Verslag commissie Omgeving 2022-10-18

Dat capaciteit ertoe leidt dat er minder kan dan de gemeente op dit moment wil is een feit. Alleen al het feit dat die kleine plannen van vier, vijf en zes woningen vertraging opleveren omdat de grote plannen voortvarend worden opgepakt is vervelend. Vooral voor de mensen die met een plan verder willen. Hij hoopt met het beschikbaar stellen van de extra middelen en een arbeidsmarkt die lastig is, maar de gemeente Den Bosch wel een goede gemeente is om voor te werken, op termijn die capaciteit weer aan te kunnen vullen.

28

De heer Kabbouti (PvdA) brengt een aangenomen motie in herinnering rondom de instandhoudingstermijn van het betaalbaar houden van de middencategorie op lange termijn. Zit daar nog beweging? Wethouder Slikker bevestigt dat er beweging in zit. Het rijk kijkt naar instandhoudingstermijn. In de huidige wet die is aangekondigd en ter consultatie ligt wordt gesproken over een instandhoudingstermijn van 25 jaar. Gekeken wordt of die in Den Bosch ook ingezet kan worden. De heer Roovers (SP) hoort de wethouder zeggen dat er 1200 woningen worden gerealiseerd waarvan 600 sociaal en dan moeten de flexwoningen soelaas bieden. Kan de wethouder uitleggen wat hij hiermee bedoelt? Wethouder Slikker legt uit dat dit jaar 1200 woningen worden gerealiseerd. De helft daarvan, dit jaar, is sociaal. Dat is topproductie. Volgend jaar ligt de voorspelling dat de realisatie ergens op de 1100 woningen ligt. Hij voorziet op dit moment een dip in 2024, bandbreedte 800 tot 900 woningen. De productie moet op gang gehouden worden en dat kan met het realiseren van flexwoningen sneller worden gedaan. Daar kan nog een plus op gehaald worden op het moment dat er flexwoningen gerealiseerd worden, maar dan heeft hij ook de steun van de heer Roovers nodig. De heer Roovers (SP) denkt dat de wethouder veel voor elkaar krijgt zonder de steun van de SP. Hij refereert aan de uitspraak van de wethouder van juni jl.

90% van de in de planning staande sociale huurwoningen is permanent. Laat de wethouder deze uitspraak los? Wethouder Slikker stelt dat als hij extra kan versnellen door extra flexwoningen toe te voegen, waarmee er een plus wordt gemaakt, dat wat het college betreft niet bezwaarlijk is. Dat betekent dat er feitelijk meer woningen worden gerealiseerd voor mensen die op zoek zijn naar een woning. Hij vraagt de SP of dit dan niet moet, terwijl mensen wel aan een woning geholpen kunnen worden die nu op een wachtlijst staan. Dat lijkt hem niet de juiste volgorde. De heer Roovers (SP) vertelt dat alle zorgen die hij in deze commissie heeft geuit over flexwoningen aan de ene kant gaan over de manier van wonen die dat behelst, namelijk onzeker wonen, op lagere kwaliteit, tegen de gedachte achter de Volkshuisvesting in, namelijk hogere kwaliteit voor lagere prijzen en de insteek die het college in deze begroting heeft beschreven: actief op zoek gaan naar meer plekken om flexwoningen te bouwen als een nastreefbaar doel. Wethouder Slikker verschilt van mening met de heer Roovers. Hij zoekt naar volwaardige woningen die permanente woningen zijn op een tijdelijke plek. Waarbij mensen ook een huurcontract hebben, waarmee ze zelf kunnen bepalen of, als de woning wordt opgepakt en verplaatst, mee te gaan. Die keuze is aan mensen zelf.

Het is niet zo dat ze daarmee een contract voor twee, drie jaar bij een huurwoning hebben. Ze kunnen gewoon mee met de woning en er zolang in wonen als ze zelf zouden willen. De heer Van Silfhout (Volt) hoort de wethouder zeggen dat hij de flexwoningen als een grote plus ziet. Deelt de wethouder dan ook de mening dat dit boven op de Bossche mix gezet zou kunnen worden en niet in de Bossche mix hoeven te zetten als de nieuwe flexwoningen plus zijn. Wethouder Slikker heeft als ambitie om 3150 sociale woningen binnen die 10.000 te realiseren. Hij kijkt of hij kan versnellen door die flexwoningen in te zetten. Hij weet niet wat de woningmarkt de komende maanden, jaren doet. Je kunt je blindstaren op cijfertjes dit jaar en volgend jaar, een exacte mix binnen zachte en harde plannen, maar hij wil zo snel mogelijk woningen realiseren voor de duizenden inwoners die op zoek zijn naar een betaalbare woning. Dat is het belangrijkste wat de gemeente hoort te doen. De VVD vraagt wat gedaan wordt op het moment dat de productie onverhoopt inzakt, wordt de raad daarover geïnformeerd? Uiteraard is er het kwartaalbericht en straks het dashboard om erop terug te komen.

De heer Van Griensven (PVV) vraagt of de wethouder kan uitsluiten dat het niet meer mogelijk is om sociale huurwoningen te bouwen vanwege de hoge kosten en dat het daarom is dat er flexwoningen worden gebouwd als sociale huurwoningen. 29

Wethouder Slikker kan dat niet. De reden waarom flexwoningen worden gebouwd is omdat de druk op het betaalbare bestand aan huizen in 's-Hertogenbosch zo groot is. Het komt door de enorme groep woningzoekenden. Het komt door de aanpak Wonen Eerst waardoor mensen die nu in dakloosheid zitten ook een plekje geboden kan worden. Het komt door de grote hoeveelheid mensen met een urgentie. Alleenstaande ouders met kinderen die op straat staan en die een plekje geboden moeten worden. Het komt door statushouders die een plek zoeken in deze stad. De druk op het betaalbare stuk in 's-Hertogenbosch is heel groot. Om het snel en adequaat op te lossen kan hij niet alleen kijken wat er met permanente woningen kan, dan is er ook de mogelijkheid van versneld toevoegen door flexwoningen. Hij benut die graag. Mevrouw Lipman (CDA) heeft een aantal vragen gesteld in haar bijdrage. Ze noemt de uitbreiding van de ambtelijke capaciteit. Is dat wel genoeg? Daarom stelt ze voor de ruimte te laten aan marktpartijen om woningbouwontwikkeling mogelijk te maken. Hoe denkt het college daar over? Dan Groot Meerendonk, wat zijn de volgende stappen, zijn er al stappen gezet, wat zijn de stappen voor de komende jaren? Wethouder Slikker kijkt naar de mogelijkheden van externe planontwikkeling en versnelling ervan. Ook dat moet worden begeleid en ook daar heeft hij mensen voor nodig.

Bij Groot Meerendonk wordt gestart met placemaking en in een termijn van tien jaar of langer kunnen daar op termijn woningen komen. Dat is niet het eerste project om op te pakken. Er zijn meer kansrijke locaties voor de korte termijn waar gedacht wordt eerder woningen te kunnen realiseren. Die worden eerst voortvarend opgepakt. Dan de plannen die op termijn interessant zijn, maar als ze op de korte termijn geen woningen opleveren, worden ze als laatste opgepakt Mevrouw Korver (GroenLinks) vraagt aanvullend of in de placemaking wel het terrein binnen Groot Meerendonk van Campina en directe omgeving kan worden meegenomen. Veel partijen hebben net na de verkiezingen begrepen dat er echt op korte termijn kansen liggen. Is dat zo? Wethouder Slikker kijkt het antwoord technisch na. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt zich af of er uitzicht is rondom de Bloemenkamp. Wanneer komen daar de eerste sociale huur- of koopwoningen? Er is eerder een verkennend onderzoek geweest naar Groot Meerendonk. Hoe verhoudt zich dit tot het onderzoek dat nu wordt gedaan? Wethouder Slikker legt uit dat eerst in kaart is gebracht waar de problemen zijn met de geluidsnormen omdat de A2 erlangs loopt. Welke maatregelen zijn er nu specifiek noodzakelijk om te zorgen dat daar op termijn woningen gebouwd kunnen worden.

Wat vraagt dat van Rijkswaterstaat? Dit soort vragen moeten echt bij een gebied als Groot Meerendonk nog worden beantwoord. BrabantWonen is voortvarend met de gedachte over ontwikkeling van de Bloemenkamp bezig. Er loopt een ontwikkeling doorheen; het plangebied van de Tolbruggarage die 31 december 2026 sluit, hangt met elkaar samen. Uiteraard met de ambitie om zo spoedig mogelijk en betaalbaar te realiseren in het Gasthuiskwartier. Hij heeft het naar aanleiding van de motie nog even uitgezocht. In de eerste en tweede fase van het Gasthuiskwartier is nu voorzien dat ergens tussen de 400 tot 440 woningen worden gerealiseerd waarvan richting de 30% sociaal en richting de 20% middenhuur. De eerste afspraken met VOF Gasthuiskwartier, op basis van afspraken in de raad, was 20% sociaal. Daar wordt een stevige omslag met elkaar gemaakt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) noemt de 409 uit de raadsinformatiebrief van september en 33 daarbij maakt, als je er 115 bouwt, die ter discussie staan, 26% en niet 30%. Inderdaad in de eerste aanzet was het 20% in de kaders. Echter, de kaders zijn losgelaten. De belofte was: 100% sociaal in de Bloemenkamp en 40% sociaal bouwen in het totale Gasthuiskwartier, fase 1 en 2 samen. Daar doelde hij op. Wethouder Slikker gebruikte hem als symbool. Hetzelfde als bij de Noordoosthoek om te laten zien dat er nog beïnvloedbare keuzes zijn.

In de Noordoosthoek is ooit gezegd 2300 woningen. Wellicht kan dit op termijn 2800 woningen zijn. Dat doet ertoe. Dat zijn geen papieren keuzes in een bestuursakkoord, dat zijn feitelijke huizen die gebouwd worden voor mensen in de woningnood. 30

De heer Roovers (SP) maakt het concreet. Bij de bespreking van het Gashuiskwartier heeft toenmalig woonwethouder Geers een brief gestuurd waarin hij meldde dat in het totale plan 37% sociale huur kwam. Drie weken geleden stond in een brief 30%. Welk percentage is juist? Wethouder Slikker moet het debat nakijken om te zien wat de toezegging was. Hij is ooit begonnen met 20% sociaal. Er wordt afgestevend op extra woningen met meer sociaal en meer middenhuur. Dat is de inzet die aan het college is gevraagd, waar het college verantwoording over heeft afgelegd en waar het college voortvarend mee aan de slag is gegaan. De heer Van Silfhout (Volt) heeft een vraag gesteld over de doelgroepenverordening. Het betreft de inflatie en dat in de doelgroepenverordening nu een prijs van € 988,00 staat als betaalbare huurprijs. Dat kan zo maar naar € 1.100,00 gaan. Is de wethouder het ermee eens om dan voortaan de middenhuur als lage middenhuur weg te zetten? Wethouder Slikker stelt dat een paar grenzen in de betaalbaarheid vastgesteld zijn. De grens voor de sociale woningbouw is ongeveer € 760,00. In de doelgroepenverordening is de grens voor de middenhuur ongeveer € 1.015,00. Deze is recent door de Tweede Kamer gemaximeerd op een huurstijging van 3,3% maximaal omdat er voorzien was dat de huurstijging vele malen groter zou zijn.

Hij is er blij mee omdat de middenhuur relevant is voor 's-Hertogenbosch. Dan nog het onder het Woningwaarderingsstelsel brengen, wat ook betekent dat mensen bij de Huurcommissie fatsoenlijke huur kunnen afdwingen. Sommige dure woningen kunnen wellicht goedkoper worden omdat ze qua puntenstelsel onder de middenhuur gaan vallen. Wethouder Van der Geld heeft maar twee vragen gehad. Deze begroting stelt in staat om meters te maken, ook als het gaat om de grote gebiedsontwikkelingen, zoals de Bossche Stadsdelta, EKP en Station Oost. Daar gaat de bouw de hoogte in met een flinke dichtheid, maar tegelijkertijd ook groen met veel duurzame mobiliteit. De VVD vraagt wanneer de raad de verstedelijkingsstrategie tegemoet kan zien. Een proeve van een verstedelijkingsstrategie is nu onderhanden bij de stuurgroep, de wethouders die erover gaan, om iets aan te leveren richting het Bestuurlijk Overleg MIRT. Als het gaat om de biedingen van de verschillende gemeenten, in dit geval Breda, Tilburg, Den Bosch, om daar hopelijk middelen van het rijk voor te krijgen. Dit speelt in november 2022 en is dus ook aan te leveren voor november. Dat speelt zich af binnen de stuurgroep. Afgesproken is nu, op basis van wat het rijk vraagt, dat er een nadere uitwerking van moet komen richting het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving, dat in juni 2023 plaatsvindt. Dat proces moet nog helemaal worden uitgelijnd.

Hij weet niet precies hoe dat er inhoudelijk gaat uitzien. Als dat impactvoller is dan nu verwacht kan het zijn dat het stuk ook langs de raad gaat/moet. Eerder heeft hij al aangegeven dat de uiteindelijke uitwerking van verstedelijkingsstrategieën altijd moet landen in omgevingsplannen, Omgevingsvisie. Daar staat de raad altijd aan de lat. Mochten er in de raad zorgen zijn dat er allerlei dingen gebeuren waar de raad niets over te zeggen heeft, dat is niet zo, want ze moeten altijd landen in ruimtelijke plannen. Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) hoort de wethouder zeggen dat het altijd moet landen in de Omgevingsvisie, maar de Omgevingsvisie duurt nog even. De verschillende plannen kunnen in de tussentijd verrommelen. Ze stelt voor sommige zaken tussentijds nog even met elkaar scherp te stellen voordat de Omgevingsvisie er ligt om te zorgen dat er geen afbreuk wordt gedaan aan de mooie plannen die er al liggen. Wethouder Van der Geld heeft de raad geïnformeerd en blijft dit ook doen als het gaat om de verstedelijkingsstrategieën. De raad en individuele fracties staat het vrij om raadsinformatiebrieven te agenderen, gecombineerd met een discussienotitie, mocht de inhoud van de huidige koers binnen die strategieën de raad niet bevallen. Als de stukken rijp zijn voor besluitvorming worden ze aan de raad voorgelegd.

In het tussenproces is de raad altijd in staat, op basis van de raadsinformatiebrief, een discussienotitie eraan te verbinden en daar met college en raad de discussie over te voeren en zo nodig bij te sturen. De heer Broekmeulen (VVD) hoort dat het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving in juni a.s. is. Tot die tijd is er niets van tegemoet te zien?

31

Wethouder Van der Geld antwoordt dat dit mogelijk daarvoor is. Voor de oplevering van het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving zou het kunnen zijn dat daarvoor accordering van de raad nodig is. Dat weet hij nog niet. Het proces is nog lopende. Hij kan nog niet aangeven of er wel of niet instemming voor nodig is. Impactvolle besluiten komen langs de raad, dus mogelijkerwijs voor het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving van juni a.s. Primair ligt stikstof en de problematiek daaromtrent bij provincie en rijksoverheid. De gemeente doet het vooral binnen de gebiedsgerichte aanpak. Voor Den Bosch wat de Natura 2000gebieden raakt Bossche Broek. Hij is de lastpak aan tafel als het gaat om het telkenmale agenderen van de verstedelijking van Den Bosch. Aan tafel zitten provincie, gebiedsbeheerders, gemeenten en ZLTO. De gemeente geeft nadrukkelijk aan dat dit probleem moet worden opgelost in het kader van het kunnen bouwen, ook in de toekomst, in 's-Hertogenbosch. Mevrouw Korver (GroenLinks) heeft een vraag gesteld over de subsidie op de groene daken en of deze subsidie kan worden uitgebreid met groene gevels. Wethouder Van der Geld stelt dat het portefeuillehouder Ralph Geers is en adviseert haar dit donderdag a.s.

met hem te bespreken Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) vraagt naar de voortgang, stand van zaken en faciliteren van Greenwheels zero-emissie stadslogistiek en de ontwikkeling van stadshubs. Wethouder Van der Geld antwoordt dat zijn collega mobiliteit hier straks op ingaat. Wethouder Roy Geers noemt mobiliteit. Het onderwerp is vaak ter sprake gekomen en daarbinnen zijn er drie hoofdonderwerpen; bereikbaarheid via openbaar vervoer, invoering deelmobiliteit en de Bossche binnenstad. Inzake openbaar vervoer ligt er een zorg en een wens. In het bestuursakkoord is opgenomen en vertaald in de begroting dat gewerkt wordt aan een mobiliteitsvisie waarin gekeken wordt naar welke modaliteiten aanwezig zijn in de gemeente, qua bereikbaarheid van alle wijken en dorpen die er zijn. Juist om dat goed in kaart te brengen, goed op elkaar af te stemmen, te optimaliseren welke dat zijn en ze ook goed te laten functioneren zodat bij de start van de gesprekken over de OV-concessie met de provincie daar ook een duidelijk verhaal overlegd kan worden, zodat de provincie ook kan aansluiten op alle zaken die er zijn aan deelfietsen, fietspadenstructuur, auto bereikbaarheid, collectief vervoer zoals de seniorenbus, de transferia.

Juist om ervoor te zorgen dat alle wijken en dorpen in de gemeente, inclusief de binnenstad goed bereikbaar zijn en dat het openbaar vervoer per bus daar ook goed bij aansluit. Voor wat betreft de invoering van deelmobiliteit heeft de raad er recent aandacht voor gevraagd via het vragenhalfuurtje, maar ook via artikel 71-vragen. Daar ligt inderdaad een grote opgave. Er is continu aandacht voor met de aanbieders om ervoor te zorgen dat het stallen van deelfietsen en scooters steeds beter gaat verlopen. Door aanpassing van de parkeerzones wordt geprobeerd de overlast te verminderen. Recent in de Groote Wielen is een proef uitgevoerd met dropzones waar op één plek, waar ruimte is in de openbare ruimte, de fiets ook kan worden gestald en dat op kleine plekken per wijk en buurt. Op die manier heb je een virtuele hub die je creëert voor het stallen van fietsen en deelscooters. Dat is drie maanden een stille proef geweest en het lijkt een succes te zijn. Het aantal klachten vanuit die buurt is drastisch afgenomen. Op die manier kan veel beter gestuurd worden, terwijl het gebruik van de deelfietsen niet is afgenomen. Een mooie proef die hij wil uitrollen naar een ander deel van De Groote Wielen en daar verder ervaring mee opdoen. Donderdag 20 oktober a.s. wordt de raad in het raadsinformatiebulletin daarover verder geïnformeerd.

Het laden van auto's voor deel- en elektrische mobiliteit. Het uit te rollen beleid is dat vooruitgelopen wordt op de behoefte aan laadpalen. Er worden er steeds een paar meer geplaatst dan er eigenlijk nodig zijn. Online is te zien waar palen staan, waar ze binnenkort komen, waar komen op iets langere termijn palen. Bij de technische vragen zit een link. Op die manier probeert hij net even voor de troepen uit te lopen. Er is een extra wens, namelijk het laden via een eigen elektriciteitsvoorziening op het huis, bijvoorbeeld eigen zonnepanelen. Deze interessante ontwikkelingen worden op de voet gevolgd en gekeken wordt welke mogelijkheden er zijn. Hij kijkt hiernaar, samen met zijn collega van openbare ruimte. Hij hoorde de laadkabel noemen. Dat is een mooi initiatief maar ook via een laadkabeltegel zit daar nog steeds een risico in als eigenaar van de openbare ruimte die weer verantwoordelijk is voor de gebruikers. Dat moet hij goed afstemmen en kijken welke mogelijkheden er zijn maar het college staat er zeker voor open. 32

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) heeft een vraag gesteld over de laadpalen. Deze zomer hebben netbeheerders gewaarschuwd voor het vastlopen van het energienet en het risico voor het uitrollen van de laadpalen in Den Bosch. Komt het college met een visie? Wethouder Roy Geers geeft aan dat dit is uitbesteed aan een partij die ook verantwoordelijk is voor dat net. Die partij zegt dat er vooralsnog geen knelpunten zijn en het beleid kan worden doorgezet. Er is overlast in de Bossche binnenstad, een aantal noemden de verkeershufter. Hoe gaan we daarmee om, welke maatregelen zijn er nodig en wat staat in het bestuursakkoord om in die maatregelen een stap te nemen. Er worden veel mobiliteitsmaatregelen in de binnenstad genomen. Een aantal maatregelen heeft effect, bijvoorbeeld de herinrichting van de Oranjeboulevard. De rijsnelheid is ook echt substantieel lager. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) heeft de smiley gezien die de snelheid aangaf. Daaraan kon je zien dat de gemiddelde bus daar tussen en de 40 km en 55 km per uur rijdt. Die smiley is inmiddels weg. Er wordt niet gehandhaafd in de 30km-zone. Hoe weet de wethouder dat de snelheid substantieel naar beneden is gegaan? Wethouder Roy Geers stelt dat de snelheden ook bijgehouden worden via de GSM-tracking die daarop zit. Op die manier is er een continu beeld van de snelheden in alle straten van de gemeente.

Op basis daarvan heeft hij daar wel degelijk een beeld van. De inrichting van de Oranjeboulevard heeft echt resultaat opgeleverd, net als het Julianaplein als onderdeel van de Binnenstadsring. Ook op de Kanaalboulevard fase 1 is de snelheid lager geworden, aangetoond in de eerste resultaten. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wist niet van GSM-tracking. Betekent dit dat bekend is hoe hard er overal wordt gereden in de gemeente? Wethouder Roy Geers legt uit dat bijna iedereen op zijn telefoon bij Google snel akkoord aantikt bij alle voorwaarden. Daar zit dat soort zaken wel in. Dat zijn compleet geanonimiseerde gegevens. Niet iedereen maakt daar gebruik van, maar dat is wel een van die zaken waar je toestemming voor geeft en waar de data vandaan komt. Het is ook geen reden om boetes uit te delen, maar het geeft een beeld van de wijze waarop de weg wordt gebruikt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) begrijpt dat te zien is waar hard en langzamer wordt gereden, maar hij pakt een gemiddelde tijd. Krijgt de wethouder de gemiddelde tijd? Dat is onbetrouwbaar. Wethouder Roy Geers heeft niet de intentie om met deze innovatie en het benutten van data in een extreem gedetailleerde discussie te vervallen. Het geeft informatie waarin gezien kan worden dat de Oranjeboulevard en de herinrichting ervan resultaat heeft.

Dat ziet hij ook bij het Julianaplein en ook van de Kanaalboulevard fase 1. Het is niet zo dat er geen overlast meer wordt ervaren. Hij weet dat de gemeente daar niet als enige voor aan de lat staat. Er kan nog zo een goede infrastructuur zijn, als iemand die infrastructuur verkeerd gebruikt kan deze nog steeds overlast veroorzaken en onveilig zijn. De volledige samenleving heeft daar een rol in. Het is aan de gemeente om de juiste infrastructuur aan te brengen en met gedragscampagnes de juiste maatregelen te nemen en, zoals in de begroting is opgenomen, met een mobiliteitspakket te komen voor de binnenstad, waarin in 2024 de middelen er zijn en in 2025 dit ook serieus uitgerold kan worden. Tot die tijd wordt gewerkt aan een gedragscampagne om te kijken welke mogelijkheden er zijn voor de binnenstad. Daar zit ook een stuk handhaving bij. Het is een mix van, maar het is geen sluitend verhaal. Er kan niet 24/7 een politieagent neergezet worden voor die ene verkeershufter die een paar keer een rondje rijdt. De Kanaalboulevard of de Hinthamerstraat kunnen niet worden afgesloten. Daar is een pilot op gedaan en dat heeft geleid tot andere knelpunten. Er wordt gewerkt aan een breder pakket aan maatregelen waarbij de binnenstad autoluwer wordt en er gewerkt wordt aan de verplaatsing van parkeergarage Tolbrug, maar ook een andere inrit van de Arenaparkeergarage aan de Zuid-Willemsvaart.

33

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het treffend dat de wethouder de Hinthamerstraat noemt, want de proef die daar is gehouden was alleen gericht op die straat, waardoor je per definitie een waterbedeffect krijgt. Hij ziet dat de aanpak van de autoluwe binnenstad straat voor straat vrij geïsoleerd aangepakt lijkt te worden. Hij noemde al het fietspad. Hoe ziet de autoluwe binnenstad in 2030 er voor de wethouder uit? Wethouder Roy Geers werkt aan het autoluwer maken van de binnenstad. In het bestuursakkoord is een aantal scherpe keuzes gemaakt waarin de uitspraak die de raad eerder heeft gedaan wordt doorgezet. Ook wordt gekeken hoe de ondernemer in de binnenstad wel voldoende mogelijkheden heeft om zijn winkel te bevoorraden. De stadslogistiek komt daarbij. Parkeergarage Tolbrug wordt uit de ring van de binnenstad gehaald. Gezorgd wordt dat parkeergarage Arena geen aansluiting krijgt tot de Tolbrugstraat maar op de Kanaalboulevard. Zo zorgt hij dat de binnenstad autoluwer wordt, maar wel bereikbaar blijft. Gestimuleerd wordt om op de fiets of met het OV of transferia te komen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of er geen harde keuze wordt gemaakt tussen wel of geen bestemmingsverkeer. Wethouder Roy Geers kan ook het bestuursakkoord voorlezen, maar ook daarin staat dat geprobeerd wordt het doorgaand verkeer te weren van de Binnenstadsring.

Ook dat is belangrijk. Zeker als naar de route van de Oranjeboulevard gekeken wordt. Welke mogelijkheden zijn er, welke stappen kunnen gemaakt worden? Maar dan moet het wel breed worden aangepakt. Het is geen kleine opgave en moet goed worden opgepakt. In 2024 komen de middelen voor de voorbereiding beschikbaar zodat 2025 richting uitvoering gegaan kan worden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt hoe de presentatie van de nieuwe ZuidWillemsboulevard met het tweerichtingsverkeer voor het GZG-terrein? Past dat binnen de richting naar autoluw maken? Wethouder Roy Geers beaamt dat. Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) stelt voor twee zaken integraal met elkaar te oppakken. Verkeersoverlast van vervoer, de wens om autoluwer te worden met daarbij de vergroening en de noodzaak van klimaatadaptatie waar ook het college groot voorstander van is, waardoor wat punten mogelijk in elkaar kunnen worden geschoven. Een integrale aanpak van twee problemen. Hoe kijkt de wethouder daar tegenaan? Wethouder Roy Geers lijkt het alsof mevrouw Samshuijzen het bestuursakkoord op dit punt heeft gelezen, daar staat het in. Juist die ruimte bieden voor meer groen voor extra terrasruimte, buitenruimte en horeca. Een aantal zaken staat expliciet genoemd in het bestuursakkoord. Partij voor de Dieren had dit zomaar kunnen steunen destijds.

Juist dat is ook een integrale aanpak die hij samen met collega Geers wil oppakken vanuit zijn rol in de portefeuille Openbare ruimte en vergroening. Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) vraagt niet om terrasruimte, want er zijn mooie terrassen. Ze heeft een probleem met te veel stenen en te weinig groen. Kan binnen afzienbare tijd meer vergroening in die verschrikkelijk versteende binnenstad verwacht worden? Wethouder Roy Geers zei het al: het is het een van de opgaven die in het bestuursakkoord staan. Hij gaat daar aan werken. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is verbaasd dat met een tool van Google, die kijkt naar bloktijden en gemiddelde snelheden, geconstateerd wordt dat het werkt wat op de Oranjeboulevard is gerealiseerd. Het is jammer, het gaat juist wel om de excessen, het gedrag en de hoeveelheden van het verkeer. Dat maakt die aantallen zo laag. Hij wil afspreken dat er serieus gekeken wordt of het ook echt werkt en hoe hard er nu echt wordt gereden. De heer Van der Leest (CDA) heeft een vraag aan de wethouder. Het gaat om de Binnenstadsring fase 2 en 3, in 2024 uitvoering. Hoe denkt de wethouder over de planvorming in 2023?

34

Wethouder Roy Geers merkt op dat de heer Hoeben het jammer vindt dat er op deze manier over wordt gesproken. Uiteindelijk is Den Bosch een stad die veel met data doet. Nu worden veel data gebagatelliseerd. Hij werkt met de data die er zijn, werkt met het gevoel dat buiten leeft en de zorgen ervoor om de maatregelen te nemen die nodig zijn. Hij vindt het jammer dat de heer Hoeben dat bagatelliseert. Richting het CDA vertelt hij dat de Kanaalboulevard fase 2 en 3 op dit moment als ontwerp definitief worden afgerond. Dan volgt de aanbesteding en betekent het dat eind 2023, begin 2024 de uitvoering er is. De volgende stap, de Brugstraat, volgt in 2023 in voorbereiding. De heer Van der Leest (CDA) vraagt of over de planvorming nadrukkelijk ook met de omwonenden en bedrijven is gecommuniceerd. Wethouder Roy Geers legt uit dat bij Kanaalboulevard fase 2 en 3 er al diverse besprekingen zijn geweest. Vorige week is er een inloopavond geweest om het definitieve plan terug te leggen en daar de meningen over op te halen. Met dat plan wil hij verder en komt hij terug bij de raad. De heer Van der Leest (CDA) vraagt of vooruitlopend daarop al veiligheidsmaatregelen genomen kunnen worden zoals bewegwijzering van de Zuid-Willemsvaart naar de parkeergarage StJosephstraat zodat het verkeer door verkeersmaatregelen niet meer via de Hinthamerstraat naar de Sint Josephstraat gaat.

Wethouder Roy Geers wil kijken naar de bewegwijzering voor parkeergarages die er is. Als daar specifieke behoeften voor zijn hoort hij het graag. De heer Van der Leest (CDA) geeft aan dat de behoefte is de verkeersstroom om te leiden, zodat er meer vanuit de Zuid-Willemsvaart naar de St-Joseph parkeergarage gaat. Wethouder Roy Geers snapt de vraag. Hij neemt dit mee. De heer Van Silfhout (Volt) krijgt een wat ongemakkelijk gevoel bij de GSM-tracking. De wethouder zei dat personen op akkoord drukken en dat maakt dat de gemeente deze data ethisch kan gebruiken. Hij heeft daar vraagtekens bij. Hij wil graag een iets betere duiding van waarom deze data wordt gebruikt. Hij wil deze data graag inzien en wil weten welke vraag er nu precies wordt gesteld. Hij weet van data: trash in is trash out. Als de verkeerde vraag wordt gesteld trek je ook de verkeerde conclusie. Wethouder Roy Geers heeft Google als voorbeeld genoemd. Het gaat om de floating car data. Die is betrouwbaar en geanonimiseerd. Die is gewoon beschikbaar voor deze doeleinden. Hij adviseert de heer Van Silfhout contact op te nemen met de mensen die werken met deze data. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de wethouder bereid is deze data met de raad te delen. Wethouder Roy Geers geeft mee dat dit via de ambtelijke organisatie kan en dan kan ter plekke worden gevraagd hoe dat werkt.

De data zijn beschikbaar. De heer Broekmeulen (VVD) heeft twee vragen. Wanneer komt er iets van de uitwerkingsstudies van de Oostelijke gemeentedelen en de studie Rondweg Groote Wielen. De tweede vraag betreft de compensatie bezoekersparkeren Tolbrug en wanneer dit zichtbaar is in het Structuurfonds. Wethouder Roy Geers vertelt dat aan beide projecten stevig wordt gewerkt. Bij de Rondweg Groote Wielen, zoals deze in het bestuursakkoord is opgenomen en waar gelijk maatregelen worden genomen op sluipverkeer in aangrenzende dorpen, wordt gekeken wat het proces is om te doorlopen en tot die weg te komen. Als er meer over de vormgeving van het proces bekend is wordt de raad daarin meegenomen. Voor de Tolbrugparkeergarage wordt gekeken op welke locatie die nu kan landen. Dat zal een relatie hebben met de Bossche Stadsdelta. Daar komt hij waarschijnlijk in het derde kwartaal 2023 op terug.

35

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft een vraag over Sluis 0. In 2017 is er al € 9,6 miljoen voor klaargelegd. Er is nog niets gebruikt. Wat is de status? Wethouder Roy Geers kan dit niet beantwoorden. Dit kan collega-wethouder Geers beantwoorden. De heer Van der Leest (CDA) vraagt wanneer de fietsenstalling Tolbrug wordt gerealiseerd. De voorzitter wil de vragen eerst inventariseren. Wethouder Roy Geers antwoordt dat de verwachting is dat de fietsenstalling Tolbrug eind 2023 wordt. Ook dat is een van de maatregelen om tot een autoluwere binnenstad te komen. Blijkbaar werkt het beleid dat de afgelopen jaren is ingezet want er komen veel mensen met de fiets naar de binnenstad, daarom is de extra fietsenstalling hard nodig. Dan nog de vraag over de zero-emissiezone en de stadslogistiek. Een aantal stappen is gezet door nu het elektrisch bevoorraden vanuit Sligro, maar er is ook de fietskoerier. Dat zijn kleine stappen waarin hij grotere stappen wil zetten. Belangrijk is de emissievrije zone in 2024/2025 in te voeren zodat de ondernemers in de binnenstad ook veel meer sturen op de gezamenlijke logistiek en het realiseren van een hub. Uiteindelijk moeten de marktpartijen meebewegen in dat verhaal. Zeker gezien de afgelopen twee jaar met corona en de huidige omstandigheden is het voor ondernemers op dit moment lastig. Er wordt aan gewerkt.

Hij kan geen concrete datum noemen. Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) vraagt op welk moment er meer bekend is, kan ze een update verwachten of aanvullende vragen stellen om de voortgang te borgen? Wethouder Roy Geers wijst erop dat een raadsinformatiebrief voor mobiliteit binnenstad in voorbereiding is. Dit onderwerp wordt hierin meegenomen. Hij probeert daarin iets concreter te worden. De heer Bos (GroenLinks) heeft vragen liggen. Hij noemt de oproep van de Fietsersbond, fietsenstalling, fietsen uit depot en de Omgevingswet. Wethouder Roy Geers meldt dat de heer Bos artikel 71-vragen heeft gesteld over de fietstrommels. Daar wordt op dit moment naar gekeken. Hij had deze vragen nu niet verwacht omdat er artikel 71-vragen over zijn gesteld. Hij staat er op zich niet negatief tegenover. Gekeken moet wel worden op welke locatie dat extra kan worden ingezet. Daar zal bij de artikel 71- beantwoording verder op ingegaan worden. De vraag over fietsen voor Oekraïners kan bij de commissie Sociaal worden gesteld. De heer Bos (GroenLinks) herhaalt dat de Fietsersbond aandacht vraagt voor het plaatsen van fietspaaltjes op verkeerde plekken, waar ook gemeenten als Bunnik en Son en Breugel al aansprakelijk voor zijn gesteld. Wordt dit meegenomen op het gebied van verkeersveiligheid en welke actie zal de wethouder erop ondernemen.

En hij had gevraagd hoe het zit met de kosten die gemaakt worden door het uitstel van de Omgevingswet. Hij heeft er ook technische vragen over gesteld. Hij wil lobbyen voor een goede tegemoetkoming. Waarop wordt de tegemoetkoming gebaseerd? Wethouder Roy Geers stelt dat de paaltjes op de fietspaden er staan zodat je met de auto niet het fietspad op kan. De gemeente is er wel terughoudend in. De paaltjes staan voor fietsers vaak in de weg. Ze worden op locaties geplaatst waar ze echt nodig zijn. Recent is bekend geworden dat de Omgevingswet in ieder geval tot 1 juli 2023 wordt uitgesteld. Dat zal leiden tot extra kosten. In de begroting is er een pm-post voor opgenomen. Hij moet bekijken welk effect het heeft en hoe Den Haag daar tegenover staat. Hij vindt het niet terecht dat de extra kosten voor het uitstel bij de gemeente terechtkomen. De heer Bos (GroenLinks) snapt dat, maar waar worden de kosten nu aan uitgegeven door de vertraging?

36

Wethouder Roy Geers legt uit dat dit afhankelijk is van de duur van het uitstel. Als je meer tijd nodig hebt in de voorbereiding ben je meer geld kwijt aan de voorbereiding. Het uitstel van zes maanden zorgt niet dat er niets wordt gedaan. Het werk moet doorgaan. Op een juist moment moeten de raadsvoorstellen bij de raad liggen om straks met de Omgevingswet te kunnen werken. Er is ook een projectleider en er zijn opleidingskosten voor het ambtelijk apparaat. Er zijn veel zaken die doorgaan, ondanks dat de Omgevingswet wordt uitgesteld. Hoeveel dit is weet hij niet, daarom staat er een pm-post in de begroting. De heer Van Rens (D66) vraagt wanneer hij het vergunningensysteem deelmobiliteit kan verwachten Wethouder Roy Geers heeft dit niet expliciet benoemd. Hij is bezig met de aanbieders om naar een vergunningstelselsysteem te gaan. Hij verwacht begin 2023 de volgende stap te kunnen zetten. Tweede termijn De heer Van Silfhout (Volt) noemt de maximale huurprijsstijging. In de doelgroepenverordening wordt niet gesproken over de huurprijsstijging maar over een maximale aanvangshuur. Is dan de wetgeving ook van toepassing op de doelgroepenverordening? Kan dit via de ambtelijke organisatie worden uitgezocht? Zodat er straks geen verhoging door de inflatie is, want daar maakt hij zich zorgen over.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) hoorde dat er binnenkort een raadsinformatiebrief over de hubs komt. Klopt dat? Wethouder Roy Geers heeft in een reactie aangegeven te werken aan een raadsinformatiebrief voor mobiliteit binnenstad. Stadslogistiek is daarvan een onderdeel. Hij probeert op dat moment meer concrete informatie te geven. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) wil het concreter maken. In oktober 2021 is een programma Slimme bevoorrading stadslogistiek tot 2025 afgesproken. Hij wil meer van de voortgang daarin weten. Het baart hem zorgen dat er veel op elektrisch rijden wordt ingezet en daarmee de suggestie wordt gewekt dat er veel wordt opgelost. Dit lost de CO2-problematiek wel op, maar niet het fijnstof, de banden, de remmen en de onveiligheid en het ruimtegebruik. Hij wil oog hebben voor die problematiek. Kan dat meegenomen worden? De voorzitter constateert dat de conceptbegroting uitgebreid is besproken. 6.

Werkplanning De voorzitter legt uit dat er een planning onderweg is voor raadsvoorstellen. Als deze er is wordt de werkplanning aangepast. Nu staat er nog op dat een tweetal fracties voornemens is om met een bespreeknotitie te komen. Een brief digitaal parkeren door de Bossche Groenen en een brede definitie sociale huur van Volt. Komen deze notities nog of kunnen ze worden afgevoerd? De heer Hoeben (De Bossche Groenen) heeft voor corona al een bespreeknotitie aangekondigd. De wereld is wat veranderd inmiddels. Het festivalseizoen zit erop met drukte rondom de binnenstad met het parkeren erbij. Hij is in de afrondende fase, hij komt zeker ermee terug. De heer Van Silfhout (Volt) is erachter gekomen dat het doel van zijn discussienotitie losstaat van de werkelijkheid. Marktpartijen bouwen eigenlijk geen sociale huur in Den Bosch en daardoor regels stellen voor wanneer marktpartijen sociale huur mogen bouwen staat daardoor ver vrij van de realiteit af. Voor nu mag het worden afgevoerd. Wel ziet hij graag dat er meer wordt gebouwd door marktpartijen in sociale huur.

7.

Rondvraag en sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 22.45 uur.

37

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Omgeving van 29 november 2022. De secretaris, mr. G.L. Pijnenburg

De voorzitter, A. van Rosmalen-Van den Eerenbeemt

38