Verslag Commissie Omgeving 14 februari 2023

Commissie OMGEVING Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

14 februari 2023 Raadzaal

F.J. van Haren mr. G.L. Pijnenburg drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, H.B. Bos, J. Broekmeulen, M.C. Dupuis, J.M.A. van der Els, E.R.F Esser, L.A.J. van Griensven, mw. drs. J. Hendrickx, M.P. Kagie, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, mw. W.M. van de Leemput, A.A.J van der Leest, mw. mr.drs. R. Lipman, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, mw. W.A.M.H. Parijs, M.G.H. van Rens, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, ing. J.P. Verhoef BEd, mw. N.R. Verreijt, K.M. Vossen, mw. J.J.M. van den Wildenberg, mw. mr. C.H.A. van den Wildenberg ing. R.A.P. Geers, M.J.J. van der Geld MSc

Afwezig:

drs. L.L.F.M. Ciotti, W.B.G. Hoeben, ing. J.Th.M. van Hoek, mw. J.M. Klerks, mw. drs. E.W.M. van Opdorp, mr. S.J.M. Peters, ing. H.G. van de Pol, B.F.C. Roovers

Verslaglegging:

P.J. van Hoorn, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur en heet iedereen welkom, in het bijzonder mevrouw Van de Leemput van Bosch Belang die voor het eerst in deze commissie aanwezig is. Er zijn afmeldingen ontvangen van mevrouw Van Opdorp en de heer Hoeben van De Bossche Groenen, de heer Ciotti van de VVD die wordt vervangen door de heer Altenburg-Collin, de heer Roovers van de SP, mevrouw Klerks van Volt en de heer Van de Pol van de PvdD. De heer Van Rens van D66 komt later.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter meldt dat er vanavond slechts een raadsvoorstel en een rondvraag is en dat dit de kortste agenda is die hij als voorzitter van deze commissie heeft meegemaakt. De agenda wordt vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Omgeving van 17 en 19 januari 2023 De verslagen van 17 en 19 januari 2023 worden met een kleine wijziging van de heer Bos van GroenLinks vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst van openstaande moties a. Lijst bestuurlijke toezeggingen b. Overzicht openstaande moties De voorzitter meldt dat er geen voorstel van het college is om moties als afgedaan te beschouwen. Op verzoek van mevrouw Lipman zijn enkele toezeggingen aan de lijst met bestuurlijke toezeggingen toegevoegd.

Raadsvoorstellen 5.

Ruimtelijke onderbouwing Zonneveld Graafsebaan Rosmalen De heer Dupuis (SP) vindt zonnepanelen prima, maar het liefst eerst in bebouwd gebied op daken, parkeerterreinen, bedrijventerreinen en op geluidsschermen langs snelwegen omdat de opgewekte energie dan direct lokaal kan worden gebruikt waardoor minder energietransport en opslag nodig is. Bovendien helpt dit tegen hittestress omdat zonnestralen op deze manier meer 1

in energie dan in warmte worden omgezet en blijft er meer land beschikbaar voor woningbouw, natuurontwikkeling of voedselproductie. Het commercieel opzetten van dit zonnepark met omwonendenparticipatie is geen goed idee vanwege een commercieel belang op de basisbehoefte energie. Daarbij komt dat zo'n project een financiële tegemoetkoming van de gemeente krijgt waardoor een kleine groep mensen hier financieel voordeel van heeft terwijl andere mensen eraan hebben bijgedragen. Dit is de gemakkelijkste en niet de maatschappelijk beste weg, de SP vraagt het college daarom meer in te zetten op zonnepanelen in de bebouwde kom op terreinen, gebouwen en infrastructuur van de overheid en op het verplichten en stimuleren van zonnepanelen op bedrijfsgebouwen en bedrijfsterreinen. Hij vraagt met klem om af te zien van te veel commerciële initiatieven voor dit soort zonneparken omdat energie daarmee een commerciële speelbal zou kunnen worden. De heer Altenburg-Collin (VVD) is erg blij met het voorliggende voorstel omdat in het bestuursakkoord staat dat 's-Hertogenbosch meegaat in de energietransitie en potentiële zonnevelden gaat benutten, maar dit moet zo weinig mogelijk impact op de omgeving hebben. De Bossche VVD vindt dat het verantwoord verduurzamen alleen samen kan als inwoners en omgeving nauw bij de plannen betrokken zijn.

De VVD is daarom blij met de mogelijkheden tot financiële participatie door de omgeving, zo wordt de gemeente verduurzaamd en profiteren de eigen inwoners daarvan. De VVD stemt daarom met dit voorstel in. Mevrouw Lipman (CDA) geeft de voorkeur aan zonne-energie boven windenergie, maar het CDA is in beginsel geen voorstander van zon op vruchtbare landbouwgrond. Ze begrijpt, in de huidige omstandigheden het huidige klimaat en de moeite die boeren hebben om een rendabele onderneming te hebben, de keuze wel om hier een zonneveld te realiseren. Het CDA ziet liever zon op dak, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen en langs de snelwegen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of het CDA met het voorstel instemt. Mevrouw Lipman (CDA) laat dit afhangen van wat de andere partijen inbrengen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of het CDA nog geen standpunt heeft ingenomen. Mevrouw Lipman (CDA) beaamt dit. Mevrouw C.H.A van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) is niet tegen zonnepanelen, maar wil die niet op landbouwgrond of bouwgrond maar op daken. De heer Van Silfhout (Volt) is groot voorstander van dit zonnepark omdat de zonnepanelen een mooie aanvulling zijn op de klimaatambitie van Den Bosch. Met het uitgeven van obligaties bestaat echter de kans dat de participatie van de samenleving wegvloeit als mensen verhuizen en nieuwe bewoners niet kunnen meedoen.

Hij wil van de wethouder weten of die obligatieregeling kan worden aangepast waardoor de financiële participatie niet uit de gemeente wegvloeit en ook mensen met een kleine beurs via een garantstelling kunnen meedoen. De heer Van Griensven (PVV) is tegen gesubsidieerde zonnepanelen en zeker op vruchtbare landbouwgrond. Bovendien leveren veel zonnepanelen niet wat ze kunnen leveren vanwege de beperkte netcapaciteit. Bij de kanttekeningen en risico's staat niets over de schade aan flora en fauna, maar zonnepanelen bevatten allerlei gevaarlijke stoffen die bij bijvoorbeeld brand kunnen vrijkomen. Daardoor kan schade aan de natuur ontstaan, maar het is niet duidelijk wie het herstel van deze schade moet betalen. Mensen kunnen participeren vanaf € 250, maar veel mensen kunnen dat niet betalen en als ze dit wel kunnen levert het jaarlijks slechts 3,5%, € 8,75, op. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) is enthousiast over dit voorstel omdat er stappen op het gebied van duurzame energie moeten worden gezet. De Bossche Groenen ziet het liefst zon op dak, maar omdat het hier gaat om een voormalig aardappelveld, aardappelteelt gepaard gaat met erg veel bestrijdingsmiddelen en eigenlijk weinig vruchtbare grond oplevert, kunnen zonnepanelen een verlichting voor het bodemleven opleveren.

Het is goed dat in het plan is gekeken naar natuurcompensatie en de Bossche Groenen wil kijken of het ook voor mensen met een smallere beurs mogelijk kan worden gemaakt om te participeren. 2

De heer Van Griensven (PVV) vraagt of De Bossche Groenen niet veel liever bijvoorbeeld een voedselbos op deze plek heeft. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) wil zowel voedselbossen als zonnevelden en ook voldoende bomen planten. Aan de noordwestkant van het perceel wordt een populier gekapt vanwege de schaduwwerking en omdat op die plek een beheerpad wordt aangelegd, maar De Bossche Groenen vindt die populieren van landschappelijk belang. Bovendien staan ze aan de noordkant en draait de zon van oost naar west, waardoor het heel erg meevalt met de schaduwwerking. Chinese panelen zitten vol zware metalen, de gemeente kan in de omgevingsvergunning voorwaarden stellen, een soort duurzaamheidseisen en De Bossche Groenen wil kiezen voor zonnepanelen die helemaal recyclebaar zijn. Op de tekening staat in de noordelijke houtwal een waterpartij ingetekend en dat kan niet de bedoeling zijn omdat dit ten koste van het groen gaat en ze wil weten wat de functie van die waterpartij is. Mevrouw Muller (D66) steunt dit raadsvoorstel van harte omdat het helemaal in lijn is met de in juli 2020 vastgestelde visie Energielandschap en bijdraagt aan de regionale en gemeentelijke energietransitiedoelstelling, een CO2-neutrale gemeente in 2045. Ook het financiële participatieplan is in lijn met de visie Energielandschap.

Een tijdige vergunningverlening is van belang om de haalbaarheid te borgen omdat de initiatiefnemer al afspraken met Enexis heeft gemaakt over de netaansluiting en de netcapaciteit. Mevrouw Parijs (Bosch Belang) is voor een zonneveld op deze locatie vanwege de uitleg tijdens een bezoek aan deze locatie over hoe het landschap eruit komt te zien en de zorg voor biodiversiteit. Op dit moment is er veel verharding in dit gebied waardoor het er met zonnepanelen alleen maar op vooruitgaat. Ze hoorde tijdens dit bezoek ook dat dit zonneveld 4000 huishoudens van energie zou voorzien, maar in de stukken staat dat het om 3000 huishoudens gaat en ze vraagt een toelichting van de wethouder. Bosch Belang stelt voor het wandelpad te schrappen omdat dit onnodig is, kosten met zich meebrengt en tot bezwaren kan leiden wat vertraging kan opleveren. Bosch Belang wil als kader meegeven dat hiervoor geen buitenlandse investeerders in aanmerking komen en ze wil weten of de wethouder het hiermee eens is. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of mevrouw Parijs met buitenlandse investeerders ook Europese investeerders of alleen investeerders van buiten Europa bedoelt. Mevrouw Parijs (Bosch Belang) bedoelt investeerders van buiten Europa, bijvoorbeeld uit China.

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) heeft een dilemma omdat ze aan de ene kant tegen zonnepanelen op landbouwgrond is omdat de grond veel beter kan worden benut voor bijvoorbeeld biologische plantaardige landbouw voor menselijke consumptie, natuurontwikkeling of woningbouw en er nog veel daken zijn waarop zonnepanelen kunnen worden geplaatst, de PvdD wil daarom ook weten hoeveel zonnevelden in Den Bosch zouden moeten komen, en aan de andere kant vaart achter de energietransitie moet worden gezet en dit zonnepark hier een bijdrage aan levert. Bovendien staat in de RES-opgave dat buiten de Duurzame Polder 50 hectare zon op land moet worden gerealiseerd en hiermee wordt alvast 6 hectare gerealiseerd. De PvdD is niet voor zonneparken, maar als die er toch komen is de manier die nu voorligt de beste manier omdat er veel groen, zoals bomen en kruidenrijk grasland komt wat een flinke verbetering is ten opzichte van de huidige situatie met conventionele akkerbouw zoals aardappelteelt en de teelt van veevoer. Ze wil de problemen met onder andere stikstofrechten niet verplaatsen en ze is benieuwd hoe de wethouder dit ziet. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of mevrouw Van Samshuijzen de emissierechten van de stallen bedoelt.

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat er ook los van de veehouderij emissierechten zijn en dat ze hier ambtelijk navraag naar heeft gedaan, maar geen echt antwoord heeft gekregen. In het stuk staat dat er initieel bomen worden gekapt, maar ze heeft begrepen dat dit toch niet gebeurt en ze is ook benieuwd wat er met de bomen gaat gebeuren. Ze sluit zich aan bij de woorden van de SP, Volt en De Bossche Groenen over de participatie. 3

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt dit een goed plan op een plek waar niemand last van de zonnepanelen heeft, dat bleek ook uit de participatie. Den Bosch heeft dit zonneveld voor de toekomst nodig, maar ook zon op daken. Er is geen sprake van onteigening en dit gebied kan ook daarom prima voor zonnepanelen worden gebruikt. Mevrouw Korver (GroenLinks) sluit zich aan bij de mensen die enthousiast over dit plan zijn omdat het aansluit bij de hoogstnoodzakelijke energietransitie. Ook GroenLinks is voor zon op dak in plaats van zon op veld, maar dit plan is een ontzettend mooie manier. Ten slotte merkt ze op dat GroenLinks in het vervolg de participatie bij zonneparken op dezelfde manier wil doen als dat bij windmolens gebeurt. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) vindt dat dit plan op een goede manier bijdraagt aan de energietransitie, met 6 hectare aan zonnepanelen op een locatie waar niemand er last van heeft, waar omwonenden geen bezwaar hebben, waar ook mogelijkheden zijn voor lokaal eigendom en met een omgevingsfonds zodat omwonenden verder kunnen verduurzamen worden ongeveer 3000 huishoudens van stroom voorzien. Rosmalens Belang juicht dit plan toe omdat alleen zon op dak niet genoeg is, dit plan natuur toevoegt, de biodiversiteit versterkt en niet zichtbaar is vanaf wegen.

De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) is positief over dit plan, ook omdat gewoon geDREVEN liever zonne-energie dan windenergie heeft. Als Libéma bezwaar tegen de aanleg van een voetpad maakt, kan vertraging ontstaan. Dat is het risico van de ontwikkelaar, maar het is toch beter om dit te voorkomen door dit pad niet aan te leggen en hij vraagt waarom dit pad er moet komen en of dit een breekpunt voor de besluitvorming zou kunnen zijn. Reactie college Wethouder Van der Geld vindt dit ook een heel mooi plan waarmee invulling wordt gegeven aan de klimaatambities en het gebied rijker wordt, zeker wat betreft natuur en biodiversiteit. Hij begrijpt de discussie over geen zon op vruchtbare landbouwgrond of überhaupt geen zon op land en hij deelt deze mening wel, maar Den Bosch kan het zich niet veroorloven om dit niet te willen als het serieus invulling aan de klimaatambitie wil geven en zeker niet als Den Bosch in 2045 klimaatneutraal wil zijn en de RES-doelstellingen, waarvan zon op land deel uitmaakt, wil halen. De gemeente heeft relatief weinig sturingsmiddelen voor zon op dak en in het bestuursakkoord zijn wel middelen vrijgespeeld om zon op dak te stimuleren, maar de grootste bottleneck is hier de netcapaciteit. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt waarom de wethouder vindt dat zon op dak nog niet goed genoeg loopt.

Wethouder Van der Geld zegt dat zon op dak wel goed loopt, maar dat het afremt vanwege de netcapaciteit. Het college voert het kader van de raad uit en dat is in het kader van de RES de Duurzame Polder plus 50 hectare zon op land. Als daar zaken van worden afgehaald is het risico dat de RES-doelstelling niet wordt gehaald. Bij het invullen van de RES-opgave is ook aangegeven dat alleen zon op dak een erg groot risico is omdat de gemeente weinig middelen heeft om dit ook daadwerkelijk mogelijk te maken. De gemeente heeft meer invloed op zon op land. Er is een tender voor 100 hectare uitgezet en daaruit is ongeveer 50 hectare gekomen die eigenaren en andere initiatiefnemer willen invullen. De heer Van Griensven (PVV) vraagt zich af of een versnelling nodig is omdat er veel innovaties zoals kernenergie en thorium aankomen. Wethouder Van der Geld is op zich wel voor kernenergie, maar dat levert voor 2030 geen versnelling op. Er komt waarschijnlijk geen kerncentrale binnen de gemeentegrenzen van Den Bosch, maar twee bij Borssele en die zorgen pas in de periode 2030-2050 voor een versnelling. De heer Dupuis (SP) is het er niet mee eens dat het goed gaat met de zon op dak omdat bijvoorbeeld op de bedrijventerreinen op noord waar ook veel parkeerterreinen zijn bijna geen zonnepanelen zijn. Als er weinig middelen zijn, wordt het tijd dat de overheid deze middelen

4

gaat zoeken en dat kan ook in overleg met bedrijven. Hij wil weten of de wethouder kan aangeven waar het goed gaat en waarom hij de regie niet kan nemen. Wethouder Van der Geld geeft aan dat de grafieken van zon op dak een stijgende curve laten zien, maar dat de keerzijde van het succes van de energietransitie is dat het net bijna vol zit. Het gaat wel snel, maar niet snel genoeg omdat hij het liefst zou willen dat Den Bosch nu al klimaatneutraal is en alle daken al vol zonnepanelen zouden liggen. De gemeente heeft geen middelen, het rijk werkt hier wel aan en er komt wel regelgeving aan waarmee zon op dak bij nieuwbouw e.d. meer kan worden verplicht. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) begrijpt dat er nu lokaal geen middelen zijn om zon op dak te versnellen en ze wil weten in hoeverre de wethouder mogelijkheden ziet om particulieren en bedrijven actiever te informeren. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt dat het nu niet gaat over het huidige percentage zon op dak, maar over een stukje weiland. Wethouder Van der Geld geeft aan dat in het bestuursakkoord en de recente begroting middelen voor grootschalige stimulering van zon op dak zijn vrijgemaakt. Hij denkt dat het informeren over grootschalig zon op dak geen zin heeft omdat bedrijven zich er, zeker met de huidige energieprijzen, erg van bewust zijn dat er zon op dak moet komen.

De grootste bottleneck is de netcapaciteit en hij probeert de middelen zo in te zetten dat letterlijk en figuurlijk met Enexis kan worden geschakeld om die bottleneck weg te nemen, dat kan mogelijk tot een versnelling leiden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is benieuwd of de wethouder iets kan zeggen over het percentage zon op dak. Wethouder Van der Geld vindt dit een technische vraag die hij nu niet kan beantwoorden. De raad heeft eerder een duurzaamheidsjaarverslag ontvangen en nu komt er een CO2-monitor waarin vooruit wordt gekeken zodat de raad kan sturen op maatregelen in verband met de CO2reductie. De initiatiefnemer van het voorliggende plan is vooral bezig met Nederlandse investeerders en bij het omgevingsfonds gaat het om ongeveer acht mensen in de omgeving, de verwachting is dat die er samen uitkomen. Hij neemt het signaal over de obligaties mee en gaat kijken of het mogelijk is om de drempel om obligaties aan te schaffen kan worden verlaagd. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of mensen die het geld niet hebben om mee te doen een lening of een garantstelling kunnen krijgen en herhaalt zijn vraag over het wegvloeien van de obligaties naar buiten Den Bosch.

Wethouder Van der Geld neemt het idee om de obligaties eerst voor Bosschenaren en pas daarna voor anderen open te stellen mee naar de initiatiefnemer en gaat kijken hoe het instappen in de regelingen voor mensen met een kleine portemonnee zo aantrekkelijk mogelijk kan worden gemaakt zonder dat ze direct een lening moeten afsluiten. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of de wethouder harde voorwaarden kan stellen aan het uitgeven van de obligaties. Wethouder Van der Geld zegt dat het aan de raad is om een harde voorwaarde te stellen en dat die daarvoor ook een motie kan indienen. Hij zegt toe contact met de initiatiefnemer over de mogelijkheden op te nemen en de uitkomst hiervan voor de raadsvergadering terug te koppelen. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of het klopt dat met de laagste inbreng van € 350, 3,5% rente en een jaarlijkse opbrengst € 8,50 een lening verstrekt moet kunnen worden. Wethouder Van der Geld zegt dat dit niet hoeft als iemand € 350 heeft, maar dat mensen met een kleine portemonnee dat geld misschien niet hebben. Er wordt nagedacht over een aantrekkelijke regeling zodat mensen met een kleine portemonnee geen lening hoeven af te sluiten.

5

De heer Van Griensven (PVV) vraagt of de kosten die hiermee gemoeid zijn voor rekening van de gemeente of van de initiatiefnemer zijn. Wethouder Van der Geld geeft aan dat de initiatiefnemer met een financiële regeling moet komen. De lasten van dit project zijn vrij beperkt, maar toch komt er een financiële regeling voor de omwonenden. De Duurzame Polder is in termen van lasten echt een ander project dan een zonneveld en daar worden ook andere eisen aan de initiatiefnemer gesteld wat betreft lusten en lasten. Financiële participatieregelingen zijn altijd maatwerk. Er ontstaat geen schade aan het gebied, dit plan leidt juist tot een aanzienlijke verbetering van de flora, fauna en biodiversiteit. Er is een advies van de brandweer in verband met eventuele calamiteiten en dat is positief. De heer Dupuis (SP) vindt dat flora en fauna ook verbeterd kunnen worden zonder een zonneveld aan te leggen. Bovendien is niet bekend wat een zonneveld met de grond daaronder doet. Wethouder Van der Geld zegt dat het plan uiteindelijk wel moet worden betaald en dat er eisen aan een commercieel initiatief kunnen worden gesteld waarmee het gebied wordt verbeterd. Een grondeigenaar kan niet zomaar worden verplicht de biodiversiteit op zijn grond te verbeteren en in dit initiatief is het wel mogelijk om de biodiversiteit te verbeteren.

De heer Dupuis (SP) vindt dat de gemeente met het geven van financiële tegemoetkomingen ook meebetaalt aan het zonneveld en de consument ook als er een commerciële prijs voor het rendement wordt gesteld. Wethouder Van der Geld geeft aan dat de populieren in verband met de schaduwwerking worden gekapt en dat er voor één gekapte populier elders drie elzen worden teruggeplaatst. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) ziet op plaatje 23 in de bijlage de bomen die moeten worden gekapt. De zonnepanelen komen aan de zuidkant en dat betekent dat daar eigenlijk geen schaduwwerking is. Ze vraagt zich af waarom deze bomen dan gekapt moeten worden, deze vraag mag ook schriftelijk worden beantwoord. Wethouder Van der Geld is bereid een dubbelcheck te doen. De waterpartij in de houtwal heeft te maken met de paddenpoel en die heeft weer te maken met verbetering van de biodiversiteit. Het wandelpad is een reservering voor toekomstige wandelroutes in het gebied en dat wordt nog niet aangelegd. Er is met Libéma afgesproken dat die bij de aanleg van het wandelpad wordt betrokken en daarmee is een mogelijke zienswijze van Libéma van de baan. De voorzitter stelt de commissieleden in de gelegenheid eventuele onbeantwoorde vragen nog eens te stellen.

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) heeft gevraagd hoe de wethouder aankijkt tegen de ontwikkeling van nog meer zonnevelden en wat hij vindt van het feit dat niet duidelijk is wat er met de stikstofrechten gebeurt. Wethouder Van der Geld zegt dat de raad heeft meegegeven dat er 50 hectare aan zonnevelden moet komen. Hij kan geen antwoord geven op de vraag over de stikstof. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt om een schriftelijk antwoord op haar vraag over de stikstofrechten. Wethouder Van der Geld komt hier schriftelijk op terug. De antwoorden op de vraag over de bomen en een vraag die daar voor is gesteld worden voor de raadsvergadering beantwoord, maar hij weet niet of dit ook het geval is met de vraag over de stikstofrechten. Mevrouw Parijs (Bosch Belang) heeft geen antwoord gekregen op haar vraag over 3000 of 4000 woningen. Wethouder Van der Geld geeft aan dat de cijfers in het stuk kloppen, het gaat om 3000 woningen.

6

De heer Van Griensven (PVV) wil weten wie na 25 jaar de kosten voor de afvoer van afgeschreven zonnepanelen en eventuele schade door bijvoorbeeld brand of hagelstenen betaalt. Wethouder Van der Geld zegt dat het gaat om een particulier initiatief en dat deze partij verantwoordelijk is voor onder andere de verzekering en eventuele schade of vervuiling. Tweede termijn Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) herhaalt haar vraag over de waterpartij aan de noordkant. De heer Dupuis (SP) vraagt of de wethouder ook de vele parkeerterreinen meeneemt in de mogelijkheden voor het plaatsen van zonnepanelen binnen de bebouwde kom en of hij actief met bedrijven in gesprek gaat over het plaatsen van zonnepanelen. De heer Van Silfhout (Volt) vindt dat het stimuleren van zonnepanelen op bedrijven niet bij dit raadsvoorstel hoort. De heer Dupuis (SP) vindt dit maatschappelijk niet de goede weg en dan is de vraag of dit de enige te bewandelen weg is een legitieme vraag. Het gaat om rendementen van 3,5% terwijl de inflatie veel hoger is en de energiemarkt fluctuerende prijzen kent. Dat betekent dat hierin participeren een soort speculatierisico met zich meebrengt en de vraag is of de gemeente dat moet willen. Wethouder Van der Geld komt later terug op de vraag over de waterpartij aan de noordkant.

Bedrijven zijn zich ervan bewust dat ze iets moeten doen om energie te besparen, op te wekken of beide en hij is met hen in gesprek over een netaansluiting. Het is en-en, om de RESdoelstelling te halen is naast zon op dak ook zon op land nodig. Er komt regelmatig een RESmonitor waarmee de raad wordt geïnformeerd over de progressie wat betreft de RESdoelstelling in de regio, maar ook in de gemeente. De heer Dupuis (SP) vraagt naar de speculatierisico's als bewoners in dit energieproject participeren. Wethouder Van der Geld zegt dat wel of niet instappen in een energieproject een particuliere afweging is. De voorzitter adviseert dit punt als hamerstuk naar de raad te laten gaan, mochten er moties of amendementen worden ingediend dan wordt het een licht bespreekstuk. Overige onderwerpen ter bespreking 6.

Werkplanning De voorzitter memoreert dat alle fracties per e-mail is gevraagd onderwerpen voor de strategische raadsagenda door te geven en zich aan te melden voor de werkgroep van deze commissie. Tot nu toe hebben alleen mevrouw Samshuijzen en de heer Van Rens zich voor deze werkgroep aangemeld. Hij stelt vast dat ook de heer Vossen en mevrouw Verreijt zich nu voor deze werkgroep melden en hij vraagt hen dit per mail aan de griffie te bevestigen. De heer Van Silfhout (Volt) merkt dat vaak mensen uit dezelfde partijen in dit soort werkgroepen zitten en hij roept ook anderen op om in deze werkgroepen zitting te nemen. De voorzitter meldt dat de raad een uitnodiging van het college heeft ontvangen om op 10 maart a.s. op werkbezoek naar De Bossche Stadsdelta te gaan. De heer Vossen (PvdA) meldt dat er een notitie komt over het beter benutten van de bestaande bouw en dat die waarschijnlijk deze week nog bij de griffie ligt. De heer Bos (GroenLinks) komt met een discussienotitie over deelmobiliteit.

7

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) overweegt te komen met een discussienotitie over het achterstallige onderhoud van de openbare ruimte. De voorzitter geeft aan dat dit onder de commissie Bedrijvigheid valt. 7.

Rondvraag en sluiting Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vindt snelheidsbeperkende maatregelen en een autoluwe binnenstad een mooi streven en juicht de plantenbakken in de Sint Jorisstraat, de Sint Janssingel, de Westwal en de Zuid-Willemsvaart toe, maar vraagt wel aandacht voor de gevaarlijke verkeerssituatie door de plantenbakken aan de Westwal en de Sint Janssingel. Dat is een belangrijke verkeersader tussen twee basisscholen is en de plantenbakken zijn hier zo geplaatst dat fietsers klemgereden worden. Daarnaast staat er op de hoek Westwal-Achter de Boogaard een bak waar fietsers die de bocht om komen recht op af fietsen. Bosch Belang maakt zich hier zorgen over en heeft de volgende vragen: - Deelt het college de zorgen over de fietsers op deze rijbaan? - Bent u bereid te onderzoeken of de plantenbakken kleiner kunnen worden gemaakt zodat fietsers veilig aan de rechterkant langs van de plantenbak kunnen? - Uit onderzoek blijkt dat de verkeersveiligheid voor fietsers in gevaar is, bent u bereid dit gegeven ook mee te nemen in de ontwikkeling van de Kanaalboulevard fase 2 en 3? Wethouder Roy Geers geeft aan dat deze bloembakken in overleg met de bewoners en BLB zijn geplaatst en dat is afgesproken dat de plaatsing van de bakken in april 2023 wordt geëvalueerd.

Bij dit soort maatregelen moeten verkeersdeelnemers daar vaak aan wennen en het is mogelijk dat men nog een manier moeten vinden om de bloembak met respect voor andere verkeersdeelnemers te passeren. Op deze locatie kan geen kleinere bloemenbak worden geplaatst omdat er dan in combinatie met een fietsstrook geen ruimte voor vrachtauto's meer is. Voor de Kanaalboulevard 2 en 3 zijn uitstekende maatregelen gericht op een prettig verkeersklimaat besproken, daar zijn geen bloembakken nodig. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) herkent de zorgen over het feit dat een fietser zich samen met een auto langs een plantenbak moet manoeuvreren en ze vraagt of de raad de evaluatie middels een raadsinformatiebrief ontvangt. Wethouder Roy Geers stuurt geen raadsinformatiebrief over dit soort kleine verkeersmaatregelen waartoe in overleg met de bewoners is besloten. De voorzitter sluit de vergadering om 20.08 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Omgeving van 13 maart 2023.

De secretaris, mr. G.L. Pijnenburg

De voorzitter, F.J. van Haren

8