Verslag Commissie Omgeving 24 september 2024 definitief

15

Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) kan kort zijn: 'Wow, wat wordt dit een tof gebied'. Huidige gebouwen worden gerespecteerd. Er wordt opgetopt, maar dat krijgt hier een nieuwe dimensie: 'Optoppen 10.0'. dat dit gebiedspaspoort echt sámen is ontwikkeld, maakt Rosmalens Belang enthousiast. Community is het belangrijkste gegeven. Zij vraagt aandacht voor een goede tussenoplossing in de bouwperiode. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) is tegen de Bossche Stadsdelta. Omdat dit daarvan een onderdeel is, stemt de fractie ook hier tegen. Gevraagd wordt hoe de huidige bewoners een rol krijgen bij de gebiedsontwikkeling en eventueel daarna weer terug kunnen komen. De heer Van den Kerkhof (D66) sluit zich aan bij alle lof die al is geuit voor dit gebiedspaspoort. De fractie ziet de motie Permanente plek voor de urban scene bewaarheid worden. Er blijft hier ruimte voor het rauwe randje, dat inmiddels geen randje meer is, maar medebepalend voor de unieke sfeer van dit gebied met een skatehal, een nachtclub en ook een woontoren ertussen. Uniek voor Nederland en misschien wel voor Europa. Een duidelijke 'Go!' namens D66. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) ziet veel aandacht voor duurzaamheid en is benieuwd hoe dit in de concrete plannen gestalte krijgt. De makers zijn op zoek naar de balans tussen doorstroming en zekerheid. Graag meer duidelijkheid van de wethouder over die zekerheid.

In het ontwikkelplan van de Bossche Stadsdelta wordt de ecologische waarde van groen geroemd. Daarom de vraag in hoeverre daar hier ruimte voor is, als doorvertaling van het ontwikkelplan. In het Oerbos aan de zuidzijde is – in tegenstelling tot dat aan de noordzijde – meer ruimte voor recreatie en voor steigers. De fractie hoopt dat hier niet mag worden gevist. Jagen op dieren past niet bij het 'bewonderen en verwonderen' van dieren aan de noordzijde. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) prijst de ruimte voor de dragers van de afgelopen jaren om langs de weg van verkaveling gezamenlijk met nieuwe gebruikers gestalte te geven aan de herontwikkeling onder de noemer Tramkade-alliantie. Naast de honderden woningen wordt de fractie aangesproken door de expatpool die initiatiefnemers bijstaat in het handen en voeten geven aan hun plannen. Opgepast moet worden dat de gemeente niet té veel kwijt wil in dit gebied. Er moet voldoende leefruimte overblijven. Een goede zaak dat autoverkeer over de Verlengde Boschdijkstraat is verdwenen. Aan de slag met dit mooie plan. De heer Van Griensven (PVV) staat achter het faciliteren van startende ondernemers. Omdat het geheel onder het plan Bossche Stadsdelta valt en vol zit met 'de geboden en verboden van de duurzaamheidsreligie' (deelmobiliteit) kan de fractie hier niet in meegaan.

Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vraagt naar duidelijkheid voor de gebruikers van de Tramkade nu dit project met anderhalf jaar is verlengd óf omdat de plannen zijn uitgesteld. Gevraagd wordt na te denken over de verwachtingen die dit bij gebruikers schept en wat als plannen over twee jaar nog niet klaar zijn. De eerste demonstratie van een groep actievoerders is al geweest, mensen willen weten waar ze aan toe zijn. Graag duidelijkheid over dit gebied, zodat geen valse verwachtingen worden gewekt bij de huidige gebruikers. Zij moeten gehoord en gezien worden. De heer Van Silfhout (Volt) noemt het stuk zeer inspirerend. Wel wil de fractie opties hebben en varianten waaraan kan worden gedraaid. Dat kan hier niet echt meer. Graag zou de fractie bespreken hoe in algemene zin die paspoorten wél die keuzevrijheid bieden. De discussie over de GrEx wordt voor de Tramkade specifiek meegenomen. De € 1,2 miljoen die met koopwoningen worden verdiend, kan ook vanuit het Structuurfonds worden aangevuld zodat de grote koopwoningen niet gebouwd hoeven te worden ten gunste van betaalbare woonruimte. Het zou mooi zijn als de huidige makers écht mogen mee-ontwikkelen en de raad niet eens weet wat voor gevels daar komen en de raad wordt verrast door de kunstenaars. Er zit energie om lokale ondernemers en kunstenaars in cocreatie al vanaf de ontwerpfase het eigenaarschap te laten ervaren.

Dan wordt het een levende legende. Reactie college Wethouder Van der Geld markeert het eerste gebiedspaspoort voor de Bossche Stadsdelta en het daarbij breed levende enthousiasme. De wethouder heeft sinds hij deze portefeuille beheert gestreden tegen het beeld van het platwalsen van dit gebied en daar gaan 'cashen'. Het is 16

logisch dat dit pas écht van tafel gaat als er zo'n plan als dit ligt. De raad onderstreept de inhoudelijke ambities. Duurzaamheid, samenwerking en financiële draagkracht zijn van belang in de uitvraag. De selectiecriteria worden transparant. De lokale inbedding weegt mee. Vereist is wel dat de plannen inhoudelijk goed zijn. In wiens eigendom de gebieds-WKO (voor de gehele Bossche Stadsdelta) komt, is nader te bepalen. De heer Schuurmans (VVD) is benieuwd naar het proces wanneer het kwantitatieve aspect aan de orde komt. De weging van de criteria is mede politiek gekleurd. Gevraagd wordt hoe partijen worden meegenomen in het bepalen daarvan. Wethouder Van der Geld geeft aan dat de uit te vragen selectiecriteria van tevoren transparant worden gedeeld. Partijen kunnen dus inschatten hoe hun plan wordt gewogen. Op de vraag over geluidsoverlast geeft hij aan dat in renovatie of nieuwbouw isolatie wordt meegenomen. Over de doorstroming onder makers (het atelierbeleid) merkt de wethouder op dat van belang is in wiens bezit de ateliers komen. Dat kunnen collectieven zijn, zoals door een inspreker bij I&O geopperd. Zo'n constructie zou niet onder de huidige AtelierBeheerStichting vallen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of gestuurd wordt op een mix van doorstromers en nieuwe gebruikers.

Wethouder Van der Geld geeft aan dat het realiseren van plekken voor makers verdergaat dan het realiseren van atelierruimte. Doorstromen én extra toevoegen, maar ook ruimten die niet vallen onder het atelierbeleid, maar andere plekken waar makers in terechtkunnen. Te denken valt aan expositieruimtes. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de wethouder meer kan duiden over de zekerheid waar makers naar op zoek zijn. Wethouder Van der Geld is daarvoor ook mede afhankelijk van de plannen die initiatiefnemers zelf indienen. Als een collectief zich als huurder meldt of zelf een pand gaat opknappen, bouwen of optoppen, ontstaan per geval verschillende posities. Allerlei smaken zijn mogelijk. Dat hangt wel van de initiatiefnemers zelf af. De gemeente wil ze in hun kracht zetten, maar kan de gewenste duidelijkheid nog niet bieden. Dan zou het college de regie overnemen. De heer Van Silfhout (Volt) krijgt het idee dat de doorstroming subsidiair wordt. Voor eigenaarschap moet men het zelf financieel rond krijgen. Gevraagd wordt of die collectieven aanspraak mogen maken op subsidie en qua prijzen kunnen concurreren met ABS of met de markt. Wethouder Van der Geld stelt dat voor subsidies het atelierbeleid zou moeten worden herijkt. Dat voorziet er nu niet in, ook budgettair niet. Er zijn meerdere wegen.

De gemeente heeft met Triodos Bank gesproken over financieringsconstructen voor culturele ondernemers. Tegen makers heeft de wethouders gezegd dat hun positie anders is als zij eigenaar zijn van een pand. De heer Van Silfhout (Volt) verwoordt zorgen over een scheiding tussen wat rijkere makers en de minder kapitaalkrachtige. Het tegengaan van die scheiding haalt Volt nu niet uit het voorstel. De fractie hecht aan kruisbestuiving tussen verschillende soorten makers. Wethouder Van der Geld geeft aan dat het bij de gemeentelijke ateliers gaat om differentiatie in huurprijzen. Op de Tramkade zelf ligt er een initiatief waaruit blijkt hoe men daar tegen doorstroming aankijkt. Vanuit het college is aangegeven dat men hierover in gesprek wil. Daar kunnen mooie dingen uit ontstaan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil voorkomen dat raad en college gaan bepalen of in de aanloop naar de Alliantie die of gene wel of niet passend is. De raad geeft ruimte aan dit initiatief of niet. Wethouder Van der Geld onderschrijft dit. Over het door Bosch Belang aangehaalde uitstel wordt aangegeven dat er meer tijd nodig is om dit te ontwikkelen. Tegelijkertijd moet leegstand worden voorkomen en moeten de initiatieven worden behouden die er nu zitten. Liefst een

17

soepele overgang naar het vervolg. Daarom verlenging van de huur tot 2027. De intentie is om dan van start te gaan. Tweede termijn De heer Schuurmans (VVD) is verheugd te horen dat de energie die op de Tramkade leeft in dit gebied breed wordt gesteund. Over de door het CDA aangehaalde combinatie van wonen en niet-wonen en bijvoorbeeld een nachtclub, moet de omgeving passend zijn voor alle partijen. De VVD heeft daar vertrouwen in, maar van belang is dat het rauwe randje zoveel mogelijk blijft bestaan. Als dat hier niet mogelijk blijkt, dan de vraag of en waar dat elders in Den Bosch kan. Voorsorterend op dat dit hier niet zou kunnen, wat de fractie ten zeerste zou betreuren, merkt de VVD op dat dit rauwe randje ruimte biedt aan ondernemers en bezoekers. Het is zaak dat ondernemers, bezoekers en bewoners dit experiment kunnen doorzetten. De vragen over het financiële risico en de zero-emissiezone worden verhaald. De heer Van Hoek (50PLUS) is tevreden over de wijze waarop de tijdelijke situatie wordt getransformeerd naar een permanente. De Tramkade ligt dicht bij het NS-emplacement. De duurzaamheidseisen kosten ook geld. Gevraagd wordt of dit zo nodig leidt tot aanpassing in de duurzaamheidsplannen, extra subsidiëring of investeringen ten laste van de exploitatie. De heer Van Silfhout (Volt) wil verdergaan in het ruimte geven dan het stuk nu doet.

Het zou niet wenselijk zijn als deze sector volledig met de markt zou moeten concurreren. Dan zou leiden tot enkel een rijk clubje makers dat zich dat kan permitteren. Elke maker moet kunnen meedoen. Wethouder Van der Geld merkt op dat de gebieds-WKO voor de gehele Bossche Stadsdelta is bedoeld. Dit moet een rendabel systeem zijn. Over de positie van de Tramkade-alliantie wat eigenaarschap of gebruik van die gebieds-WKO betreft, is nog niets afgesproken. Er zijn geen plannen om iets extra met zero emissie te doen. Verwezen wordt naar het reguliere beleid. De heer Schuurmans (VVD) vraagt of dit betekent dat met de transitie van huidige huurders geen problemen worden verwacht. Wethouder Van der Geld geeft aan dat de term niet in het stuk voorkomt. Hij zegt een wethoudersbrief toe om eventuele onduidelijkheid op dit vlak weg te nemen. De kader zijn van beton, maar het zijn de kaders van de raad. Als die ze wil aanpassen, kan dat. Het college is daar geen voorstander van. De heer Van Hoek (50PLUS) vraagt of de wethouder duurzaamheids- en circulariteitseisen laat prevaleren boven het opnieuw vestigen van de tijdelijke makers en 'cultuurjongens'. Wethouder Van der Geld is zich niet van een tegenstelling bewust. Dit plan voorziet juist in veel ruimte en ontwikkelmogelijkheden voor makers op een manier die in Den Bosch nog niet bestaat.

De circulariteits- en duurzaamheidseisen leiden niet tot dermate exorbitante uitgaven dat die bepalend zijn. De heer Van Hoek (50PLUS) denkt dat ze kostenverhogend werken zonder dat er rendement tegenover staat. Dat vraagt dus een keuze. Wethouder Van der Geld geeft aan dat deze raad het beleidsdoel van klimaatneutraliteit nastreeft. Veel makers onderschrijven dit. De kans is dat men in het kader van zelf doen via circulariteit (hergebruik van materialen) veel mogelijkheden creëert en bijdraagt aan het rauwe randje. Niet alles hoeft helemaal opgepoetst te worden. . De voorzitter heeft geen moties of amendementen horen benoemen. De heer Dupuis (SP) neemt het stuk mee terug naar de fractie, niet wetend of dit tot een motie leidt. De heer Van Silfhout (Volt) zal de motie over de GrEx bij ofwel dit punt ofwel bij de Bossche Stadsdelta inbrengen. 18

Het voorstel wordt als hamerstuk doorgeleid naar de raadsvergadering. Overige agendapunten 8. .

Discussienota KC Stadshart (DBG) De heer Hoeben (De Bossche Groenen) geeft een toelichting op de discussienota. Het KC wacht al anderhalf jaar op actie van het college, waarbij van ambtelijke zijde de nadruk wordt gelegd op wat níet kan. In deze discussienota gaat het om wat wél kan. Het concrete voorstel van de school om de verkeerssituatie te verbeteren moet serieus worden genomen. Twee jaar geleden is met alle fracties een schouw gehouden. Toen was iedereen het ermee eens dat er iets moest gebeuren. Nu men hier opnieuw zit, is dat in de wetenschap dat recent twee kinderen zijn aangereden. Dit kan zo niet langer. Als het college niet beweegt, moet de raad bereid zijn om wel iets te doen. Er ligt een uitvoerbaar plan klaar, geschikt om echt iets te veranderen. De oproep is de verkeersveiligheid van de kinderen boven de auto te stellen. Vragen aan de raad: 1. Moet verkeersveiligheid rondom scholen topprioriteit zijn? 2. Deelt u de zorgen van het KC en omwonenden over de verkeersonveiligheid? 3. Wat vindt u van de uitkomst van de gesprekken van de gemeente tot op heden met het KC? 4. Wenst u met ons maatregelen die de verkeersveiligheid rondom de school verbeteren? 5. Bent u met ons eens dat de ontwikkeling van het Kruisbroedershof tot een echt hof urgentie verdient in het Zuidwalkwartier? 6.

Deelt u de mening dat een meer gerichte aanpak van dit probleem in het verkeersbeleid verdient? Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vraagt wanneer het college nu eens doorpakt met de gebiedsvisie rondom scholen. De eerste vijf vragen behoeven geen antwoord, want alle scholen moeten veilig zijn. Dit staat of valt met hoe ouders zich profileren. Zonder gebiedsvisie kan deze discussie volgende maand over een andere school worden gevoerd. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) merkt op dat de herhaling van zetten frustreert. Het is hardnekkig en daardoor frustrerend dat de scholen steeds weer om maatregelen moeten verzoeken. De vragen worden positief beantwoord, maar de vraag is wel hoe die serieuzere aandacht kan worden bereikt. Wat zij vragen over het Kruisbroedershof is heel voorstelbaar. Sluit het af en het lek is boven. Als voorbeeld. Hetzelfde geldt bij andere scholen. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang), bij interruptie op de heer Verhoef, vraagt of de fractie zich realiseert dat omwonenden het bewuste pleintje gebruiken om hun bezoek te ontvangen en dat dit ook vergunningplaatsen zijn. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) merkt op dat de inrichting van zo'n hof diverse mogelijkheden biedt. Met bijvoorbeeld hekken zou geregeld kunnen worden dat bij in ieder geval het halen en brengen van kinderen er geen ander verkeer is.

Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) benoemt de optie dat de ouders verder weg parkeren en betalen voor hun parkeerplaats. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) is het daarmee eens. Het zijn vaak de ouders die zelf het probleem veroorzaken. De heer Van der Leest (CDA) stelt dat in een gezonde democratie een veilige leefomgeving een belangrijke voorwaarde is en dat mensen elkaar daarop aanspreken. Dit is verankerd in wetgeving. Dat is rondom scholen niet anders. Verkeersprioriteit rondom scholen is een topprioriteit in de gemeente. Omwonenden en andere weggebruikers dienen voor die veilige verkeerssituatie te zorgen. Mensen houden onvoldoende rekening met elkaar en komen niet tot een veilige verkeerssituatie. Uit de gesprekken van het college met het KC is te weinig voortgang zichtbaar. De onveilige situatie is niet opgelost. De fractie wijst op de gedeelde verantwoordelijkheid van ouders en school/gemeente anderzijds. Een positieve verandering is nog niet waarneembaar.

19

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wijst op het niet ondersteunen door het CDA van een motie over naleving van VVN-richtlijnen rondom scholen. De heer Van der Leest (CDA) meent dat roekeloos gedrag niet met inrichting is te voorkomen. Dit vraagt om gesprek tussen ouders en school. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan dat bij I&O al bleek dat uitentreuren met ouders is gesproken over gedrag en stelt dat dwingende infrastructuur het gedrag dat niet vanzelf komt dan maar moet ondervangen. De heer Van der Leest (CDA) stelt dat het hele gebied dan anders ingericht zou moeten worden. Helemaal zonder auto's zit er in dat gebied voorlopig niet in. Met eenrichtingsverkeer is er nu al een balans. Daarmee komt het in de basis terug op menselijk gedrag. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of het CDA verschil ziet in het aanrijden van een kind door een mede-ouder, een buurtbewoner of een leverancier. Daarnaast wordt de fractie gevraagd naar de Visie Zuidwalkwartier die de raad in 2019 heeft aangenomen. De heer Van der Leest (CDA) ziet geen verschil. Er moet over worden gepraat door en met ouders. De in de Visie Zuidwalkwartier vastgestelde herinrichting gaat niet uit van het verwijderen van het pleintje. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vraagt of het CDA zich ervan bewust is hoe vaak er in de afgelopen decennia al met ouders is gepraat.

De heer Van der Leest (CDA) blijft erbij dat men hier met elkaar invulling aan moet geven. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vraagt of het CDA het door de ouders veroorzaakte huftergedrag wil aanpakken via hekken, borden en extra controle. De heer Van der Leest (CDA) mist de interactie tussen scholen en ouders en degenen die verkeerd gedrag vertonen. Er zijn gesprekken en nieuwsbrieven, maar er wordt niet naar gehandeld. Mensen nemen het niet over. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vraagt of het CDA een idee of een voorbeeld heeft van hoe het wél kan worden aangepakt. De heer Van der Leest (CDA) wijst op de brigadiers die in zijn woonplaats Vinkel zijn ingezet. Dat is inzet van ouders van groep 7 en kinderen. De kinderen worden zich meer bewust van de verkeerssituatie en weten zich straks in het voortgezet onderwijs beter te gedragen. Vinkel kent het in de discussienota geschetste probleem niet. Kinderen en ouders praten erover. Juist in groep 7. De bewustwording is daar beter. De heer Van Silfhout (Volt) meent dat met controle en handhaving het paard achter de wagen wordt gespannen. Het beter inrichten van de omgeving is heel simpel te doen. De heer Van der Leest (CDA) geeft aan dat het zich concentreert op twee spitstijden. Daarbuiten is het probleem niet aanwezig. De bewoners hebben ook rechten om hun bezoek te ontvangen.

De leefomgeving moet samen worden gedeeld. De balans wordt hier gemist. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of dit een leefomgeving zonder auto's kan zijn. De heer Van der Leest (CDA) stelt dat bij alle sociale zaken die bij wonen horen ook de mogelijkheid hoort dat men bezoek kan krijgen. De heer Van Hoek (50PLUS) vraagt de heer Van der Leest op te letten met zijn voorbeelden. Op de school die hij noemt, zat de heer Van Hoek acht jaar in de MR en de problematiek bij het halen en brengen van kinderen stond er iedere twee maanden op de agenda. Hij bestrijdt dus dat er in Vinkel niets aan de hand is. Het probleem speelt op iedere school.

20

De heer Van der Leest (CDA) geeft aan dat op de doorgaande wegen bij scholen brigadiers staan. Verderop, waar het kan, staan auto's. Die oplossing is er in de loop der jaren gekomen. De heer Broekmeulen (VVD) worstelt met dit vraagstuk. De risicogestuurde aanpak van deze raad en het verkeersdebat zijn juist instrumenten om weg te blijven bij losse locaties. De verkeersveiligheid staat hoog in het VVD-vaandel en zeker als het om kinderen gaat. Het voorstel van initiatiefnemers past niet als een oplossing. De wens is begrijpelijk, maar de parkeerplaats met de daar geparkeerde auto's vormt niet per se het probleem. Dat was het gedrag van ouders. Iedereen wil zo dicht mogelijk bij de school parkeren. Daar moesten de fietsen nog tussendoor. De school kan het gedrag van ouders maar beperkt beïnvloeden. De fractie wil het gesprek met de school en het gemeentebestuur oppakken op zoek naar een oplossing. De heer Dupuis (SP) is voor een autoluwe binnenstad en maximale verkeersveiligheid als prioriteit rondom scholen. Daarmee zijn vijf vragen positief beantwoord. De fractie wil meedenken over mogelijkheden. De parkeerplaats zou een vergunningplaats op schooltijden kunnen zijn. Een knip in de Kuipertjeswal zou wellicht helpen en kan ook bijdragen aan de autoluwe binnenstad.

Ouders die verhuizen uit de binnenstad, bijvoorbeeld omdat ze meer ruimte willen, houden hun kinderen op de vertrouwde school. De school in kwestie heeft daarnaast als specialisme hoogbegaafdheid, wat een reden kan zijn dat ouders van grotere afstand hier terechtkomen. Aanscherpen van het postcodebeleid kan helpen en de vraag is of een dermate gespecialiseerde school wel zo centraal moet zitten. Niet elk van die onderdelen hoeft hier en nu besproken te worden, het gesprek over oplossingen moet wel worden aangegaan, aldus de reactie op vraag 5. De heer Van Griensven (PVV) noemt het onbevredigend dat er nog niets is gebeurd. Het college moet allereerst aangeven of een oplossing is te vinden zonder verkeerskundige aanpassingen. Verkeersveiligheid rondom scholen verdient een meer gerichte aanpak binnen het verkeersbeleid. De fractie kijkt uit naar een gebiedsvisie. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) schrikt dat de school zelf aangeeft dat de halende en brengende ouders de voornaamste oorzaak van de problematiek zijn. De kinderen komen ook uit omliggende dorpen. Zij benadrukt dat het verkeer in de binnenstad echt anders is dan dat in omliggende dorpen. Als zij langs de school komt, vraagt zij zich af of ouders dit beseffen. Gevraagd wordt of er met de bewoners is overlegd over het autovrij maken van het plein. De fractie wil dat ouders hun auto's verder weg parkeren.

Dat is betaald, ja: welkom in de binnenstad. De verkeersveiligheid rond scholen is zeker topprioriteit, maar hangt ook samen met verantwoordelijkheid en gedrag van ouders. Ook de omwonenden hebben last van de verkeersdruk. Dit moet gezamenlijk worden opgelost. Met de voorgestelde maatregelen rondom de school is de fractie het eens. Ouders hoeven niet per se bij de school te parkeren. Auto's weren rondom de haal- en brengtijden is een goed idee, met een uitzonderingspositie voor de bewoners. In plaats van coulance pleit de partij voor meer handhaving. De heer Van Rens (D66) roept het debat over ditzelfde onderwerp vorig jaar én de strategische debatten in deze commissie over verkeersveiligheid. Daarbij ging het over het over de prioritering van verkeersveiligheidsbeleid en het al dan niet aanpassen van het beleid uit 2021. Een aantal partijen benoemt de omgeving van deze school – of scholen in het algemeen – als topprioriteit, maar dat is niet wat in het verkeersveiligheidsbeleid is afgesproken. Voor een makkelijke en voor partijen goed werkende oplossing is D66 te vinden. Die oplossing is er echter nog niet. Er wordt een aantal oplossingen aangedragen. Afsluiting van straten heeft er in het verleden toe geleid dat ouders die hun kinderen met de auto wegbrachten en ouders die dat niet deden tegenover elkaar kwamen te staan.

Gedrag is een belangrijke component, maar ontzettend moeilijk te sturen. Als iedereen een paar minuten eerder opstaat en de kinderen naar school brengt met iets wat geen vier wielen heeft, is een belangrijk deel van de oplossing gevonden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) merkt op dat de door KC Stadshart aangedragen oplossing door de gemeente als zijnde te kostbaar is afgewezen. Gevraagd wordt of D66 bereid is over een extra budget voor die oplossing na te denken. De heer Van Rens (D66) merkt op dat de aangedragen oplossing – het Kruisbroedershof een daadwerkelijk hof maken en de omgeving aanpakken – op dat de basisafspraak over een op 21

termijn autoluwe binnenstad en een STS-systeem al een aantal jaren staat. Dat STS-systeem geldt voor de binnenstad en het Kruisbroedershof valt daarbinnen. Tegelijkertijd is in een eerdere motie afgesproken dat de prioriteit ligt bij de Hinthamerdriehoek. Die belofte is aan de stad gedaan. Die prioriteit wil D66 nu niet verschuiven. Niet alles kan tegelijk. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) hoort D66 enerzijds spreken over fysieke ingrepen in de infrastructuur als mogelijke oplossing, anderzijds wordt op het gedrag gewezen. Gevraagd wordt op welke van die twee de nadruk ligt. De heer Van Rens (D66) merkt op dat gedrag per direct kan worden aangepast, maar dat dit staat of valt met de wil bij ouders en bewoners. De prioritering die begint bij de Hinthamerdriehoek blijft gelden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) benadrukt dat voor die kennelijk noodzakelijke gedragsverandering wel infra nodig is. Dan nog kan het een keuze zijn hier niet de prioriteit bij te leggen. De heer Van Rens (D66) ziet niet welke oplossingen per direct kunnen worden geïmplementeerd om het te regelen, los van de integrale benadering. Voor een autoluwe binnenstad moet ergens worden begonnen. Vervolgens gaat het als een olievlek over de binnenstad heen. De gekozen richting wordt gemonitord en aangejaagd. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) staat positief tegenover de notitie.

De behandeling van anderhalf jaar geleden heeft nog niet mogen baten, dus dank aan indieners. Verkeersveiligheid als topprioriteit heeft tijdens het verkeersdebat niet geleid tot het aannemen van de motie over een autoluwe omgeving rondom scholen volgens de VVN-richtlijnen. In die motie zitten nog steeds concrete aanknopingspunten. Het gaat zoals meer collega's zeggen niet alleen om deze school. De heer Van Rens (D66) vraagt welke topprioriteit dan van het lijstje zou moeten verdwijnen, want een nieuwe topprioriteit kiezen kost geld. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) verwijst naar het debat van de avond tevoren waarop een mogelijke besparing van € 4 miljoen werd aangewezen door niet ten behoeve van de welbedeelden een mooie sluis aan te leggen waar zij met hun boten doorheen kunnen. Zo is er nog wel een lijst op te noemen. Heel flauw, dat soort zaken opnoemen is een vervelende manier om de PvdD te betichten van wensdenken als zij aangeeft middelen te willen vrijmaken. Het gaat om keuzes. Er zit geld in de begroting en er wordt voor gekozen dat op andere manieren uit te geven. Daarvoor kiezen mág de coalitie, maar dan is het niet fair een oppositiepartij voor te houden dat zij aan wensdenken doet. De heer Van Rens (D66) noemt het hetzij wensdenken, hetzij mensen naar de mond praten. De gemeente wil ontzettend veel op de terreinen verkeersveiligheid en mobiliteit.

Er is geld, maar dat potje is niet oneindig diep. Hij vraagt of de fractie hem bij de begroting aanbiedt daar meer aan toe te voegen – en waar vandaan – met voorstellen komt om met andere punten binnen de bestaande begroting te gaan schuiven. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) herhaalt dat er geld is. D66 kiest ervoor voor € 43.000.000 een museum te bouwen of € 4.000.000 in Sluis Nul te stoppen. Daags na deze vergadering wordt gesproken over maatschappelijke opvang waar geen euro bij mag. Dat zijn de keuzes: de portemonnee trekken om de samenleving van het broodnodige minimum aan veiligheid en leefbaarheid te voorzien of voor hobbyprojecten. Deze fractie kiest voor de eerste categorie. Zij vervolgt haar bijdrage. Het Visieplan Zuidwalkwartier verwoordt duidelijk dat heel de wereld jaloers is op deze hofjes en dat er iets aan het maaiveldparkeren moet worden gedaan. Nu daadwerkelijk wordt gevraagd om uitvoering van dat plan is er geen geld voor. De heer Broekmeulen (VVD) vraagt of in dit geval het primaire probleem het gedrag van de mensen of de inrichting van het hofje is. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan dat in dit geval de inrichting het probleem is. Denken het gedrag te sturen door gesprekken met mensen te voeren, is wensdenken. Een bepaalde 22

groep mensen zal de goede richting in te sturen zijn, maar niet meer dan dat: anders zouden alle regels overbood kunnen omdat het vanzelf goed zou gaan. Helaas werkt dat niet en is enige mate van dwingende infrastructuur nodig om dat gedrag te sturen De heer Broekmeulen (VVD) vraagt naar het primaire probleem dat de fractie in de fysieke inrichting aldaar ziet. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan dat dit is dat de auto nog steeds wordt gefaciliteerd om vlak voor de deur te komen. Daar ligt het voornaamste gevaar. Omdat het ideaal van deze fractie – een totaal autoverbod op deze plekken – diverse andere fracties te ver zal gaan, pleit de fractie voor afsluiting op gezette tijden. De heer Broekmeulen (VVD) geeft aan die oplossing niet direct te zien zitten, maar vraagt of de fractie over dit onderwerp met de VVD in gesprek wil op zoek naar andere oplossingsrichtingen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wil oplossingsgericht denken. Als het KC aangeeft dat het probleem ligt bij de ouders met hun auto's dan moet er iets worden gedaan aan die auto's op die plek. De graag is of de VVD dan echt een gesprek wil of het onderwerp weer even voor een halfjaar van tafel wil hebben. Een gesprek mét het Kindcentrum erbij is prima, maar dan wel gericht op concrete oplossingen waar ook het Kindcentrum mee uit de voeten kan.

De heer Van Hoek (50PLUS) reageert op de opmerking dat huftergedrag niet is uit te roeien. Dat zou om hufterproof fysieke maatregelen vragen. Bij afsluiting van een straat voor een bepaald gedeelte – hetzij 100 meter afstand van de school, hetzij 50 of welke afstand dan ook – roept de vervolgvraag op of de school daarbuiten dan niet meer verantwoordelijk kan worden gehouden voor het aanrijden van kinderen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) stelt als wedervraag hoe 50PLUS het gedrag van weggebruikers wil veranderen zonder concrete maatregelen. De infra móet dwingend zijn. Zoals Bosch Belang ook aangaf: men komt nu eenmaal in de binnenstad, parkeer maar een paar honderd meter verderop betaald. Die binnenstad is nu eenmaal druk en krap bemeten. Over de afstanden tot de school spreekt de fractie zich niet uit. De heer Van Hoek (50PLUS) wijst naar de MR en ouderraad van een school. In die gremia kunnen ouders de andere ouders aanspreken. Ze kennen elkaar. Als dat consistent en hard gebeurt, eventueel met inzet van boa's, moet de schoolomgeving veilig gemaakt kunnen worden. Hij vraagt of de ouders bij een afsluiting het gedrag dat ze nu voor de school etaleren op 100 meter van de school niet meer doen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan dat met afsluiting van die ene straat in elk geval wordt gefaciliteerd dat op een rustig hofje de zaak kan worden dichtgezet.

Hiermee wordt wel degelijk het brengen van het kind met de auto ontmoedigd. Over de oproep tóch weer met de ouders in gesprek te gaan, merkt de fractie op dat de directeur van het Kindcentrum de raad bijna smeekt iets te doen. Er zijn dit schooljaar al twee kinderen aangereden en er is al uitentreuren met ouders gesproken. Daarin mag die directeur worden geloofd. Als het gaat over handhavingscapaciteit en inzet van middelen als mogelijke oplossingen wijst de fractie erop dat de raad overál handhaving op wil inzetten. Ook dát kost geld. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vraagt of de fractie weet dat er hekken hebben gestaan en dat ouders daar dwars doorheen rijden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) kent die situatie, maar stelt dan ook een oplossing voor die dat fysiek onmogelijk maakt. Als de gemeenteraad voor die afsluiting kiest, dient die de school te helpen bij die oplossing. De heer Van der Leest (CDA) stelt een gespreide piek voor, waarbij sommige ouders een kwartiertje eerder komen en andere een kwartiertje later. Daar zouden ze met elkaar over kunnen praten. Dat kan de school faciliteren met ouders.

23

De voorzitter vraagt raadsleden zich in hun bijdragen te beperken tot de door De Bossche Groenen aangedragen vraagstukken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) lijkt dit niet de meest voor de hand liggende oplossing. Zij zou dit eerst nader willen bespreken. Afrondend benoemt zij het symptoom dat op elk stuk openbare ruimte de auto steeds maar de ruimte krijgt en voor de deur gezet moet kunnen worden. Dit vraagt om een brede afweging. De heer Van Silfhout (Volt) wijst de toehoorders in en buiten de commissie op de afbeelding op Google Maps van deze straat die complete chaos er laat zien als de school open- of dichtgaat. Volt deelt niet de manier waarop het debat verliep, maar wel de visie van de PvdD dat de auto hier het probleem is. De honingpotjes in de stad zijn de parkeerplaatsen waarvoor mensen graag rondjes rijden. Dat is een verkeersstroom die er niet voor een school zou moeten zijn. Halende en brengende ouders zijn nog een verkeersstroom die niet recht voor de school nodig is. De heer Broekmeulen (VVD) noemt het anti-autopleidooi van Volt 'makkelijk scoren'. Gevraagd wordt waar die auto's dan wel mogen of dat ze volledig moeten worden afgeschaft. De voorzitter noemt ook dit een niet-welkome verbreding van het debat. De heer Van Silfhout (Volt) is geen voorstander van STS. De fractie ziet het liefst als vergunningengebied voor bewoners.

bewoners kunnen parkeren in hun wijk, mensen met een fysieke beperking moeten kunnen parkeren als zij in de binnenstad willen zijn, daar houdt het voor Volt op. De heer Broekmeulen (VVD) wil graag opgemerkt hebben dat de auto hier als probleem wordt gezien en dat daar geen antwoord op gegeven wordt/mag worden. De heer Van Silfhout (Volt) ziet dit als een symptoom van autogebruik in de binnenstad. Dat is een breder probleem dan bij KC het Stadshart. Hier worden omdat er kinderen betrokken zijn de gevolgen pijnlijk duidelijk. Daar moet de raad iets aan doen. Bij de VVD is een opening waarneembaar. Dat is een handreiking die er als het over verkeer gaat niet vaak is, dus de partijen moeten samen zorgen dat er fysiek iets verandert. De kinderen zijn de dupe. Noch Volt, noch de VVD kunnen dat buiten uitleggen. De heer Peters (PvdA) merkt op dat het niet de eerste keer is dat in deze raadsperiode over een specifieke verkeerssituatie wordt gesproken. Het streven moet gericht zijn op nul verkeersongelukken. Mede daarom is naar aanleiding van het strategisch verkeersdebat de motie aangenomen om 30 km per uur de norm te maken, tenzij een hogere snelheid geen nadelige gevolgen geeft. Een groot deel van de oplossing zit in aanpassing van gedrag. Het is de vraag of het nemen van fysieke maatregelen hier zoden aan de dijk zet.

De PvdA heeft vertrouwen in de integrale afweging die de verkeerskundigen van de gemeente kunnen maken. Dat betreft ook de prioritering door middel van risicoanalyse. Het is zaak in gesprek te blijven met scholen, de fractie zet in op gedragsverandering in plaats van fysieke aanpassingen. De heer Bos (GroenLinks) wijst op de actualisatie van het verkeersveiligheidsbeleid uit maart 2021 die verkeersveiligheid voor iedereen voorstaat via een proactieve houding van de gemeente in overleg met scholen en verenigingen. In overleg met de scholen zijn er borden geplaatst, meer parkeerplaatsen gerealiseerd en betere controles van boa's gekomen. De school zelf spreekt de ouders aan op hun verantwoordelijkheid en stimuleert om kinderen met een ander vervoermiddel dan de auto te brengen. Dat is nog niet genoeg, blijkt uit de inspraak. Verkeersgedrag is daarentegen lastig afdwingbaar. Naar een oplossing moet blijvend worden gezocht. Gesprekken tussen school en gemeente dienen voortgezet te worden. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) sluit zich hierbij aan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt met een streep onder vraag 6 dat verkeersveiligheid op scholen vraagt om een meer gerichte aanpak. Die motie heeft het in januari niet gehaald.

Hij pakt graag de uitdaging van de heer Broekmeulen aan om onder diens leiding als werkgroep naar de school te gaan en daar te bespreken wat er wel moet en wat niet en niet in 24

dit huis 'werkgroepje te spelen'. De voorzitter geeft de heer Hoeben de ruimte voor een concluderend slotwoord. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) geeft aan dat de bewoners van het hofje de overlast ook ervaren. Met de Visie Zuidwalkwartier – het hofje weer echt een hofje – zijn de bewoners het eens. Die visie heeft inmiddels haar vijfde verjaardag gevierd zonder enige actie van gemeentewege, laat staan realisatie omdat er geen geld is. Het schoolbestuur doet het maximale om met ouders en de gemeente te overleggen. Uiteindelijk maakt het niet uit of het kind wordt aangereden door een ouder of door een volslagen vreemde. Het zou niet moeten mogen gebeuren. Wat de gemeente er aan kan doen, moet de gemeente er aan doen. De Kruisbroedershof-Sint Jorisstraat is een populair rondje bij de verkeershufters en een gewilde shortcut naar de Vughterstraat. Dat zou niet nodig hoeven zijn. Het is kennelijk wel nodig voor twee keer een halfuurtje overlast een compleet nieuwe rondweg rondom De Groote Wielen neer te leggen terwijl de overlast rond déze school wordt gebagatelliseerd. De Bossche Groenen zullen zeker met een motie of iets dergelijks komen. 11.

Rondvraag en sluiting Hiervoor zijn geen vragen ingediend De voorzitter dankt de aanwezigen voor hun bijdrage en sluit de vergadering om 23.00 uur

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Omgeving van 29 oktober 2024. De secretaris, mr. G.L. Pijnenburg

De voorzitter, F.J. van Haren

25