Verslag Commissie Omgeving 20-06-2023 vastgesteld

Commissie OMGEVING Datum:

Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

20 juni 2023

F.J. van Haren mr. G.L. Pijnenburg H.B. Bos, J. Broekmeulen, drs. L.L.F.M. Ciotti, M.C. Dupuis, E.R.F. Esser, J.J.M. Gersjes, L.A.J. van Griensven, W.B.G. Hoeben, M.P. Kagie, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, mw. W.M. van de Leemput, mw. mr. drs. R. Lipman, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, mr. S.J.M. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, ing. J.P. Verhoef BEd, mw. N.R. Verreijt, K.M. Vossen en mw. mr. C.H.A. van den Wildenberg ing. R.A.P. Geers en P. Slikker

Afwezig:

ing. J.Th.M. van Hoek, A.A.J. van der Leest, mw. W.A.M.H. Parijs, mw. J.M. Klerks en mw. J.J.M. van den Wildenberg

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur en heet iedereen welkom. De heer Van der Leest van het CDA wordt vervangen door de heer Ploegmakers, mevrouw Van den Wildenberg door de heer Gersjes. Mevrouw Parijs van Bosch Belang, de heer Van Hoek van 50PLUS en mevrouw Klerks van Volt hebben zich afgemeld. De collega's van de PVV worden nog verwacht.

2.

Vaststellen van de agenda De agenda wordt vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Omgeving van 23 mei 2023 Er zijn opmerkingen ontvangen van mevrouw Korver, mevrouw Verreijt en de heer Verhoef, die zijn in het verslag verwerkt. Het verslag van 23 mei 2023 wordt gewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst van openstaande moties a. Lijst bestuurlijke toezeggingen b. Overzicht openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt motie 22, De hoogte in, ook voor groen en motie 23, Ontmoeting als kracht van De Bossche Stadsdelta als afgedaan te beschouwen. De commissieleden stemmen hiermee in. Er zijn geen opmerkingen over de lijst met bestuurlijke toezeggingen.

5.

Werkplanning De voorzitter geeft aan dat de werkplanning op de agenda naar voren is geschoven om hier wat inhoudelijker bij stil te kunnen staan. Het college heeft per brief gevraagd of enkele commissieleden willen meedenken over het dashboard voor ruimtelijke plannen en vraagt wie hiertoe bereid is. Dat zijn de heren Dupuis, Van Silfhout en Vossen en mevrouw Korver. De werkgroep Strategische raadsagenda van de commissie Omgeving heeft de commissie een brief gestuurd met daarin een doorkijk over hoe die het strategische debat in deze commissie de komende tijd wil vormgeven. Het gaat hierbij om het onderwerp Verkeersveiligheid. Hij geeft het woord aan de heer Van Rens als voorzitter van deze werkgroep.

1

De heer Van Rens (D66) geeft aan dat de werkgroep de afgelopen periode een aantal gesprekken heeft gevoerd en dat het een worsteling is om het concreet en strategisch te maken. De werkgroep denkt daar met deze brief een verdere stap in te hebben gezet en vraagt of de commissie ermee kan instemmen om in november of december 2023 een debat te voeren over hoe de ontwikkeling van de mobiliteit de komende vijf tot tien jaar van invloed kan zijn op de veiligheid. De voorzitter stelt vast dat de commissie met deze aanpak instemt. De heer Van Rens (D66) meldt dat de werkgroep bericht van de Rekenkamer heeft ontvangen waarin staat dat die een onderzoek gaat doen naar wonen in de gemeente Den Bosch en er wordt gevraagd om punten die de Rekenkamer in zijn overwegingen kan meenemen. De werkgroep heeft op 21 juni a.s. om 16.00 overleg met de Rekenkamer en hij hoort graag voor die tijd eventuele punten. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) meldt dat hij in de rondvraag aan een aantal punten zal refereren Raadsvoorstellen 6.

Bestemmingsplan Buitengebied, Maliskampsestraat 53 De heer Dupuis (SP) merkt op dat binnenstedelijke verdichting met hoge appartementencomplexen met veel kleine appartementen wordt gezien als een oplossing voor het grote tekort aan woningen en bouwlocaties en dat op sommige locaties huurwoningen worden afgebroken om plaats te maken voor appartementencomplexen. Op het perceel Maliskamp 53 komen echter drie vrijstaande woningen, terwijl hier ook appartementen kunnen worden gebouwd. Daarnaast is de wachttijd voor een huurwoning bij de Woonservice inmiddels 9,5 jaar en valt de koopmarkt terug. Hij vraagt de wethouder daarom of is overwogen hier appartementen te bouwen, zo niet waarom niet en of het alsnog mogelijk is om dat te doen. De heer Van Silfhout weet dat Energiecentrale Sparrenburg in een brief heeft aangegeven niet bij de inrichting van de aangewezen gebieden te zijn betrokken, terwijl die op een deel van dat gebied mogelijk een zonneveld wil ontwikkelen. Hij hoopt dat de wethouder iets kan zeggen over waarom deze keuze is gemaakt en waarom dit initiatief niet in de energietransitie wordt betrokken.

De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) merkt op dat het plan aan de Omgevingswet voldoet en dat rekening is gehouden met de ingediende zienswijzen, maar dat het wel vreemd is dat het Sprokkelboschveld, dat op relatief grote afstand ligt, ter compensatie als natuurgebied wordt aangelegd. Dit voldoet wel aan de beleidsregels, maar in het besluit over het vaststellen van het bestemmingsplan Maliskampsestraat 53 worden deze twee locaties niet genoemd. Gewoon geDREVEN kan technisch gezien akkoord gaan met dit bestemmingsplan, maar de coöperatie Energiecentrale Sparrenburg gaf onlangs aan dat er mogelijk andere plannen voor het Sprokkelboschveld zijn, namelijk zonnepanelen. Het is de vraag wat dat voor het nu voorliggende bestemmingsplan betekent en hij hoort graag van de wethouder hoe een en ander in deze context moet worden geduid. De heer Van Griensven (PVV) vindt dit een goed plan, maar er moet nog wel met de coöperatie Energiecentrale Sparrenburg worden gesproken. De grond waarop wordt gebouwd is van een eigenaar en hij vraagt hoe deze grond dan ook voor zonnepanelen kan worden gebruikt. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt dit op zich een mooi plan dat goed in de omgeving past. Bij punt 3, waardebehoud van de grondstoffen en circulariteit, van de paragraaf over duurzaamheid in bijlage 6 wordt uitgelegd wat de wettelijke norm is.

Ten aanzien van energie staat er dat positief wordt afgeweken van de wettelijke norm en wat het streven is, maar er staat niets over circulariteit en ze vraagt of wel met de indiener wordt gesproken over het doel en de visie. Reactie college

2

Wethouder Roy Geers geeft aan dat de compensatie in de vorm van twee percelen gebeurt vanuit de provinciale verordening, bij woningbouw moet ook kwaliteit aan de natuur worden toegevoegd en dat wordt bewust op deze percelen gedaan. Het Sprokkelboschveld heeft een agrarische bestemming en was al beperkt als natuur in gebruik. Om dat definitief te maken wil het college met dit bestemmingsplan de agrarische bestemming van dit perceel afhalen. Bij de zoektocht naar zonnevelden is een initiatief bij de selectie afgevallen en er is ook naar de initiatiefnemer gecommuniceerd dat de gemeente deze grond voor natuurcompensatie wil inzetten en dat er wellicht mogelijkheden bij de oude gemeentewerf of het crematorium zijn. Dit perceel ligt op een relatief grote afstand, maar dat past binnen de regels van de provinciale verordening. De heer Van Silfhout (Volt) las in de ingezonden brief dat opnieuw wordt bekeken of de afgevallen initiatieven in dat gebied inpasbaar zijn en hij vraagt of dit initiatief definitief niet in het Sprokkelboschveld terechtkan. Wethouder Roy Geers zegt dat deze nee al 1,5 jaar geleden is gegeven. Daarbij is wel gewezen op de voormalige gemeentewerf ligt en de gronden bij het crematorium. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) las in de brief van de coöperatie dat er alle ruimte is voor overleg over het plaatsen van zonnepanelen.

Wethouder Roy Geers geeft aan dat sprake is van miscommunicatie. Hij wacht de uitkomst van het debat in deze commissie af, maar vindt het wel belangrijk dat er een goed gesprek met de energiecoöperatie komt over hoe het nu verder moet. In zijn beleving heeft het college 1,5 jaar geleden voldoende duidelijk aangegeven dat er geen zonnepanelen op het Sprokkelboschveld kunnen komen en dat eventueel wel kan worden gekeken naar de voormalige gemeentewerf of de gronden bij het crematorium. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) vraagt of daarmee het antwoord richting de coöperatie duidelijk is: nee, hier komen geen zonnepanelen. Wethouder Roy Geers herhaalt dat dit antwoord 1,5 jaar geleden al is gegeven. Toen is aangegeven dat het Sprokkelboschveld voor natuurcompensatie wordt gebruikt en dat er mogelijk wel incourante grond op voormalige gemeentewerf en bij het crematorium is. Dit is inderdaad een nee omdat de gronden anders worden gebruikt, dat is 1,5 jaar geleden ook zo gecommuniceerd, maar nu blijkt dat dit anders is ontvangen. Er wordt een bedrijfslocatie in het buitengebied naar wonen omgezet en dat betekent dat daar in het buitengebied passende woningbouw moet worden gerealiseerd. Het is moeilijk voorstelbaar om appartementen in het buitengebied te realiseren, hij denkt meer bebouwing die past bij de huidige inrichting.

In het bestemmingsplan wordt geregeld dat hier mag worden gebouwd en de initiatiefnemers die daar grond kopen, bepalen zelf in hoeverre ze een plus zetten op de wettelijke eisen. Dat wordt niet in een bestemmingsplan geregeld en dat geldt ook voor energiezuinigheid en circulariteit. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt waarom een duurzaamheidsparagraaf is opgenomen als daarin alleen staat wat de minimale wettelijke eisen zijn en niet wat de visie en het streven is en hoe het er precies gaat uitzien. Wethouder Roy Geers zegt dat een vergunning naast aan landelijke wetgeving ook aan lokaal beleid zoals een groen en klimaatbestendig 's-Hertogenbosch moet voldoen. In de toelichting staat wat de ambitie is, maar er zijn ook landelijke regels die niet zomaar mogen worden opgeplust. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) begrijpt dat niet zomaar mag worden opgeplust, maar ze is op zoek naar wat hier wordt beoogd. Het antwoord op technische vragen was alleen dat dit de minimumeis is, maar ze wil weten of dit het streven is en wat de initiatiefnemer wil. Wethouder Roy Geers zegt dat de gemeente in dit geval zelf de initiatiefnemer is, die heeft in het verleden de gronden aangekocht en gaat het plan zelf ontwikkelen om het vervolgens op de markt te zetten.

De gemeente gaat niet zelf woningen bouwen en de initiatiefnemers die dit doen bepalen zelf of zij een plus zetten, dat wordt niet in een bestemmingsplan geregeld. 3

Daarin staat wel de ambitie, maar die staat in de toelichting en geeft geen verplichting. Als er een verzoek van een ontwikkelaar voor een perceel van een derde komt, kunnen in een anterieure overeenkomst aanvullende voorwaarden worden opgenomen, maar hier worden de gronden te koop aangeboden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wil weten waarom onder het stuk 'Energie' staat 'de bouwnorm is BENG', het uitgangspunt bij dit plan is woningen energieneutraal bouwen' en dit uitgangspunt niet bij circulariteit staat. Wethouder Roy Geers beantwoordt deze vraag middels een wethoudersbrief. De heer Dupuis (SP) neemt het terug in de fractie. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) neemt het ook terug in de fractie. Dit punt gaat als hamerstuk naar de raad. 7.

Bespreeknotitie Mobiliteit binnenstad Mevrouw Lipman (CDA) ziet een tweedelig probleem in de binnenstad. Ten eerste het wilde westen aan geparkeerde al dan niet elektrische fietsen, scooters en andere vervoermiddelen waardoor de toegankelijkheid van de Bossche binnenstad onder druk staat. Deze kriskras geparkeerde vervoermiddelen zorgen ervoor dat wandelaars, ouderen met rollators, gezinnen met kinderwagens en personen in een rolstoel te weinig ruimte hebben in de smalle straten. Ook de winkeliers hebben hier last van omdat hun klanten geen onbelemmerde toegang tot hun pand hebben. Ten tweede zijn er brommerrijders en fietsers op elektrische fietsen die kriskras door het winkelend publiek rijden en mensen de stuipen op het lijf jagen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt welke voertuigen kriskras geparkeerd staan. Mevrouw Lipman (CDA) zegt dat het gaat over al dan niet elektrische fietsen en brommers. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of het niet om auto's gaat. Mevrouw Lipman (CDA) zegt dat dit in de Hinthamerstraat wel een groot probleem is, maar niet in de andere straten van de binnenstad. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is erg blij met deze bespreeknotitie die wordt begeleid door een prachtig krantenartikel, 'zij weet wel hoe' en daar is hij erg benieuwd naar.

Hij las over een stallingsverbod voor fietsen, waarover hij zich verbaast, en een voorstel om de richtingen van de wegen te veranderen en een duidelijke scheiding tussen weggebruikers aan te brengen. Hij las ook dat een deel van de fietsers om het centrum heen zouden moeten worden geleid, maar daar loopt de sternetroute. Tijdens de begrotingsbehandeling werd de motie 'Onderzoek en opstart fietsnetwerk 3.0' ingediend die vroeg om meer ruimte voor fietsparkeren rond de hotspots in de binnenstad en om de breedte van de fietspaden naar een nader te bepalen standaard te vergroten. De wethouder voorzag deze motie van Zonder gevolg, maar het CDA stemde tegen en hij vraagt waarom het CDA dat deed terwijl de nu voorliggende bespreeknotitie al in de maak was. Hij las ook over servicepunten aan de randen van de stad. Dat gaat over de wens van de raad om tot slimme bevoorrading te komen en hij is het ermee eens dat hier werk van moet worden gemaakt. In het krantenartikel komt ook mevrouw Lipman aan het woord, 'ook wandelaars want die kijken vaak nauwelijks om zich heen'. Robert van Hoek uit Schijndel zegt in dit artikel 'ik vind de scooters hier vooral hinderlijk', Luna zegt 'want wandelaars houden nauwelijks rekening met je' en Huub zegt 'het zijn vooral de vele busjes en vrachtwagens die voor gevaar zorgen'. Geen van deze vier personen benoemt de fietser als een probleem.

De heer Broekmeulen (VVD) vraagt of de heer Hoeben het ermee eens is dat niemand hier verantwoordelijk is voor wat er in het krantenartikel staat. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vindt het een prima artikel, maar ziet verschil tussen wat nu ter bespreking voorligt en wat in dat krantenartikel staat. 4

Mevrouw Lipman (CDA) vraagt wat de heer Hoeben bedoelt met dat in de discussienotitie iets wordt aangekaart dat wat vier mensen die bij toeval om een reactie worden gevraagd in het krantenartikel aangeven. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat een journalist heeft gevraagd of veel mensen er ook zo over denken en dat niemand zei dat het een problemen is dat de binnenstad als fietspad wordt gebruikt. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of de heer Hoeben vier mensen veel vindt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat het gaat om 100% van het krantenartikel. Hij neemt de vragen in de bespreeknotitie door: - Welke plek ziet u voor fietsers en scooterrijders in de binnenstad? Hij ziet brede fietspaden, een fietspad en de rijbaan voor zich. - Hoe zou de gemeente vervoermiddelen zoals deelfietsen en -scooters kunnen stimuleren? Hij wil autoparkeerplaatsen omzetten in fietsparkeerplaatsen. - Welke faciliteiten in de stallingen vindt u van belang? Hij vindt het vooral belangrijk dat de stallingen gratis zijn en dat fietsen ook buiten op straat kunnen worden geparkeerd omdat veel bewoners van de binnenstad hun fiets nergens kwijt kunnen. - Welke rol ziet u voor de handhaving? Hij ziet een hele lichte rol voor de handhaving. - Welke opties ziet u? De Binnenstadsring moet autoluw worden, zodat de fietsroutes om de binnenstad heen kunnen worden geleid.

Hij ziet hierbij wel wat knelpunten, maar niet zo'n groot probleem als het CDA wel ziet. De heer Van Silfhout (Volt) deelt niet dat de binnenstad een wildwest van fietsen is, maar vindt wel dat er een fundamentele keuze voor de binnenstad moet worden gemaakt: wordt gekozen voor voetgangers, fietsers of een combinatie, hoe wordt dat vormgegeven en wat gebeurt er met de auto. De fietser is niet het probleem in de binnenstad, tenzij het gaat om specifieke knelpunten zoals gebrek aan fietsenstallingen bij horecagelegenheden. Verder zijn er te weinig openbare toiletten in het centrum. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat fietsers in de hele binnenstad kunnen komen en hun fiets kwijt kunnen en vraagt welke plekken de heer Van Silfhout precies bedoelt. De heer Van Silfhout (Volt) noemt de Uilenburg. Hij wil veel meer inzetten op de fietsers en voetgangers als centraal onderdeel van de binnenstad. Er moet een oplossing voor de scooterrijders en elektrische fietsers in de binnenstad worden gevonden en Volt denkt aan routes om de stad heen voor snelfietsers die niet in de binnenstad hoeven te zijn en die route is dan niet meer bedoeld voor auto's.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) kan zich voorstellen dat iemand op een elektrische fiets die op West moet zijn niet via bijvoorbeeld de Hinthamerpromenade rijdt en hij vraagt of hierop wordt gehandhaafd of dat het alleen om verleiden gaat. De heer Van Silfhout (Volt) denkt niet dat iedere week moet worden gehandhaafd, maar dat af en toe wel kan worden gewaarschuwd. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Van Silfhout een plek voor de fietser op de Hinthamerpromenade ziet. De heer Van Silfhout (Volt) kan zich voorstellen dat de Markt tussen 12.00 en 17.00 uur, als er veel winkelend publiek is, voetgangersgebied wordt. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt hoe de heer Van Silfhout de handhaving van deze venstertijden ziet.

5

De heer Van Silfhout (Volt) ziet hier meer een rol voor de samenleving. Niet iedereen zal zich hier direct aan houden, dit moet er langzaam inslijten. Er kan wel af en toe een actie worden gehouden waarin mensen erop wordt gewezen, maar hij wil niet dagelijks mensen gaan beboeten. Hij wil stickers op weesfietsen plakken en die eens in de zoveel tijd weghalen. Wat betreft faciliteiten denkt hij aan wc's en qua inrichting ziet hij fietsstraten en stoepen voor voetgangers voor zich, dat zorgt voor een goede scheiding en hiermee wordt duidelijk dat de fiets prioriteit heeft. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt of de heer Van Silfhout weet dat er in Den Bosch vier fietsenstallingen zijn waarvan drie een openbaar toilet hebben. De heer Van Silfhout (Volt) bedoelde te zeggen dat het goed is als er ook in nieuwe fietsenstallingen toiletten komen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) heeft moeite met deze discussienotitie omdat dit probleem met voetgangers en fietsers al veel langer speelt. De voetgangers moeten erg goed opletten om niet aangereden te worden. Mevrouw Lipman (CDA) weet dat dit probleem al erg lang speelt en ze vraagt zich af waarom het nog niet is opgelost. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat de stukken over het fietsbeleid al heel oud zijn en dat er nu pas een mobiliteitsnota is.

Hij vindt het fietsbeleid in Den Bosch erg onduidelijk, fietsers gaan over de stoep en door smalle straten omdat dit door de jaren heen zo is gegroeid. Bijna alles mag in Den Bosch en als het niet mag, op marktdagen mag niet over de Markt worden gefietst, wordt niet gehandhaafd. Hij hoorde op 17 juni jl. twee boa's op de markt een scooterrijder vragen om af te stappen en toen die dat deed zeiden ze 'dank u wel' en liepen ze door. Dat werkt preventief en het zou goed zijn als de boa's vaker op de markt te zien zijn. De heer Van Silfhout (Volt) hoorde de heer Gersjes eerst pleiten voor lik-op-stukbeleid, maar vervolgens zeggen dat het goed is dat boa's iemand op een scooter vriendelijk vragen om af te stappen. Hij wil weten of de heer Gersjes voor lik-op stukbeleid en direct een boete of voor een vriendelijk suggestie is. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt het goed dat boa's zichtbaar zijn en iemand vragen om af te stappen, er hoeft beboet niet te worden. De heer Van Silfhout (Volt) ziet dit niet als lik-op-stukbeleid. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) sprak niet over lik-op-stukbeleid, maar over handhaving en dat kan op allerlei manieren, ook op bijvoorbeeld weesfietsen en fietswrakken. VOOR Den Bosch wil al die fietsen uit de binnenstad hebben en als de binnenstad autoluw is, moet fietsers daar wel kunnen komen.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) las in de discussienotitie wel over lik-op-stukbeleid en hij vraagt hoe de heer Gersjes de fietsen uit de binnenstad wil halen, of fietsen moeten worden weggehaald waarna de eigenaar die op eigen kosten kan ophalen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat bij een stallingsverbod duidelijk moet zijn waar een fiets wel kan worden geparkeerd, dan kunnen foutgeparkeerde fietsen worden weggehaald waarna ze tegen betaling kunnen worden opgehaald. Dat biedt de duidelijkheid die er nu niet is. De heer Van Rens (D66) merkt op dat mensen vaak even op de fiets naar de stad gaan om een boodschap te doen en hij vraagt wat de heer Gersjes zegt tegen de ondernemers die hierdoor klanten verliezen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) bedoelt de her en der in de stad geparkeerde fietsen. Fietsers moeten in de binnenstad kunnen komen en het moet duidelijk zijn waar zij hun fiets dichtbij een winkel kunnen neerzetten.

6

De heer Van Rens (D66) vraagt of de heer Gersjes fietsparkeren wil reguleren. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) beaamt dit. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of bewoners die hun fiets niet op eigen terrein kwijt kunnen met lik-op-stukbeleid ieder weekend hun fiets kwijt zijn en of ook auto's die verkeerd geparkeerd staan direct worden weggesleept. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat het onderwerp Auto's en alles wat buiten de binnenstad plaatsvindt nu niet aan de orde is. Iemand die in de binnenstad woont, moet zorgen voor een goede plek om zijn fiets te stallen en mag zijn fiets niet zomaar voor de deur parkeren. Er moet onderzoek worden gedaan naar of dit gratis of tegen een gereduceerde prijs moet. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of de heer Gersjes ook wil onderzoeken wat de behoefte van de bewoners van de binnenstad aan inpandige fietsruimte is. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt goed onderzoek naar de behoeften van fietsers en voetgangers belangrijk, zeker gezien de cultuur in Den Bosch op het gebied van fietsen. Voetgangers moeten opletten dat ze niet in aanraking komen met fietsen of scooters en de fiets moet te gast zijn. VOOR Den Bosch wil geen geparkeerde fietsen in de binnenstad en weesfietsen en fietswrakken weghalen.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat er niet genoeg fietsparkeergelegenheid in de binnenstad is en vraagt hoe fietsers dan nog naar de binnenstad kunnen en of iedereen maar weer met de auto moet. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) bedoelt niet de fietsers die naar de binnenstad gaan en daar ook weer weggaan, maar de overal geparkeerde fietswrakken. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat die fietswrakken eigenaren hebben die deze fietsen dagelijks gebruiken en wil weten waar de heer Gersjes die fietsen wil laten. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat de omwonenden last hebben van de fietswrakken bij de Arena en ze hebben gevraagd die op te ruimen. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) merkt op dat veel bezoekers en bewoners gebruikmaken van een fiets of scooter en dat het daarom van belang is dat die voldoende ruimte hebben, maar dat dit niet ten koste moet gaan van de voetgangers. In het centrum van Rosmalen moeten voetgangers vaak uitwijken voor snelle fietsers. Rosmalens Belang vindt dat de gemeente deelmobiliteit al voldoende stimuleert met campagnes zoals 'Lekker onderweg', een uitgebreid overzicht op de website denbosch.nl en het aangepaste tarief voor coöperatieve deelmobiliteit, maar is wel benieuwd naar de mogelijkheden die andere partijen zien om dit verder te stimuleren omdat deelmobiliteit wel een interessante ontwikkeling is.

De faciliteiten zijn afhankelijk van de grootte en de locatie van de stalling, een grote fietsenstalling zoals die in de Kerkstraat met 1100 plekken kan zeker niet zonder een toilet, maar een losse stalling voor dertig fietsen heeft geen extra faciliteiten nodig. Rosmalens Belang kan zich vinden in pakketafhaalpunten en lockers om verkeersbewegingen te beperken, zeker in de binnenstad en gezien het feit dat veel inwoners overdag werken en het pakketje dan niet bij hen terechtkomt, maar het is niet aan de gemeente om dit te faciliteren. Ze vraagt zich af of er echt behoefte is aan lockers, vooral ook omdat de lockers bij De Wolvenhoek zelden tot nooit worden gebruikt. Een fietsenstalling waar veel fietsen kunnen staan heeft minimaal een toilet en oplaadpunten voor elektrische fietsen. Den Bosch is gastvrije stad en dat geldt voor de hele Bossche samenleving en daarom is het interessant om te kijken hoe een sanitaire stop samen met de winkeliers, de horeca en de gemeente kan worden opgepakt. Er zijn drie grote fietsenstallingen waarvan goed gebruik wordt gemaakt en daarnaast komt er een fietsenstalling in het Gasthuiskwartier en de vraag is of er daarmee voldoende grote stallingen zijn. Rosmalens Belang wil ook voldoende fietsenrekken zodat bewoners en bezoekers hun fiets ook dichtbij een winkel of hun woning kunnen parkeren.

Het is ook belangrijk dat iedereen zijn fiets adequaat parkeren, of het nu gaat om een stadsfiets, een e-bike, een bakfiets of een driewieler is.

7

Mevrouw Lipman (CDA) is benieuwd of Rosmalens Belang vindt dat er genoeg grote stallingen zijn. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) vindt dat er met de nieuwe fietsenstalling in het Gasthuiskwartier voldoende grote fietsenstallingen zijn. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of mevrouw Verreijt ook vindt dat mensen uit West genoeg mogelijkheden hebben om hun fietsen te stallen, Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) ziet voor hen mogelijkheden met losse fietsenrekken of bij het station. Fietsen worden nu een maand na het labelen verwijderd waardoor ze soms bijna twee maanden blijven staan, terwijl fietsen in andere gemeenten soms al na zeven dagen worden weggehaald en zij wil ook in Den Bosch de fietsen eerder weghalen. Ze ziet minder in het direct weghalen van foutgeparkeerde fietsen omdat te onduidelijk is waar een fiets wel of niet mag staan en omdat iemand die iets groters koopt of slecht ter been zijn fiets dichtbij de winkel moet kunnen parkeren. Met de huidige voorzieningen is het ook lastig om een nietstandaard fiets ergens te parkeren waar niemand er last van heeft, een stallingsverbod zou winkelen met een duurzaam vervoermiddel bemoeilijken en dat is niet de gewenste aanpak. Ze ziet zeker oplossingen in verschillende bestrating voor de diverse weggebruikers en ze ziet dit als een hulpmiddel om de verschillende weggebruikers de ruimte te geven.

Op de Markt en het plein in Rosmalen bewegen gewone fietsen, elektrische fietsen en scooters door elkaar en bij verschillende bestrating zullen fietsers eerder geneigd zijn die ook te gebruiken waardoor de voetganger automatisch meer ruimte krijgt. De heer Van Silfhout (Volt) weet dat Rosmalens Belang voor ideeën over deelmobiliteit is, maar ook dat die partij bij de bespreking van de voorjaarsnota tegen een motie om dat te bevorderen heeft gestemd. Die motie ging over het omzetten van parkeerplaatsen in de binnenstad in groen of fietsparkeerplekken en hij wil weten welke ideeën Rosmalens Belang zelf heeft om deelmobiliteit te stimuleren. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) is juist benieuwd naar de ideeën van andere partijen. Rosmalens Belang kon zich niet in die motie vinden. De heer Broekmeulen heeft al schriftelijke vragen over de wildgeparkeerde fietsen gesteld. Aan de ene kant is dit een taak voor Handhaving en aan de andere kant is er op bepaalde plekken in de stad onvoldoende parkeergelegenheid voor fietsen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Broekmeulen in een gebied waar wel moet worden gehandhaafd wel of geen lik-op-stukbeleid wil. De heer Broekmeulen (VVD) wil daar wel lik-op-stukbeleid. Hij vindt het instellen van servicepunten ook iets voor marktpartijen, die kan de gemeente wel faciliteren, maar moet die niet financieren.

Hij vraagt welke parkeergarages het CDA wil omzetten in fietsparkeergelegenheid, hoeveel capaciteit die moeten hebben en waar de capaciteit voor de auto's van die specifieke parkeergarage moet worden gecompenseerd. Mevrouw Lipman (CDA) zegt dat het uitbaten van een pakketpunt ook geld oplevert en ze vraagt of de heer Broekmeulen dan nog geen financiële bijdrage aan een pakketpunt wil leveren. De heer Broekmeulen (VVD) is daar in principe geen voorstander van omdat de gemeente dan een soort commerciële instelling wordt die ook post verwerkt. De heer Van Rens (D66) vraagt of de heer Broekmeulen autoparkeerplekken wil omvormen tot fietsparkeerplekken. De heer Broekmeulen (VVD) wil dit in principe niet, maar het is afhankelijk van de context.

8

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) merkt op dat er met een autoluwere binnenstad meer ruimte voor de fiets komt en hij vraagt of de VVD wil overwegen om die omkatting op een aantal hotspots te laten plaatsvinden. De heer Broekmeulen (VVD) vindt het alleen omkatten van autoparkeerplaats een stap te ver gaan, hij wil dat experts van de gemeente meekijken naar wat de mogelijkheden zijn. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de VVD instemt als die experts zeggen dat de fietsen op de plek moeten komen waar nu autoparkeerplaatsen zijn. De heer Broekmeulen (VVD) zegt dat met een voorstel van de expert de gedachtegang daarover duidelijk is waarna dit voorstel opnieuw kan worden beoordeeld. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) merkt op dat er veel mensen in en rond de binnenstad wonen, kinderen naar school moeten en de mensen die hier wonen even een boodschap willen doen. Met koop lokaal in het achterhoofd hebben fietsers een belangrijke plek in de binnenstad, maar die mensen moeten zich wel aan de verkeersregels houden en daarom moeten er duidelijke regels zijn en moet wel worden gehandhaafd. Omdat voetgangers in de binnenstad voorrang hebben, is het scheuren met scooters, elektrische fietsen en andere vervoermiddelen ongepast. Bosch Belang ziet ook geen plek voor wrakken of gestolen fietsen die op een eigenaar staan te wachten.

Wat betreft vraag 2 vraagt ze zich af of de gemeente hierin een rol moet spelen of dat dit ligt bij de deelscooter- en deelfietsbedrijven. Stallingen moeten snel en gemakkelijk bereikbaar zijn en Bosch Belang wil niet alleen grote stallingen, maar ook goed afgezette fietsenrekken, maar wil vooralsnog geen autoparkeerplaatsen vervangen door fietsparkeerplaatsen. Er kan een stalling voor deelfietsen en deelscooters in de buitenring bij het station komen. Handhaving is zeker belangrijk, maar het is nog belangrijker dat de regels duidelijk zijn omdat nu niemand weet waar wel en niet mag worden gefietst en wie voorrang heeft. Ze ziet geen oplossing in aanpassing van de inrichting omdat mensen nu ook stilstaan op kruispunten en mensen in de binnenstad naar de gevels lopen te kijken. Mevrouw Lipman (CDA)u begrijpt dat Bosch Belang het belangrijk vindt dat de regels duidelijk zijn en ze vraagt hoe daarvoor kan worden gezorgd. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) denkt dat dit met borden kan. Ze weet uit ervaring dat het lastig is om achter de regels te komen, zo mag er op zaterdag niet op de Markt worden gefietst en door de week wel. Ze pleit voor duidelijkheid en opvolging van de regels, daarna kan naar aanpassingen worden gekeken. De heer Esser (PVV) kan zich herinneren dat er vroeger bij de Dode Nieuwstraat een fijne ondergrondse fietsenstalling was.

De PVV is het niet eens met vraag 2. Hij vindt goede verlichting in een stalling wel belangrijk. De PVV is niet van het delen en wat betreft de handhaving merkt hij op dat er vroeger sociale controle was, maar dat de samenleving steeds individualistischer is geworden. Hij zag een keer dat iemand die op zaterdag over de markt fietste zijn middelvinger opstak toen hij daarop werd aangesproken en gewoon doorfietste. Het in vraag 6 gestelde vindt hij overbodig, maar het is wel goed als er bij de HEMA meer fietsenrekken komen, zodat de fietsen wat netter kunnen worden gestald. De heer Bos (GroenLinks) zegt dat met de autoluwe binnenstad de fiets een belangrijke plek zal krijgen. GroenLinks heeft eerder schriftelijke vragen ingediend over het feit dat niet alle woningen in de binnenstad een inpandige plek voor een fiets hebben, maar dit speelt ook in vooroorlogse wijken met oudere woningen zoals 't Zand en Hambaken. Het college heeft daarop destijds gezegd dat indien nodig een extra fietsenrek kan worden geplaatst, maar dat gebeurt nog te weinig en is in veel gevallen niet voldoende voor mensen die in de binnenstad wonen een elektrische fiets in plaats van een auto hebben of voor mensen die vanwege een handicap een aangepaste fiets nodig hebben. Hij vraagt of het college hier plannen voor maakt. Er moet ook voldoende stalling zijn voor mensen die op de fiets naar binnenstad komen.

Hij is blij met de plannen voor een grote stallingen bij het GZG-terrein en het station en GroenLinks blijft ook inzetten op fietsvlonders, mogelijk ook in de Hinthamerstraat en de Vughterstraat. Een andere optie is een heldere markering van de plek waar fietsen mogen staan. GroenLinks vindt een lik-op-stukbeleid niet wenselijk, de fiets moet juist worden gestimuleerd als duurzaam 9

alternatief voor de auto. Hij noemde al andere mogelijkheden die stimuleren en reguleren samenbrengen. De Van Berckelstraat is een mooi voorbeeld van een straat waar de fiets centraal staat, maar GroenLinks ziet naast de al genoemde fietsvlonders geen mogelijke aanpassingen van de openbare ruimte in de binnenstad. Nieuwe stallingsmogelijkheden zullen ook de belangrijkste fietsroutes verplaatsen, maar GroenLinks ziet meer in een fietsroute om de binnenstad heen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) hoorde de heer Bos zeggen dat in de Van Berckelstraat de fietser dominanter is geworden en de auto is verdwenen, maar ook dat hij verder geen mogelijkheden ziet om iets te verbeteren en hij vraagt of de auto in de Hinthamerstraat niet per definitie direct kan verdwijnen. De heer Bos (GroenLinks) zei ook dat er fietsroutes om de binnenstad heen moeten komen en hij wil de fietser ook in de Hinthamerdriehoek meer veiligheid bieden. Een belangrijke faciliteit voor fietsers zijn ruime openingstijden van de stallingen met de mogelijkheid voor meerdaagse stalling, ook voor bewoners van de binnenstad die zelf geen stallingsmogelijkheid hebben, en ook een toilet kan hierbij horen. Er kan ook meer worden ingezet op een fietsplan waarbij werkgevers de werknemers stimuleren om op de fiets naar het werk te gaan.

De heer Vossen (PvdA) is niet voor lik-op-stukbeleid omdat fietsen gestimuleerd moet worden maar ook omdat iemand een kans op herstel moet krijgen. Hij is het ermee eens dat commerciële partijen geen gebruik van publieke goederen moeten maken en daarom wil hij geen locaties voor pakketdiensten in de binnenstad. Hij ziet wel kansen voor faciliteiten en voorzieningen die wel beter zichtbaar moeten zijn. Hij heeft in Apeldoorn gezien dat daar de hele dag iemand fietsers vertelt dat ze moeten afstappen en waar ze hun fiets kunnen neerzetten en dit kan ook voor Den Bosch een optie zijn. Daarnaast denkt hij aan de mogelijkheid om banden te laten plakken en toiletten. Mevrouw Lipman (CDA)vraagt of de PVDA voor een fietsverbod in bepaalde delen van de binnenstad is. De heer Vossen (PvdA) is niet per se voor een fietsverbod, maar wel voor het principe dat de fiets te gast is. Het gaat om gedragsverandering, mensen moeten op hun gedrag worden aangesproken, maar het moet ook duidelijk zijn waar mensen mogen fietsen en waar fietsen mogen staan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat op de Hinthamerpromenade lijnen zijn aangebracht om fietsers en voetgangers te scheiden en hij vraagt of de heer Vossen zo'n markering voldoende vindt. De heer Vossen (PvdA) denkt dat dit een keuze kan zijn, maar dat ook met borden kan worden gewerkt en dat een boa mensen kan aanspreken.

Hij wil mensen in ieder geval niet direct beboeten. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Vossen vindt dat het op de Hinthamerpromenade goed gaat. De heer Vossen (PvdA) vindt de situatie hier nog niet ideaal. Hij wil liever op gedrag sturen dan handhaven. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt wat de PVDA vindt van het parkeren van fietsen voor een winkel voor bijvoorbeeld een snelle boodschap. De heer Vossen (PvdA) wil meer sturen op verkeerd geparkeerde fietsen en hij denkt dat dit probleem met meer faciliteiten wordt opgelost. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Vossen voor een verbod op het parkeren van fietsen voor een winkel is of dat hij de fietser meer faciliteiten wil bieden.

10

De heer Vossen (PvdA) wil meer faciliteiten, maar wel handhaven als iemand een fiets erg asociaal, bijvoorbeeld tegen een raam, parkeert. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) noemt het fietsenkerkhof voor de bibliotheek, de Albert Heijn in de Vughterstraat, de HEMA en dubbel geparkeerde auto's bij de coffeeshop als voorbeelden van rommelige situaties in de binnenstad. De bespreeknotitie doet voorkomen of er al een autoluwe binnenstad is, maar dat is niet zo. Hij ziet wel graag een autoluwe binnenstad met een belangrijke plek voor fietsers, scooterrijders en voetgangers zonder auto's en bussen. Hij wil goede faciliteiten voor fietsers en scooterrijders zoals duidelijke markeringen op de weg en waar nodig scheidingen, maar ook meer fietsparkeerplekken. Die lijken er bij het station, de Kerkstraat, de Wolvenhoek, Intersport en binnenkort ook in de St-Josephstraat, op het GZG-terrein en aan de achterkant van het station genoeg te zijn. Die plekken moeten misschien meer bekendheid krijgen, maar hij wil ook per gebied in de binnenstad naar de behoefte kijken om hier zelf of via marktpartijen op te kunnen inspelen en daarbij ook een sociale rol pakken. Leefbaar 's-Hertogenbosch is voor stevige handhaving omdat een lik-opstukbeleid soms echt nodig is, maar eerst moeten wel de faciliteiten op orde en bekend zijn.

Mevrouw Lipman (CDA) vraagt welke faciliteiten volgens de heer Kagie nog niet op orde zijn. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) ziet een kans om in de parkeergarage aan de StJosephstraat permanent een fietsenstalling te maken. Er staan daar veel fietsen bij de bibliotheek en hij wil fietsen die daar te lang staan bestickeren en na drie weken weghalen. Hij zou willen weten waarom de fietsenstalling in de Kerkstraat niet wordt gevonden en daarbij is het ook belangrijk te weten wat de behoefte is, waarom die stalling niet wordt gevonden en welke drempels er zijn om daar een fiets te stallen. Als dit duidelijk is en nog steeds overal fietsen staan moet lik-op-stukbeleid worden gevoerd. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of Leefbaar 's-Hertogenbosch vindt dat de fietsenstalling in de Kerkstraat toegankelijk is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt die wel toegankelijk, maar hij weet ook dat veel mensen niet weten dat daar een fietsenstalling is. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of Leefbaar 's-Hertogenbosch handhavers elders vandaan wil halen of meer handhavers wil aannemen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat als er goede faciliteiten zijn mensen zich na enige tijd hard optreden aan de regels houden en dat er dus niet permanent veel meer handhaving hoeft te zijn.

De heer Van Rens (D66) weet dat op een gemiddelde vrijdagmiddag ruim 1000 fietsen in de stalling op de Kerkstraat staan en hij wil weten wanneer een stalling voldoende wordt gevonden en wat er anders moet. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) baseert zijn opmerking over deze fietsenstalling op wat hij hoort en kan dit niet met cijfers onderbouwen. Het is belangrijk om te weten waarom er zo veel fietsen lang voor de bibliotheek, de HEMA en de Albert Heijn staan en hoe de drempel om de stallingen in de buurt te gebruiken zo laag mogelijk kan worden gemaakt. De heer Bos (GroenLinks) zegt dat deze fietsen ook van de bewoners van de binnenstad kunnen zijn en vraagt of de faciliteiten die de heer Kagie noemt ook beschikbaar moeten zijn voor bewoners van de binnenstad die hun fiets niet op eigen terrein kunnen parkeren. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat het zinvol is om een scheiding tussen voetgangersgebied en fietsgebied aan te brengen omdat veel fietsers anders zijn dan tien jaar geleden, die hebben nu een motor. Daarnaast wil hij handhaven. In 2020 is breed een motie over een autoluwe Hinthamerdriehoek aangenomen en hij wil er in september a.s. voor kiezen om de St-Josephgarage alleen toegankelijk te maken vanaf de St-Josephstraat en het liefst alleen voor bestemmingsverkeer.

11

De heer Gersjes is de benieuwd wat de heer Kagie ervan vindt dat mensen, met name op de Hinthamerpromenade, regelmatig worden aangereden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil fietsen in de Hinthamerstraat blijven toestaan, maar hij vindt dat mensen op een elektrische fiets die ook moeten kunnen besturen en dat het voetgangersgebied in de Hinthamerstraat beter gemarkeerd moet worden, eventueel in combinatie met handhaving, dat de regels dan wel duidelijk zijn. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wil niet alleen kijken naar de fietsen, maar naar de openbare ruimte in het algemeen. Ze vindt dat fietsers de ruimte moeten krijgen ten koste van de auto omdat die laatste het probleem vormt. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt waar in de binnenstad de auto een probleem is. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) noemt de Visstraat waar regelmatig auto's voorbij scheuren en waar fietsers en voetgangers aan de kant moeten, de Vughterstraat die eigenlijk een wandelen winkelgebied is maar waar gewoon auto's mogen rijden en de Hinthamerstraat. Bijvoorbeeld op de Markt en de Hinthamerstraat kan een markering helpen, maar op andere plekken moet juist minder worden gescheiden, bijvoorbeeld een verhoogde stoep maakt duidelijk wat de autoweg is en daar moet een voetganger aan de kant, terwijl de binnenstad autoluw moet worden.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of mevrouw Samshuijzen die straat helemaal vlak wil maken zoals de Hinthamerpromenade zodat er een shared space gebied ontstaat. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wil shared space, maar wel met de juiste markering waaruit blijkt dat fietsers en voetgangers voorrang hebben. Er moeten meer faciliteiten komen om fietsen aan de straat te kunnen parkeren, zodat mensen snel een boodschap kunnen doen zonder een fietsenkelder in te hoeven. Als de fiets een belemmering in de buitenruimte is, moet wel worden aangegeven dat daar geen fietsen mogen staan, maar dat hoeft niet vanwege verrommeling van de buitenruimte. Als er minder auto's in de binnenstad zijn, wordt het aantrekkelijker om daar op de fiets naartoe te gaan. Daarnaast kan de Bossche Pas hiervoor worden ingezet. Mevrouw Lipman (CDA) is benieuwd wat de PvdD ervan vindt dat in smalle straten kan worden geparkeerd. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wil geen fietsen op plekken waar die bijvoorbeeld iemand in een rolstoel belemmeren, maar ze wil het parkeren van fietsen niet verbieden omdat dit verrommeling zou veroorzaken. Ze wil de verantwoordelijkheid voor fietsparkeren niet bij de mensen zonder inpandige stallingsruimte leggen, maar meedenken over hoe dit wel mogelijk kan worden gemaakt. Ze is voor toiletten en drinkwater bij fietsenstallingen.

De heer Van Rens (D66) wil fietsen van en naar de binnenstad blijven stimuleren omdat dit duurzaam en gezond is en fietsen in tegenstelling tot scooter, brommers en auto's weinig ruimte innemen. D66 begrijpt de teneur van deze discussienotitie niet zo goed omdat het lijkt of het CDA zich hiermee tegen de fiets in de binnenstad keert en hij vraagt of dit klopt. D66 vindt niet de fiets, maar de auto het probleem is. De plannen in de raadsinformatiebrief Bestemming Brede binnenstad zien er goed uit met onder andere de fietsparkeerdeal en intensivering van de aanpak van weesfietsen. Met de uitvoering van de autoluwe binnenstad wordt de binnenstad rustiger en komt daar meer ruimte voor voetgangers en fietsers. De binnenstad is geen snelfietsroute, maar een shared space en dat past goed bij het gastvrije karakter van de binnenstad, D66 ziet niets in een duidelijke scheiding tussen fietsers en voetgangers. Hij wil wel meer goede stallingen op straat, ook fietsvlonders. D66 is voor een prominente plek van de fiets in de binnenstad met goede stallingen met laadpunten en toiletten. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) is ook voor shared space en hij is benieuwd wat de heer Van Rens vindt van snelle fietsers en elektrische scooters in de binnenstad. D66 is voor fietsvlonders en hij wil weten waarom die dan toch tegen een motie daarover stemde.

12

De heer Van Rens (D66) zegt dat het laatste staand beleid is waarover niet opnieuw een uitspraak hoeft te worden gedaan. Onderdeel van het Shared space concept is dat mensen rekening met elkaar houden en dat betekent dat iemand niet met een noodgang door de binnenstad fietst, maar rekening met de voetgangers houdt, maar ook dat de voetgangers uitkijken. Mevrouw Lipman (CDA) is benieuwd hoe wordt omgegaan met e-bikes en speedpedelecs in die shared space. De heer Van Rens (D66) weet dat een speedpedelec 45 km per uur kan en die hoort op de rijbaan en niet op een fietspad of bijvoorbeeld op de Hinthamerpromenade of de Markt. E-bikes kunnen maximaal 25 km per uur, maar dat betekent niet dat dit ook moet en iemand die een beetje doortrapt kan ook op een reguliere fiets die snelheid halen. De snelfietsroutes lopen om de binnenstad heen en fietsers in de binnenstad moeten hun snelheid aanpassen. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of D66 verwacht dat mensen dit ook doen. De heer Van Rens (D66) zegt dat het gaat om een gedragsverandering, elkaar aanspreken en iets voor een ander doen, omdat handhaven moeilijk is omdat een elektrische fiets geen kentekenplaat heeft en dus geen snelheidscontrole kan worden uitgevoerd. Daarnaast moet de weg er op een bepaalde manier uitzien zodat duidelijk is dat het een voetgangersgebied is, waar fietsers ook mogen zijn.

Hij ziet in de fietsenstallingen graag laadpunten en toiletten en ook drinkwater is een goed idee. Verder moet fietsen op straat mogelijk blijven, maar wel gereguleerd, omdat mensen dan snel een boodschap kunnen doen, dat is goed voor de ondernemers. In het verleden waren er daarvoor fietsvlonders, de sporen daarvan zijn op de Hoge Steenweg nog te zien en het valt hem op dat de meeste fietsen binnen dat vak staan. D66 vindt lik-op-stukbeleid geen oplossing, tot en met 14 juli zijn in vijf maanden tijd 370 fietsen uit de binnenstad verwijderd, waarvan 150 hinderlijk stonden geparkeerd, 58 als wrak en 19 vanwege een stallingsverbod en dat valt in het niet met het aantal fietsen dat correct in de stallingen staat. D66 ziet daarom aanscherping van de handhaving niet zitten. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Van Rens de situatie voor de bibliotheek, de HEMA op de Hoge Steenweg en voor de Albert Heijn aan de Vughterstraat wel de gewenste situatie vindt. De heer Van Rens (D66) wil niet in discussie over iedere losse locatie in de binnenstad. De meeste fietsen bij de bibliotheek staan tussen de grote blauwe lijnen, maar als het druk is, staan er ook fietsen tussen de bibliotheek en die stalling. Als iemand met een kinderwagen of in een rollator er niet meer langs kan, wordt hij daar niet gelukkig van.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt wat de heer Van Rens wel als oplossing ziet als hij geen lik-op-stukbeleid wil. De heer Van Rens (D66) denkt dat voor lik-op-stukbeleid erg veel handhaving nodig is omdat handhaving alleen werkt als een verkeerd geparkeerde fiets snel wordt weggehaald, fietsen bij de bibliotheek staan daar over het algemeen maar kort omdat mensen even naar de bibliotheek of een winkel in de buurt gaan, anders zullen mensen hun fiets in een stalling met voorzieningen zetten. Daarom is hij niet per se voor een lik-op-stukbeleid, maar wel voor regulering van het fietsparkeren en dat kan betekenen dat er extra stallingsruimte bij de bibliotheek moet komen, bijvoorbeeld door daarvoor een autoparkeerplek op te offeren. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of een permante fietsenstalling in de St-Josephgarage een optie is. De heer Van Rens (D66) ziet dit als een optie. Hij is het met het CDA eens dat er voldoende stallingsmogelijkheden moeten zijn voor fietsers vanuit alle windrichtingen. Vanaf West is het station de enige optie en hij is blij dat er een de stalling aan de westkant van het station komt en hij denkt ook aan een fietsenstalling in de aan te leggen Stadsdelta, de parkeergarage Citadelhof.

13

Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of ze het goed heeft begrepen dat voor de mensen die op West wonen de stalling bij het station voldoende zou zijn. De heer Van Rens (D66) denkt dat een stalling aan de westkant en aan de andere kant van het station voldoende is. Daarnaast kan hij zich een fietsenstalling in de Stadsdelta voorstellen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt of fietsers uit West een tussenstop bij het station moeten maken om vervolgens naar de stad te lopen. De heer Van Rens (D66) zegt dat het station in de binnenstad ligt en dat andere fietsers ook aan de rand van de binnenstad parkeren. De heer Dupuis (SP) ziet de fiets als hét vervoermiddel voor de stad behalve als het slecht weer is en voor mensen die minder mobiel zijn, dan is het OV wellicht goed alternatief. Hij wil geen scooters in de binnenstad omdat die meer impact op het wegverkeer en de stalling hebben. Hij denkt dat mensen wel op de fiets komen als dat aantrekkelijk wordt gemaakt met goede fietsroutes en stallingen met goede voorzieningen. Hij weet niet of alle stallingen voldoen en op de juiste plek zitten, daar moet goed naar worden gekeken. Niet iedereen hoeft zijn fiets voor de deur van zijn bestemming te parkeren omdat veel ook te voet kan en bewoners kunnen hun fiets ook parkeren in een stalling op 50 of 100 meter van hun huis.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) ziet vaak clusters van fietsen bij bestaande fietsenstallingen, die zijn te klein en dat maakt het rommelig. Hij vraagt of de heer Dupuis het ermee eens is dat die stallingen groter moeten worden gemaakt zodat de bewoners daar hun fiets kunnen stallen. De heer Dupuis (SP) wil inderdaad voldoende fietsenstallingen in de buurt, maar een fiets hoeft niet pal voor de deur te staan. Hij pleit voor bovengrondse stallingen, bijvoorbeeld op de begane grond van een parkeergarage omdat er ook mensen zijn die graag op de fiets komen, maar minder goed lopen, voor hen is het lastig om de fiets een helling op en af te krijgen. Qua voorzieningen wil hij genoeg ruimte voor de fietsen. Deelfietsen zouden vooraan in de fietsenstalling moeten staan zodat mensen gemakkelijk een fiets kunnen pakken en weer neerzetten. Hij denkt ook aan laadplekken, een fietspomp of een fietsenmaker. Het is belangrijk dat er faciliteiten zijn, dat die goed worden gecommuniceerd en dat de regels eenvoudig zijn en als toch moet worden gehandhaafd dan moet dat met de zachte hand. Als er op een bepaalde plek veel overlast van fietsen is, kunnen die worden verplaatst, waarna de eigenaar hem daar ophaalt zonder dat die een boete krijgt. Die eigenaar weet dan in ieder geval waar hij zijn fiets kan neerzetten.

De SP is ook voor duidelijke en goede routes met bijbehorende verkeersmaatregelen. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) hoopt dat in het mobiliteitsplan breder beleid dan alleen beleid voor de binnenstad wordt opgenomen. Hij denkt daarbij aan locaties waar veel auto's en fietsers bij elkaar komen zoals winkelcentrum Helftheuvel, de Gruttostraat en het centrum van Rosmalen. Hij ziet in de binnenstad liever geen scooters. De gemeente kan fietsen stimuleren door een goede infrastructuur met fysieke scheidingen en waar dat niet mogelijk is, kan in shared space gebruik worden gemaakt van lijnen of pictogrammen op de straat. Hij ziet in de stallingen graag toiletten, een servicepunt, een waterpunt en de mogelijkheid om kleine reparaties te laten uitvoeren. Hij vindt dat regels moeten worden gehandhaafd, als een fiets ergens staat waar dat niet mag, moet worden opgetreden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt hoe de heer Verhoef dit ziet in verband met een tekort aan handhavingscapaciteit. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) vindt dat er meer boa's moeten worden ingeschakeld. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt wat de heer Verhoef ervan vindt dat handhaving op bijvoorbeeld bezorgbusjes voorrang heeft boven handhaving op fietsers.

14

De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat moet worden gehandhaafd als een busje ergens fout geparkeerd staat. Hij vindt dat de zwaarste overtreding als eerste moet worden aangepakt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Verhoef fietsen wil verbieden omdat er te hard wordt gefietst of dat hij ook samen de shared space wil gebruiken, waarbij fietsers met een gepaste snelheid fietsen. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat niet alle verschillende soorten fietsen op dezelfde plek zouden moeten rijden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vindt dat iemand op een e-bike ook met gepaste snelheid door een shared space gebied kan rijden. Hij wil een gebruiker van een e-bike niet verbieden om door de binnenstad of het centrum van Rosmalen te rijden, maar naar gedragsverandering streven. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) is het ermee eens dat er een gedragsverandering nodig is, maar hij denkt dat dat die moeilijk is te realiseren en dat dit alleen kan worden bereikt door te corrigeren. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat dit ook voor auto's geldt. Die rijden ook nog steeds rond en ook voor fietsers moet een modus worden gevonden. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) is het ermee eens dat dit een uitdaging is omdat er een groot verschil tussen soorten fietsen en het gedrag van fietsers is.

De aanwezigheid van een rijweg, een fietspad en een voetpad zorgt voor een soort hiërarchie, misschien kan daar meer uitgehaald worden. Als dit onderscheid niet wordt gerespecteerd, moet gehandhaafd worden. De heer Van Silfhout (Volt) hoorde 'als je regels stelt, moet je handhaven' en 'als je regels handhaaft, moet je prioriteiten stellen', Hij is benieuwd of er alleen regels kunnen worden gesteld als die worden gehandhaafd of dat prioriteiten moeten worden gesteld. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat als er regels worden gesteld die ook gehandhaafd moeten worden. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de heer Verhoef niet wil prioriteren, maar alle regels wel handhaven. De heer Van Rens (D66) vraagt wat de heer Verhoef bedoelt met dat hij meer uit de hiërarchie tussen de rijweg, een fietspad en een voetpad wil halen. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat dit afhankelijk is van de locatie. Bij shared space kunnen lijnen op de weg worden aangebracht, maar als het verkeer hiermee niet goed kan worden gereguleerd, kan een fysieke scheiding tussen de rijweg, een fietspad en een voetpad worden aan gebracht. De heer Van Rens (D66) zegt dat fietsers, voetgangers en auto's in het concept shared space juist door elkaar gaan en samen hun weg moeten zoeken.

De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt dat dit kan als iedereen daar goed mee omgaat, maar dat moet worden gereguleerd als dit niet goed gaat. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Verhoef tegen het scheiden van voetgangers en fietsers is. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) zegt het dit afhankelijk is van om welke fietsers het gaat en hoe het er fysiek uitziet. Als het verschil in snelheid groter wordt, moeten fietsers en voetgangers wel worden gescheiden, maar zolang het goed gaat kan iedereen zich in een shared space bevinden en kunnen in de Hinthamerstraat zelfs auto's rijden.

15

De voorzitter schorst de vergadering Schorsing De voorzitter heropent de vergadering. Wethouder Roy Geers geeft aan dat in het huidige regime in het kernwinkelgebied mag worden, gefietst behalve op marktdagen en dat daar geen brommers en scooters mogen komen. Shared space zorgt ervoor dat de verschillende verkeersmodaliteiten zich aan elkaar aanpassen. De raad heeft er ruim veertien jaar geleden voor gekozen om de fiets in de binnenstad te houden omdat alles in de binnenstad dan voor meer mensen bereikbaar blijft. De gemeente kan hinderlijk gestalde fietsen weghalen, ook voor de bibliotheek. Hij wil vanuit de toezichthoudende rol van de gemeente kijken hoe de situatie met alle fietsen kan worden verbeterd, niet met likop-stukbeleid, maar door duidelijker te communiceren wat wel en niet mag waardoor iedereen wat meer op zijn gedrag kan worden aangesproken. Hij heeft de afgelopen tijd gekeken naar welke varianten mogelijk zijn en daar komt hij op terug. De ene keer zal een boa iemand vriendelijk verzoeken om af te stappen of het juiste tempo aan te houden en de andere keer wordt een bon uitgeschreven, bijvoorbeeld als iemand op een drukke marktdag snel door de menigte fietst. Op een wat rustigere marktdag hoeft er niet altijd een bon te worden uitgeschreven.

In principe worden mensen op hun gedrag aangesproken en als het echt nodig is, wordt een bekeuring uitgeschreven en dat geldt zowel voor de Bossche binnenstad als voor het centrum van Rosmalen. De bezetting van de fietsenstallingen is in beeld en er komt in het Gasthuiskwartier een fietsenstalling met 1000 plekken en onder andere een fietsenmaker en laadpunten, deze stalling is goed bereikbaar via een flauwe helling. Afhaalkluizen moeten door marktpartijen worden gerealiseerd en de vraag is of deze in een fietsenstalling moeten komen. De omkatting van de St-Josephgarage zal na deze bestuursperiode gebeuren mits er een alternatief is voor bezoekers die met de auto komen, maar dat wil niet zeggen dat er deze periode niets gebeurt, de uitvoering wordt pas na deze periode opgepakt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of er al op korte termijn meer ruimte voor fietsen in deze garage kan komen. Wethouder Roy Geers zegt dat hierover niets in het bestuursakkoord staat. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of het klopt dat het college lockers voor pakketten liever door marktpartijen laat verzorgen. Wethouder Roy Geers zegt dat de gemeente geen pakketdienst is en dat de pakketbezorgers dat zelf moeten faciliteren. Het is niet gezegd dat pakketdiensten deze lockers ook gebruiken en dat daarmee het aantal bewegingen in de binnenstad vermindert.

In het kader van de Green Deal Zero Emissie Stadslogistiek wordt met verschillende partijen gesproken en daarin worden ook fietskoeriers en lockers meegenomen. Hij sluit niet uit dat er lockers in een fietsenstalling komen, maar het is wel aan marktpartijen om daar actie op te ondernemen. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of de wethouder andere plekken voor lockers dan fietsenstallingen ziet. Wethouder Roy Geers zegt dat marktpartijen deze vraag zouden moeten beantwoorden. Hij kan zich voorstellen dat er lockers in niet-courante winkelpanden aan de randen van de binnenstad komen. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt of de wethouder ook ruimte voor fietsen in niet-courante winkelpanden ziet. Wethouder Roy Geers zegt dat er momenteel stallingen in de Kerkstraat en de Tolbruggarage zijn, er stallingen in het Gasthuiskwartier en de Wolvenhoek komen en dat er bij het station een grote tijdelijke fietsenstalling komt en als de verbouwing van het station klaar is er een nog grotere fietsenstalling. Er wordt continu gekeken of dit voldoende is en waar nog meer mogelijkheden zijn, hij kan nu niet zeggen of een niet-courante winkelruimte geschikt is voor een fietsenstalling omdat hierbij meer zaken een rol bij spelen. Waar dat kan, wil het college 16

fietsvlonders aanleggen, maar bijvoorbeeld bij de Albert Heijn in de Vughterstraat is geen parkeerplaats die in een fietsvlonder kan worden omgevormd. Hij is het ermee eens dat het voor bewoners van de binnenstad een uitdaging is om hun fiets te kunnen stallen, maar hij wil niet de binnenstad slopen om fietsen in een gebouw te kunnen plaatsen. In de nieuwe parkeernota is wel een stallingsnorm voor fietsen opgenomen en bij nieuwbouw zal dit worden meegenomen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de norm voor fietsenstallingen ook bij bijvoorbeeld de ombouw van kantoorpanden naar woningen geldt. Wethouder Roy Geers vindt dit een technische vraag. Hij denkt dat deze norm ook geldt voor een herontwikkeling, maar dat weet hij niet zeker. Deze norm staat in de in 2021 vastgestelde nota. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de wethouder een kans ziet om met shared space de toegankelijkheid voor bijvoorbeeld mindervaliden te vergroten. Wethouder Roy Geers geeft aan dat het gebied destijds met een bepaalde reden zo is ingericht, maar hij kan niet aangeven waarom bij de Hoge Steenweg wel stoepranden zijn en in de winkelpromenade niet. Het vraagstuk over hoe hiermee in de toekomst wordt omgegaan moet worden gekoppeld aan de nieuwe inrichting van de binnenstad.