Verslag Commissie Omgeving 2024-01-16 vastgesteld

De heer Bos (GroenLinks), bij interruptie, vraagt of mevrouw Verreijt eigenlijk een verscherping van de motie wenst en de wethouder wil verzoeken met het ziekenhuis in gesprek te gaan. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) acht het een goed idee dat na te vragen. De rotondes zijn al opgenomen in het bestuursakkoord. In het wijzigen van bestaande rotondes kan de fractie zich om die reden niet vinden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen), bij interruptie, wijst er in reactie op het niet hoeven aanpassen van de fietsrotondes op dat de gemeente zich al aan de CROW-richtlijnen houdt. Daarin staat al een advies om de tweerichtingsrotondes buiten gebruik te stellen. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) merkt op dat het in de motie vooral gaat om de breedte van de fietspaden. In het bestuursakkoord is opgenomen dat nieuwe rotondes niet meer als tweerichtingsrotondes worden aangelegd. Van aanpassing van huidige rotondes is de fractie geen voorstander. De heer Van der Leest (CDA) merkt op dat voor tweerichtingsverkeer op rotondes gebruik wordt gemaakt van fietspaden die al niet zo breed zijn. Door daar verkeer in twee richtingen te laten rijden, is het helemaal te smal, zeker gezien het veelsoortige vervoer. Daar gebeuren getuige de cijfers de meeste ongelukken. Gevraagd wordt met de herinrichting een begin te maken bij een eerste rotonde.

Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) kent andere onderzoeken en wil het per rotonde bekijken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) gaat de moties af. Motie 1 is mede door de PvdD ingediend. Iedere schedelbreuk leidt tot hoge maatschappelijke kosten. Een helm draagt bij aan mensenlevens die niet worden verwoest. Als die paar euro korting de incentive kan zijn om die fractuur te voorkomen, vindt de PvdD het dat waard. Het is opvallend dat de PvdA hier meer op de eigen verantwoordelijkheid zit dan D66. De moties Fatbikes en Flitskasten wijzen erop dat de gemeente wel wat meer lef mag tonen in de Driehoek. Als het kan, legt Den Bosch de verantwoordelijkheid het liefst neer bij een andere overheidslaag. Daar kan wel een tandje bij. De vraag is waar het geld voor de omgevingsmanager vandaan komt en wat Den Bosch hiervoor gaat laten. Het is een verkeerskundige die zich ook met de uitvoering gaat bezighouden. De vraag is of van daaruit het contact met de omgeving niet kan worden opgepakt. Consequent naar inwoners is 30 km/u als standaard. Juist het gedrag kan worden aangepast en onduidelijkheid kan worden weggenomen op weg naar de nieuwe standaard.

17

Bij de fietspaden van morgen is vanwege voller, drukker en sneller de breedte van de paden erg belangrijk om ongevallen te voorkomen. Als dit niet al is geborgd, dan is de fractie hier voor. Bij vrijliggende voetpaden vraagt de fractie zich af of de ruimte voor bijvoorbeeld een middenberm ten koste gaat van bomen. Dat voetgangers veilig over straat moeten kunnen, is wenselijk. Maar iets meer maatwerk geniet de voorkeur. Met de motie over de scholen was de PvdD zelf rijkelijk laat, zo wordt erkend. Deze kan worden samengevoegd met die van de SP. Alle circa zeventig scholen moeten nu aan de slag kunnen. Voor de CBS-gegevens geldt dat het zaak is scherpe data te hebben om op basis daarvan te weten wat men moet doen. Anders blijven er vraagtekens bestaan. In de commissie heeft de fractie al veel aandacht besteed aan participatie. De inwoners zijn de experts, die moeten aan het roer. Vandaar dat deze motie is ingediend. De motie Kruispunten is erg specifiek. Liever ziet de fractie dat onveilige rotondes en kruispunten in beeld worden gebracht, waarop maatregelen worden genomen. De heer Broekmeulen (VVD) stelt dat de motie Fietshelm valt onder de eigen verantwoordelijkheid van de burger. Mevrouw Muller (D66), bij interruptie, wijst op het feit dat geen sprake is van een verplichting. Het is een vrije keuze.

De heer Broekmeulen (VVD) heeft bezwaar tegen een vrije keuze op kosten van de rest van de samenleving. Op een elektrische fiets van bijna € 2.500 kan men die paar tientjes wel missen. Bewustwording is goed, maar dan zonder de daarmee gemoeide kosten. Mevrouw Muller (D66) vraagt voor wie de kosten zijn als gevolg van het leed bij een ongeval. De heer Broekmeulen (VVD) noemt dit leed zeer vervelend, maar stelt het gelijk aan het verstrekken van voedselpakketten, kleding en huizen aan iedereen, wat ook niet gebeurt. Wie daar niet aan kan komen, ondervindt ook maatschappelijke schade. Dit is een verschil van inzicht. Mevrouw Klerks (Volt), bij interruptie, vraagt of de VVD zich bewust is dat dit niet alleen gaat om mensen die een elektrische fiets kopen, maar ook om mensen die al een fiets hébben en mogelijk op een oud barrel rondrijden. De doelgroep is de 55-plusser, niet de e-biker. De heer Broekmeulen (VVD) is zich dat terdege bewust. Aan het begin van de discussie vroeg hij D66 al of de toename van verkeersslachtoffers met name zat in de elektrische fietsen. Het risico is groter voor wie 30 km/u rijdt dan voor wie 15 km/u rijdt. Mevrouw Klerks (Volt) heeft van de experts begrepen dat de zwaarte van het letsel niet per se zwaarder is op elektrische fietsen dan op gewone fietsen. Ook voor normale fietsen kan het gevaar juist in een te lage snelheid liggen.

Het is een vervoermiddel waarop het om evenwicht gaat. Ook daar kan een helm uitkomst bieden. De heer Broekmeulen (VVD) hoort dat Volt en D66 een verschillende invalshoek kiezen en wil graag weten welke het wordt. Mevrouw Klerks (Volt) verduidelijkt dat hogere snelheid meer kans geeft op zwaarder letsel, maar dat dit niet betekent dat eenzijdige ongevallen bij lagere snelheid geen zwaar letsel kunnen veroorzaken: men kan ook een stoeprand raken of een andere fietser. Een hoofd is niet gebouwd om wat dan ook te raken. Ook voor de normale fietser is dit van belang. De heer Broekmeulen (VVD) is niet tegen het gebruik van fietshelmen, maar het gaat om inzet van overheidsmiddelen. De vraag ligt voor of de overheid deze verstrekt. De VVD vindt van niet. Mevrouw Muller (D66) geeft bij interruptie aan dat het gaat om een korting, niet om verstrekking. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) kent de VVD als een partij die op handhaving zit. Op de expertmeeting is gewezen op de effectiviteit en de reductie en het voorkomen van dodelijke ongevallen. Met stip staat bovenaan de fietshelm. Die is vele malen effectiever dan handhaving. De

18

VVD zegt dat er moet worden gekozen en dat niet alles kan, maar deze maatregel staat met stip bovenaan. De heer Broekmeulen (VVD) corrigeert dat de fietshelm er is voor het voorkomen van zware verkeersslachtoffers. Voor het voorkomen van verkeersdoden waren de interne snelheidsbegrenzer en de handhaving gedeeld nummer 1. Het gaat hier niet over de plicht tot het invoeren van de fietshelm. De PvdD stelt een-op-een dat deze kortingsbon veel slachtoffers voorkomt. Dat staat niet vast. Voor de VVD is dit waar de verantwoordelijkheid van de overheid ophoudt en mensen hun gezond verstand moeten gebruiken. Wie hard gaat op de fiets, dient een helm te dragen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wijst op de verantwoordelijkheid van de lokale overheid om een mogelijkheid over het voetlicht te brengen en die te stimuleren om de burger een eerlijke kans te bieden om die afweging te maken. De heer Broekmeulen (VVD) wil dit niet doen op kosten van de belastingbetaler voor mensen die het prima zelf kunnen betalen. Het gaat hier de hele avond al over, de meningen verschillen nu eenmaal. De VVD blijft bij haar standpunt, de rest ook. Verdere interrupties hebben niet zoveel zin. Bij de motie '30 kilometer, tenzij' sluit de VVD aan bij de bijdrage van Rosmalens Belang. Van de motie vrijliggende voetpaden ziet de fractie de toegevoegde waarde niet zo in.

Over de autoluwe basisschoolomgeving valt per casus genuanceerd na te denken. Veel overlast rond de basisscholen wordt door ouders veroorzaakt. Die verantwoordelijkheid ziet de fractie iets te weinig terug. Wat de CBS-gegevens betreft, zou de vraag aan de wethouder zijn wat de toegevoegde waarde is. In principe is het nooit verkeerd meer gegevens te gebruiken, maar het is niet duidelijk wat de consequenties zijn. Hoe de omgevingsmanager handen en voeten kan krijgen, kan nog worden bezien. Bij de kruispunten wordt aangesloten bij de uitleg van Rosmalens Belang. De conceptmotie handvatten was te laat ingediend om goed te kunnen bestuderen. De heer Dupuis (SP) beschouwt verkeersveiligheid in ervaring en gevoel als zeer belangrijk voor de leefbaarheid van de stad. Daarom ziet de fractie graag eenduidige, duidelijke en transparante verkeersrichtlijnen. Dat er zoveel moties zijn, lijkt aan te geven dat dit proces voor verbetering vatbaar is. De fractie is genegen om over veel moties positief te adviseren. Vanuit debat en nog een latere weging zal worden bekeken welke worden ingediend, welke gesteund en welke niet. De motie Omgevingsmanager krijgt vooralsnog geen steun. Met de introductie van een nieuw type manager wil de fractie voorzichtig zijn. In de dialoog wordt reeds een grote rol weggelegd voor de wijkraden en de wijkmanager.

De heer Broekmeulen (VVD) merkt dat er breder wat vraagtekens zijn bij hoe zo’n omgevingsmanager functioneert. Hij vraagt of zoals Rosmalens Belang voorstelt een pilotvorm het overwegen waard is. De heer Dupuis (SP) denkt niet dat zijn fractie in dat idee meegaat. Liever gebruikt de fractie gremia die er al zijn met de uitvoering wat dichter bij ‘het volk’. De wijkraden en wijkmanager zijn daar al. Dat er zoveel moties zijn, is geen punt omdat er toch meer duidelijkheid nodig is. Ze kunnen worden gecombineerd, ook kan er voor worden gekozen ze heel klein apart te maken. Als er gecombineerd kán worden, zoals de fietspadenmoties, moet dat worden gedaan. Ook aan mevrouw Samshuijzen is aangeboden de moties te verbinden. Aan de PvdA de uitnodiging om de motie Voetpaden aan te passen zodat men tot iets gemeenschappelijks komt. Een gerichte fietshelmcampagne lijkt de SP heel goed. In het financiële zal de fractie een handreiking doen. De fractie wil zoveel mogelijk moties ondersteunen om tot een verbetering van de verkeersveiligheid te komen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt de fietshelm iets voor de mensen zelf. In de motie Flitskasten vinden indieners een voorstander in VOOR Den Bosch. Omdat de fractie ervan 19

uitgaan dat al jaren mensen werken aan verkeersveiligheid, is een omgevingsmanager geen zinnige investering. De heer Broekmeulen (VVD), bij interruptie, vraagt wat als blijkt dat daar níet al aan wordt gewerkt. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zou de investering in dat geval nog weleens willen overwegen. Maar, merkt hij op, dan kan er elke week wel een debat worden gevoerd over iets waar een manager voor nodig is. Met de motie Verkeersveilige kruispunten kan de fractie instemmen. De moties over fietspaden kunnen worden samengevoegd. De moties Vrijliggende voetpaden, Autoluwe basisschoolomgeving, Handvatten veilige schoolomgeving, CBS-gegevens en Laagdrempelige participatie worden niet gesteund. De heer Vossen (PvdA), bij interruptie, vraagt naar een toelichting op het standpunt over de 30km-zones. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) merkt dat een aantal 30km-zones is ingericht. De fractie wil geen 30 km/u voor de hele stad. Het brengt enigszins de snelheid terug, maar de automobilist houdt zich er niet aan. Men is niet bereid zich er aan te houden. De heer Vossen (PvdA) vraagt wat dan het antwoord is op het signaal dat er in en rond de wijken te hard wordt gereden. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) staat achter de 30km-zones voor zover die al zijn ingericht, maar wil die maatregel niet té ver doorvoeren.

Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vindt de fietshelm een eigen verantwoordelijkheid voor burgers. Er kunnen bij wijze van spreken ook valpakken worden ingezet om heupfracturen te voorkomen. Een goede fietsenmaker verkoopt een goed slot bij zijn fiets en doet daar nog een helm bij. Daar hoeft de gemeente zich niet mee te bemoeien. De motie Fatbikes wordt ondersteund evenals de handhaving op het gedrag van wangedrag in het verkeer en de fietspaden van morgen en de autoluwe basisschool, waarbij de verantwoordelijkheid van de ouders moet worden meegenomen. Mocht het niet lukken, dan moeten andere opties openblijven. In de motie Participatie kan de fractie zich vinden. De moties Omgevingsmanager en Kruispunten gaan mee terug naar de fractie, 30 km/u wordt niet gesteund. Inrichting en handhaving zijn randvoorwaarden voor succes. In de motie Vrijliggende voetpaden ziet de fractie geen toegevoegde waarde. Ook in het gebruik van andere CBS-cijfers ziet de fractie nog geen meerwaarde. De heer Van der Leest (CDA) concludeert alle bijdragen gehoord hebbende dat meer consistentie en eenduidigheid de veiligheid kunnen bevorderen. De overlappende moties nopen tot samenwerking. De fractie loopt de moties na: Motie Fietshelm wordt gesteund: het moet tussen (en over) de oren komen. Motie Fatbikes en motie Flitskasten kunnen worden samengevoegd.

De gemeente moet hier het heft in handen nemen. De functie van de beoogde omgevingsmanager zou deels bij de wijkmanager kunnen worden neergelegd. De heer Broekmeulen (VVD), bij interruptie, merkt op dat de functie van de wijkmanager echt een andere is. Die is er voor praktische klachten in de volle breedte, tot een kapotte prullenbak toe. Stakeholdersmanagement bij een specifieke infrastructurele ingrepen zou bij deze groep snel tot overwerktheid leiden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) neemt graag afstand van deze kwalificatie van de wijkmanagers door de heer Broekmeulen. De heer Van der Leest (CDA) sluit zich daarbij aan. De wijkmanager weet echt wat er leeft in de wijken.

20

De heer Broekmeulen (VVD) benadrukt dat hij geen diskwalificatie beoogt. De wijkmanager moet inderdaad gevoel hebben bij wat er leeft tussen de politieke werkelijkheid en de werkelijkheid op straat. Het is een zeer ingewikkelde functie, maar wel vrij praktisch en breed ingestoken. Daar kan niet nog veel specialistisch werk bij. Excuses als zijn verwoording een andere indruk wekte. De heer Van der Leest (CDA) erkent dat het door de VVD beoogde een uitkomst zou kunnen zijn in de toekomst. Het zou goed te combineren zijn met de laagdrempelige participatie in de vorm van het melden van onveilige situaties via meldingsformulieren. Er moet naar worden gekeken. De moties 30 km/u, tenzij en Fietspaden van morgen gaan over inrichting. Er moet nieuw beleid komen, van alle kanten klinkt dat er meer veiligheid nodig is. Dit consequent toepassen en bij herinrichten verbeteren en de knelpunten verbeteren. De heer Bos (GroenLinks), bij interruptie, haalt uit de motie de vraag om een analyse, niet om het naar voren halen van tweerichtingsrotondes. De vraag is of het CDA met de motie een andere prioritering beoogt van infrastructurele projecten dan nu geagendeerd. De heer Van der Leest (CDA) ziet de herinrichting van de 30km-zones en fietspaden als een kans. Dit knelpunt kan daarmee naar voren worden gehaald.

De heer Bos (GroenLinks) wijst op het bestuursakkoord dat werk met werk wil maken en vraagt wat er nu anders is. De heer Van der Leest (CDA) denkt dat onderhoud nog heel lang op zich kan laten wachten. Bijvoorbeeld de belijning van het fietspad even naar voren halen, vergt een lage investering. De heer Bos (GroenLinks) omschrijft dat wat het CDA wil tegen het bestuursakkoord ingaat omdat het een andere prioritering aangeeft dan al is afgesproken voor de Binnenstadsring en de autoluwe binnenstad. Als dat de strekking van de motie is, stemt GroenLinks tegen. De heer Van der Leest (CDA) geeft aan dat het niet gaat om het volledig herinrichten van rotondes, maar om een klein gedeelte van zo’n rotonde om de veiligheid te vergroten. Hij vervolgt zijn betoog. De motie Vrijliggende voetpaden roept vragen op en ziet het CDA niet als prioriteit. De motie Autoluwe basisschoolomgeving spreekt de fractie wél aan. Het gedrag van ouders hoort daar bij, maar dat staat in de motie verwoord. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) hoort het CDA van alles bij elkaar vegen, de 30 km, de fietspaden van de toekomst en de rotondes. Hij vraagt of het CDA meegaat met de 30 km als die drie voorstellen worden gecombineerd. De heer Van der Leest (CDA) bevestigt dit. Zeker als daar een eenduidig nieuw beleid consequent bij wordt toegepast, zodat iedereen weet hoe een 30km-weg eruitziet.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt bevestiging of het CDA akkoord is met 30 km. De heer Van der Leest (CDA) kan zich daar voor een groot deel in vinden. Hij vervolgt zijn bijdrage. Voor gebruik CBS- en ziekenhuisgegevens geldt dat hoe vollediger de gegevens zijn, hoe beter de analyses zijn en hoe beter het gemeentelijk beleid kan worden gemaakt. De voorzitter laat de negen indieners van de moties een conclusie trekken over hun eigen motie. Hij raadt aan de suggesties voor samenvoeging of het naar een strategisch niveau trekken van moties in die conclusie mee te nemen. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN), bij interruptie, wijst erop dat dit punt niet op de raadsagenda staat. De vraag is dan ook hoe dit handen en voeten krijgt in de raad. De voorzitter lijkt dit een vraag die de initiatiefnemers kunnen meenemen in hun conclusie. Dit overdoen tijdens de raad lijkt in elk geval geen goed idee. 21

Mevrouw Muller (D66) neemt haar motie Fietshelm mee naar de raad. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) betrekt motie Fatbikes in een te concipiëren motieHandhaving. Fietspaden van morgen wordt met collega’s besproken. Als achter de schermen al een plan is getrokken waarbij de CROW-normen worden overschreden, kan deze van tafel. De heer Broekmeulen (VVD) rekent zichzelf aan dat er binnen de commissie nauwelijks een beeld bestaat over wat zo’n omgevingsmanager toevoegt. Er wordt naar de formulering gekeken. Met GroenLinks wordt bekeken of er tot één motie Participatie kan worden gekomen. De heer Vossen (PvdA) zal de suggesties over zijn motie ‘30 km, tenzij’ de komende dagen verzamelen. De heer Dupuis (SP) probeert samenvoeging met de PvdD te bereiken over de autoluwe schoolomgeving. Als dat het draagvlak ten goede komt, kan de motie Voetpaden daarbij worden gevoegd. De motie zal ter stemming worden ingebracht. De heer Bos (GroenLinks) kijkt bij de motie CBS op basis van gedane suggesties naar eventuele aanscherping. Mogelijk moet aan de wethouder een verzoek worden gedaan juist het contact met ziekenhuizen te zoeken. Met samenvoeging van de moties Participatie en Handhaving – als eerder gemeld – zal het aantal moties richting raad kleiner worden.

De heer Van der Leest (CDA) zoekt naar samenvoeging van de eigen motie Kruispunten met de moties Veilige fietspaden en Autoluwe Schoolomgeving. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) is voor samenvoeging van de eigen motie 8 met die van de SP. Ook zal met het CDA worden bekeken wat mogelijk is om tot een zo compact en effectief mogelijk resultaat te komen. 9.

Rondvraag en sluiting Er wordt geen gebruik gemaakt van de rondvraag. De voorzitter geeft aan dat voor de nieuwe debatstructuur waarmee heden is geoefend twee trainingsavonden volgen. Hij sluit de vergadering om 22.34 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Omgeving van 20 februari 2024. De secretaris, mr. G.L. Pijnenburg

De voorzitter, F.J. van Haren

22