalen van 2023 op staan worden doorgeschoven en wanneer hierover een voorstel komt. Wethouder Roy Geers zal hier schriftelijk op reageren. Overige onderwerpen ter bespreking 6.

Bespreeknotitie Standstill of toch extra overlast door uitbreiding spoor? Mevrouw Korver (GroenLinks) merkt op dat uit de bijdrage van een inspreker bij I&O en een ingekomen stuk blijkt dat een aantal inwoners en organisaties zich zorgen maken over de gevolgen van een uitspraak van de Raad van State. In 2024 start de uitbreiding van het spoor, op termijn zullen er heel veel meer goederentreinen gaan rijden en ze wil bespreken wat de gemeente hiermee gaat doen en of er een standstill kan komen. Hoewel de gemeente zeker niet de enige partij in dezen is, is die wel het eerste en misschien wel het laatste aanspreekpunt voor de inwoners. Ze gaat graag in debat over wat de raad kan en wil doen. De heer Van Silfhout (Volt) onderschrijft dat de overlast door het spoor niet moet toenemen en hij is voor een standstill, maar het spoor is wel van strategisch belang voor Nederland, het vervoer van bepaalde stoffen is noodzakelijk om de levensstandaard op peil te houden of dit nu plaatsvindt via het water, de weg of het spoor. Vervoer over het spoor is de veiligste en schoonste manier van het transporteren van goederen, maar hij maakt wel onderscheid tussen gevaarlijke en andere goederen.

Het is mogelijk dat de treinen langzamer gaan rijden omdat het niet gaat om tientallen of honderden maar slechts om enkele treinen per nacht die wat langzamer kunnen rijden waardoor minder hoeft te worden geremd en treinen kunnen uitrollen, remmen zorgt voor de grootste overlast zoals trillingen, lawaai en fijnstof. Hij wil zich in de lobby hard maken voor het weren van oude reminstallaties. Dieseltreinen geven de meeste overlast en het weren van dieseltreinen zou topprioriteit moeten zijn. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt in hoeverre de heer Van Silfhout denkt dat langzamer rijden, minder remmen en het gebruik van bepaalde remmen kan worden afgedwongen. De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat de gemeente dit niet kan afdwingen. Hij wil dat meer treinen over de Betuweroute rijden en modernere treinen over het traject langs Den Bosch. Hij acht het niet realistisch dat het goederenvervoer met regeneratieve remmen goed tot stilstand komt, vanwege het gewicht van deze treinen zijn ouderwetse remsystemen in ieder geval voor noodgevallen noodzakelijk. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is het ermee eens dat de Betuweroute voor goederentreinen is bedoeld, maar die route heeft vanwege aanpassingen in Duitsland tijdelijk minder capaciteit. De heer Van Silfhout (Volt) is hiervan op de hoogte.

Het college stelt dat geen aanvullende maatregelen in verband met het vervoer van gevaarlijke stoffen hoeven te worden genomen en dat de veiligheid van het vervoer over de weg, het water en het spoor momenteel aan de hand van Basisnet wordt gemonitord. Voor Den Bosch is traject 72.2 vanaf de Lage Diezebrug tot Vught het belangrijkste, daarop was in 2022 volgens Basisnet ruimte voor ongeveer 2000 ketelwagens met gevaarlijke stoffen en met deze kaders wordt gerekend bij het toetsen op gevaar als in de Spoorzone hoogbouw komt. De gemeente investeert enorm in inbreiding en het was de bedoeling dat gevaarlijke stoffen over de Betuweroute zouden worden vervoerd, maar de 2

vervoerders kiezen voor de kortste route die dwars door Brabantse steden loopt. Daarom hebben Brabantse burgemeesters een brandbrief naar het rijk gestuurd. Gevaarlijke stoffen zijn onderverdeeld in de categorieën A, B2, B3, C3, D3 en D4, hiervan mogen 2000 ketelwagenequivalenten op het spoor door Den Bosch rijden, maar in 2022 reden er al 4000 ketelwagenequivalenten met brandbare stoffen (categorie A) door Den Bosch. Daarnaast worden 1450 ketelwagenequivalenten met brandbare vloeistoffen vervoerd. In 2022 reden er in totaal 5700 ketelwagenequivalenten door Den Bosch waar de limiet 2000 was. Dat is onacceptabel, zo veel ruimte is er niet op het spoor en het is niet veilig. Hij vraagt de wethouder of er meer kan worden gedaan dan een lobby richting het rijk omdat alleen een lobby niet genoeg is. Het rijk vindt dat de gemeente niet in de buurt van gevaarlijke treinen moet bouwen en dat mensen daar niet moeten wonen of recreëren. De heer Van Rens (D66) vraagt aan welke maatregelen de heer Van Silfhout denkt. De heer Van Silfhout (Volt) wil van het college weten hoe de gemeente juridisch kan afdwingen dat het rijk zijn eigen beleid uitvoert. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vraagt of de heer Van Silfhout het ermee eens is dat vervoer over het spoor veiliger is dan vervoer over de weg, over het water of door de lucht en hoe hij deze verhouding ziet.

De heer Van Silfhout (Volt) antwoordt dat vervoer over het spoor veiliger is dan vervoer over de weg, maar dat hierbij geen rekening wordt gehouden met het feit dat de wegen die worden gebruikt vaak aan de randen van steden liggen en het spoor midden door steden rijdt. De kans is klein dat er in een woonwijk iets met zo'n trein gebeurt, maar als er wel iets gebeurt is er een groot probleem. Hij wil daarom dat het vervoer van gevaarlijke stoffen via de Betuweroute en niet door de binnenstad van den Bosch, Eindhoven, Breda of Tilburg gaat. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Van Silfhout vervoer door Den Bosch wel wil toestaan als het aantal treinen binnen de gestelde limiet blijft. De heer Van Silfhout (Volt) ziet liever geen giftreinen en treinen met brandbare stoffen door Den Bosch rijden, maar hij denkt dat dit niet realistisch is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt wat de gemeente moet doen als bewoners van bijvoorbeeld de Vughterpoort schade lijden. De heer Van Silfhout (Volt) wil als gemeente extra geld besteden aan maatregelen of schadeloosstelling. Hij weet echter niet of schadeloosstelling in verband met schade als gevolg van het spoor een verantwoordelijkheid van de gemeente is. Hij wil bij de stadsontwikkeling rekening houden met de aanhoudende overschrijdingen van de normen en vraagt hoe de wethouder daar tegenaan kijkt.

Volt wil uitgaan van het slechtste scenario: hope for the best, plan for the worst. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het goed dat in de discussienotitie niet alleen de Vughterpoort, maar ook Orthen, Orthenpoort, Boschveld, 't Zand en het Paleiskwartier worden benoemd omdat de bewoners van de Vughterpoort weten welke wegen ze moeten bewandelen, maar dit onderwerp speelt ook in andere wijken. Deze discussienotitie gaat over de cirkel van invloed, waar heeft de gemeente invloed op, en hij wil niet zozeer spreken over wat de gemeente van het rijk en ProRail wil, maar meer over wat de gemeente doet met de geleden schade en schade die kan worden voorkomen door te investeren in de verduurzaming van jaren '30-woningen en geluidswallen. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt welke schades de heer Kagie bedoelt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) hoorde de inspreker tijdens I&O over schade aan zijn jaren '30-woning spreken en hij denkt dat iets kan worden gedaan aan schade en slapeloosheid als gevolg van trillingen. Hij wil bijvoorbeeld kijken naar dubbel glas, vloerverwarming, en isolatie. Wat betreft gevaarlijke stoffen, fijnstof, langzamer rijden en het gebruik van een bepaalde rem kan de gemeente alleen maar lobbyen en dat niet afdwingen. Hij wil wel doorgaan 3

met lobbyen, maar vooral inventariseren waar schades en potentiële schades zijn en welke investeringen nodig zijn om de wijken weerbaar te maken. De heer Van Rens (D66) zegt dat de raad altijd een opdracht aan het college kan meegeven die deze dan uitvoert en hij vraagt waarmee de gemeente wel het verschil kan maken. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) bedoelt niet dat dit voorkomen had kunnen worden, hij vraagt zich alleen af tot waar de invloed van de gemeente reikt. Het is van belang te weten of de commerciële belangen van ProRail of de belangen van de bewoners het winnen voordat de raad spreekt over wat die van ProRail of het rijk verwacht. Hij wil in de raad spreken over de cirkel van invloed, over de wijken en het stutten van muren vloeren en ramen en misschien over een geluidswand. De heer Van Rens (D66) vraagt of de heer Kagie wil dat de gemeente 's-Hertogenbosch alle kosten vergoedt. Dan zal helemaal niet meer met het rijk onderhandeld kunnen worden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil de burgers helpen en niet wachten tot de lobby eventueel tot een resultaat heeft geleid. Het maakt de burgers niets uit of ProRail, het rijk of de gemeente het betaalt.

De heer Van Rens (D66) constateert dat er bij Leefbaar 's-Hertogenbosch een trendbreuk is omdat die het herstel van de liften van de Paleisbrug niet en dit wel door de Bossche belastingbetaler wil laten betalen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat het niet aan de praat krijgen van een lift wanbeleid is en dat het bij het spoor gaat om een keuze van het rijk waar de gemeente geen invloed op heeft maar waar die de inwoners wel tegen moet beschermen. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de heer Kagie niet vindt dat sommige onderwerpen zo belangrijk zijn dat de gemeente de wethouder de opdracht moet geven hier echt werk van te maken. Hij vraagt zich ook af of het pleidooi van de heer Kagie gaat over trillingen en schade en hoe hij in dat kader tegen het vervoer van gevaarlijke stoffen aankijkt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat de raad al in 2018 de wethouder de opdracht heeft gegeven hiermee aan de slag te gaan en ook in gesprek te gaan met partijen buiten de gemeente Den Bosch. Hij wil doorgaan met lobbyen, maar vooral spreken over waarmee de gemeente echt het verschil kan maken voor de inwoners van Den Bosch. Hij vraagt aan de heer Van Silfhout om het verschil tussen gevaarlijke stoffen en trillingen en de schade te duiden.

De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat schade kan worden vergoed, maar dat dit het laatste is waarover moet worden gesproken als het misgaat met gevaarlijk stoffen, dat zou grote impact op de stad hebben. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil dan voor de burgers gaan staan en aangeven dat het vervoer over het spoort binnen de limiet moet blijven, maar hij wil ook realistisch zijn in wat kan worden bereikt, de effort moet daarmee in verhouding zijn. Het alternatief voor het vervoer van giftige stoffen over het spoor is vervoer over de weg en daarom wil hij het gesprek aangaan met het rijk en ProRail en aangeven dat ProRail zich aan de limiet moet houden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat alles wat tot nu toe is bereikt komt doordat de raad het college de opdracht heeft gegeven om met het rijk te gaan praten. Het gaat om het grondgebied van de gemeente Den Bosch en hij vindt het belangrijk om het college nog meer concrete zaken mee te geven zodat die meer uit de lobby kan halen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil de lobby niet per definitief uitsluiten, zeker niet wat betreft het respecteren van limieten en het feit dat het vervoer op een andere manier kan en moet.

Aan de ene kant stutten en aan de andere kant doorgaan met bepaalde zaken klinkt niet logisch, maar hij heeft niet de illusie dat een lobby zorgt dat er bijvoorbeeld langzamer en minder wordt gereden. Hij wil daarom kijken welke invloed de gemeente heeft op de kwaliteit van 4

leven en wonen van de inwoners van Den Bosch. Hij wil dat in kaart wordt gebracht wat nodig is om de huizen te repareren en die preventief in te richten. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vraagt of is bewezen dat de schade door het spoor is ontstaan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil wel dat het gaat om schades waarvan is bewezen dat die door de treinen zijn ontstaan. De heer Peters (PvdA) vraagt of de heer Kagie een idee heeft van de kosten om tot een standstill te komen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) weet dit niet. De heer Peters (PvdA) weet dat dit bijna € 27 miljoen kost en hij vraagt of Leefbaar 's-Hertogenbosch bereid is dit bedrag als gemeente zelf in een standstill te investeren als het rijk en de provincie daar niet toe bereid zijn. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt een standstill iets anders is dan woningen renoveren. De heer Peters (PvdA) vraagt of de heer Kagie een standstill wil bereiken, zodat er niet nog meer overlast door de treinen ontstaat. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil wel een standstill bereiken, maar de realiteit is dat goederen van A naar B moeten en vervoer over het spoor is dan het beste. Hij wil opkomen voor de burgers, via een lobby, maar zeker door te kijken wat de schades zijn. Mevrouw J.J.M.

van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) heeft er zelf voor gekozen om aan het spoor te gaan wonen en ze vraagt zich daarom af of hier wel belastinggeld aan moet worden besteed. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is het hier in de basis mee eens, maar hij vindt wel dat de gemeente aan de slag moet met schade die bewijsbaar door de treinen is veroorzaakt. De heer Van Rens (D66) weet dat Leefbaar 's-Hertogenbosch in 2018 de motie over een lobby voor een standstill mede heeft ingediend, maar hij hoort nu dat Leefbaar 's-Hertogenbosch een standstill niet meer per se nodig vindt en dat die schade wil compenseren. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat nog steeds voor een standstill kan worden gelobbyd, maar hij wil wel realistisch zijn met betrekking tot wat er intussen met de inwoners gebeurt omdat zij niets aan die lobby hebben. De heer Van Rens (D66) vraagt of Leefbaar 's-Hertogenbosch de portemonnee wil trekken als er geen standstill komt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft er nooit voor gepleit dat de gemeente € 27 miljoen voor een standstill betaalt of om met de lobby te stoppen, maar hij wil ook aan de inwoners denken omdat die een oplossing willen. De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat bij gevaarlijke stoffen en hoe wordt gebouwd wordt uitgegaan van de marges die in Basisnet staan.

Daar ligt de cirkel van invloed van de gemeente en hij vraagt of de heer Kagie het daarmee eens is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het evident dat dit een onderdeel van de woningbouw is, maar bij de Spoorzone wordt het lot getart en hij vindt dat hier wel kritisch naar moet worden gekeken. Hij roept de wethouder op om richting de raadsvergadering inzage te geven in de gebieden die het betreft, de schades en de mogelijkheid om die te herstellen om daarna als raad iets te kunnen beslissen.

5

Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) is voor een standstill en in ieder geval voor langzamer rijdende treinen en ze vraagt de wethouder wel om te lobbyen, ze wil proberen het goederenvervoer langs de Betuweroute te laten gaan. Ze wil liever niet meer gevaarlijke stoffen en als het niet anders kan, moet het een standstill worden. Mevrouw Hernández (50PLUS) is verrast over de notitie van GroenLinks over overlast omdat dit geen verantwoordelijkheid van de gemeenteraad is. Ze heeft GroenLinks nooit gehoord over de overlast van de windmolens, maar nu wel over iets waar de gemeente Den Bosch geen invloed op heeft. Er is al gelobbyd, de wethouder heeft zijn best gedaan en ProRail is verantwoordelijk. Ze wil wel samen met andere gemeenten blijven lobbyen, maar de gemeente kan dit niet oplossen. 50PLUS heeft landelijk al moties over de Betuwelijn ingediend en ze wil in die richting blijven vechten. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of mevrouw Hernández weet dat al in 2024 wordt gestart met de uitbreiding van het tracé en dat daardoor overlast voor de inwoners zal ontstaan. Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt dat de landelijke partijen dit in Den Haag moeten aankaarten. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of mevrouw Hernández het ermee eens is dat de gemeenteraad verantwoordelijk is voor de basisrechten van de inwoners waaronder een veilige leefomgeving en een goede nachtrust.

Mevrouw Hernández (50PLUS) is het hier helemaal mee eens. Daarom is aan de wethouder gevraagd te blijven lobbyen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of het klopt dat mevrouw Hernández de suggesties die in de discussienotitie staan niet wil overnemen omdat ze het niet zo belangrijk vindt. Mevrouw Hernández (50PLUS) heeft dat niet gezegd. Ze vindt het erg belangrijk om te blijven lobbyen, maar de gemeente heeft op dit moment geen directe invloed. Ze denkt niet dat de gemeente € 27 miljoen op ProRail kan verhalen en daarom wil ze aan de voorkant goede afspraken maken zodat het rijk het betaalt als er iets misgaat. Mevrouw Lipman (CDA) weet als inwoner die naast het spoor woont dat er overlast van de treinen bestaat. Ze kan alleen maar dromen over een ondergrondse spoorlijn zoals die in Best bestaat waar alle treinen zonder overlast te geven onder straatniveau rijden met een ondergronds treinstation waardoor er minder overlast van trillingen geluid is. De Paleisbrug zal dan niet meer nodig zijn omdat de trein onder de grond rijdt en dan zullen er ook geen discussies meer zijn over extra onderzoek of een dure reparatie. Ze denkt echter dat deze droom niet zal uitkomen omdat het rijk dergelijke projecten niet meer wil financieren. Het CDA heeft in 2018 de motie mede-ingediend en is nog steeds voor een standstill.

Ze is benieuwd waarom deze standstill niet kon of kan worden bereikt en of dit heeft te maken met wie de kosten ad € 27 miljoen betaalt. Een deel van het spoor bij Vught wordt wel verdiept om overlast tegen te gaan en ze vraagt zich af of de gemeente Vught een succesvollere lobby had. Ze is ook benieuwd of na de oplevering van de aansluiting van de Betuwelijn in Duitsland het aantal goederentreinen dat door Den Bosch rijdt zal afnemen of dat deze treinen dan nog steeds de snellere route via Den Bosch zullen nemen. Ze is er voor om goederen bijvoorbeeld 's nachts langzamer te laten rijden, maar ze vraagt zich wel af wat dit kost omdat ze aanneemt dat de vervoersbedrijven de kosten daarvan moeten dekken. Verduurzamingsmaatregelen zijn slechts een optie als die onder bestaande subsidieregelingen vallen. ProRail zegt hierin geen verantwoordelijkheid te hebben en ze vraagt of dit alsnog via een lobby kan worden bereikt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt wat mevrouw Lipman vindt van het vergoeden van schade aan de inwoners. Mevrouw Lipman (CDA) wil dit alleen doen als het binnen bestaande subsidieregelingen valt. Ze wil hier zeker naar kijken als de schade door trillingen als gevolg van treinverkeer wordt veroorzaakt, maar ze wil wel vooraf weten hoe hoog de kosten daarvan zijn.

6

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is het hiermee eens en hij wil geen blanco cheque afgeven, maar hij wil er wel naar kijken. Hij vraagt of mevrouw Lipman eerst wil kijken of er iets op het rijk of ProRail kan worden verhaald of dat ze bereid is het als gemeente te betalen om daarna te proberen dit op het rijk of ProRail te verhalen. Mevrouw Lipman (CDA) wil het het liefst eerst via het rijk proberen omdat de kans bestaat dat het rijk anders zijn handen er vanaf trekt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat bewoners met schade aan hun huis dan nog jaren moeten wachten. Mevrouw Lipman (CDA) is het hiermee eens en daarom wil ze weten wat de schade precies is en of die door trillingen van de goederentreinen worden veroorzaakt. Er wordt gewerkt aan betere remsystemen waardoor de trillingen minder worden, maar de vraag is wel hoe lang dit nog duurt en ook daarom is een lobby belangrijk. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of het CDA bereid is om geld bij het rijk of ProRail te zoeken zodat de bewoners niet in de problemen blijven zitten, maar de bewoners wel toe te zeggen dat de gemeente het probleem niet bij hen laat liggen. Mevrouw Lipman (CDA) vindt het lastig om dat toe te zeggen als niet zeker is dat de schade door trillingen als gevolg van het treinverkeer komt.

Er is een kostenraming voor de hele standstill, maar niet alle maatregelen zijn even duur en ook daar wil ze naar kijken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wil snel scherpe keuzes maken en vraagt of mevrouw Lipman de veiligheid en de nachtrust van de inwoners centraal wil stellen of dat ze het traject wil verlengen waarmee de veiligheid en de nachtrust op de tocht staan. Mevrouw Lipman (CDA) zegt dat, als er vanaf 2024 's nachts goederentreinen over het spoor rijden, dit wel stillere goederentreinen moeten zijn. Hier is Europa al mee bezig en ze vindt het te ver gaan om nu al bepaalde maatregelen toe te zeggen, maar ze wil de bewoners zeker niet in de kou laten staan. De heer Roovers (SP) vindt de redenering van mevrouw Lipman dat eerst moet worden bewezen dat schade door het treinverkeer is ontstaan gevaarlijk omdat mensen de laatste jaren zelf bij de overheid moesten aantonen dat ze gedupeerd waren en ze daardoor flink in de problemen kwamen. Iedereen weet dat de goederentreinen overlast gaan geven en dit zal ook iets doen met de prijzen van de woningen aan het spoor. Hij vraagt of de gemeente dan een bondgenoot van de inwoners tegen het rijk en ProRail is of dat de inwoners zich dan tegenover de gemeente moeten verdedigen.

Mevrouw Lipman (CDA) ziet de gemeente als bondgenoot van de inwoners, zeker tegen het rijk en ProRail en ze is benieuwd of meer bij ProRail, het rijk of de Europese Unie kan worden bereikt dan tot nu toe is bereikt omdat bepaalde andere steden een succesvollere lobby hebben gevoerd. De heer Roovers (SP) is het volledig met het laatste eens en wil echt kijken naar extra lobbymogelijkheden. Hij wil niet dat de gemeente burgers van het kastje naar de muur stuurt en vraagt of ook mevrouw Lipman wil dat de gemeente bij schadeafhandelingen wat coulanter richting de inwoners is. Mevrouw Lipman (CDA) wil wel wat coulanter zijn, maar de gemeente moet geen schade vergoeden die niet door trillingen als gevolg van treinverkeer wordt veroorzaakt omdat het daarbij gaat om belastinggeld dat andere inwoners moeten ophoesten. De heer Peters (PvdA) merkt op dat de leefbaarheid van de aan het spoor grenzende wijken door het toenemende aantal treinen dat door Den Bosch rijdt onder druk staat en hij vindt dat de overlast van het treinverkeer voor de inwoners beperkt moet blijven. In 2020 vroeg de PvdA al aandacht voor de overlast van het toenemende goederenvervoer en destijds is een motie aangenomen over een lobby bij het rijk en de Haagse politiek voor een compensatieregeling voor 7

Brabanders die langs het spoor wonen. Na enkele brandbrieven wil het rijk nog steeds geen adequate compensatie geven, daar staat het principe 'de vervuiler betaalt' niet echt op het netvlies. Dat is extra cru omdat het rijk gemeenten aanmoedigt om Spoorzones te ontwikkelen met als gevolg meer woningen langs het spoor. Ook met de ontwikkeling van de Bossche Spoorzone krijgen nog meer inwoners last van het spoor. De PvdA vindt dat het treffen van maatregelen of het ter beschikking stellen van middelen om overlast te verminderen primair voor rekening van het rijk moet komen omdat dit een te grote kostenpost voor de gemeente zou zijn en dit ten koste zou gaan van de andere ambities. De kosten van een echte standstill worden geschat op ongeveer € 26,9 miljoen, maar met de verkiezingen in aantocht ziet hij wel een mogelijkheid om alsnog samen met andere Brabantse steden een sterke lobby richting het rijk en de landelijke politiek op te zetten om die alsnog over de brug te laten komen. Hij roept daarom de landelijke partijen op om hier in de landelijke verkiezingsprogramma's scherp op te zijn. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is het ermee eens dat een standstill duur is, maar aan de andere kant is nog niet bekend wat de schades precies zijn en ook niet hoe duur preventieve maatregelen zijn.

Hij wil weten wat de PvdA vindt van het helpen van de bewoners van bijvoorbeeld de Vughterpoort en Orthenpoort voor een fractie van de kosten van een standstill. De heer Peters (PvdA) wil wat dat betreft naast bewoners staan, maar deze kosten in eerste instantie verhalen op ProRail en het rijk voordat de gemeente zelf de portemonnee trekt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Peters de wethouder wel om een inventarisatie wil vragen, zodat in ieder geval bekend is wat bij het rijk wordt neergelegd. De heer Peters (PvdA) denkt dat het goed is om een inventarisatie te maken. Hij wil het probleem niet bij de bewoners leggen, maar wel samen met hen en hopelijk ook met ProRail en het rijk onderzoeken of de schade echt door de trillingen komt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) heeft waardering voor de jarenlange strijd van een aantal inwoners en in het bijzonder van de groep 'Goederentreinen nee', het is jammer dat de laatste strohalm nu bij de Raad van State ook is geknapt. Hij vindt dat de gemeente voor de bewoners moet zorgen en de portemonnee moet trekken als de lobby mislukt. Het is niet in het belang van Den Bosch maar in het belang van het rijk en misschien wel van Duitsland dat er goederentreinen door Den Bosch rijden en dan is een lobby om middelen los te krijgen altijd nuttig.

Hij is voor een standstill en als daarvoor € 27 miljoen nodig is, moet dat geld worden gezocht en dat kan ook bij het rijk vandaan komen. Hij schrok van de opmerking dat moet worden bewezen dat schade door trillingen wordt veroorzaakt gezien de blunders bij de toeslagenaffaire en de situatie met de aardbevingen in Groningen. Er kan alleen een standstill komen door de eisen aan de treinen flink op te schroeven, de remsystemen te updaten en de snelheid te verlagen. Hij vindt langzaam rijden absoluut een oplossing omdat dit de gemeente geen geld kost en ook hiervoor moet de lobby worden opgevoerd. Hij wil überhaupt geen toename van gevaarlijke stoffen. Hij wil als gemeente zijn verantwoordelijkheid nemen en mitigerende maatregelen nemen, ook als de gemeente daarvoor de portemonnee moet trekken. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt wanneer de heer Hoeben de portemonnee wil trekken. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat de gemeente aan de slag moet als ProRail aan de slag gaat bij onder andere Meteren. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) memoreert dat gewoon ge-DREVEN in juni 2018 het initiatief voor de motie over dit onderwerp heeft genomen en dat die door veertien partijen is ondertekend en door het college werd ondersteund. Het is jammer dat zo'n breed gesteund voorstel strandt.

Gewoon ge-DREVEN is voor een standstill, maar vraagt zich wel af of dat wettelijk mogelijk is en of het college nog mogelijkheden in een lobby ziet. Hij ziet graag dat de goederentreinen langzaam gaan rijden en hij wil weten of het college denkt dat dit mogelijk is. Hij is faliekant tegen meer vervoer van gevaarlijke stoffen, maar wil het ook niet bij de buurman over de schutting gooien en vraagt welke mogelijkheden het college ziet. Hij heeft geen idee hoeveel geld nodig is om iets te bereiken. Dit kan worden onderzocht en gewoon ge-DREVEN vindt dat

8

de gemeente indien nodig bepaalde zaken zelf moet betalen. Ten slotte geeft hij mee dat er ondergrondse transportleidingen kunnen worden aangelegd. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) heeft de indruk dat vervoer over het spoor het veiligst is, maar ze wil dit aan experts overlaten. Bosch Belang wil zeker meedenken over het oplossen van de overlast van geluid en trillingen en ook kijken naar de mogelijkheden op gemeentelijk niveau zoals geluidschermen of andere geluiddempende maatregelen die op korte termijn kunnen worden genomen. Ook afremmen veroorzaakt geluid en de vraag is dan of treinen in Vught gaan afremmen om in Den Bosch rust te krijgen. De gemeente heeft geen invloed op landelijk beleid, maar Bosch Belang wil wel blijven lobbyen. Het verduurzamen van huizen is iets anders dan het betalen van schadevergoedingen. Bosch Belang staat wel open voor verduurzaming maar de vraag is wel of dit aan de verhuurder of aan de koper is. Het is rijksbeleid dat er een trein rijdt en dus ook aan het rijk om eventuele schade te vergoeden. De heer Van Rens (D66) weet dat dit onderwerp nog niet in het verkiezingsprogramma van de PvdA staat en verwacht een amendement hierover. De heer Peters (PvdA) wil zeker kijken of het conceptprogramma kan worden geamendeerd.

De heer Van Rens (D66) vraagt dit amendement met de andere partijen in de raad te delen omdat alle landelijke partijen binnenkort hun verkiezingsprogramma's gaan vaststellen. D66 is het ermee eens dat naar een standstill moet worden gestreefd. De treinen 's nachts laten rijden kan een oplossing zijn, maar dan bestaat wel het risico van fijnstof. Hij vindt het geen goed idee om giftreinen te laten rijden en hij wil van de wethouder weten wat die de afgelopen tijd heeft gedaan in de lobby hierover. Bij de begrotingsbehandeling kan hij een uitspraak doen over de dekking van de benodigde € 27 miljoen. De heer Roovers (SP) vraagt welke invloed de gemeenteraad heeft om te komen tot het 's nachts laten rijden van de treinen. De heer Van Rens (D66) vindt het het belangrijkste dat de gemeenteraad de kaders stelt waaraan het college vervolgens uitvoering geeft. Daarna kan de raad afwegen of dit voldoende is. Het rijk heeft ervoor gekozen om de treinen door Den Bosch te laten rijden en omdat het rijk zelf het principe 'de vervuiler betaalt' hanteert, moet die dit ook op zichzelf toepassen. Daarom is het ook belangrijk dat er een krachtige lobby blijft.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt 'kaders', 'college' en 'lobby' geen woorden waarmee een muur kan worden gemetseld of een vloerverwarming kan worden aangelegd en hij vraagt wat de bewoners van de Vughterpoort, Orthen of Orthenpoort van dit voorstel van de heer Van Rens gaan merken. De heer Van Rens (D66) zit hier niet om een muur te metselen. Hij denkt dat de heer Kagie vooral wil weten wat de gemeente voor de inwoners kan betekenen en dat is een terechte vraag omdat de raad hiervoor is. De raad moet afwegen of er de bereidheid is om de portemonnee te trekken of dat aan het college wordt gevraagd alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat de rekening komt te liggen bij degene die deze moet betalen. Intussen kan worden gekeken wat er vanuit de gemeente mogelijk is. Als de gemeente nu te snel toegeeft, zal iedere belastingbetaler in Den Bosch betalen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het financieren van de standstill iets anders dan kijken welke schade er al is en welke preventieve maatregelen kunnen worden genomen. Hij vraagt in hoeverre de heer Van Rens ervoor open staat om te inventariseren wat daarbij komt kijken. De heer Van Rens (D66) vindt het lastig om deze vraag te bewoorden.

De raad maakt een afweging voor de hele gemeente, ook voor de inwoners van bijvoorbeeld Vinkel en Nuland en niet alleen voor de mensen die aan het spoor wonen. Hij kan deze afweging nu niet goed maken omdat hij daar niet voldoende informatie voor heeft.

9

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) kan dit nu ook niet afwegen omdat ook hij niet weet wat de kosten zijn, maar hij wil wel van de wethouder weten wat er wel bekend is en vraagt of D66 dat ook wil weten. De heer Van Rens (D66) wil de antwoorden van de wethouder afwachten. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vindt dat wordt afgedwaald en waarom het gaat over vloerverwarmingen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wil de basisrechten van de inwoners, namelijk een veilige leefomgeving en een goede nachtrust, borgen. Wat betreft geluidsoverlast wordt vertrouwd op rekenmodellen en niet op de echte situatie, deze modellen gaan uit van ideale omstandigheden en ze wil dat wordt getoetst op basis van de werkelijkheid en dat rekening wordt gehouden met piekbelasting. Dit toetsen op basis van de werkelijkheid kan aan de voorkant gebeuren. 43% van de mensen die minder dan 300 meter van een spoorlijn wonen heeft veel last van de trillingen van goederentreinen en 32% heeft ernstige slaapverstoring. Er zijn geen wetten of grenswaarden voor trillingen door rijdende treinen, dat is een hiaat in de wet- en regelgeving en legt een nog grotere verantwoordelijkheid bij de gemeente qua preventieve zorgplicht. Ze wil dit hiaat meenemen in de lobby naar het rijk.

Ze vindt het van belang dat de gemeente nu alles doet wat nodig is om de basisrechten van de inwoners te beschermen omdat de vraag is of er nog een weg terug is als deze basisrechten worden verspeeld en ze wil weten hoe de wethouder ervoor zorgt dat deze basisrechten worden geborgd. Ze wil er alles aan doen om overlast van geluid en trillingen te voorkomen en een standstill te realiseren. Het is goed om de treinen 's nachts langzamer te laten rijden en ook het verduurzamen van woningen is een logische en praktische oplossing. Ze vindt de verwachte toename van het aantal goederentreinen met gevaarlijke stoffen en de toename van de hoeveelheid fijnstof zorgwekkend. Ze is het ermee eens dat de gemeente het probleem moet oplossen als andere overheden dat niet doen. De landelijke regelgeving is niet toereikend en het is niet goed dat het rijk zo weinig doet, maar de Bossche inwoners mogen hier niet de dupe van worden. De toename van het goederenvervoer komt voort uit het failliete systeem van overconsumptie en ze ziet uit naar de in inzet op vermindering van consumptie. De heer Van Silfhout (Volt) is het ermee eens dat het systeem failliet is, maar vindt wel dat vervoer over het spoor het veiligst is. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) is voor vervoer per spoor, maar als er minder wordt geconsumeerd hoeft er minder over het spoor te worden vervoerd en kan de snelheid omlaag.

De heer Van Griensven (PVV) vindt dat de burgers moeten worden gecompenseerd omdat de vervuiler moet betalen. Het is jammer dat de unaniem aangenomen motie niet goed wordt uitgevoerd en dat uitbreiding van het spoor onontkoombaar is. Er kan wel onderzocht worden of het aantal goederentreinen kan verminderen en er kan worden ingezet op 's nachts langzamer rijden, het belang van het leefgenot van omwonenden is erg belangrijk. De PVV is tegen het verplicht combineren van verduurzaming met warmtepompen. De heer Van Rens (D66) vraagt wat de heer Van Griensven bedoelt met zijn opmerking dat de motie niet goed is uitgevoerd. De heer Van Griensven (PVV) las dit in de bijgevoegde stukken. GroenLinks maakt zich zorgen over de toename van fijnstof door het goederenvervoer, terwijl die partij wel inzet op meer vervoer per spoor, maar GroenLinks heeft het niet over de toename van fijnstof door elektrische auto's en stilstaand verkeer. Alleen optrekken is niet zinvol en er kan bij de provincie worden geïnformeerd in hoeverre financiering door het rijk haalbaar is. De heer Ciotti (VVD) begrijpt de zorgen van de inwoners over het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor en de overlast van het treinverkeer, maar de gemeente heeft helaas geen wettelijke bevoegdheden op dit thema.

Dit voorstel kost ongeveer € 27 miljoen en daarvoor heeft de gemeente geen vrij besteedbare middelen, maar dat betekent niet dat het college niets hoeft te doen en hij hoort graag van de wethouder wat de stand van zaken is en wat hij doet om dit thema op de Haagse agenda te houden. 10

De heer Roovers (SP) is het eens met de insteek van de discussienotitie en als GroenLinks hierover een motie indient, wil hij deze eventueel mede-indienen. Het treinvervoer door Den Bosch wordt geïntensiveerd en de gemeenteraad heeft unaniem een motie aangenomen dat die dat niet wil. De bewoners willen dit ook niet, maar toch heeft de gemeente op veel punten verloren. Hij heeft alle vertrouwen dat het college heeft gelobbyd waar dat kon, maar hij heeft wel enkele suggesties om de onderhandelingspositie te versterken, namelijk door op bepaalde punten moeilijk te doen, bijvoorbeeld door een klein beetje medewerking te weigeren. De gemeente moet zich aan de wet- en regelgeving houden, maar ProRail en het rijk hebben zich ook niet altijd even netjes gedragen in verband met de wensen van de gemeente Den Bosch. Er wordt veel naar het rijk en ProRail gewezen, maar de vervoersbedrijven die over dit spoor rijden verdienen hier veel geld mee en ook zij zouden moeten bijdragen aan maatregelen ter versterking van de huizen. Hij vraagt of de wethouder dit in de lobby heeft meegenomen of dat hij dit nog gaat doen. Het is cru dat de belastingbetalers hiervoor moeten opdraaien terwijl het in de kern een commerciële aangelegenheid is.

De kernvraag is wat er gebeurt als het ondanks alle inzet van de wethouder niet lukt, of ook de gemeente de inwoners dan van het kastje naar de muur stuurt en de gemeente dan gaat betalen voor de rotzooi die het rijk veroorzaakt. Als alle andere mogelijkheden zijn uitgeput wil hij dat de gemeente een bondgenoot van de burgers is en met compensatiemaatregelen komt. Hij heeft wel ideeën over waar dit geld vandaan kan komen. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) sluit zich aan bij de woorden van gewoon ge-DREVEN en de VVD. Rosmalens Belang ziet iets in de lobby, het beter benutten van de Betuwelijn en het langzamer laten rijden van de treinen in bewoond gebied. Ze wil van de wethouder weten waar de lobby over gaat, over alternatieven, middelen of allebei. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt in hoeverre Rosmalens Belang bereid is te kijken naar de kosten van het verhelpen van schades en eventuele preventie. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) vindt dat in eerste instantie de verantwoordelijkheid van het rijk. Rosmalens Belang is bereid onderzoek te doen, maar ze kan nog geen antwoord geven op de vraag of Rosmalens Belang bereid is de kosten te dekken. Reactie college Wethouder Roy Geers is ongeveer vanaf 2014 samen met de inwoners volop bezig met het bieden van weerstand tegen de bocht bij Meteren, maar die gaat helaas wel door.

Er zijn juridische wegen bewandeld en er is stevig gelobbyd voor het beter benutten van de Betuweroute, maar zolang Duitsland zijn problemen niet heeft opgelost, is de Betuweroute minder interessant. Daarom is er nu een Brabantroute en lobbyen Breda, Tilburg, Eindhoven en andere steden om de goederentreinen met gevaarlijke en niet-gevaarlijke stoffen minder door de steden te laten rijden. Hij heeft als wethouder van Ruimtelijke Ontwikkeling samen met collega's uit andere steden via Teams met de minister gesproken en aangegeven dat hij met zijn collega van het ministerie van I&W moet spreken omdat die veel treinen door de spoorzones wil laten rijden. Hij is continu met het rijk in gesprek, maar het rijk beweegt niet. Enige tijd geleden hebben vijf Brabantse gemeenten samen een brief naar de staatssecretaris gestuurd over het beperken van de geluidsoverlast op de spoorbrug over de Waal en die over de Maas, maar daarop is nog geen reactie gekomen. Ook ProRail kent deze brief en weet dat de gemeenten bereid zijn te kijken naar mogelijkheden om de geluidsoverlast te beperken. Het ministerie zegt aan de wet over het geluid te voldoen en geen bovenwettelijke maatregelen te nemen omdat er al te weinig geld voor het spoor is en dit een precedent zou scheppen.

Er is maar één oplossing, namelijk dat dit onderwerp in de landelijke partijprogramma's wordt opgenomen en het college is bereid hiermee te helpen door informatie te verstrekken. Het is mooi om voor de burgers te zorgen, maar als de gemeente alle schade die door het spoor wordt veroorzaakt moet vergoeden voordat het rijk of ProRail dat wil vergoeden, is het belangrijk te weten wat de oorzaak van die schade is en, belangrijker nog, dat schade niet moet worden hersteld omdat die terugkomt als de oorzaak niet wordt opgelost. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt hoe het zit met preventieve maatregelen.

11

Wethouder Roy Geers geeft aan dat de bronmaatregelen voor zover die nu bekend zijn € 29 miljoen kosten. Het college staat op het standpunt dat de vervuiler betaalt en daarvoor wordt gelobbyd. De gemeente kan deze bronmaatregelen niet zomaar uit de eigen begroting trekken, maar als de raad zegt dat dit wel kan, dan is dat ook zo. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of in beeld is hoe groot de schade aan de huizen is. Wethouder Roy Geers kan deze vraag niet concreet beantwoorden omdat het een langlopend dossier is waaraan inmiddels meerdere mensen hebben gewerkt en waarvan hij nog niet de hele inhoud kent. Er is niet van alle woningen bekend of er schade is en of die ook door het spoor is veroorzaakt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of er wel een rapportage is van de meldingen die bij de gemeente zijn gedaan. Wethouder Roy Geers weet dat een aantal inwoners bij het rijk of ProRail schade heeft gemeld, maar dat die niet konden aantonen dat deze schade door het spoor werd veroorzaakt. Deze meldingen zijn wel beoordeeld, maar niet door de gemeente omdat die hier formeel geen partij in is. Het rijk geeft aan dat vervoer over het spoor een veilige variant is en er gebeuren zelden ongelukken, maar als het misgaat, kan het ook serieus misgaan en hij dringt er bij het ministerie op aan om dit goed in beeld te brengen.

In verband met de energietransitie zal er in de toekomst veel meer ammoniak worden vervoerd, dat is ook een gevaarlijke stof en hij pleit er bij het ministerie en het kabinet voor om hiervoor ondergrondse buisleidingen aan te leggen. Het zou ook mooi zijn als er een standstill komt en dat is wel het streven, maar het is bijna een illusie dat die er komt. Het is bekend dat er veel meer treinen door Den Bosch gaan rijden, dat betekent meer trillingen en meer geluid en hij spreekt met het rijk over maatregelen hiervoor. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) hoorde tijdens I&O van iemand uit de Vughterpoort over de mogelijkheid om een geluidswal te plaatsen, de bewoners zijn zelfs bereid een stuk grond te kopen en daar zelf mee aan de slag te gaan. Hij wil weten of de wethouder dit kan bevestigen en hoe hij aankijkt tegen een geluidswal. Wethouder Roy Geers geeft aan dat alleen ProRail bij het spoor mag bouwen. Er is een pilot geweest waarin de treinen een bepaalde periode langzamer hebben gereden, daaruit bleek dat het geluid hierdoor minder is, maar dat de trillingen niet verminderen. Het ministerie zegt dat er geen juridische grondslag is om de treinen langzamer te laten rijden en daarnaast werkt dit dermate kostenverhogend dat vervoerders dan wellicht voor vervoer via de weg kiezen. Mevrouw J.J.M.

van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vraagt wie deze pilot heeft gecontroleerd. Als ProRail dit heeft gedaan, is sprake van de slager die zijn eigen vlees keurt. Wethouder Roy Geers geeft aan dat de gemeente niet verantwoordelijk is voor deze pilot en dat die daar erg weinig invloed op heeft. Er is ook geen openheid en transparantie bij de andere overheden. Mevrouw Korver (GroenLinks) vraagt of de belangen van de omwonenden van het spoor bij de pilot zijn betrokken. Wethouder Roy Geers zegt dat het doel van de pilot was om de belangen van de inwoners te onderzoeken. Mevrouw Korver (GroenLinks) heeft begrepen dat de belangen van de inwoners niet als criterium in de pilot zijn meegenomen en ze geeft mee dat hiervoor kan worden gelobbyd. Wethouder Roy Geers gaat daar nog mee aan de slag, hij wil alle mogelijkheden oppakken en het is belangrijk dat meerdere lijnen richting Den Haag worden benut om een stap te kunnen zetten.

12

De heer Van Silfhout (Volt) vraagt wanneer de wethouder stopt met het goede gesprek en de lobby en tegen de staat zegt: dit kan niet, in uw eigen wet- en regelgeving staat dat u dit niet doet, maar u doet het toch? Hij wil weten wat de juridische mogelijkheden zijn en wat de wethouder wil gaan doen. Wethouder Roy Geers heeft in verband met de bocht bij Meteren niet alleen gelobbyd, maar ook het juridische traject gevolgd, de Raad van State gaf echter nul op het rekest. Hij wacht nog op antwoord op de vraag over de twee bruggen, maar nu het kabinet demissionair is, is de vraag wat daarmee gaat gebeuren. Als hij daarbij weer nul op het rekest krijgt, is hij bereid te kijken naar minder lieve maatregelen. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de wethouder bereid is om een juridisch proces over de huidige overschrijdingen tegen de staat te starten. Wethouder Roy Geers is hiertoe bereid. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of bij nieuwbouw rekening met meer trillingen wordt gehouden. Wethouder Roy Geers zegt dat hier bij nieuwbouw bij het spoor zeker naar wordt gekeken en dat dan extra maatregelen met betrekking tot geluidsbescherming worden genomen. Juist bij bestaande woningen is de belasting door het spoor toegenomen.

Mevrouw Korver (GroenLinks) vindt dat de vervoerder de kosten van langzamer rijden moet betalen en dat het dan eigenlijk niet om kosten maar om een wat lagere winst gaat. Verder vindt ze dat iets aan een andere manier van vervoer moet worden gedaan. Tweede termijn De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) hoorde dat er geen brede inventarisatie van de schades en preventieve maatregelen is en dat de wethouder die ook niet wil maken, maar dat hij echt naar de bron wil. Dat laatste is terecht, maar de inwoners zullen dan wel nog jaren met overlast en schade zitten en hij steunt daarom voortzetting van de lobby. Tegelijkertijd wil hij in de raad bespreken wat vanuit het lokale gemeenteloket met de schades en preventie wordt gedaan. De heer Van Silfhout (Volt) las op de website van de Veiligheidsregio dat het risico van een ondergrondse tunnel is dat bij een ongeluk de capaciteit van de brandweer onvoldoende is om de doden en gewonden te helpen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de wethouder met 'als u de portemonnee wilt trekken dan is het aan u om het verzoek daartoe te doen' bedoelt dat hij graag wil dat de raad dit doet om een veilige leefomgeving te kunnen waarborgen. Verder wil ze weten of de wethouder ook wil instaan voor de basisrechten van de inwoners.

Wethouder Roy Geers herhaalt dat de raad geld kan zoeken en het college kan vragen dat op een bepaalde manier in te zetten. Ondanks dat het college tegen muren aanloopt, is de lobby nog steeds erg belangrijk. Deze lobby is erop gericht dat maatregelen worden genomen en dat het rijk die financiert, maar als de raad € 30 miljoen beschikbaar stelt, valt dit deel van de lobby weg. Het college neemt nadrukkelijk het standpunt in dat de vervuiler betaalt, in dit geval is niet de gemeente, maar ProRail/het rijk/het ministerie de vervuiler en die moeten een eventuele standstill betalen. Dit is echter niet wettelijk geregeld, het is een politieke keuze die consequenties heeft. Mevrouw Korver (GroenLinks) zegt dat deze bespreeknotitie niet gaat over schade of trillingen door extra goederentreinen en ze neemt dit daarom niet mee in een vervolg. Geen enkele partij wil extra gevaarlijke stoffen door de gemeente laten gaan, maar 90% van de huidige gevaarlijke stoffen gaat al door buisleidingen en voor meer vervoer van gevaarlijke stoffen zijn meer buisleidingen nodig. Binnenkort rijden treinen met ammoniak door Brabant. GroenLinks vindt het prima dat er waterstof wordt vervoerd, maar niet door dichtbevolkt gebied. De Betuwelijn heeft niet voor niets geen aansluiting op Duitsland, die wil deze treinen niet door dichtbevolkt gebied laten rijden. 13

De enige mogelijkheid om toename van het vervoer van gevaarlijke stoffen en meer fijnstof te voorkomen is lobbyen. Iedereen wil een standstill, maar ook veel partijen willen dat de vervuiler betaalt. Het is op dit moment niet haalbaar om fors te investeren en de wethouder denkt dat een standstill een illusie is, ze wil dat eerlijk naar de inwoners communiceren. Ze wil zowel lobbyen voor middelen om overlast tegen te gaan als voor beperking van de overlast. De PVV heeft in de bespreeknotitie gelezen als dat de lobby niet goed zou zijn uitgevoerd, maar dat klopt niet. Er is erg goed gelobbyd, maar het rijk houdt zijn poot stijf. Ze gaat op zoek naar een manier om iets meer van de resultaten van een lobby te zien omdat dit de raad kan helpen te zien wat de voortgang is en of er over niet al te lange tijd wel in eventuele maatregelen wordt geïnvesteerd. 7.

Rondvraag en sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 20.59 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Omgeving van 26 september 2023. De secretaris, mr. G.L. Pijnenburg

De voorzitter, F.J. van Haren

14