Verslag commissie Omgeving 28 november 2023 vastgesteld

De heer Van Silfhout (Volt) vindt een snelheid van 30 km per uur op de brug geen drastische maatregel. Wethouder Van der Geld is het ermee eens dat een snelheidsverlaging geen drastische maatregel is, maar het weren van zwaar verkeer zoals vrachtwagens en bussen is wel een drastische maatregel omdat dit ook iets betekent voor de bussen in de richting van het station. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de wethouder wil kijken of er niet-drastische maatregelen mogelijk zijn om de brug langer te kunnen gebruiken.

16

Wethouder Van der Geld zegt dat maatregelen in beeld worden gebracht zodra de situatie op de Hoge Diezebrug verslechtert. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) merkt op dat de deadline nu is en dat hij het vreemd vindt dat niet nu al een aantal maatregelen wordt genomen zoals het weren van zwaar vrachtverkeer. Hij wil weten of de wethouder niet wil nadenken over een plan B. Wethouder Van der Geld geeft aan dat dit in de Bestuurskunde het garbage can model wordt genoemd. Dat betekent dat een probleem bij een maatregel wordt gezocht, in dit geval is de wens om zwaar verkeer van de brug te halen en daarom wordt aangegeven dat de brug wat wankel is. Er bestaat momenteel nog geen noodzaak om het zware verkeer te weren en daarom vindt hij dit een premature maatregel, maar het is wel mogelijk om een discussie te starten over het weren van bussen en vrachtwagens op de brug. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) weet dat dit argument enkele jaren geleden wel is aangevoerd om een nieuwe brug te bouwen. Wethouder Van der Geld zegt dat het nog steeds nodig is om een nieuwe brug te bouwen omdat deze verslechtert en een keer op is. Er kan worden besloten al het verkeer eraf te halen, maar dat is momenteel niet nodig. Het is aan de raad om een andere politieke afweging te maken.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) las in het raadsvoorstel dat de nieuwe brug gezien de staat van de oude brug eind 2024 in gebruik moet worden genomen en hij vraagt of er iets aan deze situatie is veranderd. Wethouder Van der Geld baseert zich op technische rapporten waarin staat hoe lang de brug nog gebruikt kan worden. Het is een gegeven dat de brug verslechtert en dat er haast met een nieuwe brug moet worden gemaakt. Tweede termijn De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of modulair betekent dat de brug in de toekomst gemakkelijk in bijvoorbeeld een brede fietsbrug kan veranderen en of hier onderzoek naar is gedaan. Volt wil beginnen met laaghangend fruit zoals het verlagen van de snelheid en het sluiten van één rijbaan omdat iedere maand uitstel van onderhoud extra uitgaven scheelt. De heer Van Hoek (50PLUS) merkt op dat een van de argumenten om het bestemmingsplan nu aan de orde te stellen de komst van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is. Hij heeft altijd begrepen dat de Omgevingswet in het leven is geroepen in verband met onder andere deregulering, versobering van procedures en tijdwinst en hij vraagt of de Omgevingswet in dit geval de procedure langer zou maken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) proeft dat de meeste commissieleden betonbouw accepteren. Er komt een CO2-monitor en ze vraagt de wethouder hier proactief mee aan de slag te gaan.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) heeft het gevoel dat er een potje van wordt gemaakt, de brug is een aanjager maar er zijn geen zekerheden, de brug wordt van beton maar dat is niet duurzaam, de oude brug stond op instorten maar er worden geen maatregelen genomen om de brug langer in stand te kunnen houden, men wil nu vervangen omdat uitstel het alleen maar duurder maakt maar door de onteigeningsprocedure is het ongewis wanneer kan worden gestart en de vraag is hoe hoog de kosten uiteindelijk worden. De Bossche Groenen wil wel akkoord gaan met een hoger budget, maar wil dan wel een duurzamere brug en niet zomaar betonstorten. Hij vraagt zich af hoe lang de oude brug het nog volhoudt en of het niet beter is om nu al maatregelen te nemen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) sluit zich aan bij de woorden van de heer Hoeben, ook hij vraagt zich af waarnaar hij vanavond allemaal heeft geluisterd. Het verbaast hem dat er een dossier voorligt waarin vertraging aan de orde is, waarin deadlines niet worden gehaald, de kosten oplopen en keuzes qua grondbeleid ook anders hadden kunnen uitpakken en onteigening als een plan B wordt gepresenteerd. Dit proces faalt omdat afspraken niet worden 17

nagekomen en er zijn geen kritische vragen gesteld, toen hij een kritische vraag aan de heer Broekmeulen stelde, haalde die zijn schouders op. De heer Broekmeulen (VVD) vraagt wat de heer Kagie voorstelt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) concludeert dat het niet lukt om afspraken na te komen. Er werd gezegd dat er geen ruimte voor een plan B is en nu wordt hem gevraagd naar een plan C en D om die ook te kunnen afschieten. De heer Broekmeulen (VVD) hoorde veel kritiek van de heer Kagie, ook terechte kritiek. Als de heer Kagie niet blij is met bepaalde antwoorden herhaalt hij dat hij het allemaal niets vindt. Besturen is keuzes maken en het had qua tijdsplanning beter gekund, maar de VVD wil doorgaan en als de heer Kagie kritiek heeft, wil hij ook van hem weten wat hij dan wel wil. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil wel constructief meedenken, maar hij verwacht ook een veel constructief-kritischere houding van de VVD. De heer Broekmeulen (VVD) heeft in de vorige raadsperiode een aantal vragen bij dit plan gesteld en vraagt of de heer Kagie hiervan op de hoogte is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) geeft aan dat de VVD vrij is om ergens wel of niet mee in te stemmen.

Hij vindt dat het nu veel te gemakkelijk 64% duurder wordt, er zijn zo veel onzekerheden dat het zeker duurder dan € 16,4 miljoen wordt en hij vindt dat het college zo een carte blanche krijgt. De heer Vossen (PvdA) vraagt wat het verschil is tussen de planfase en de uitvoeringsfase. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) gaat niet mee in beleidsmatige termen, er is nu een nieuwe realiteit en hij gaat niet mee in trucjes zoals 'u hebt ooit aan de lat gestaan' of 'ik kijk liever vooruit'. De heer Vossen (PvdA) hoorde de heer Kagie spreken over trucjes terwijl het gaat over politieke keuzes en hij vraagt of de heer Kagie vindt dat het democratische proces rondom de planfase heeft gefaald en dat er andere plannen hadden moeten voorliggen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt de manier waarop wordt gedebatteerd een trucje. Er werd gevraagd naar het verschil tussen de ene en de andere fase terwijl er nu een nieuwe realiteit met een nieuw financieel plaatje, veel onzekerheden en naderend onderhoud van de Hoge Diezebrug voorligt. De heer Vossen (PvdA) vraagt naar een constructief alternatief. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) geeft aan dat Leefbaar 's-Hertogenbosch ooit met het oude tracé heeft ingestemd en dat die wel constructief meedenkt, maar ook kritisch is. In 2021 was de brug een reden om snelheid te maken en nu wordt gezegd dat de brug nog wel oké is.

Dat spreekt elkaar tegen en daar is Leefbaar 's-Hertogenbosch kritisch over. De heer Van Hoek (50PLUS) vraagt of de heer Kagie het ermee eens is dat het college had moeten komen met een transparant en goed onderbouwd plan met de argumenten verbetering van het uitzicht, de ontsluiting van de gebiedsontwikkeling, verbetering van de wegstructuur en onderhoud van de Hoge Diezebrug. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) kan dit voor een groot deel volgen. Hij vraagt de wethouder naar een tijdlijn met betrekking tot de onteigening. Het roept weerstand bij hem op dat de commissie niet kritischer is op zo'n technisch dossier. De heer Van den Kerkhof (D66) hoorde hetzelfde debat als 22 maanden geleden is gevoerd. De raad heeft op 1 februari 2022 al het principebesluit genomen dat deze nieuwe brug er komt en vanavond liggen de uitvoeringsbesluiten voor. Er kunnen twijfels bij onteigening zijn, maar dat proces moet worden doorlopen en dat brengt risico's met zich mee, maar ieder 18

bestemmingsplan kent risico's. De kosten worden hoger, maar er volgt nu ook een nieuwe fase met een concretere opdracht. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de heer Van den Kerkhof het ermee eens is dat de motie over de verduurzaming van de brug het toen genomen principebesluit rechtdoet. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat in het debat in 2022 uiteindelijk tot een betonnen constructie met behoud van bepaalde elementen is besloten. Het gaat om een brug die 100 jaar moet meegaan en hij wil niet kiezen voor een brug die korter meegaat omdat dit altijd duurkoop is. De heer Van Silfhout (Volt) proeft dat er alleen gebeurt wat absoluut noodzakelijk is en dat de brug met een extra investering nog duurzamer kan worden. De heer Van den Kerkhof (D66) kan de gemaakte keuze volgen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Van den Kerkhof onderschrijft dat de doelen en de kosten in het besluit van 22 maanden geleden niet zijn gehaald. De heer Van den Kerkhof (D66) vindt het voorstelbaar dat de bouwkosten in verband met de inflatie hoger worden. Het doel is dat de brug er zo snel mogelijk komt en dat die een aanjager voor De Bossche Stadsdelta wordt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt dat er met het feit dat er eind 2024 geen nieuwe Diezebrug is, de kosten met 64% zijn gestegen en er veel onzekerheden zijn een nieuwe realiteit is.

De heer Van den Kerkhof (D66) vindt dat er geen nieuwe realiteit is, maar dat de raad bij een nieuwe keuze terug in de tijd gaat omdat de plannen dan opnieuw moeten worden doorgerekend. Leefbaar 's-Hertogenbosch kiest voor duurkoop en dat doet D66 niet, die wil knopen doorhakken en tot een nieuwe brug komen. Daarbij horen risico's, maar als de stad die niet durft te nemen vraagt hij zich af hoe de Spoorzone ooit kan worden aangejaagd. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of er geen omstandigheden kunnen zijn, bijvoorbeeld de kosten, die de heer Van den Kerkhof van gedachten kunnen laten veranderen. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat de raad altijd moet oordelen of de kostenstijging redelijk en billijk is, maar D66 vindt het gezien alle indexeringen van de afgelopen twee jaar en de onderbouwing van het college in de planstudiefase te verdedigen dat deze brug bijna € 17 miljoen gaat kosten. D66 vindt het dit waard omdat de brug een aanjager van De Bossche Stadsdelta wordt. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt waarom de heer Van den Kerkhof vindt dat een nieuwe brug de beste keuze is als de impact op het klimaat niet in beeld is gebracht. De heer Van den Kerkhof (D66) antwoordt dat dit niet de beste keuze is als alleen naar het aspect Klimaat wordt gekeken.

Hij vindt een brug die 100 jaar meegaat duurzaam en het opknappen van een oude brug met gebruik van materialen die minder lang meegaan niet. Nu een brug opknappen met materialen die minder lang meegaan is niet duurzaam, qua CO2-uitstoot is een nieuwe brug voor nu niet de beste optie, maar op de langere termijn wel. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt dat de heer Van den Kerkhof een voorbarige conclusie trekt. In een onderzoek naar mogelijke bouwmaterialen staat dat de levensduur onzeker is en de PvdD wil proberen hier de komende jaren meer zekerheid over te krijgen. Ze is benieuwd hoe de heer Van den Kerkhof daar tegenaan kijkt omdat met al deze kennis een juiste afweging kan worden gemaakt in plaats van nu een enorme CO2-investering te doen. De heer Van den Kerkhof (D66) wil snelheid maken en geen vertraging door nu allerlei stappen in te bouwen. Hij onderschrijft wel het belang van de toepassing van duurzame materialen en

19

daarin is al een slag gemaakt, maar het moet financieel ook kunnen. Hij vindt de nu voorliggende oplossing acceptabel. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de heer Van den Kerkhof het ermee eens is dat de CO2-uitstoot wel in beeld moet komen. De heer Van den Kerkhof (D66) is het daarmee eens. D66 vindt dat er snel een CO2-monitor moet komen zodat inzichtelijk is wat de invloed van dit soort keuzes is. De heer Van Hoek (50PLUS) heeft al antwoord op zijn vraag gekregen toen hij hoorde dat de heer Van den Kerkhof het geen probleem vindt dat het college een voorstel met een volstrekt irreële prijs voor een brug voorlegt. De heer Roovers (SP) hoorde de heer Van den Kerkhof zeggen dat akkoord gaan met een principebesluit betekent dat de raad ook is gebonden aan alle uitwerkingen die daarop volgen. Bij discussies over bijvoorbeeld gebiedsvisies of voorbereidingskredieten wordt gezegd dat de raad nog aan de lat komt en controle over de verschillende stappen heeft en zo wordt het moeilijk om het college het voordeel van de twijfel te geven. Hij vraagt of de heer Van den Kerkhof dit ook zo ziet. De heer Van den Kerkhof (D66) heeft niet gezegd dat de raad niet meer terug kan als er een principebesluit is genomen, maar hij wil wel op een bepaalde manier een brug realiseren. Daarbij hoort een prijskaartje en vandaag wordt besproken of dit prijskaartje reëel is.

D66 vindt dit een reëel prijskaartje voor een brug die een aanjager voor De Bossche Stadsdelta wordt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) krijgt het gevoel dat de volledige coalitie knopen wil doorhakken terwijl de brug duurder is geworden, de gemeente nog geen eigenaar van de grond is, het project uitloopt en het steeds minder duurzaam wordt. Hij vraagt of D66 dit geen nieuwe situatie vindt. De heer Van den Kerkhof (D66) voorziet een stad waar in ieder geval D66 niet voor staat als alles wat duurder wordt niet doorgaat. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) wil wel een Lage Diezebrug en er is ingestemd met vervanging van de oude brug, de kosten van € 10 miljoen en met dat wordt gekeken of dit duurzaam kan, maar vanavond blijkt dat veel zaken tegenvallen en wordt hem verweten dat het na 22 maanden een herhaling van zetten is en vindt de coalitie dat die tenminste knopen doorhakt. Hij vindt dat hij terecht kritisch is en vraagt of de heer Van den Kerkhof het daarmee eens is. De heer Van den Kerkhof (D66) is het ermee eens dat de raad terecht kritisch is op wat het meer gaat kosten, maar hij hoorde vanavond geen discussie over de extra kosten, maar over de basisbeginselen. Hij hoorde partijen die destijds tegen de brug hebben gestemd dezelfde argumenten herhalen. Hij wil altijd kritisch zijn als er nieuwe informatie komt, maar D66 vindt de extra kosten reëel voor deze brug.

De heer Roovers (SP) heeft twee jaar geleden met het voorstel ingestemd. De wethouder zei dat de verkeersonderzoeken begin 2024 komen, maar dat de raad deze informatie niet nodig heeft om met dit voorstel akkoord te kunnen gaan. Hij vindt de vraag hoe wordt omgegaan met het doorgaand verkeer van Noord naar Zuid over deze brug wel een kernvraag in verband met de vorm van de brug. Als uit onderzoek blijkt dat er een knip nodig is of dat er niet alleen bestemmingsverkeer over de brug moet omdat het drukke doorgaande verkeer niet voldoende via de Zandzuigerstraat of de Aartshertogenlaan kan worden omgeleid, kan ook worden gekozen voor een andere vorm van de brug. Hij vindt deze informatie wel degelijk belangrijk voor de afweging tijdens de raadsvergadering. Hij vraagt in welke mate de wethouder de raad nog voor de raadsvergadering van informatie kan voorzien die kan helpen om voor het voorstel te stemmen. Dat geldt ook voor de vraag hoe het zit met de harde deadline voor het gebruik van de Hoge Diezebrug. Mevrouw Lipman (CDA) is blij dat de wethouder wil kijken of in de toekomst het voorkeursrecht kan worden gebruikt. 20

Wethouder Van der Geld zegt dat de brug waarschijnlijk niet modulair wordt in de zin van dat die helemaal uit elkaar kan worden gehaald, maar hij kan in de toekomst wel worden afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. Andersom is het ingewikkelder, een brug die als langzaam verkeersbrug is ingericht kan vanwege de zwaarte van de brug niet geschikt worden gemaakt voor gemotoriseerd verkeer. Hij wil de dimensionering van de brug meenemen in de onderzoeken die in Q1 van 2024 naar de raad komen. De CO2-monitor toetst niet ieder project op CO2-impact en niet de complete CO2-impact van de Lage Diezebrug wordt gemonitord, maar er wordt wel gekeken hoe deze brug zo duurzaam mogelijk kan worden al is dat wel een afweging tussen kosten, veiligheidsaspecten en duurzaamheid. Mevrouw Samshuijzen wil uitstel maar dat heeft forse consequenties en daar kiest het college niet voor. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt hoe een deugdelijke afweging tussen de kosten en de klimaatimpact kan worden gemaakt als de CO2-uitstoot van dit project niet in beeld is. Wethouder Van der Geld heeft geen CO2-monitor nodig om te weten welke klimaatimpact beton heeft. Twintig jaar wachten met de aanleg van een nieuwe brug heeft grote invloed op de gebiedsontwikkeling, mensen willen een woning en het verkeer moet doorstromen, en het heeft forse financiële consequenties.

Hij is het met mevrouw Samshuijzen eens dat er forse klimaatmaatregelen moeten worden genomen, maar er moet ook rekening worden gehouden met andere variabelen. Er is serieus naar een houten alternatief van de brug gekeken, maar dat is nog niet conventioneel genoeg om nu al te kunnen toepassen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de wethouder de uitstoot die een nieuwe brug met zich meebrengt ergens anders gaat compenseren. Wethouder Van der Geld antwoordt ontkennend omdat daarvoor geen financiële ruimte bestaat, die zou dan gecreëerd moeten worden. Afhankelijk van meerdere variabelen is de onteigening waarschijnlijk eind 2025 afgerond. De staat van de oude brug wordt geleidelijk minder, maar hij kan niet aangeven tot wanneer de oude brug precies kan worden gebruikt. De heer Roovers (SP) vraagt of er problemen ontstaan met de realisatie van de nieuwe brug als er geen verkeer meer over de oude brug kan. Verder wil hij weten of richting de raadsvergadering informatie over de gevolgen voor het doorgaande verkeer kan worden aangeleverd. Wethouder Van der Geld zegt dat de inschatting is dat er geen problemen met de realisatie van de nieuwe brug ontstaan, als dit wel het geval zou zijn hadden nu al additionele maatregelen moeten worden genomen.

Als de oude brug niet meer kan worden gebruikt, wordt geprobeerd additionele maatregelen te nemen via een collegebevoegdheid en bij forsere maatregelen wordt de raad in stelling gebracht. Hij is bereid te onderzoeken of de brug kan worden gedimensioneerd met het oog op de toekomstige inrichting en hij bespreekt de verkeersonderzoeken, daar komt hij voor de raadsvergadering op terug. De heer Van Hoek (50PLUS) heeft gevraagd naar de impact van de Omgevingswet op deze procedure. Wethouder Van der Geld geeft aan dat de procedure van de Omgevingswet meer tijd kost omdat hier geen ervaring mee is en dat hij daarom in december 2023 een klap op dit voorstel wil geven. De heer Van Hoek (50PLUS) vraagt of de Omgevingswet alle toekomstige procedures verlengt. Wethouder Van der Geld geeft aan dat de toenmalige minister zei dat de Omgevingswet alles zou versimpelen en hij hoopt dat dit zo is. De Omgevingswet kent waarschijnlijk kinderziektes en daarom volgt hij liever bestaande procedures. De voorzitter vraagt of er moties en amendementen worden overwogen. De heer Van Silfhout (Volt) komt misschien met een motie.

21

De voorzitter vraagt of deze drie agendapunten samen als een licht bespreekstuk naar de raad kunnen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) komt waarschijnlijk met een de motie op grond van wat 22 maanden geleden in de raad is besproken. De heer Roovers (SP) komt afhankelijk van de informatie die nog komt met een motie. De voorzitter heeft niet de indruk dat de moties die worden ingediend tot een hele termijn in de raad leiden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil niet dat deze agendapunten een licht bespreekstuk worden. De heer Roovers (SP) zegt dat het altijd nog een zwaar bespreekstuk kan worden. De voorzitter zegt dat de raadsleden zijn advies tot het vaststellen van de agenda op 7 december a.s. kunnen herzien. Hij wil de vergadering vandaag tussen 22.45 en 23.00 uur beëindigen en hij schorst de vergadering om te bespreken welke bespreekpunten vanavond nog worden behandeld en welke naar 30 november a.s. worden doorgeschoven. Schorsing De voorzitter heropent de vergadering en stelt voor de agendapunten 9 over de Van Rijckevorselweg en 11 over het bestemmingsplan Buitengebied Maasdonk en de rondvraag door te schuiven naar de vergadering van 30 november a.s. en vanavond nog agendapunt 10 over de Graafseweg en eventueel ook het agendapunt over Bosch Centraal te bespreken. De commissie stemt hiermee in. 10.

Bestemmingsplan Graafseweg 294 Mevrouw Klerks (Volt) vindt dit een prima plan gericht op de broodnodige sociale huurwoningen, maar ze heeft wel enkele kanttekeningen met betrekking tot de parkeervoorzieningen. Er komen hemelsbreed enkele tientallen meters van elkaar twee losse parkeerplaatsen met twee ingangen waarbij vanaf ingang 1 ingang 2 alleen is te bereiken door minimaal 850 meter om te rijden. Vanaf de rotonde is de parkeerplaats aan de kant van de Graafseweg te bereiken, maar die aan de Aartshertogenlaan niet omdat hier eenrichtingsverkeer is. Een automobilist kan pas zien of er plek is als hij al op de parkeerplaats is en vanwege de tussenliggende groenstrook is doorsteken naar de andere parkeerplaats geen optie. Volt heeft liever groenstroken dan parkeerplaatsen, maar als het nodig is kunnen er groene parkeerplaatsen zijn. Als iemand van de ene naar de andere parkeerplaats wil rijden moet die via de Graafseweg, door de wijk of via de Van Grobbendoncklaan en dat is een afstand van minimaal 850 meter. De route vanaf de parkeerplaats aan de Aartshertogenlaan naar die aan de Graafseweg is gemakkelijker, die leidt via een eenrichtingsweg langs het gebouw van BrabantWonen. Het is handiger om bij het zoeken naar een parkeerplaats te beginnen bij de parkeerplaats aan de kant van de relatief goed bereikbare Aartshertogenlaan.

Dat zal leiden tot meer verkeersbewegingen en als er twee ingangen moeten blijven, is dit op te lossen door bijvoorbeeld een afgesloten parkeerterrein met toegewezen parkeerplaatsen te creëren. Daardoor gaat gegarandeerd de helft van de verkeersstromen naar de kant van de Graafseweg en de andere helft naar de kant van de Aartshertogenlaan. Ondanks gedegen onderzoek zijn de verkeersbewegingen lastig in te schatten en ze vraagt zich af hoe de wethouder dit ziet. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) dacht dat het niet zou gaan om toegewezen parkeerplaatsen omdat dan de parkeernorm omlaag zou gaan. Mevrouw Klerks (Volt) zegt dat dit klopt. Ze wil toch naar de mogelijkheid van toegewezen parkeerplaatsen kijken omdat hierdoor geen 850 meter van de ene naar de andere parkeerplaats hoeft te worden gereden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of een doorsteek niet veel ruimte-efficiënter is dan het realiseren van extra parkeerplaatsen. 22

Mevrouw Klerks (Volt) denkt dat een doorsteek een oplossing is omdat een auto dan efficiënter van de ene naar de andere parkeerplaats kan rijden, maar ze wil liever niet tornen aan de groenstrook en de bomen. Ook van de eenrichtingsweg een tweerichtingsweg maken ziet ze niet als een efficiënte en fatsoenlijke oplossing. De heer Broekmeulen (VVD) is het in grote lijnen eens met de bijdrage van Volt, maar de VVD kan ook leven met het opheffen van de groenstrook tussen beide parkeerplaatsen. Omleiden van het verkeer door de wijk is onwenselijk en de VVD is het er ook mee eens dat de woningen zo snel mogelijk gerealiseerd moeten worden. Hij wil van de wethouder weten op welke termijn dit plan kan worden gerealiseerd, waarom voor deze parkeervariant is gekozen en niet voor een variant waarbij alle auto's via de Graafseweg het parkeerterrein op kunnen en of de wethouder bereid is dit te heroverwegen. In verband met de privacy is voorgesteld extra bomen te planten en hij vraagt of de wethouder aan deze zorgen tegemoetkomt. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt het goed dat extra woonruimte wordt gecreëerd, maar de omwonenden hebben wel zorgen. Het ontwerp van het gebouw is eenvoudig, sober en goedkoop en het verbaast VOOR Den Bosch dat Welstand hiermee heeft ingestemd omdat het gebouw niet bij de omgeving past.

Er zijn te weinig parkeerplaatsen en de berekende parkeernormen staan niet in verhouding tot het aantal benodigde parkeerplekken. Verder zijn er zorgen over overlast tijdens de bouw en de gezondheid van spelende kinderen door stof dat bij de sloop vrijkomt. BrabantWonen is aansprakelijk als er materiële schade is. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) las dat aan de parkeernorm wordt voldaan en dat uit een parkeerdrukmeting blijkt dat het op de voorgestelde manier prima realiseerbaar is. Ze vraagt of de heer Gersjes dit anders ziet. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) ziet dit anders. Er zijn duidelijke zienswijzen ingediend, er komen geen 45 maar slechts 34 parkeerplaatsen en Goudappel had hele andere plannen. Ook verbaast hij zich over het feit dat er geen ondergrondse parkeergelegenheid komt. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) ziet een duidelijke rekensom. Het gaat om betaalbare sociale woningen en ze vraagt of de heer Gersjes zich bewust is van de kosten van een ondergrondse parkeergelegenheid en wat dit voor de huurprijzen zou betekenen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) is zich hier zeer van bewust. Hij heeft in een soortgelijk appartementencomplex aan de Westenburgerweg gewoond en daar is een ondergrondse parkeergarage waardoor er vanuit de woningen niet alleen uitzicht op auto's is. Hij vindt ondergronds parkeren een optie en vraagt waarom dit niet in het voorstel staat.

Er is geen rekening gehouden met het parkeren van fietsen en scooters bij het gebouw. In het plan staan alleen de bestaande bomen ingetekend terwijl er in verband met de privacy een bomenwal zou komen en hij vraagt de garantie dat deze bomenwal er wel komt om inkijk in tuinen te voorkomen. Ook de veiligheid van de kinderen die in de speeltuin spelen moet worden gegarandeerd en hij vraagt of de wethouder de zorgen van de omwonenden hierover kan wegnemen. Ten slotte wil hij weten of er een huismeester komt of dat de woonconsulenten en wijkbeheerders die bij BrabantWonen in dienst zijn worden ingezet om mogelijke overlast te voorkomen en om de bewoners te begeleiden bij het betrekken en het verlaten van hun woning. Hij vraagt hoe hij dit laatste moet zien. Diverse zaken zoals de verlichting op het parkeerterrein worden later ingevuld en hij vraagt hoe dit wordt geborgd. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) sluit zich voor een groot deel aan bij de bijdrage van Volt. Hij denkt dat een doorsteek tussen beide parkeerplaatsen geen grote impact heeft omdat er in het groenstrookje ook verharding zal zijn vanwege de daar aanwezige fietsenstalling. Hij wil van de wethouder weten of het mogelijk is de ingang aan de Graafseweg en de uitgang aan de Aartshertogenlaan te maken. Mevrouw Korver (GroenLinks) sluit zich aan bij de woorden van De Bossche Groenen en Volt.

Mevrouw Lipman (CDA) sluit zich aan bij de woorden van Volt. Ze begrijpt niet waarom niet voor een eenrichtingsweg is gekozen. 23

Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) juicht de bouw van 45 sociale huurwoningen toe. De vragen over het verkeer en de parkeerplaatsen zijn al gesteld en ze wacht de antwoorden daarop af. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt dat er een mooi voorstel voorligt en ze begrijpt de keuze om nieuw te bouwen en niet het skelet van het huidige pand te gebruiken in verband met het aantal woningen dat kan worden gerealiseerd. Verder is ze blij met het hergebruik van bouwmaterialen en dat er geen bomen sneuvelen maar dat er waarschijnlijk bomen bij komen. Ze sluit zich aan bij de woorden van de heer Hoeben over het verkeer. Het Vicki Brownhuis heeft nog geen nieuwe locatie en ze hoopt dat de gemeente hierover kan meedenken. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) had verwacht dat mevrouw Samshuijzen iets zou zeggen over de vleermuizen in het pand. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) maakt bij dezen een compliment omdat rekening met de vleermuizen worden gehouden. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) maakt zich ook zorgen over de vleermuizen. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) sluit zich aan bij de woorden van Volt en hij vraagt of de wethouder met de reclamant in overleg wil gaan om ongewenste verkeersbewegingen door en om de wijk heen te voorkomen.

Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) vindt sociale huurwoningen op een voormalige kantoorlocatie van een woningbouwcorporatie een goed plan en ze kan zich hierin vinden, maar de bereikbaarheid baart haar wel wat zorgen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) sluit zich aan bij de voorgaande spreker. De heer Van Griensven (PVV) vindt dit een goed plan, maar het is wel jammer dat de voorkant een betonblok blijft. Bij 45 parkeerplaatsen voor 45 woningen is de vraag hoe het gaat als er parkeerplaatsen voor elektrische auto's komen omdat er dan een lagere parkeernorm is. Reactie college Wethouder Slikker geeft aan dat het parkeren aan de Parkeernota 2021 voldoet. De planontwikkeling is gestart in 2016, daarna is de parkeernota en ook de doorrekening in de plannen aangepast. Het gaat om 45 woningen en dat zou normaal gesproken 41 parkeerplaatsen en zonder dubbelingen 36 parkeerplaatsen betekenen. Daarvan zijn er dertig op eigen terrein en na een parkeerdrukmeting zes in het buitengebied. De ene parkeerplaats is bereikbaar vanaf de Aartshertogenlaan en de andere vanaf de Graafseweg, daar zijn respectievelijk twaalf en achttien parkeerplaatsen met in het midden een fietsenstalling en groen. Daar kan een doorsteek worden gemaakt, maar dat heeft als nadeel dat de verkeersbewegingen naar iemands huis veel meer via de Graafseweg dan via de Aartshertogenlaan gaan.

Verder kan ook sluipverkeer vanaf de Aartshertogenlaan naar de Graafseweg van deze doorsteek gebruikmaken en verdwijnt de groene inpassing. Als blijkt dat er toch een parkeerprobleem ontstaat, kan de situatie altijd nog worden aangepast. Mevrouw Klerks (Volt) zegt dat de situatie precies andersom is, vanuit Aartshertogenlaan is er een eenrichtingsweg richting de Graafseweg en de Graafseweg is eigenlijk de aanvoerroute. Als iemand daar geen parkeerplaats vindt moet hij 850 meter rijden naar de andere parkeerplaats. Als er minder parkeerplaatsen bij de Graafseweg komen, ontstaan er meer verkeersbewegingen op die route. Daarom wil ze weten of het mogelijk is om eenrichtingsverkeer in te stellen of dat er een andere oplossing mogelijk is. Wethouder Slikker zegt dat er nu aan de westkant van het gebouw parkeergelegenheid is met twee inprikkers. Als dat open wordt gemaakt ontstaat eigenlijk een extra straat waardoor de verdeling van het aantal autobewegingen aan één kant terechtkomt en er een ongewenste doorsteek ontstaat. Het college stelt daarom voor de groene inpassing met drie fietsparkeerplaatsen in stand te houden. Er waren in het gebied 286 verkeersbewegingen per etmaal en dat worden 24

er 260 omdat in het gebied woningen in plaats van een kantoorpand komen wat minder verkeersbewegingen met zich meebrengt. De heer Broekmeulen (VVD) vraagt welke afspraken kunnen worden gemaakt om iets alsnog te doen hoe snel dit kan worden gerealiseerd. Wethouder Slikker verwacht geen problemen, maar als die er wel blijken te zijn zal zo snel mogelijk naar een oplossing worden gezocht. Bij iedere parkeerdrukmeting waren er gemiddeld 29 vrije plekken en de kans is klein dat iemand 850 meter naar de andere ingang moet rijden. De heer Broekmeulen (VVD) vraagt wat zo snel mogelijk is. Wethouder Slikker geeft aan dat uit de verkeersbewegingen, het aantal plekken dat nodig is en het aantal vrije plekken in de omgeving en ter plaatse blijkt dat er geen probleem zou moeten zijn. Hij kan geen antwoord geven op de vraag hoe snel het is opgelost als er toch problemen ontstaan, maar uiteraard is de intentie om die dan zo snel mogelijk op te lossen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of de wethouder wil kijken naar de suggestie om een ingang aan de Graafseweg en een uitgang aan de Aartshertogenlaan te realiseren.

Wethouder Slikker is bereid een brief te sturen waarin de gevolgen van een inprikker aan de kant van de Graafseweg en vanaf daar een route naar de kant van de Aartshertogenlaan staan, maar hij weet al dat de verkeersbewegingen dan minder gelijkmatig zijn en sluipverkeer ontstaat. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) denkt dat wethouder misschien iets over het hoofd ziet en vraagt hier nog eens naar te kijken. Wethouder Slikker doet dat graag. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) hoorde de wethouder al een voorschot op het antwoord nemen. Wethouder Slikker heeft hier al over nagedacht, maar hij kijkt hier graag nog eens met een open blik naar. Aan de ene kant moeten mensen met een auto die op fossiele brandstof rijdt kunnen parkeren en aan de andere kant is er een transitie richting elektrische auto's, ook op deze locatie wordt dit probleem niet opgelost. Het college deelt niet dat de privacy onder deze ontwikkeling heeft te lijden omdat er minder verkeersbewegingen in dit gebied komen, er voorheen ook inkijk mogelijk was omdat er een kantoorgebouw van vier verdiepingen stond en er bovendien groen wordt aangelegd. Naar aanleiding van de opmerking over een sober gebouw merkt hij op dat over smaak valt te twisten en dat er een gebouw van hoge kwaliteit met een getrapte stapeling komt dat past in het stedenbouwkundige aanzicht van de bestaande straten.

Er is een oplossing voor het fietsparkeren opgenomen en scooters kunnen in de berging worden gezet. Er komen 25 bergingen waarin elk twee fietsen passen en er zijn 76 fietsparkeerplaatsen, dat wil niet zeggen dat er nooit een fiets op de stoep staat, maar dat is op deze plek niet nodig. Er zijn altijd huismeesters, maar niet per se voor één complex en hulp bij inhuizen en uithuizen heeft niet te maken met iedere keer dat iemand door de voordeur gaat, maar met verhuisbewegingen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) heeft gevraagd of de gemeente wil meedenken over een nieuwe locatie voor het Vicki Brownhuis. Wethouder Slikker geeft aan dat BrabantWonen hierover meedenkt en dat hij onlangs met wethouder Van der Sloot bij het Vicki Brownhuis is geweest en daar over de huisvesting heeft gesproken. Daarnaast is het Vicki Brownhuis ook met andere corporaties in gesprek. Tweede termijn De heer Van Griensven (PVV) zegt dat er enorm hard sociale huurwoningen nodig zijn en dat hij hoopt die naar Bosschenaren en niet rechtstreeks naar statushouders gaan.

25

De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) begrijpt dat de wethouder niet toezegt dat hij met de reclamanten gaat praten. Hij is benieuwd naar de wethoudersbrief en afhankelijk daarvan bekijkt gewoon ge-DREVEN hoe zij daarop reageert. De voorzitter vraagt of er fracties zijn die moties en amendementen op dit bestemmingsplan overwegen. Mevrouw Klerks (Volt) neemt het terug in de fractie, ze overweegt met een motie of een amendement over het parkeren te komen. De heer Broekmeulen (VVD) neemt het ook terug in de fractie. Dit punt gaat als een licht bespreekstuk naar de raad. De voorzitter schuift de agendapunten 9, 11, 12 en 13 door naar de vergadering van 30 november a.s. Dan wordt ook het strategische raadsdebat over verkeersveiligheid gevoerd. Tijdens die vergadering maakt de heer Roovers zijn debuut als voorzitter en de heer Vermin als wethouder. Hij schorst de vergadering om 22.48 uur. Schorsing Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Omgeving van 16 januari 2024. De secretaris, mr. G.L. Pijnenburg

De voorzitter, F.J. van Haren

26