Verslag 2024-05-23 Commissie Omgeving

Intussen is de gemeente in deze Dungense Polder in afwachting van verbreding van de A2 en wordt aan een haalbaarheidsonderzoek van zonnevelden in deze polder gewerkt. Het waterschap met een hoogwaterberging. Al deze plannen zijn niet op elkaar afgestemd en werken elkaar tegen. Inmiddels heeft een bollenteler een collega uitgekocht en loost vervuild afvalwater dat uiteindelijk in natuurwater terechtkomt. De sfeer in de polder lijkt inmiddels op die in deze raadzaal. Nu wil men ook in het Bossche deel van de Dungense Polder 125 hectare bollen gaan kweken. Daar zijn ook pachtgronden bij. De fractie wijst op de inmiddels aangetoonde relatie tussen pesticiden en Parkinson. De gemeente heeft juist in deze polder de opvang voor 15

verslaafden en daklozen met meervoudige problematiek ondergebracht. Ook deze groep heeft recht op een gezonde leefomgeving. Deze ontwikkeling past niet bij de doelen zoals gesteld in 2011. De fractie wil dat deze teelt wordt uitgesloten en zal met een voorstel komen om het voorstel uit 2011 alsnog aan de raad voor te leggen om te redden wat er te redden valt. De heer Bos (GroenLinks) geeft aan dat in 2025, het jaar waarover de voorjaarsnota gaat, Den Bosch wat hem betreft op weg is naar een autoluwe binnenstad en Binnenstadsring. Aan de wethouder de vraag of bij de begroting van 2025 budgettair wordt vooruitgelopen op het raadsvoorstel van eind 2024, het moment dat ook het STS van start gaat. Alleen dan kan in 2025 een concrete start worden gemaakt. Naast een vermindering van autoverkeer moet een vergroeningsslag bijdragen aan de leefbaarheid van de binnenstad. Men verblijft liefst in een groene omgeving. Vergelijkbaar aan de Koningsweg liggen er voorstellen voor de Aartshertogenlaan, waar twee nauwelijks gebruikte busbanen wachten op vergroening. In het bestuursakkoord wordt de visie Collectief vervoer gekoppeld aan de ov-concessie. Mevrouw Samshuiizen (PvdD) stelt dat partijen elkaar kunnen vinden in vergroening van de binnenstad.

Zij vraagt of GroenLinks en PvdD elkaar ook vinden bij het Heetmanplein, dat nu na de opknapbeurt nog altijd vooral bestraat is en wellicht ook nog een extra vergroeningsslag verdient, in het verlengde van de Koningsweg. Ook dit sluit aan bij de autoluwe binnenstad. De heer Bos (GroenLinks) is altijd geïnteresseerd in meer groen en kijkt uit naar het voorstel. Hij gaat in op de opmerking van PvdD aangaande de pogingen tot een standstill te komen voor trillingen van het spoor. Hij vraagt haar, vanwege de complexiteit van de Omgevingswet waaraan zij refereert, om schriftelijke weergave van haar oplossing. Hij wil graag meedenken. De heer Van Griensven (PVV) wijst er op dat de busbaan op de Aartshertogenlaan wél wordt gebruikt omdat de Zuid-Willemsvaart wordt aangepast. Ook hulpdiensten gebruiken de busbanen. De heer Bos (GroenLinks) is daarvan op de hoogte. Als een plan concreet wordt, moet dat goed worden ingepland. Ook bij de Koningsweg is rekening gehouden met hulpdiensten, dus wat wordt voorgesteld, is niet onmogelijk. Mevrouw Korver (GroenLinks) neemt het tweede deel van het betoog namens haar fractie voor haar rekening. Zij merkt op dat de inwoners van de Hambaken die de fractie spreekt het liefst voor altijd in die wijk blijven wonen. Het saamhorigheidsgevoel en de goede sociale structuur met vele bewonersinitiatieven dragen daaraan bij.

Bekend is hoe belangrijk dat is voor een gezond en gelukkig leven. Om prettig te kunnen blijven wonen in de Hambaken moeten er zaken veranderen. Zo is het percentage sociale huur er erg hoog. Dat is op zich goed, maar wie meer gaat verdienen dan het toegestane maximum kan nauwelijks in de wijk blijven. Waar de raad zich heeft uitgesproken voor gemengde wijken is dat in de Hambaken nog verre van bereikt. Dat wil GroenLinks graag veranderen. Ook de slechte staat van veel woningen wil de fractie graag aanpakken. Hele rijen woningen waar schimmel uit moet worden geweerd, dat kan in deze tijd niet meer. Verduurzaming om gezondheidsklachten te voorkomen, is een must. Enerzijds wordt via Samen Gezond in de wijk geïnvesteerd, dan mag anderzijds het opknappen van de woningen niet achterblijven. Het is goed om van de wethouder te horen dat de corporaties dat inzien. Voor de doorstroming in de Hambaken is noodzakelijk dat het aandeel appartementen er stijgt om jongeren een goede start te geven op een eerste zelfstandige woning, evenals mensen die kleiner willen gaan wonen. De fractie kondigt een motie aan voor geld voor een grootschalige investering in de Hambaken. Dat geld ligt niet op de plank, maar GroenLinks vraagt op zoek te gaan naar mogelijkheden voor financiering, bij de provincie, het rijk én in Europa, zo nodig stapsgewijs, om daar de juiste potjes te vinden.

Het gaat er dan ook om de sociale cohesie te versterken op de plekken in de Hambaken waar dat nog nodig is. De inwoners verdienen een grotere, meer integrale upgrade van hun wijk en een versnelling. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt, na ook al het betoog van een dag eerder, dat GroenLinks een voorjaarsnota speciaal voor de Hambaken bepleit. De zaken die voor de Hambaken worden benoemd, zijn terecht, maar gelden evenzeer voor andere wijken. De vraag 16

is waarom dan zo op deze wijk wordt ingezoomd. Liever zou hij de problematiek stadsbreed benaderen. Mevrouw Korver (GroenLinks) merkt op dat een integrale aanpak in meerdere wijken past. De Hambaken echter is al zo lang de wijk waar echt iets moet gebeuren dat GroenLinks daar nu de aandacht op vestigt. Mevrouw Samshuiizen (PvdD) onderschrijft de geschetste problematiek, maar vreest ook de door een opknapbeurt optredende gentrificatie en een gedwongen uitplaatsing van huidige bewoners. Zij vraagt of GroenLinks in haar motie oplossingen daarvoor wil opnemen. Mevrouw Korver (GroenLinks) hoort nu van bewoners van de Hambaken dat zij er nu al niet meer kunnen blijven wonen. Dat wil de fractie in eerste instantie oplossen. Het is duidelijk dat er neveneffecten zijn. De motie zal meer dan op de aanpak gericht zijn op geld. Dat ligt met het ravijnjaar in aantocht niet voor het oprapen. Na de verkenning, waarvoor eerst geld moet worden gevonden, kan verder worden gekeken. Mevrouw Samshuiizen (PvdD) vraagt of bij de beoogde verkenning bewoners betrokken zullen worden. Zij zijn recent geconsulteerd en hebben daarbij aangegeven graag mee te denken. Als zij vanaf het begin worden betrokken, kan dit project worden wat GroenLinks nu benoemt. Mevrouw Korver (GroenLinks) acht dit vanzelfsprekend.

Ook nu al wordt met de inwoners gesproken, de hoop wordt uitgesproken dat ook de gemeente dat doet. Technisch heeft de fractie uitgevraagd wat de implicaties zijn voor participatie en de doelen uit het bestuursakkoord, zeker waar het wonen betreft. Uit de beantwoording blijkt dat de stappen die daarin worden gezet deze hele termijn nog doorlopen. Eind 2025, begin 2026 ligt er een plan van aanpak waaruit blijkt wat participatie inhoudt en wat burgers kunnen verwachten van participatie. Mevrouw J.J.M. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch), vraagt zich af welk gedeelte van de Hambaken wordt bedoeld. De Edelstenenbuurt en de Muziekinstrumentenbuurt zijn al jaren aandachtswijk. Daar is al veel gedaan. Een vraag zou dan zijn waarom dat niet is gelukt. Ook maakt zij uit de woorden van GroenLinks op dat er kennelijk veel mensen in de Hambaken scheefwonen en vraagt of de fractie dat wil gaan aanpakken. Mevrouw Korver (GroenLinks) wil een brede aanpak van de Hambaken. De aanpak van scheefwonen is met deze motie niet specifiek beoogd. Het gaat erom dat mensen die een nieuwe woning zoeken nu vaak te veel verdienen om in de wijk te blijven. Dan zal er meer aan middenhuur, goedkope koop en andere categorieën nodig zijn. Dat wil de fractie creëren, niet iets anders aanpakken.

De heer Vossen (PvdA) is zich bewust van ontwikkelingen buiten de stadsgrenzen die deze raad niet kan voorspellen, noch beïnvloeden. Ook moet worden geleerd om te gaan met de onzekerheid. Waar de SP pleit voor het remmen van de groei wil de PvdA zich voorbereiden op een gemeente met meer dan 200.000 inwoners. Juist om een goed leven te garanderen voor de Bosschenaren die nu nog in de kinderschoenen staan. De heer Dupuis (SP) vraagt wat die groei betekent voor de woonvraag. Bouwen heeft gevolgen voor de infrastructuur en voorzieningen. Er is nu al een gigantisch probleem om in die woonbehoeften te voorzien. De vraag is hoe de fractie bij die voorgenomen groei dat wil oplossen. De heer Vossen (PvdA) merkt op dat het geen kwestie van willen is. Er gebeurt iets om Den Bosch heen. Waarneembaar is dat mensen naar Den Bosch komen. Daar niet op anticiperen, dat dringt de Bosschenaar weg. Toen hier vorige maand over werd gesproken, trokken net als de heer Dupuis veel Bosschenaren hun wenkbrauwen op. Steeds vaker komt de concurrentie op de woningmarkt niet van Bosschenaren onderling. Expats, Randstedelingen of mensen die voor de liefde naar de stad komen. De heer Vossen noemt zichzelf als voorbeeld. Ook zij zoeken het geluk in Den Bosch.

Om te zorgen dat de Bossche kinderen later ook een woning vinden en er plek is voor iedereen die Den Bosch een mooiere stad wil maken, moeten er keuzes worden gemaakt. Ook keuzes die pijn kunnen doen. Hiermee wordt het belang gediend van degenen die nog geen stem hebben 17

in het woondebat. Als wordt gesproken over communicatie en participatie moet ook die stille stem worden gehoord. Terreinen op De Rietvelden zouden in de verre toekomst zomaar woonwijken kunnen worden. Er moet anders worden gekeken naar de stad en de schaarste. Juist omdat op dit beperkte, maar mooie stukje Nederland zoveel zaken gaan samenkomen. De Bossche PvdA onderschrijft de collegeplannen om de lokale woningbouw verder te helpen, maar is ook zoekende. De vraag is in hoeverre de uitkomst van een zoektocht naar nieuwe locaties moet worden voorgeschreven. De door diverse fracties, waaronder de PvdA zelf, genoemde locaties, zijn zeker in beeld voor de lange termijn. Het concreet denken over het Paleiskwartier begon dertig jaar geleden. Voordat zo'n grootschalig project van de grond komt, is men zo vijftig jaar verder. Daar moet op worden geanticipeerd. Dat niet doen, leidt tot negatieve effecten. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wijst op de andere politieke wind die door Nederland waait. Het zal bijvoorbeeld wonen voor windturbines worden. Gevraagd wordt of de Bossche PvdA die keuze ook durft te maken. De heer Vossen (PvdA) benoemt dat veel vraagstukken tegelijkertijd komen. Die moeten wel in hun integraliteit worden bezien. In documenten waar het over dit specifieke stukje Den Bosch gaat, wordt meer om een visie gevraagd. Wellicht zou dat een logischer plek zijn.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt bevestiging of de PvdA bereid is de Rosmalense Polder op een andere manier te benutten dan voor windturbines, namelijk voor woningen. De heer Vossen (PvdA) heeft het juist over het gedeelte daarvoor. De windturbines komen nog, als het aan de Bossche PvdA ligt. De heer Dupuis (SP) vraagt hoe de Bossche jongeren aan een woning komen. Als die zich nu inschrijven, moeten ze dertien jaar wachten. Hoe lost de PvdA dat op? De fractie schetst vergezichten, maar de SP wil van de PvdA concreet horen die zij dit voor die groep oplost. De heer Vossen (PvdA) merkt op dat de SP niet luistert naar de verhalen die hier worden verteld. De wethouder benoemt harde plancapaciteit – de PvdA erkent de onzekerheden daaromtrent – die nodig is voor de Bossche jongeren. Daarnaast worden allerlei woningbouwprojecten benoemd waar de Bossche jongeren kunnen gaan wonen. Maar om daadwerkelijk te bouwen voor de Bossche jongeren moet Den Bosch voorbij de vijftien jaar gaan denken. Er staan nu al 10.000 woningen in de plannen. Voor daarna zijn er nog geen plannen en is er nog geen visie. Hij daagt de SP uit die visie te maken zodat de gemeente daar wel op is voorbereid. De heer Dupuis (SP) hoort van het college tot nu toe vooral dat het zo goed bezig is. Ondertussen loopt de krapte op.

De SP heeft onder meer in het woondebat genoeg ideeën aangedragen voor hoe zij dit anders wil: rem de groei, zorg voor meer sociale huur, een woningtoewijzingsbeleid dat recht doet aan de prioriteiten: de inwoners van Den Bosch, de nieuwwerkenden en de nieuwstuderenden. Daartoe behoren ook de statushouders. Voor deze groepen maakt de SP concrete plannen. De PvdA wil nog vijftien jaar wachten. De heer Vossen (PvdA) geeft aan dat de fractie daar genoeg concrete ideeën over heeft, maar dat heel veel al in de pijplijn zit. In de komende periode wordt al 45% sociale huur gerealiseerd. De corporaties zijn hard bezig de productie op peil te houden. De SP vraagt wat de PvdA nog meer gaat doen, maar er wordt al heel veel gedaan. De fractie maakt zich ook zorgen over de verre toekomst, waarin veel gaat samenkomen. Ruimte in Den Bosch wordt schaarser, met een klimaatopgave, een energieopgave. Dat vraagt om een gedegen politiek plan. De heer Van Silfhout (Volt) verwijst naar het revolverend volkshuisvestingsbeleid dat de PvdA twee jaar geleden tijdens het debat over het bestuursakkoord voorstond. Gevraagd wordt of de fractie erkent dat de 20% die er nu uit wordt gehaald om die woonruimte te gaan zoeken niet revolverend wordt besteed. De heer Vossen (PvdA) reageert, onder verwijzing naar de woorden van de wethouder, dat dit geld ook nodig is om de woningbouw een impuls te geven.

Dat is een slim besluit omdat Den Bosch moet blijven bouwen. Soms moet ook geld worden gereserveerd voor planvorming. Daar staat de PvdA achter. 18

De heer Van Silfhout (Volt) deelt die mening, maar vreest het precedent dat ontstaat dat het Volkshuisvestingsfonds niet per se heel revolverend hoeft te worden ingezet. De heer Vossen (PvdA) stelt dat de raad zelf dat politieke debat voert. De fractie staat achter deze uitgave. De heer Peters (PvdA) vervolgt het betoog namens zijn fractie. Veel mensen zoeken in deze gemeente een plek voor zichzelf. De komende jaren zal hetzelfde grondoppervlak gedeeld moeten worden met meer mensen dan ooit tevoren. Dat vraagt om het lef dat bij nieuwe keuzes hoort. De parkeernorm vormt een belemmering voor de bouw van nieuwe betaalbare woningen. Bij verdichting zijn alleen dure ondergrondse parkeerplekken mogelijk. Dat maakt betaalbare woningen al snel onbetaalbaar. Dat roept de vraag op of de parkeernorm bij alle toekomstige bouwprojecten moet worden gehandhaafd. Mensen zoeken een woning. Veel woningzoekenden hebben helemaal geen parkeerplaats nodig. Door bij toewijzing te selecteren op mensen zonder auto kan de bouw van betaalbaar wonen worden versneld. De heer Van Griensven (PVV) constateert dat mensen hun auto buiten de binnenstad zetten, maar per fiets de binnenstad in gaan. De parkeernorm in het buitengebied wordt niet meer gehaald omdat mensen daar niet meer kunnen parkeren. Mensen die geen auto nodig hebben, komen op zeker moment in een situatie dat ze wel een auto willen gebruiken.

Regeren is vooruitzien, dus hierop moet worden geanticipeerd. De heer Peters (PvdA) anticipeert hierop door aan de voorkant te selecteren op wie geen auto heeft en daar geen behoefte aan heeft. Deelmobiliteit wordt steeds meer een oplossing. Mevrouw Samshuiizen (PvdD) vraagt of de PvdA voelt voor een pilot om de parkeergarages uit het plan Bossche Stadsdelta te halen om zo meer betaalbaar wonen te realiseren. Daar is al ov, er komt al een mobility hub. Een gouden locatie, zo centraal dat daar geen auto's hoeven te komen, als daar op die doelgroep wordt toegespitst en betaalbaar wonen op één wordt gezet. De heer Peters (PvdA) wil zich niet op een specifieke locatie vastpinnen. Hij ziet pilots eerder op plekken waar woningbouw anders niet mogelijk zou zijn. Op die locatie is het ook mét parkeren mogelijk. Als elders betaalbare woningbouw binnen de parkeernorm niet mogelijk is, zou de fractie die afweging willen maken. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of de PvdA breder dan alleen de binnenstad kijkt en ook de wijken meeneemt. De heer Peters (PvdA) geeft aan dat dit het geval is. De heer Dupuis (SP) kan zich vinden in het idee dat vervoer anders kan dan met de auto. Wel is het zo dat steeds meer mensen niet wonen waar zij werken en dat het aantal treinstations is afgenomen. Als wordt gesproken over minder ruimte voor auto's moet het ook gaan over investeren in ov.

Iets weghalen, betekent iets teruggeven. De heer Peters (PvdA) erkent dat dit hand in hand moet gaan. De fractie ziet een belangrijke rol weggelegd voor deelmobiliteit. De heer Dupuis (SP) wil concreet zijn: als de PvdA concreet is in het terugdringen van de parkeernorm, wil hij net zulke concrete voorstellen voor de alternatieven. De heer Peters (PvdA) geeft aan dat bij bespreking van de ov-concessies dit zeker aan de orde komt. De heer Broekmeulen (VVD) vraagt hoe de PvdA de stand van het ov beoordeelt als alternatief voor de auto. In 2023 zijn er in Nederland meer auto's dan ooit verkocht. De vraag is waar die blijven als er minder parkeerplaatsen worden gerealiseerd.

19

De heer Peters (PvdA) stelt dat de staat van ov verschilt per plek in de gemeente. In algemene zin ziet de PvdA oplossingen in ov en deelmobiliteit. Zeker als aan de voorkant wordt geselecteerd op mensen die geen auto nodig hebben. Desgevraagd geeft hij aan regelmatig in de Engelenhof te komen, ten oosten van de A2. In reactie op de beperkingen van het financieringsmodel waar de corporaties tegen aanlopen, is met GroenLinks een cofinancieringsmodel samen met de grote werkgevers voorgesteld. Ook zij hebben baat bij een goed bewoonbare gemeente. De arbeidsmigratie drukt op de Bossche woonvoorraad. Denk aan de vele werknemers die ASML aantrekt. De fractie vindt dat de gemeente ook van hen iets mag vragen, juist om te waarborgen dat gemengde en betaalbare wijken gerealiseerd kunnen blijven worden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of de fractie, die de discussie over de parkeernorm wil nemen bij de ov-concessie, ook met een voorstel in het kader van de voorjaarsnota op dit onderwerp komt. De heer Peters (PvdA) beraadt zich daar op. De heer Dupuis (SP) merkt op dat hier ook over de HOV op De Groote Wielen wordt gesproken. Daar zijn veel grondgebonden woningen met parkeren voor de deur. Zijn vraag is of daar ook de norm wordt aangepast. Er wordt daar immers ov aangeboden.

De heer Peters (PvdA) heeft het specifiek over nieuwe projecten en manieren om die betaalbaar te maken met de parkeernorm als instrument. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft een ordevoorstel. Voorkomen moet worden dat deze bespreking van de voorjaarsnota een woondebat wordt. De voorzitter deelt zijn observatie. Hij kan niet verbieden om óók over wonen te spreken. Wel kan hij de commissie vragen niet in cirkels te blijven vragen. Mevrouw Van Zaalen (CDA) vraagt wat de fractie van ASML verwacht. De heer Peters (PvdA) stelt in algemene zin dat van grote werkgevers in de gemeente iets kan worden gevraagd, met ASML als voorbeeld, gezien hun uitbreiding richting Den Bosch. In Eindhoven staat ASML al garant voor de bouw van betaalbare woningen. Aan de hand daarvan kan het bedrijf worden aangesproken op haar maatschappelijke verantwoordelijkheid. De heer Dupuis (SP) merkt refererend aan Eindhoven op dat ASML vooral veel verwacht van de overheid. ASLM biedt garanties voor één woonproject, dat als het doorgaat hen niets kost. Ze vragen wel aan de gemeente en overheid om daar veel grotere bedragen te investeren. De heer Peters (PvdA) merkt op dat bedrijven veel vragen van de gemeente, zoals een goed woon-werkklimaat. Dan mag er iets worden teruggevraagd vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid.

De heer Van Griensven (PVV) vindt als woningen binnen de parkeernorm niet haalbaar zijn het eraf halen van die norm een erg dun draadje wordt. Hij vraagt wat er dan nog meer afgehaald kan worden als de kosten hoger worden en of die plannen dan nog wel realiseerbaar zijn.. De heer Peters (PvdA) heeft het niet over bestaande plannen, maar over de stip op de horizon. Bij toekomstige plannen zal de parkeernorm voor problemen in de betaalbaarheid gaan zorgen, voorziet de fractie. In dat geval zou de norm losgelaten kunnen worden omdat de betaalbare woning dan belangrijker is. Selecteren op mensen die toch al geen auto hebben, is dan een optie. De heer Van Griensven (PVV) vraagt hoe dan wordt voorkomen dat die mensen alsnog een auto kopen en zo de parkeerdruk verhogen. De heer Peters (PvdA) stelt dat goede selectie aan de voorkant de oplossing moet zijn.

20

Naast wonen is verblijven een belangrijk element van leefbaarheid. De PvdA zet in op vergroening van wijken en 30 km per uur als standaard op de wegen. Zo wordt toegewerkt naar een Den Bosch waarin plek is voor iedereen maar waar men toch op een fijne manier kan samenleven. De heer Van Rens (D66) merkt op dat de financiële situatie na 2026 nog niet zeker is. Het recent gesloten regeerakkoord van het rechtste kabinet raakt ook deze gemeente. Keuzes die Nederland vooruithelpen, maakt het kabinet-in-wording nog niet. De keuze om gemeenten pijn te doen wel. Het Gemeentefonds wordt met 10% gekort. Het college wil wendbaar gaan begroten. De fractie geeft voor deze voorjaarsnota enkele prioriteiten mee: woningbouw, duurzame automobiliteit en de autoluwe binnenstad. Het standpunt inzake dat laatste wordt bekend verondersteld. De fractie wacht het STS in de Hinthamer Driehoek eind dit jaar af. Binnenkort wordt gediscussieerd over doorgaand verkeer op de Binnenstadsring. Er zijn ook nog steeds garages in de binnenstad, waarover is afgesproken dat die op termijn enkel voor de binnenstadsbewoners beschikbaar zijn. Dit wordt geëffectueerd na deze bestuursperiode, zodra de alternatieven duidelijk zijn. Graag ziet de fractie dat werk wordt gemaakt van deze alternatieven.

De heer Dupuis (SP) stelt dat er ook als de parkeergarages voor centrumbewoners beschikbaar zijn er nog altijd autobewegingen in het centrum blijven bestaan. Hij pleit, net als de PvdA, voor minder parkeerruimte in de binnenstad om autoluwheid te genereren. Eenzelfde aantal parkeerplaatsen betekent eenzelfde aantal auto's. De heer Van Rens (D66) merkt op dat zijn handtekening onder het bestuursakkoord staat. Eenzelfde aantal parkeerplaatsen hoeft niet eenzelfde aantal autobewegingen te betekenen. Als mensen er eens per dag op en neer rijden van en naar hun werk is dat anders dan wanneer dagjesmensen voor een uurtje de stad in gaan en de hele tijd rijden. Ook is gesproken over het verplaatsen van garages. De fractie gelooft dat dit leidt tot minder autobewegingen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt naar de mogelijkheid parkeerplaatsen in de openbare ruimte op te heffen als garages voor de binnenstadsbewoners worden. Ook dat kan leiden tot reductie van autoverkeer in de openbare ruimte ondanks een gelijke parkeercapaciteit. De heer Van Rens (D66) bevestigt dit als een van de afspraken uit het bestuursakkoord. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) pleit voor in elke garage een fietsetage. Dat ruimt op diverse plekken flink op. De heer Van Rens (D66) wijst op diverse nieuwe fietsenstallingen waaraan al wordt gewerkt.

Het vervoer per fiets is beter voor de mens zelf en voor de aarde. Inzake de duurzame mobiliteit merkt de fractie het belang van laadplekken op. De herijking van het laadpalenbeleid komt op een goed moment. De fiets en het ov zijn nog belangrijker. Bij nadere uitwerking van mobiliteitsplannen verdient dit de aandacht. De nieuwe provinciale busconcessie komt in 2026. In het bestuursakkoord is een visie Collectief vervoer afgesproken. Die wordt waarschijnlijk eind 2025 aan de raad voorgelegd. De heer Dupuis (SP) vraagt hoe D66 de lokale behoeftes in die concessie waarborgt. De heer Van Rens (D66) stelt dat het voeren van deze discussie in de commissie daar een eerste belangrijke stap voor is. Daarbij kan het college de input vanuit deze raad alvast meenemen in de besprekingen met de provincie. Wat het busvervoer betreft, is het belangrijk dat de stad en de dorpen bereikbaar blijven. Alle bussen waaieren nu van het zuidelijke puntje van de gemeente uit en komen daarna weer terug naar het zuiden. Wie van Engelen naar Rosmalen wil, moet eerst naar het centrum, daar overstappen en vervolgens naar het andere dorp verder reizen. Het is de discussie waard of dat niet anders kan. De heer Van den Kerkhof (D66) vervolgt het betoog namens zijn fractie.

21

Diverse projecten zorgen ervoor dat de woningbouwproductie de komende jaren hoog blijft. Gebiedsontwikkelingen laten wel lang op zich wachten. Dan weer om stikstofproblematiek, dan vanwege beperkte ambtelijke capaciteit. Dat eerste probleem lost het aankomend kabinet zeker niet op, of de capaciteit wordt opgelost, zal D66 benieuwen. De heer Dupuis (SP) herkent het capaciteitsprobleem. Volgens de voorjaarsnota wordt de oplossing in de adviseurs gezocht. Gevraagd wordt of niet eerder aan operationeel personeel moet worden gedacht. Hier ligt een duidelijke opgave voor de gemeente. De heer Van den Kerkhof (D66) gelooft in én-én. Alle handen zijn hard nodig. Gezien de vacatures is aan beide behoefte. Aan de wethouder wel de vraag wat er gebeurt om op het vlak van ruimtelijke ontwikkeling de juiste mensen binnen te halen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wijst erop dat D66 zelf in het kabinet zat dat achter het stikstofbeleid zat. Hij vraagt of D66 nu gaat lobbyen tegen het eigen stikstofbeleid. De voorzitter stelt voor Haagse politiek uit dit debat te houden. De heer Van den Kerkhof (D66) heeft de vraag aan de wethouder al in zijn eerste termijn gesteld. Er moet constante druk worden uitgeoefend op de overheidslagen die er wel over gaan. Er kunnen veel woningen worden gebouwd, maar D66 vraagt zich af of wel de júiste woningen worden gebouwd.

Alleen maar bouwen, bouwen, bouwen is niet genoeg. Er worden geen huizen gebouwd, maar gemeenschappen. Daarvoor is meer nodig dan een dak boven het hoofd. Het vraagt om voldoende scholen, goede bereikbaarheid, voldoende groen en ontmoetingsplekken. De tijd van weilanden volbouwen is voorbij, de focus ligt op de bestaande bouw. Inbreiding, splitsing en de actieve aanpak van leegstand vragen om integrale gebiedsvisies. Waar GroenLinks pleitte voor de Hambaken, wil D66 een visie op de wijk Noord, waar de Hambaken ook onder valt. Daar komen veel ontwikkelingen samen. Juist daar zijn connecties mogelijk. Onvoldoende bouwt Den Bosch nog voor mensen die net te veel verdienen voor sociale huur en niet in aanmerking komen voor koop. Voor de middeninkomens is de nood hoog en is het aantal te bouwen woningen te laag, zoals blijkt uit de technische beantwoording: 7% is middenhuur, harde en zachte capaciteit bij elkaar opgeteld. Van de harde plancapaciteit is het 16% terwijl 30% de doelstelling is. Dat is zoals terecht opgemerkt een opmerking voor het woondebat. De heer Dupuis (SP) vraagt of de fractie waar het de middenhuur betreft de corporaties goedkope grond te gunnen ten koste van koopwoningen. Die koopwoningen, dat is een groot aantal. De heer Van den Kerkhof (D66) wil niet tornen aan de in het bestuursakkoord afgesproken percentages – 30% sociaal, 30% midden en 10% sociale koop.

Maar die percentages middenhuur worden niet eens gehaald. Daar gaat zijn betoog nu over. Dat vraagt om meer bijsturing. De heer Dupuis (SP) merkt op dat die percentages niet worden gehaald omdat de projecten niet worden uitgevoerd. Dan is daar een element waar onvoldoende aandacht voor is. De heer Van den Kerkhof (D66) merkt op dat met het besluit niet aan de harde plancapaciteit te tornen, is geaccepteerd dat in de eerste jaren het percentage uit de ambitie niet zou worden gehaald. Dat zou wel een bijsturing in de zachte plancapaciteit nodig maken om daar richting 30% middenhuur te komen. Dat is nog steeds niet zichtbaar. Daarvoor wil de fractie nu aandacht. Het nieuwe landelijke akkoord biedt wellicht wel meer ruimte aan corporaties om middenhuur te bouwen. De heer Dupuis (SP) vraagt of de fractie met dat in het achterhoofd bereid is die corporaties meer grond te geven. In de prestatieafspraken zeggen de corporaties dat ze wel willen maar dat ze de grond niet krijgen. De heer Van den Kerkhof (D66) heeft in het woondebat vorige maand aangegeven dat om meer ruimte te bieden aan middenhuur de grondexploitatie bespreekbaar moet zijn.

22

Mevrouw Korver (GroenLinks) is blij met de integrale gebiedsvisie op Noord, die mooi aansluit bij de eigen plannen. Wel de vraag of D66 daarmee komt bij de voorjaarsnota of bij het woondebat. De heer Van den Kerkhof (D66) merkt op dat ideeën ook tijdens de commissie kunnen ontstaan. Hij hoort dat GroenLinks tempo wil maken en wil er zelf ook niet te lang mee wachten: beide kan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of D66 in is voor het 'de wei in gaan' in plaats van binnenstedelijke inbreiding. Gedoeld wordt op de westzijde van de Grintweg. De heer Van den Kerkhof (D66) geeft aan dat dit voor zijn fractie een absolute no-go is. Dat betekent dat nog meer voorzieningen moeten worden gecreëerd, van wegen tot ontsluiting. Er is daar ook een klimaatbos gepland. Via inbreiding wordt dicht bij de voorzieningen gebouwd. Daar waar extra voorzieningen nodig zijn, worden die in bestaand gebied toegevoegd. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wijst op de complexiteit die inbreiding met zich kan brengen. Vandaar het pleidooi om ook naar de dorpskernen te kijken. De heer Van den Kerkhof (D66) ziet voor de dorpskernen, Vinkel en Nuland, een uitzonderingspositie. Dan dient de groene buffer er omheen wel versterkt te worden. In de andere dorpen is het een ander verhaal. Extra voorzieningen aanleggen, is wat D66 betreft niet aan de orde.

Mevrouw Samshuiizen (PvdD) vraagt of dit betekent dat D66 met Nuland en Vinkel, dan ook tempo wil maken met woningbouw in de groene woestijnen aldaar. Ook het ov heeft meer draagvlak als er meer aansluiting van mensen op voorzieningen komt. De heer Van den Kerkhof (D66) hoort daar meerdere partijen voor pleiten. D66 had dat zelf niet in haar betoog zitten en wacht dan ook af waar die partijen mee komen. Dit wordt niet bij voorbaat uitgesloten. De heer Van Griensven (PVV) hoort dat D66 geen infrastructuur in de polder wil aanleggen. D66 heeft nog wel steeds de windturbines gepland staan. Gewezen wordt op de infrastructuur die daarvoor nodig is. De heer Van den Kerkhof (D66) erkent dit. Die wordt echter betaald door de investeerder in de windmolen. Aanleg van wegen naar uitbreidingswijken komt voor rekening van de belastingbetaler. De heer Van Griensven (PVV) concludeert dat het D66 niet om natuurbehoud gaat maar om wie betaalt. De heer Van den Kerkhof (D66) geeft aan dat het bij de Duurzame Polder gaat om de schonere lucht als gevolg van schonere energieopwekking. De heer Van Griensven (PVV) wijst op het vrijkomen van CO2 bij betonstort. De heer Van den Kerkhof (D66) kent andere studies, maar wijst erop dat dát in een andere commissie thuishoort.

De heer Van Silfhout (Volt) weet dat Den Bosch de wooncrisis niet gaat oplossen, op de betaalbaarheidscrisis kan lokaal wel invloed worden uitgeoefend. Jonge mensen betalen te veel voor hun huis in vergelijking tot degenen die dat al tien jaar in bezit hebben. De rekening wordt niet eerlijk verdeeld. Daarop blijft Volt zich inzetten. In een actief ontmoedigingsbeleid richting Den Bosch ziet de fractie minder. De vraag over stikstof van de PvdD wordt ondersteund: het gaat niet om de geitenpaadjes, maar om natuurherstel. Het is belangrijk dat er meer bomen komen in de binnenstad. Niet in bakken, maar in de grond, voor een gezondere bodem. Het lawaai van voertuigen dient actief te worden gereduceerd. Dat kan in integrale gebiedsvisies zoals D66 en GroenLinks die noemen. 23

Voor de debatten van het burgerberaad en over de autoluwe binnenstad zou Volt graag de ruimte hebben budget te zoeken. Als binnen betaalde budgetten moet worden gezocht, zoals het college aangeeft, worden de opties beperkt. Voor ambitieuzer beleid moet voor uitstel tot de begroting van 2026 worden gekozen of voor bijstelling om binnen de budgetten te blijven. Hopelijk is de ruimte er. De nieuwe woningbouwplannen moeten worden verkend met een sterk accent op betaalbaarheid. De vorige keer werd in het bestuursakkoord eenzelfde ambitie gedekt uit incidenteel geld. Daarmee is de systematiek anders. Dat nu het Volkshuisvestingsfonds wordt ingezet, zal komen door dips, zoals door Leefbaar 's-Hertogenbosch gesteld, of door de donkere wolken die de wethouder benoemt. Wel wijst hij op de precedentwerking inzake het fonds,. De raad zal de ruimte moeten pakken en in sommige wijken alleen middenhuur laten landen, in andere wijken alleen dure woningen en waar nu alleen duur wordt gebouwd de sociale en middencategorie brengen. in dat perspectief moet het Volkshuisvestingsfonds worden bezien. De systematiek waarop het fonds ooit was gegrond, werkt niet meer. Na de zomer komt Volt met een notitie over dit onderwerp. De heer Vossen (PvdA) heeft moeite met het door Volt gebruikte woord precedent. De heer Van Silfhout (Volt) merkt op dat het geld revolverend besteed moest worden.

Nu blijkt dat de raad dat ook anders kan besteden. Dat is een goede ontwikkeling. Dat biedt ruimte voor goede plannen over woningbouw. Dat is een prececent, maar wel een mooi precedent. Waar de commissie elkaar daags hiervoor raadsbreed vond op een fiks aantal onderwerpen als kinderarmoede, is dit bij dit debat wat lastiger. Het zou mooi zijn als fracties elkaar in goede plannen voor alle inwoners de komende weken gaan vinden. Dit gaat over wat de Bosschenaar ziet als die buiten komt, als die reist van A naar B en gaat ontspannen in een mooi park. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) merkt op dat het moeilijk is begrip te hebben voor buren die men niet kent. Veiligheid, participatie en communicatie zitten wat de fractie betreft in elkaar kennen. Iedereen heeft een verhaal. Participatie betekent niet per se dat andere keuzes worden gemaakt. Communicatie kan helpen bij het creëren van draagvlak. Het is mooi dat extra geld wordt uitgetrokken voor communicatie. Veel partijen spreken over een goede ov-verbinding naar de dorpen en kernen. Daar sluit de fractie zich bij aan. In reactie op de voorgestelde uitbreiding richting het klimaatbos bepleit Rosmalens Belang bouw in de richting van Noordoosthoek Nuland. Aan De Bossche Groenen en Leefbaar 's-Hertogenbosch de vraag of die zich kunnen vinden in uitbreiding richting Nuland of de Bunders in Rosmalen.

Reactie college Wethouder Slikker geeft aan dat het college de nieuwe participatieverordening per 1 januari 2026 niet achter de tekentafel wil maken, maar al lerend. Vandaar burgerberaad, brede omgevingsdialogen, jongeren uitnodigen bij participatiesessies over woningbouw et cetera. Dat de jaartallen over de Bossche Stadsdelta niet overeen zouden komen met die bij de provincie wordt ontkend. De betrokken ambtenaar kan het laten zien. Sinds 2020 zijn er projecten geweest die korter duurden en projecten die langer duurden. Er zijn projecten waarbij meer woningen zijn toegevoegd. Dat hoort een beetje bij wat hier wordt gedaan, besturen en plannen maken. Opknippen en 'morgen bouwen' betekent een ontwikkelkader dat ter inzage ligt intrekken, opnieuw ontwerpen en opnieuw ter inzage leggen. Dat betekent een jaar vertraging. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) noemt het een truc van het college om er eerst een totaalplan van te maken en later het knippen als vertragend element te benoemen. Hij vraagt bevestiging dat bij het ontwikkelkader dat in september ter tafel komt geen vertraging te zien zal zijn ten opzichte van de geplande oplevering in 2028. Wethouder Slikker benadrukt dat de huidige prognose voorziet in start bouw in 2028, oplevering vanaf 2029. Hoe de wereld zich ontwikkelt, heeft het college niet te bepalen. De wethouder hoopt gunstig voor wie een woning zoekt.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt een reflectie op het tegen elkaar wegstrepen van harde en zachte plannen en het vertrouwen in gemiddeld tot 2030 1000 woningen per jaar. 24

Wethouder Slikker zegt dat alles wat nu wordt gedaan erop is gericht het huidige bouwtempo vast te houden en waar mogelijk te versnellen. Het gaat dan over nieuwbouw, bestaande voorraad, in de bestaande voorraad huisvesten van meer mensen en woningtoedeling. De bedoeling is zoveel mogelijk mensen aan een thuis te helpen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat de wethouder is geholpen met uitbreiding vanwege de aan inbreiding gekoppelde complexiteit. Hij vraagt of de wethouder daar ook naar zoekt. Wethouder Slikker geeft aan dat het niet of-of is maar en-en. Het bestuursakkoord gaat uit van 80% inbreiding en 20% uitbreiding. De € 50.000 incidenteel waar de PvdD naar vroeg gaat naar stikstofreductie. Dat geld is gericht op natuurherstel én woningbouw, zoals de tabel uitwijst, omdat de balans wordt gezocht. De zoektocht naar capaciteit is in Den Bosch net als elders een permanente. Vacatures naar projectontwikkelaars staan permanent uit. Iedereen die dat werk doet, kan bij elke gemeente terecht. Den Bosch is een aantrekkelijke werkgever, maar schaarste is een feit. De heer Dupuis (SP) vraagt of een expert in personeelsacquisitie geen oplossing is. Die ziet hij liever niet verschijnen, maar als dat nodig is, moet dat wellicht. Wethouder Slikker geeft aan dat permanent wordt geworven. Iedereen jaagt op dezelfde mensen.

Den Bosch kan ook een beetje trots zijn op wat wél wordt gerealiseerd. Ondanks de enorme wooncrisis redt Den Bosch het wel om mooie plannen te maken en te bouwen. De heer Dupuis (SP) vraagt of daarin ook het onderwijs moet worden gefaciliteerd meer mensen hierin op te leiden. De voorzitter merkt op dat in de commissie Bestuur deze week over P&O is gediscussieerd. Na beantwoording van deze vraag wil hij terug naar de thema's van deze commissie. Wethouder Slikker merkt op dat de arbeidsmarkttekorten overal spelen. Daags hiervoor werd hem en collega Geers dezelfde vraag over andere branches gesteld. Gevreesd moet worden voor een periode waarin arbeidskrachten schaars zijn. Wethouder Roy Geers merkt op dat tegenover de toename aan gemak en efficiency als gevolg van de digitalisering de minder digitaalvaardige groep staat die niet uit het oog mag worden verloren. Daarom is het stadskantoor altijd telefonisch bereikbaar. Mevrouw Van Zaalen (CDA) merkt op dat haar vraag ging over mobiliteit. Dat betreft bushaltes met digitale informatie die voor sommige mensen niet te begrijpen is. Wethouder Roy Geers wijst op de rol van de busmaatschappijen daarin. Voor het overige is de stellingname van de gemeente gelijk aan wat hierboven werd gesteld. Het 'cadeautje' van de HOV-lijn van de Maaspoort is al enige tijd geleden uitgepakt, dat was een van de quick wins van de MIRT A2.

Deze buslijn zit tot in ieder geval 2024 in de afspraken. Den Bosch is bezig dat 'cadeautje' te laten verlengen. Om buslijnen in de toekomst beter te laten rijden, wordt voor de nieuwe concessie nu met de provincie gesproken over de te nemen maatregelen. Voor de huidige concessie zijn er niet veel extra maatregelen. Wel heeft Den Bosch alle verkeerslichten uitgerust als iVRI (Intelligente verkeerslichten). Daardoor hebben de bussen na hulpdiensten de hoogste prioriteit. Mevrouw Samshuiizen (PvdD) merkt op dat de bus van en naar de Maaspoort rijdt over eenbaanswegen. Als het daar vaststaat, staat het vast. Als goede doorstroming als voorwaarde wordt genoemd, moet Den Bosch daar in 2025 mee aan de slag. Haar zorg is dat Den Bosch daar nu, financieel, te weinig rekening mee houdt. Zij vraag de geruststelling dat die extra maatregelen voor 2025 daadwerkelijk kunnen worden genomen. Wethouder Roy Geers kan de fractie daar niet op geruststellen. Richting de nieuwe concessie wordt nu gesproken over het samen werken aan een aantrekkelijk bussysteem. Hoe die 25

maatregelen worden uitgevoerd en wanneer is onderwerp van gesprek. Als partijen daar uit zijn, wordt de raad geïnformeerd. Mevrouw Samshuiizen (PvdD) concludeert dat de HOV-lijn op de tocht staat. De verbinding is er nu wel, maar de wethouder zegt niet dat het goed komt en hij het gaat regelen. Wethouder Roy Geers reageert dat de huidige HOV-lijn Maaspoort die al enkele jaren rijdt een grote verbetering is ten opzichte van de buslijn die er was. Die ging niet direct naar het station maar door andere wijken. De huidige HOV-lijn zit inderdaad nog steeds op de huidige infrastructuur, en als die vaststaat dan de bus ook, maar desondanks is die sneller dan de bussen die er waren en voegt het iets toe aan de busreis die wordt aangeboden. Op de diverse opmerkingen over de extra inzet op communicatie en hoe het college de motie interpreteert, geeft de wethouder aan dat los van wat de commissie ervan vindt het van groot belang is dat die inzet wordt toegevoegd aan het team Mobiliteit. De werkdruk is er enorm groot. De specialisten kunnen de opgaven technisch goed aan. Als die capaciteit wat wordt uitgebreid, kan Den Bosch wat daar gebeurt goed aan iedereen uitleggen op de juiste manier, kan informatie van buiten worden opgehaald en kunnen aldus de plannen samen en goed naar voren worden gebracht. Op dit moment is er een derde fte communicatieadvies voor mobiliteit. Die draait overuren.

Daar is extra capaciteit voor nodig. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt hoe de wethouder aankijkt tegen zijn eigen rol in dit dossier en hoe dit afstraalt op ambtenaren. Als de wil van de wethouder niet wordt overgedragen op ambtenaren, komt dit dossier wellicht helemaal niet van de grond Wethouder Roy Geers hoort een herhaling van de discussie in de raad van een week geleden die niet opnieuw gevoerd gaat worden. De heer Kagie gebruikt grote woorden,. Dat mag, maar hij spreekt zichzelf ook tegen, door 'schetsjes op bierviltjes' te beloven en tegelijk te pleiten voor heel goed luisteren. De rol van het college is de raad de instrumenten voor juiste besluitvorming te bieden middels de verkeersstudie die wordt voorgelegd. Op basis daarvan is de input bij belanghebbenden en de raad opgehaald. Daarover kan de raad in debat en vervolgens in december een besluit nemen. Dat is geen werken met bierviltjes, maar zorgvuldige besluitvorming. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) hoort de wethouder er zaken bij halen die spreker op andere onderdelen in het debat gebruikte. Dat de vertaling van een laagdrempelig participatiemeldpunt wordt gebruikt als legitimatie voor wat hier wordt gedaan, is exemplarisch voor hoe op dit dossier wordt gecommuniceerd. Exemplarisch ook voor wat de fractie niet wil op dit dossier.

Op dit dossier krijgt hij steeds meer het gevoel dat hij met het Rosmalens Belang te maken heeft, die volledig tegen deze motie van de autoluwe binnenstad was. Wethouder Roy Geers heeft net als de voorzitter geen vraag gehoord en distantieert zich volledig van de gebruikte woorden. Op de vraag uit de eerste termijn over de Noordoosthoek van Nuland wordt gemeld dat daarover met betrokken inwoners en met stakeholders wordt gesproken. Bekeken wordt hoe dit in de Omgevingsvisie kan terugkomen. Die wordt nog voorgelegd. Over het geld dat voor de leefbare en bereikbare binnenstad beschikbaar is (Volt/GroenLinks) merkt de wethouder op dat de raad het besluit nog moet nemen over welke maatregelen het gaat. Een deel van de middelen is al beschikbaar en daarmee kan een goede start worden gemaakt. Dit komt terug in de discussienotitie. De heer Bos (GroenLinks) vraagt garantie of in 2025 de middelen er zijn om het raadsbesluit dat in december 2024 wordt aangenomen daadwerkelijk te gaan uitvoeren in plaats van nog een jaar op concrete uitvoering te wachten. Wethouder Roy Geers geeft aan dat met de beschikbare middelen zeker stappen zijn te zetten. Zoals in de technische beantwoording is aangegeven, is nog niet bekend om welke maatregelen het gaat en wat die kosten. Daarom is nog niet bekend of dat geld dekkend is.

De heer Bos (GroenLinks) vraagt of het raadsvoorstel van december is voorzien van een financiële doorkijk.

26

Wethouder Roy Geers wil toezeggen daar een goede richting in te geven. Ook dan is nog de vraag of kan worden ingeschat wat de kosten zijn. Het is goed daar dan een indicatie van te geven. De voorzitter laat die noteren op de lijst met bestuurlijke toezeggingen. De heer Van Silfhout (Volt) wil voorkomen dat het raadsvoorstel de raad te veel beperkt in de te kiezen opties. Graag de garantie dat als er bandbreedte nodig is de raad die kan zoeken. Wethouder Roy Geers vat samen dat hem wordt gevraagd in te schatten of maatregelen kunnen worden bedacht waarvan nog niet duidelijk is welke het zijn. Dat kan hij niet garanderen. De heer Van Silfhout (Volt) wil voorkomen dat het debat vooraf te veel een richting op wordt gedirigeerd. Hij wil vragen zoveel mogelijk weg te blijven van een richtinggevend bedrag. Wethouder Roy Geers zegt toe zo snel mogelijk met een indicatie te komen, in ieder geval bij dat raadsvoorstel. Het is niet zijn streven bij voorbaat aan te geven dat er te weinig middelen zijn. Net als iedereen wil ook de wethouder vooruit. Over de garages binnen de Binnenstadsring is in het bestuursakkoord afgesproken op termijn van bezoekersparkeren naar bewonersparkeren te gaan. In de verkeersstudie is een toekomstbeeld opgenomen, een eerste aanzet voor een alternatief voor het bezoekersparkeren. Ook daar moet de raad zich nog over buigen.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) herhaalt de vraag naar het selectief toegangssysteem: vanwege lange levertijden vraagt hij zich af of dat al is besteld. Wethouder Roy Geers zegt toe dat Den Bosch dat in 2024 gaat meemaken. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of gezien de onderbezetting de bespreeknotitie er in juni ligt. Wethouder Roy Geers geeft aan dat dit is toegezegd. Daar wordt hard aan gewerkt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of uitvoering van de moties Hinthamerstraat (2020, CDA) en de motie van D66 uit 2021 in deze collegeperiode gaat plaatsvinden. Wethouder Roy Geers geeft aan dat dit aan de raad is. In december ligt er een raadsvoorstel. Als er democratisch tegen wordt gestemd, wordt dat niet gehaald. De voorzitter maakt een inventarisatieronde voor moties en amendementen voor zowel de voorjaarsnota als actualisatie begroting waarmee men over twee weken naar de raadsvergadering komt. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zal met een aantal moties komen, o.a. over 'straatje erbij' en het Design Museum. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) heeft in beeld het veilig stellen van de HOV-lijnen en Nuland en Vinkel. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) komt met moties over het kruispunt en Rosmalense Polder, bouwen, dorpskernen, bespreeknotitie veiligheid.

De heer Dupuis (SP) denkt aan moties over meer grond beschikbaar stellen voor corporaties, over de voorgestelde adviseurs en verbetering ov. De heer Van den Kerkhof (D66) overweegt een motie over een gebiedsvisie op Noord, eventueel samen met GroenLinks. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) overweegt een motie inzake bereikbaarheid De Groote Wielen, HOV-lijn. 27

De heer Van Griensven (PVV) neemt het mee terug naar de fractie. De fractie overweegt in ieder geval iets rond het ov. Mevrouw C.H.A. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) denkt geen motie in te dienen. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) zal vermoedelijk geen motie indienen. De heer Vossen (PvdA) denkt over meerdere zaken na: moties over financieringsmodellen corporaties, toekomstperspectieven woningbouw en mogelijk de parkeernorm. Mevrouw Korver (GroenLinks) overweegt een motie over de Hambaken, maar die is in de andere commissievergaderingen ook aangekondigd. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) heeft in een andere commissievergaderingen al een motie aangekondigd. De heer Broekmeulen (VVD) neemt het ter bespreking mee terug in de fractie. De heer Van Silfhout (Volt) zal zich aansluiten bij initiatieven die al spelen en neemt het mee terug in de fractie. Mevrouw Van Zaalen (CDA) neemt het mee terug in de fractie. Overige agendapunten 8.

Rondvraag en sluiting De voorzitter benoemt de ingediende rondvraag van De Bossche Groenen over de voortgang van de uitvoering van de motie met betrekking tot de Oude Vlijmenseweg. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt naar de planning van de acties en hoe de bewoners op de hoogte gehouden zijn. Eind 2023 zou dit al gereed zijn. Wethouder Roy Geers wijst op diverse juridische complicaties. Hierdoor is de gemeente met diverse partijen in gesprek. Daartoe behoren de ondernemers van De Rietvelden, maar ook de bewoners. Het is lastig een vrachtwagenverbod in te voeren op drie verschillende plekken. Met wethouder Ralph Geers van Beheer Openbare Ruimte is naar een volledige herinrichting van de Oude Vlijmenseweg gekeken. Dat lijkt perspectief te bieden en met het doorvoeren van die aanpassingen lijkt binnen afzienbare tijd gestart te kunnen worden. In de afgelopen weken heeft de wethouder daarom de raad nog niet kunnen voorzien van een collegebrief, maar die valt voor het begin van de zomer te verwachten. Daarbij wordt ook gekeken naar tijdelijke maatregelen zolang de herinrichting nog niet van kracht is. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vraagt of wat in eerste instantie is gevraagd niet doorgaat: of er wel vrachtwagens over deze weg blijven rijden, maar er vrijliggende fietspaden komen.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat het hier niet helemaal goed is gegaan in het contact met de bewoners en vraagt of dit is bijgelegd. Wethouder Roy Geers merkt op dat bij de herinrichting verder wordt gekeken dan alleen vrijliggende fietspaden. Er wordt ook voor gezorgd dat de route echt niet aantrekkelijk is voor vrachtverkeer. Dat zal leiden tot een heel ander verkeersregime. Dat biedt een enorme kans op een permanente oplossing voor deze locatie in plaats van de tijdelijke oplossingen waarvoor handhavingscapaciteit ontbreekt en waarvan de juridische houdbaarheid onzeker is. Met de bewoners zal worden gesproken door de wethouder samen met betrokken ambtenaren zodra de gevonden oplossing zeker is. De voorzitter sluit de vergadering om 23.05 uur.

28

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Omgeving van 18 juni 2024. De secretaris, mr. G.L. Pijnenburg

De voorzitter, F.J. van Haren

29