Verslag Commissie Omgeving 19 maart 2024

Commissie OMGEVING Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

19 maart 2024 Raadzaal

F.J. van Haren mr. G.L. Pijnenburg H.B. Bos, M.C. Dupuis, L.A.J. van Griensven, W.B.G. Hoeben, mw drs. J. Hendrickx, M.P. Kagie, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, mw. W.M. van de Leemput, A.A.J. van der Leest, mw. mr. drs. R. Lipman, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, mr. S.J.M. Peters, M.G.H. van Rens, mw. E. Samshuijzen, ir. P.K. Schuurmans, A.C. van Silfhout, ing. J.P. Verhoef BEd, mw. N.R. Verreijt, K.M. Vossen, mw. mr. C.H.A. van den Wildenberg, mw. J.J.M. van den Wildenberg, J.P.M. Welten-van Doremalen, mw. dr. Y. van Zaalen ing. R.A.P. Geers, P. Slikker

Afwezig:

J. Broekmeulen, J.M.A. van der Els, E.R.F. Esser, mw A. Hernández, ing. J.Th.M. van Hoek, mw. W.A.M.H. Parijs, drs. P.E. Kagie, mw. J.M. Klerks, B.F.C. Roovers

Verslaglegging:

E.J. Wendt, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur en heet iedereen welkom. De heer Broekmeulen wordt vervangen door mevrouw Welten en de heer Schuurmans. De heer Van der Els, de heer Roovers, mevrouw Hernández en de heer Van Hoek zijn afwezig. De fractie van 50PLUS heeft een schriftelijke bijdrage aangeleverd.

2.

Vaststellen van de agenda De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Omgeving van 20 februari 2024 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst van openstaande moties De voorzitter verwoordt dat de heer Kagie in de vorige vergadering aangaf de motie Arbeidsmigrantenhuisvesting niet als afgedaan te beschouwen. Voor de onderbouwing heeft hij nog meer tijd nodig. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) licht toe de stukken en het antwoord op de motie nog te willen toetsen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) verwondert zich over de lange lijst aan openstaande moties, sommige teruggaand tot 2019, en vraagt om opschoning en meer vaart bij de uitvoering. Zij vraagt collega-raadsleden om een reactie. Mevrouw Welten (VVD) vraagt het college aanvullend waarom de lijst zo lang is. Wethouder Slikker merkt op dat het college regelmatig voorstelt om moties af te voeren, waarop de raad aangeeft die graag nog op de lijst te houden. De wethouder zegt voor de volgende vergadering een actuele planning toe. De voorzitter zal deze toezegging meenemen naar het presidium.

1

De heer Van Rens (D66) vraagt naar de toezegging van het college in oktober 2023 voor de routekaart Autoluwe Binnenstad. Wethouder Roy Geers verwacht in april meer duidelijkheid te kunnen geven. 5.

Werkplanning De voorzitter maakt melding van de uitnodiging voor het werkbezoek aan Bosch Centraal op 29 maart en stelt vast dat de commissie hiermee instemt. Mevrouw Korver (GroenLinks) merkt namens de Werkgroep Strategisch Woondebat op dat de drie avonden met corporaties, ambtenaren en externe experts als nuttig zijn ervaren. De presentaties zijn nog terug te kijken. De werkgroep bereidt momenteel de notitie voor die in april voorligt. Aan de commissie wordt meegegeven dat een strategisch debat volgens de werkgroep gaat om de iets langere termijn (tien, vijftien jaar) en in plaats van een al te detaillistische benadering vraagt om aandacht voor het grotere plaatje. De fracties wordt gevraagd om tips voor hoe het debat daadwerkelijk strategisch te houden.

Raadsvoorstellen 6.

Bestemmingsplan Heeseind 35A en 37 te Nuland De heer Dupuis (SP) merkt op dat de eigenaar na deze bestemmmingsplanwijziging in het buitengebied hier twee grote grondgebonden woningen kan plaatsen. Dat is geen bijdrage ten gunste van de woningschaarste. Deze handelwijze staat in contrast met wat gebeurt in gebieden waar mensen geen eigendom hebben en hun huis uit moeten. Een klasseverschil. De voorzitter concludeert dat dit als hamerstuk naar de raad wordt doorgeleid.

7.

Bestemmingsplan Orthen Links, Orthensedonk Mevrouw Lipman (CDA) is voorstander van toegankelijke plaatsen om mensen te ontmoeten, een sleutel tot gemeenschapsvorming. Het CDA is verheugd dat binnen dit bestemmingsplan plaats is voor een buurtkamer. Zo'n voorziening zou bij elke grote of middelgrote bouwontwikkeling of wijziging van bestaande bouw moeten worden overwogen. Het is fijn dat het college hier via de buurtkamer een voorschot op neemt. Mevrouw Muller (D66) steunt dit plan. Er wordt spaarzaam omgegaan met de ruimte door toevoeging van appartementen. De buurtkamer komt de sociale cohesie ten goede. In de wijk Noord is het middensegment sterk ondervertegenwoordigd. In Orthen Links is 45% corporatiehuur, 46% koop, 9% middelhuur. Bij toekomstige ontwikkelingen in de buurt wordt gevraagd hier nadrukkelijk aandacht aan te besteden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) onderschrijft het pleidooi van het CDA voor toegankelijkheid voor iedereen. Richting D66 wordt opgemerkt dat het aandeel sociaal in de wijk hard nodig is. Het is normaal dat het hier in het sociale segment zit. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) mist als bewoner van de buurt ontsluiting in de plannen nadat diverse straten straks worden afgesloten. De buurtkamer is er al en bedient de hele wijk. Op de grens van de Orthensedonk en Van Wandelenstraat wordt een trottoir gemist.

De heer Vossen (PvdA) is blij dat deze 22 woningen voor een speciale doelgroep worden gerealiseerd waardoor zij tussen andere mensen in de wijk kunnen wonen. Den Bosch moet er voor iedereen zijn. Ook de buurtkamer stemt tot tevredenheid. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) benoemt dezelfde twee punten als de PvdA. Reactie college Wethouder Slikker geeft aan dat met deze 22 sociale huurwoningen voor jongvolwassenen met autisme na vele jaren Orthen Links wordt vervolmaakt. De doelgroep kan met geringe begeleiding tussen overige bewoners wonen. Juist voor deze beperkte doelgroep met een zorgvraag is de sociale huur zeer geschikt. Bij Orthen-d'n Herp is van de 480 woningen 30% 2

sociale huur, 30% middenhuur, 20% betaalbare koop en 20% vrije sector. Daar komt de middenhuur robuust terug. De buurtkamer is inderdaad openbaar voor iedereen. Ook in Orthen-d'n Herp, waarvan de participatie net is afgerond, komt weer een ontmoetingsplek voor de buurt. Het trottoir is hier destijds bewust niet toegevoegd omdat het open karakter, met speelveld voor de deur, bewust niet is onderbroken. Er zijn geen signalen over onveiligheid, ook niet uit de inspraak. Als de commissie andere signalen heeft, hoort het college die graag. De voorzitter concludeert dat dit als hamerstuk naar de raad wordt doorgeleid. Overige onderwerpen ter bespreking De voorzitter benoemt de afgesproken werkwijze bij discussienotities. 8.

Discussienotitie Een zekere toekomst voor het Sparrenburgbos (DBG, PvdD, gG) Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) licht de notitie toe. Zij geeft aan dat naast de indieners ook buurtbewoners, natuurverenigingen en andere betrokken Bosschenaren het belang inzien van investeren in groen. In 2018 is al gepoogd het bos te verwerven. Het bos gaat al jaren van projectontwikkelaar naar projectontwikkelaar. Er zitten beperkte bouwrechten op het bos, elke ontwikkelaar komt met grootse bouwplannen. Afgelopen jaar gebeurde dit opnieuw. Inmiddels hebben tegenstanders van bebouwing van het bos zich verenigd in De Stem van het bos met als doel het bos te beschermen tegen toekomstige bebouwing. Er is al veel van het bos afgesnoept. Dit bos is een bijzondere schakel tussen diverse belangrijke gebieden. De vraag is of de wethouder de impasse kan doorbreken. De club bewoners is enthousiast begonnen, maar loopt nu tegen een projectontwikkelaar aan die niet wil meebewegen. Hij wil van het bos af, een mooie kans voor dit stadsbestuur om het initiatief te ondersteunen en te bezien wat mogelijk is. De heer Schuurmans (VVD) is verbaasd dat deze notitie is geagendeerd: een particulier initiatief waar een collega uit de raad nauw bij is betrokken, waarna wordt gevraagd of de raad publieke middelen overheeft voor dit initiatief. De integriteit van de collega's wordt niet in twijfel getrokken.

De VVD heeft begrepen dat is nagevraagd of dit zo mocht, wat het geval bleek. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen), bij interruptie, benadrukt dat niet om geld wordt gevraagd. De heer Schuurmans (VVD) leest dat om cofinanciering wordt gevraagd. Er moet niet alleen worden bekeken wat formeel mág maar ook hoe de gedraging geïnterpreteerd kan worden. In dat kader is deze bespreking niet passend. Mevrouw Samshuijzen (PvdD), bij interruptie, vraagt de VVD om ook te reageren op de vragen die indieners hebben gesteld. De heer Schuurmans (VVD) ziet met het ingaan daarop niet dat de vraag verandert. Hij acht het niet gepast daarop in te gaan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) reageert op de vragen: Het burgerinitiatief wordt omarmd als burgers elkaar weten te vinden en krachten bundelen. De gemeente kan het initiatief initieel faciliterend en meedenkend ondersteunen, zoals ook bij bouwinitiatieven en parkinitiatieven gebeurt en ook bij de Vinkelse Molen. Dat begint met meedenken en meewerken. Tegen aanvullen van het aankoopbedrag door de gemeente staat de fractie in beginsel niet afwijzend. Concreet en helder moet dan zijn om welke bijdrage het gaat. De gemeente kan geen commitment geven met zoveel open eindes, zoals de koopsom en de vraag in hoeverre die al is gedekt door crowdfunding.

Elke financiering wordt pas afgegeven met een helder financieel kader en een gekwantificeerde behoefte.

3

De heer Van Rens (D66), bij interruptie, meent dat het afdekken van het bedrijfsrisico van de projectontwikkelaar niet aan de overheid is en vraagt de mening van de heer Kagie hierover. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) benadrukt dat zijn reactie 'niet direct afwijzend' was. Dat is wat anders dan zonder meer positief. Als de bijdrage nauwkeurig kan worden aangegeven, is dit bespreekbaar. Als het daaraan ontbreekt, is Leefbaar 's-Hertogenbosch ten principale tegen het geven van carte blanche met belastinggeld. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) benoemt het belang van het Sparrenburgbos in samenhang met de Rosmalense Zandverstuiving. Het is belangrijk dat dit grote gebied natuur blijft. Het bestemmingsplan is hier gelukkig duidelijk over. De onrust als er weer een nieuwe eigenaar is die woningen wil bouwen, is begrijpelijk. Rosmalens Belang wil niet afwijken van het huidige bestemmingsplan. Om een andere bestemming aan dit gebied te geven, zal na raadpleging van de vastgestelde visies het college een voorstel tot bestemmingsplanwijziging moeten doen. De fractie denkt dat daar geen enkele partij positief op zou reageren. Dit is een belangrijk stuk natuur en moet dat ook blijven. De gemeente kan de bestemming natuur borgen.

Iets bijdragen uit publieke middelen is overbodig zolang dit planologisch goed is geregeld en de gemeenteraad zelf gaat over een eventuele afwijking hiervan. Aankoop voegt niets toe. Mevrouw Samshuijzen (PvdD), bij interruptie, erkent dat de huidige raad daar zo over denkt, maar er moet verder vooruit worden gekeken. Ook de Omgevingswet brengt nog onzekerheid met zich mee. Aan Rosmalens Belang de vraag hoe die fractie de toekomst van het Sparrenburgbos ziet na de nog resterende twee jaar van deze raadsperiode. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) merkt op dat dit bestemmingsplan blijft gelden. Rosmalens Belang zal niet voor een bestemmingsplanwijziging stemmen. Zij verwacht niet dat een raadsmeerderheid daar wel mee zou instemmen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD), bij interruptie, ziet het bos van hand tot hand gaan en wil het voor de lange termijn veiligstellen. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) ziet geen risico. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen), bij interruptie, wijst op het bestemmingsplan IJzeren Vrouw, waar na twee afwijzingen toch ruimte voor bebouwing van het park kwam. Ook het Annapark is een voorbeeld. Ook voor het Sparrenburgbos kan het over vier jaar anders zijn. Los hiervan wijst zij op de rood-voor-groenregeling, die bebouwing aan de randen van het bos reeds toestaat.

Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) geeft aan dat haar fractie daar buiten het bestemmingsplan niet van wil afwijken. Zij kent de regeling. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen), bij interruptie, merkt op dat de stelling dat het natuur is en er 'dus' niet kan worden gebouwd niet klopt. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) geeft aan dat dit algemeen bekend is, ook bij De Stem van het bos. Zij vervolgt haar bijdrage. De fractie waardeert een burgerinitiatief van burgers die samen strijden voor iets moois. Er is begrip voor de onzekerheid en het voornemen daar iets aan te doen. De onzekerheid wordt in het bestemmingsplan in voldoende mate weggenomen via het bestemmingsplan, de Natuur- en landschapsvisie Hooge Heide en het provinciaal beleid. Als er gesprekken zijn met genoemde natuurorganisaties kan de wethouder het bos bij die gesprekken betrekken. De heer Van Silfhout (Volt), bij interruptie, merkt op dat de onzekerheid, al dan niet terecht, wel breed in de wijk is verspreid. Hij vraagt zich af wat de raad wél zou kunnen doen om die onzekerheid weg te nemen.

4

Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) geeft aan dat de raad naast handhaving van het bestemmingsplan, via deze discussie kan aangeven dat de onzekerheid niet nodig is. Mevrouw Korver (GroenLinks) beantwoordt de vragen. Het burgerinitiatief wordt met belangstelling gevolgd. De fractie is blij dat zoveel mensen zich inzetten voor behoud van het Sparrenburgbos. Wat ondersteuning van de gemeente via scenario Stadskracht betreft, gaat de fractie ervan uit dat partijen er samen uit komen. Het wordt, zoals Leefbaar ‘s-Hertogenbosch al aangaf, wat diffuus waarin de gemeente precies zou kunnen ondersteunen. GroenLinks acht zich niet in staat dat nu aan te geven. Scenario Stadskracht gaat al uit van zo weinig mogelijk inzet van collectieve middelen. Dan ligt een verzoek om een financiële bijdrage niet voor de hand. Voordat wordt besloten over een financiële bijdrage is informatie over de precieze stand van zaken nodig. Een faciliterende rol van de gemeente bij het benaderen van partners zou mogelijk zijn, maar ook hier is de stand van zaken van belang. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen), bij interruptie, meent te weten dat haar collega De Stem van het bos goed kent. Zij vraagt of zij GroenLinks aan haar zijde vindt bij het op pad sturen van de wethouder om de impasse te doorbreken.

Mevrouw Korver (GroenLinks) antwoordt dat de fractie De Stem van het bos volgt, maar bewust van een afstand. Zij heeft, nadat zij telefonisch door een vertegenwoordiger was benaderd, aangegeven wel een keer een gesprek te willen, maar dat is nog niet gebeurd. De positieve grondhouding is er. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen), bij interruptie, wijst er op dat dit punt vorige maand al was geagendeerd en kon zich voorstellen dat dit aanleiding was geweest eerder op De Stem van het bos af te stappen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) spreekt als mede-indiener haar steun aan het voorstel uit. Stem van het bos werkt in het belang van de hele gemeente. Het is dan ook goed dat de gemeente hier een faciliterende, meewerkende rol inneemt, mogelijk in samenwerking met de provincie. Langs die weg zou over de prijs bemiddeld kunnen worden. Andere bijdragers willen niet met publiek geld de projectontwikkelaar spekken. De heer Van Rens (D66), bij interruptie, vraagt waarom de gemeente zou moeten bijdragen als er ook andere waarborgen zijn dat het bos een bos blijft. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan dat zij het niet over een financiële bijdrage van de gemeente heeft gehad. Nu de Stem van het bos een vraagprijs hoort die hoger ligt dan de taxatieprijs, willen natuurorganisaties niet meer meefinancieren omdat zij daarmee de ontwikkelaar spekken.

De gemeente zou met de provincie de gesprekken over een schappelijke prijs op gang kunnen helpen, in een rol als onderhandelaar. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat door het benoemen van het financiële aspect het risico bestaat dat de prijs juist wordt opgedreven vanuit de gedachte dat de gemeente gaat bijdragen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) begrijpt die vraag. Het gaat erom dat een proces dat vanuit een burgerinitiatief liep, is vastgelopen door de discrepantie tussen taxatiewaarde en vraagprijs. Dat knelpunt moet als eerste worden verholpen. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vraagt naar het aspect crowdfunding. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan dat geen crowdfunding is gestart omdat met de ontwikkelaar geen overeenstemming over de aankoopprijs werd bereikt. Als die overeenstemming wél was bereikt, zou duidelijk zijn wat het te financieren bedrag zou moeten zijn. Bij een redelijke vraagprijs is crowdfunding wel een methode waaraan gedacht wordt.

5

Zij vervolgt haar bijdrage. In het gebiedspaspoort wordt de waarde van het gebied benoemd. De gemeente spreekt hiermee uit dat belangrijk is dat dit bos behouden blijft en bouw hier achterwege blijft. Zij herhaalt dat andere partijen zullen meefinancieren bij een aanvaardbare aankoopprijs. Er hoeven nu nog geen toezeggingen te worden gedaan. Als ná crowdfunding een gat overblijft, kan daar mogelijk naar worden gekeken, maar dat is nog niet concreet. Het gaat niet alleen om deze bestuurstermijn maar ook om de periode erna. Onder de Omgevingswet kan worden bepaald dat een bouwactiviteit niet meer vergunningplichtig is. Het is mede daarom van belang dat het eigenaarschap wordt geborgd. De heer Van Griensven (PVV) geeft aan positief tegenover burgerinitiatieven te staan, zeker waar deze bestaande natuurgebieden zoals het Sparrenbos betreffen. Dit beantwoordt de eerste vraag van indieners. De ambtelijke kennis en netwerken kunnen uiteraard ter beschikking worden gesteld aan dit doel. Voorafgaand aan aanvulling van het aankoopbedrag door de gemeente zou er eerst een deugdelijk overzicht van lasten en baten moeten zijn. Het spekken van speculanten met gemeenschapsgeld mag wat de PVV betreft niet aan de orde zijn. Met het uitvoeren van deze aankoop wordt een precedent geschapen. Graag de visie van het college hierover en over eventuele andere mogelijkheden.

Als het college achter het initiatief staat, is hulp vragen aan de provincie voor de gemeente geen moeite. De voorzitter merkt op dat bij agendapunten als deze het college niet meer aan het woord komt. Het college zal schriftelijk kunnen reageren. Mogelijk wacht het op eventuele vervolgstappen in het kader van dit initiatief. Mevrouw C.H.A. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) is niet verbaasd dat de eigenaar de prijs van het bos opdrijft als overal wordt geroepen hoe graag De Stem van het bos het wil hebben. Iets meer terughoudendheid hierin wordt aangeraden. De fractie vraagt zich af hóe de gemeente over de prijs zou moeten onderhandelen: onduidelijk is de rol en positie van de gemeente. Investeren in iets om er zelf geen eigendom in te krijgen, vindt de fractie niet logisch. De heer Dupuis (SP) wijst op de grote rol van bossen bij de klimaatbeheersing, buitenbeleving en recreatie. Dat zou een zorg van de gemeente moeten zijn, samen met de provincie in samenwerking met natuurorganisaties als Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en Brabants Landschap. De gemeente investeert miljoenen in gebouwen en bruggen. Omdat een bos ook waarde heeft voor de gemeente zou daarin ook kunnen worden geïnvesteerd. De prijs is veel lager dan voor de gebouwen en de bruggen. Wat de vragen betreft: de gemeente moet met burgers optrekken, het burgerinitiatief wordt volledig omarmd.

Stadskracht ligt in het verlengde daarvan en verdient ondersteuning en facilitering. De aankoop kan worden gezien als een structuurinvestering in de gemeente. Een koopje, gezien de tientallen miljoenen euro's aan investeringen in zaken met minder toegevoegde waarde dan een bos biedt. De provincie heeft een rol, net als andere partners. Het rijk heeft óók de mond vol over natuurontwikkeling. Er zijn subsidies op allerlei gebieden, die zouden ook op dit bos van toepassing kunnen zijn. Partners voor bosbeheer zijn er als genoemd volop. Mevrouw Lipman (CDA) zou gemeentelijke ondersteuning van dit burgerinitiatief hooguit zien in het leggen van contacten en informatievoorziening. Omdat de gesprekken kennelijk al lopen, is die ondersteuning niet nodig. De fractie is benieuwd naar de resultaten. Financiële ondersteuning ziet het CDA niet als primaire taak van de gemeente. Het verkrijgen van subsidies ligt bij initiatiefnemers. Daar lijkt hier al een voorschot op genomen te zijn. Als eerder gemeld, lijkt deze ontwikkeling een prijsopdrijvend effect te hebben. Mevrouw Samshuijzen (PvdD), bij interruptie, bestrijdt dat de wens het bos aan te kopen leidt tot prijsopdrijving. Het is het overgaan van hand tot hand bij projectontwikkelaars van het bos dat daartoe leidt. Mevrouw Lipman (CDA) geeft aan dat de prijs van de projectontwikkelaar niet marktconform is.

De gemeente dient deze partij niet te verrijken. De bouwrechten op de grond zijn beperkt. Het CDA gaat niet in op wensen van opeenvolgende projectontwikkelaars die denken meer te kunnen bouwen dan nu is toegestaan. Een opgedreven prijs met gemeenschapsgeld betalen, is geen goed uitgangspunt. 6

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) benadrukt het belang van het volledig wegnemen van de bouwrechten teneinde voor de toekomst het bos zeker te stellen. Mevrouw Lipman (CDA) zal net als Rosmalens Belang niet voor een bestemmingsplanwijziging stemmen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen), bij interruptie, roept in herinnering dat er geregeld voorstellen passeren waarbij de mening van de raad de ene keer anders is dan de andere keer. Als het CDA niet wil dat hier wordt gebouwd, zou dat geborgd moeten worden. Dan wordt dit niet aan de willekeur van het stadsbestuur overgelaten. Mevrouw Lipman (CDA) wijst op bestemmingsplanwijzigingen die een verbetering kunnen zijn, zoals recent Brabantbad. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen), bij interruptie, merkt op dat de definitie van 'beter' per generatie verschilt. De rood-voor-groenregeling ontstond in 2009 omdat de politiek vond dat er gebouwd mocht worden in het bos. Zij wijst op het uit de geschiedenis ontstane risico het bos in de toekomst te verliezen als dit niet wordt veiliggesteld. Mevrouw Lipman (CDA) ziet dat risico niet. De heer Van Rens (D66), bij interruptie, vraagt of het CDA erkent dat bij een lokale wijziging de kans dat ook de provincie ermee instemt nagenoeg nihil is.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen), bij interruptie, wijst erop dat de heer Van Rens moet weten dat de provincie hier niets mee te maken heeft. Zij roept hem op bij de feiten te blijven. De voorzitter onderbreekt haar. Zij kan dit debat met D66 later voeren. De heer Vossen (PvdA) is kort en bondig: koop geen bos dat er al is. Het is er, blijft er en gaat niet weg. Hij vraagt of de wethouder dit kan bevestigen, al is dat niet de standaardprocedure. Een projectontwikkelaar die een stuk grond heeft aangeschaft waar hij weinig tot niets mee kan, hoeft niet te worden gespekt. Mevrouw Samshuijzen (PvdD), bij interruptie, vraagt een reactie op de andere vragen in het stuk. Die zien op de toekomst na de huidige resterende bestuurstermijn van twee jaar. De heer Vossen (PvdA) waardeert burgerbetrokkenheid, maar de zorgen dat dit stuk wordt omgekapt, zijn ongegrond. De Raad van State heeft uitgesproken dat het groen in Brabant niet zomaar mag worden omgekat naar bewoning. Den Bosch heeft een inbreidingsagenda. De feiten die nu op tafel liggen, geven geen aanleiding te veronderstellen dat dit snel verandert. De aangehaalde argumenten overtuigen niet. Mevrouw Samshuijzen (PvdD), bij interruptie, benadrukt dat het niet gaat om een geldelijke investering, maar om de vraag wat te doen naar de toekomst. De risico's en de risico's die kunnen ontstaan, zijn eerder al benoemd.

Die hangen af van welk bestuur er zit en van de Omgevingswet. Gevraagd wordt om een inspanning van de raad om deze mensen hun burgerinitiatief verder vorm te laten geven. Dat hoeft geen geld te kosten. De heer Vossen (PvdA) wijst op de uitspraak van de Raad van State en een democratische structuur waarbinnen meerdere gremia over stukken grond gaan. Er zijn voldoende checks and balances. Mevrouw Samshuijzen (PvdD), bij interruptie, benadrukt dat onder de Omgevingswet straks mogelijk geen vergunningsplicht meer geldt voor een bouwactiviteit. Dan moet een initiatiefnemer zelf beoordelen of zijn activiteit strijdig is met de regels van het omgevingsplan. Tijdig ingrijpen, wordt dan lastig, ook met een bestuur van goede wil.

7

De heer Van Silfhout (Volt), bij interruptie, reageert dat de PvdA benadrukt dat er met het groen niets kan, maar dat er ook stukken met een agrarische bestemming zijn. Juist daar kan de discussie worden gevoerd om een stukje voor wonen te bestemmen en de rest voor groen. Dat ziet de een dan als winst voor de natuur, de ander als winst voor wonen, waarmee iedereen ontevreden is. Juist om die stukjes gaat het hier. De heer Vossen (PvdA) merkt op dat de raad hierover gaat. Hij herhaalt dat er veel checks and balances zijn. Er wordt niet zomaar een nieuw plan gerealiseerd. Als gezegd, heeft Den Bosch de keuze wat woningbouw betreft gemaakt voor voornamelijk inbreiden. De PvdA draagt die agenda een warm hart toe. Als die goed wordt uitgerold, komt het Sparrenburgbos nog lang niet onder de aandacht. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen), bij interruptie, wijst de commissie op de forse risico's dat dit gebied wordt bebouwd. Er ligt een rood-voor-groenregeling op, het agrarisch bestemde deel kan sowieso worden omgezet naar bebouwing. De vraag is of de raad, die kennelijk overtuigd is van de waarde van het bos, wil instappen in het voorstel, als die de risico's mét indieners erkent. De heer Vossen (PvdA) herhaalt dat hij op basis van de huidige informatie en de aan hem bekende feiten niet de analyse van indieners deelt. Hij ziet geen bewijsstukken.

De heer Van Silfhout (Volt) is, uitzoomend naar burgerinitiatieven die groen veilig willen stellen voor het algemeen belang, positief. Inzoomend op dít initiatief is de fractie niet heel negatief, maar is het feit dat van initiatief naar initiatief wordt gewerkt nadelig. De fractie wil naar het grotere plaatje kijken, zoals ook de SP bepleit: hoe wil Den Bosch omgaan met het buitengebied. Daar zit de crux: uitzoomend zegt Volt ja tegen een Natuur Plus-fonds, dat agrarische grond aankoopt en omzet naar de bestemming natuur. Zoiets nu ook besluiten voor dit initiatief, vindt Volt lastig. Dan wordt nieuw beleid ontwikkeld ten behoeve van een casus, niet op basis van kaders. Naar dat laatste wil Volt toe. Uitzoomend op rood voor groen gaat er niet worden gebouwd of bijna geheel niet. Daar zijn de kaders onduidelijk in. Inzoomend op een klein stukje grond, gaat de discussie over het al dan niet plaatsen van drie woningen op een stukje agrarische grond waarbij de rest als bos wordt aangemerkt. Daar zou deze raad unaniem voor kunnen zijn. Dat in- en uitzoomen moet blijven gebeuren. Intussen moet de zorg van de buurt wel worden weggenomen. Er vigeert nu een bestemmingsplan uit 2009, gebaseerd op een rood-voor-groenregeling uit 2004. Dat is twintig jaar oud beleid dat om een update vraagt.

De omwonenden moet duidelijk worden gemaakt wat zij kunnen verwachten van de gemeente wat het buitengebied betreft. Dat betekent niet dat de gemeente achter elk initiatief moet gaan staan waar groen het enige uitgangspunt is. Er moet ook gewoond kunnen worden. De heer Van Rens (D66), bij interruptie, begrijpt niet dat een beleidsupdate nodig is enkel omdat een bestemmingsplan wat ouder is. Zo'n plan geldt gewoon tot het wordt aangepast. De heer Van Silfhout (Volt) doelt met zijn update op de visie op het buitengebied. Hij kan zich de onduidelijkheid en onzekerheid voorstellen die rood-voor-groen aan inwoners geeft. Men weet nooit wanneer een college of raad besluit wanneer iets er wel of niet in past. Uitgangspunt van rood-voor-groen is dat als in wonen wordt geïnvesteerd er ook in groen wordt geïnvesteerd. Maar onduidelijk is wanneer dat genoeg is. Die duidelijkheid kan de raad nu niet geven. Daarnaast vindt Volt grip op de eigen leefomgeving zeer belangrijk. Als burgers zich organiseren om collectief een stuk groen veilig te stellen, is de fractie daar groot voorstander van. Van het toekennen van gemeentelijk geld hieraan, is de fractie geen voorstander. Geld investeren moet vanuit de breedte van gemeentelijk natuurbeleid gebeuren. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) benoemt dat vorige maand het voorstel Gebiedspaspoorten Groen en Klimaatbestendig is vastgesteld.

Dat zou voldoende kader kunnen bieden om hier een andere keuze te maken. De heer Van Silfhout (Volt) merkt op dat dit niet het voorliggende voorstel was, maar een nu ingebrachte nieuwe gedachte. Daar zou de fractie zich dan in moeten verdiepen. Als van het

8

genoemde kader kan worden uitgegaan, wil ook Volt dit wel aan het college meegeven. Of dat écht helemaal past, zou onderzocht moeten worden. De heer Van Rens (D66) wijst er op dat het bestemmingsplan een van de waarborgen is dat het Sparrenburgbos een bos blijft. Dat een ontwikkelaar het bos heeft gekocht om er achter te komen dat er niet kan worden gebouwd, is een bedrijfsrisico. Gemeenschapsgeld gebruiken om dit bedrijfsrisico afdekken, is niet de bedoeling. De financiële zorgen van de ontwikkelaar zijn niet die van de gemeente. Het bos blijft het bos en het aankopen ervan is daarmee overbodig. De fractie steunt dit dan ook niet. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) signaleert de brede wens om het bos een bos te laten blijven. Tegenover die 'droom' staat een potentiële 'nachtmerrie' waar indieners op willen wijzen. Tegenover de opmerking dat de gemeente niet de portemonnee van de projectontwikkelaar dient te spekken, staat dat de gemeente wel vaker particulier bezit verwerft vanwege het collectief belang. Genoemd worden het Jeroen Boschhuis en Koudijs. Aan D66 de vraag of ook die fractie onderschrijft dat het aanwenden van collectief geld voor collectief belang in sommige gevallen zinvol kan zijn om iets veilig te stellen. De heer Van Rens (D66) reageert dat dit inderdaad in sommige gevallen geldt, maar in dit geval niet.

Iets wat geen probleem is, wordt hier gepresenteerd als een probleem. Zijn gevoel is dat de onzekerheid die Stem voor het Bos voelt, wordt gevoed door verhalen dat het bos straks geen bos meer is. Vijf projectontwikkelaars op rij hebben die grond gekocht om er keer op keer achter te komen dat ze daar niet de plannen kunnen realiseren die ze willen realiseren omdat er een bestemmingsplan op ligt, dat er provinciale verordeningen van Natuurnetwerk Brabant op liggen en vanwege de Visie Hooge Heide. Veel meer waarborgen zijn niet nodig om dit bos in stand te houden. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) merkt dat ze er maar niet doorheen komt: er zitten via rood-voor-groen bouwrechten op het bos. Er zijn 1.200 mensen die zich hebben verenigd om dit bos voor de toekomst veilig te stellen. Dat doen zij omdat zij hebben gezien wat de risico's zijn. Door dit verhaal zo te brengen, doet D66 geen recht aan de energie en tijd die burgers hierin hebben gestoken. Die mensen hebben hun huiswerk gedaan. De heer Van Rens (D66) herhaalt zijn stelling dat het bos een bos blijft. Omwonenden die hem bellen of mailen, krijgen hetzelfde te horen. Dat is voldoende gewaarborgd zonder de inzet van gemeenschapsgeld. Dat was in 2018 zo, is in 2024 zo en D66 verwacht dat dit in de toekomst nog zo is. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt D66 of er bouwrechten op het bos zitten of niet.

De heer Van Rens (D66) merkt dat het bestemmingsplan een groot deel natuurbestemming kent, een groot deel agrarisch en een klein deel waarop gebouwd kan worden. Dat is al jaren zo. Dit betreft een enkele woning tegen de rand van de A59 aan en zes kleine percelen verderop in het bos. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vat dit samen met ja, er mag worden gebouwd. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) was van meet af aan voor deze discussienota omdat het burgerinitiatief de fractie aansprak en misschien ook nog wel aanspreekt. In de afgelopen zes weken is zoveel gebeurd dat niet meer duidelijk is wie gelijk heeft en wie waar over gaat. Uit de discussie die hier in de vergadering wordt gevoerd, wordt ook niet duidelijk waar het financieel naartoe gaat, al is het bedrag van ruim € 2 miljoen inmiddels zowat gehalveerd. Dat nog steeds niet duidelijk is waar precies ja tegen wordt gezegd, maakt het lastig voor de fractie een standpunt in te nemen. In het bestemmingsplan zit inderdaad woningbouw. Dat zou kunnen worden benut voor één hoge woontoren met een heel kleine footprint. Zo'n oplossing dient vele belangen. Als antwoord op vraag 5 uit het voorstel, de mogelijkheid om partners te benaderen, wil de fractie vanuit de eigen relatie met Lokaal Brabant in Provinciale Staten tot een initiatief te

9

komen. Het zou mooi zijn als andere partijen die ook in de provincie zijn vertegenwoordigd hierin samen optrekken. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch), bij interruptie, is niet duidelijk wat gewoon geDREVEN beoogt, als mede-indiener van het voorstel. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) wil horen welke invalshoeken de raad, c.q. de commissie ziet. Er lijkt alweer een aftekening tussen de coalitie en oppositie zichtbaar. Er hoeft vandaag echter geen ja of nee te worden gezegd. Er worden visies opgehaald aan de hand waarvan indieners met een gezamenlijk voorstel komen. Dat zouden moties of iets dergelijks kunnen zijn. De voorzitter geeft namens de indieners mevrouw Hendrickx de gelegenheid een concluderend woord te spreken. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) geeft aan dat zij soms wat fel en emotioneel heeft gereageerd, maar dit is omdat het onderwerp haar aan het hart gaat. Zij voelt de behoefte in een volgend stadium wat duidelijker aan te geven waar het de indieners om gaat. Zij merkt dat iedereen een warm hart heeft voor het Sparrenburgbos. Zij voelt wel draagvlak voor een aantal zaken waarbij initiatiefnemers een steuntje in de rug kunnen krijgen. Zij wil voorkomen dat deze mensen zich niet gezien en gehoord voelen. 9.

Rondvraag en sluiting De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) stelt een vraag over het transformatieplan Tuinstraat Rosmalen. Dit betreft iemand die van een niet-gebruikt kantoorpand een woongebouw wil maken. Dit thema is heel actueel. De fractie begrijpt dat dit geen optimale situatie is, maar verneemt graag de stand van zaken en haalbaarheid. Wethouder Slikker merkt op dat dit college en deze wethouder alles doet wat in zijn macht ligt om zoveel mogelijk woningen te realiseren, zeker als het om bijzondere doelgroepen gaat. Veel bedrijfsruimte is omgezet naar woonbestemming. Dat kan echter niet overal. Voor deze locatie is in 2021 ook al een verzoek ingediend. Net als toen vindt het college dit ook nu geen kansrijke locatie. Zij is ingeklemd tussen kantoren, brandweer en spoor. Een hoge geluidsbelasting, slechte verkeersafwikkeling en parkeerproblemen zijn het gevolg. Daar komt bij dat er ook alweer krapte op de kantorenmarkt waarneembaar is. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de afwijzing met name is gebaseerd op de locatie. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) merkt op dat tussen het spoor en het kantoorgebouw reeds woningen staan. Gevraagd wordt wat het college dan met die andere woningen wil doen. Wethouder Slikker benadrukt dat de locatie is ingeklemd tussen spoor, brandweer en kantoren.

In tegenstelling tot de Terpeborch, een alleenstaand kantoorpand in een woonomgeving, is dit een kantoor in een bedrijvigheidsomgeving met grote problemen in de verkeersafwikkeling, parkeren en geluidsbelasting, zoals gezegd in een markt met weer toegenomen kantorenkrapte. De raad heeft uitgesproken niet per definitie te willen transformeren maar maatwerk toe te passen. Deze locatie is op basis van deze integrale afwegingen als niet geschikt beoordeeld. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt een vraag over het selectief toegangssysteem in de Hinthamerstraat. Uitgangspunt zijn moties uit 2020 en 2021. Aangekondigd werd dat in 2023 de spelregels samen met betrokkenen zouden zijn uitgewerkt, zodat in het volgende jaar, 2024 dus, gestart zou kunnen worden met invoering van die spelregels en handhaving via een camerasysteem op onder andere de Hinthamerstraat. Gevraagd wordt naar de ontwikkeling van de spelregels en de planning van de implementatie van de selectieve toegang. Wethouder Roy Geers geeft aan dat over de spelregels met een aantal partijen informerend is gesproken. Het college wil de participatie zorgvuldig oppakken, waarbij ook de wijkraad van de binnenstad wordt meegenomen net als andere stakeholders. De gesprekken over de spelregels beginnen binnenkort. Met de uitvoering wordt volgens streven gestart in Q4 van 2024. 10

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of het college zich niet committeert aan 2024. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) dacht te weten dat in Q1 van 2024 zou worden gestart. Hij vraagt of die planning nu, juist aan het begin van het terrasseizoen, is losgelaten. Wethouder Roy Geers zegt eerder te hebben aangegeven dat de uitvoering in Q4 van 2024 wordt opgepakt, met de Hinthamerstraat als eerste onderdeel. Dat is de hoek van de binnenstad die voor de raad het grootste belang heeft. Er wordt hard gewerkt om die termijn te halen. Daar wordt niet van afgestapt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) stelt een vraag over het weren van doorgaand verkeer op de Binnenstadsring. Hij verwijst naar de door raad aangenomen motie of de autoluwe binnenstad wordt bereikt met de huidige kaders. Dat viel gelijk met de herinrichting van de Kanaalboulevard, fase 2. Zo'n inrichting is voor een jaar of twintig. Het onderzoek is gedaan, de resultaten zoemen rond, maar de raad heeft ze nog niet. Tegelijk staat de raad aan de vooravond van uitvoering van Kanaalboulevard fase 2. Tussen de Citadellaan en de Tolbrugstraat is dat geen probleem. Tussen de Tolbrugstraat en het Kardinaal van Rossumplein zijn er bezwaren van omwonenden, natuurverenigingen en de Fietsersbond. Spreker sluit niet uit dat de onderzoeksresultaten tot een ander inzicht leiden.

Een aanpassing doorvoeren is wellicht een snellere oplossing dan het afwachten van een mogelijke procedure. Daar heeft de raad de resultaten voor nodig. Daarom de vraag aan de portefeuillehouder geen onomkeerbare besluiten te nemen en de resultaten nu openbaar te maken en toe te lichten. Wethouder Roy Geers stelt dat het debat over inrichting en ontwerp vorig jaar fel van karakter was. De raad vond een rotonde op het plein de gewenste oplossing. Aangegeven is toen dat een mogelijke knip geen effect zou hebben op het ontwerp en dat het huidige ontwerp het juiste blijft. Onomkeerbare besluiten worden dan ook niet genomen. Er is geen afgerond onderzoek. Er ligt geen rapport. De studie bestaat uit verschillende fases, die voor een deel zijn afgerond. De volgende fase geeft input op de eerdere fasen. Naar verwachting wordt dit op heel korte termijn afgerond. Gestreefd wordt naar een werksessie met de raad op 19 april 2024. Of dat lukt, wordt met presidium en griffie kortgesloten. Dat is ook het moment dat het onderzoek is afgerond en aan de raad beschikbaar wordt gesteld. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) begrijpt dat de wethouder geen pas op de plaats wil houden maar gewoon doorgaat met een onomkeerbare maatregel, het kappen van de bomen, ongeacht de uitkomst van het onderzoek.

Ook hoort hij dat het onderzoek nu niet openbaar wordt, zodat de raad inzicht krijgt in de resultaten tot nu toe. De heer Bos (GroenLinks) vraagt of de wethouder volgende maand ook komt met een plan van aanpak naar aanleiding van het onderzoek. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt wat de wethouder bedoelt met het niet nemen van onomkeerbare beslissingen. Ook vraagt zij zich af of de werksessie het moment is waarop de wethouder komt met de onderbouwing dat het huidige ontwerp nog steeds het juiste is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of van de kennelijke fases waar het onderzoek volgens de wethouder uit bestaat er wellicht een fase is afgerond en zo ja, welke dat is. Wethouder Roy Geers geeft de raad op de kortst mogelijke termijn het inzicht waarom het ontwerp nog steeds het juiste is. In de verschillende fasen zijn de verschillende onderwerpen van het onderzoek opgeknipt: bijvoorbeeld een verkeersstudie en de effecten van die verkeersstudie op de economie. Dat kan effect hebben op de eerdere fasen. Er is wel een richting die uit die verkeersstudie komt, maar of die aansluit op wat het college economisch wil, is de vraag. Als de verkeersgegevens nu naar buiten zouden komen, zou dat een compleet verkeerd beeld richting stakeholders kunnen geven. Waarom wil het college het volledige onderzoek naar de raad brengen.

Dit alles betekent dat serieus werk wordt gemaakt van het weghalen van het doorgaand verkeer van de Binnenstadsring. Daar zit een stappenplan bij 11

waarvan van belang is hoe de raad daar tegenaan kijkt. Omdat het ontwerp fase 2 nog steeds als het juiste wordt gezien, worden in principe geen onomkeerbare besluiten genomen. De voorzitter sluit de vergadering om 20.44 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Omgeving van 16 april 2024. De secretaris, mr. G.L. Pijnenburg

De voorzitter, F.J. van Haren

12