Vaststellen van het verslag van de commissie Bedrijvigheid van 29 oktober 2020

Van beweegtuinen tot jeu-deboulesbanen en sportveldjes. De resultaten mogen er zijn. Voldoende beweging en fysieke uitdaging zijn van essentieel belang voor een gezond leven. Helaas beweegt maar 35% van de volwassen Bosschenaren en 26% van de Bossche jeugd momenteel voldoende. Wat de Bossche VVD betreft mag de aanpak wel wat ambitieuzer zijn dan dit percentage op en rond het huidige peil te houden. De VVD nodigt het college uit om jeugd en volwassenen te stimuleren en optimaal te faciliteren voor een gezonder en beweeglijker 's-Hertogenbosch. Helaas moet ze erkennen dat er een reëel risico bestaat dat een gedeelte van de geplande activiteiten op de sport- en culturele agenda in 2021 geen doorgang kan vinden vanwege COVID19. De Bossche sport- en cultuursector verdient in deze tijd dan ook de nadrukkelijke aandacht om de impact van dergelijke risico's in kaart te brengen. Ze vraagt de aandacht voor tijdige en heldere communicatie met verenigingen en initiatiefnemers. De heer Theunissen (Bosch Belang) heeft met belangstelling naar het voorstel van de Begroting 2021 gekeken. Een compliment naar het college om in deze moeilijke tijd een begroting te presenteren. De fractie heeft naar het voorstel gekeken met als inzet dat de pijn door de te verwachten coronagevolgen moet worden verdeeld over de gehele begroting en geen uitzondering te maken voor de sector cultuur.

De fractie van Bosch Belang vindt dat juist nu solidariteit moet worden gevraagd van iedereen. Dit betekent dat er nauwkeurig gekeken moet worden of er instellingen en verenigingen zijn die geen extra korting krijgen in deze moeilijke tijd. Delen van de bezuiniging moeten worden gebruikt om groepen die het normaal al moeilijk hebben in deze tijd te steunen. Zoals de Voedselbank, eenzame ouderen en mensen die door nulurencontracten door COVID-19 zonder inkomen zitten. Het structureel korten van bijvoorbeeld scouting St. Tarcisius Rosmalen is nu uit den boze. Bosch Belang zal de motie van de anderen hierover steunen. De fractie is van mening dat voor de sector cultuur geen uitzondering moet worden gemaakt. Kijkend naar de investeringen die in deze sector reeds worden gedaan, bijvoorbeeld over meerjaren € 60 miljoen in het Theater aan de Parade. Ruim € 10 miljoen voor Huis73 en de diverse grote subsidiegebruikers zoals het Theater aan de Parade, Theaterfestival Boulevard, Verkadefabriek en diverse andere stichtingen moeten deze substantieel bijdragen aan bezuinigingen om kleinere stichtingen in leven te houden. De fractie van Bosch Belang begrijpt dat cultuur voor Den Bosch zeer belangrijk is en ziet ook in deze sector dat er pijn wordt geleden. Echter, Bosch Belang komt op voor alle burgers in de gemeente.

De fractie van Bosch Belang stelt voor om de begroting cultuur dit jaar on hold te stellen en eventueel te verlagen met het percentage dat in de totale begroting straks bezuinigd moet worden. Juist in deze moeilijke tijd is het uitermate belangrijk dat er extra wordt ingezet om kwetsbare mensen in de stad mogelijkheden te geven om betrokken te blijven bij de gemeenschap van de Bossche samenleving. Daarom pleit hij ervoor om zoveel mogelijk activiteiten ondersteuning te bieden. Hierbij valt de fractie op dat extra gedacht moet worden aan de kernen Rosmalen, Nuland, Vinkel, Empel, Engelen en Bokhoven en niet alles naar de Bossche binnenstad. Bosch Belang is voor alle burgers in de gemeente. De fractie van Bosch Belang is van mening dat in deze moeilijke tijd bewegen uiterst belangrijk is. Iedereen in beweging houden door extra te zorgen voor de amateurverenigingen. Bosch Belang vindt het reuze belangrijk dat zij niet omkiepen door de coronacrisis omdat bronnen die hun begroting rechthouden zoals subsidies, 15

kantine-inkomsten en sponsoren dreigen weg te vallen. Hierdoor kunnen verenigingen wegvallen en Bosch Belang is van mening dat dit absoluut niet kan. Dit roept de volgende vragen op: Welke maatregelen heeft het college achter de hand om verenigingen die dreigen om te vallen overeind te houden? Wordt bij het nemen van maatregelen direct ingegrepen? Een voorbeeld van de vereniging die sterk was gekort, scouting St. Tarcisius Rosmalen, was op de inspreekavond. Bosch Belang stelt voor om daar waar het nodig is in de gemeentebegroting verschuivingen te doen en andere zaken tijdelijk uit te stellen. Als voorbeeld denkt hij aan het vervangen van auto's, machines en ICT-investeringen. De heer Thelissen (CDA) vraagt of het CDA op steun van Bosch Belang kan rekenen bij een ophoging van de Regeling Amateurkunsten. De heer Theunissen (Bosch Belang) beaamt dat hij voor is. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) beperkt zich tot aanvulling en ondersteuning. Zijn fractie steunt de aangekondigde motie van het CDA om de bijdrage op de amateurkunsten te verhogen. Dat ietsje verhogen mag ook wel ietsje meer. Dan ook gewoon binnen de cultuur. Het steekt hem, dat is zijdelings wat De Bossche Groenen ook aangaf, er worden voor Huis73 wel erg grote bedragen vrijgespeeld.

Ook zijn fractie vindt cultuur en muziekeducatie heel erg belangrijk, maar hij ziet het liever in kleine verenigingen en verdeeld over iedereen in de stad. Mevrouw Van Gool (PvdA) vraagt de heer Dingemans of hij meegaat met haar motie voor de prestatieafspraken voor Huis73. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) was daar nog niet aan toegekomen. De heer Thelissen (CDA) snapt dat het zo overkomt maar juist de stichtingen, de voormalige muziekschool en de bibliotheek moesten in de afgelopen jaren ook heel erg veel geld hebben inleveren. Van een kale kip kun je niet plukken. Dat weet gewoon ge-DREVEN toch wel? De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) is het daar niet mee eens. Hoewel ze wellicht moesten inleveren vindt hij de bedragen die ze krijgen belachelijk en dusdanig substantieel, € 130.000 voor een doorgang. Dat blijft hij vinden. Als er gekort moet worden, dan wil hij liever dat de lokale fanfares en sportverenigingen dit overleven, dan dat Huis73 een nieuwe marmeren drempel wil hebben. Hij chargeert hier. Tegen mevrouw Van Gool zegt hij dat hij juist voor een prestatienorm is. Laat mensen maar aantonen wat ze voor het geld doen. Als er sprake is van een subsidie van € 1.000 waar honderd mensen op afkomen of een subsidie van € 100.000 waar maar dertig mensen op af komen; hij vindt dat er inderdaad geschoven mag worden.

De heer Thelissen (CDA) vraagt of gewoon ge-DREVEN voor de totale ontschotting in het hele cultuurtraject is. Dan vindt gewoon ge-DREVEN steun bij het CDA. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) stelt dat het die kant wel op lijkt te gaan. Op het moment dat de bomen tot aan hemel groeien vindt hij cultuur veel belangrijker. Maar op het moment dat men een beetje moet uitkijken waar de centjes aan worden uitgegeven, ziet hij het liever bij de lokale en amateurverenigingen in Den Bosch terechtkomen dan bij hele grote zware organisaties. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) heeft in haar betoog rondom Huis73 aan willen geven dat het niet zozeer gaat om geld weghalen maar wel om te kijken of het geld niet anders kan worden weggezet. Een beetje in de lijn van de heer Dingemans. Nu gaat het naar een gebouw, met personeel en noem maar op. Er worden ruimtes verhuurd. Zou dat geld niet ook naar clubs moeten gaan, aan cultuurmakers zelf in plaats van een gebouw waar dan vervolgens weer allerlei mensen verleidt worden om er cultuur naar toe te brengen. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) heeft het begrepen. Er is wel wat verschil van mening in dezen, maar dit is wat hem in de Cultuurnota drijft en hij wil daar duidelijk over zijn. De 16

heer Van Rosmalen vroeg of de fractie dan voor zorg en welzijn budgetten wil overhevelen. Gewoon ge-DREVEN wil het eerder omkeren. Als het echt krap wordt heeft hij liever geld van cultuur naar de zorg toe. Dat is dan belangrijker dan cultuur. De heer Theunissen (Bosch Belang) vraagt of de heer Dingemans met een motie voor de ontschotting komt. Die wil hij dan steunen. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) zegt toe zeker met iets te komen. Eventueel in samenhang. Hij wacht met belangstelling af waar het CDA mee komt. Wel wijst hij op de onzekere tijden, de raad moet voorzichtig zijn met wat men wil. Iedereen heeft begrip voor de horeca maar toch wordt het precario verhoogd omdat het is vastgesteld in het groeimodel van 2018. Dat is een voorbeeld om los te laten en niet te verhogen. Zo zullen er in de begroting meer zaken zijn die in deze tijd on hold gezet moeten worden. Voor nu laat hij het bij de motie voor scouting St. Tarcisius in Rosmalen. Hij stipt de Heemkundekring aan. Iedereen vindt cultuur belangrijk, Den Bosch heeft daar geweldige instituten voor. De Heemkundering heeft nu een opslag van oude- en kostbare materialen in een vochtdoorlatende fietsenberging opgeslagen.

Kan met subsidie een pas op de plaats worden gemaakt en eerst gekeken worden naar andere huisvesting die voor alle partijen straks winst gaat opleveren? Heeft de wethouder daar interesse in? Gewoon ge-DREVEN wil ook hierover een motie maken. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) dankt en complimenteert voor de sluitende going concern begroting. Helaas kan in de huidige situatie niet over een going concern maatschappij worden gesproken. Op veel fronten heerst, niet alleen in Den Bosch, maar in het gehele land, onzekerheid, angst et cetera. Deze onzekerheid blijft nog wel een lange tijd. De horeca wacht met angst en beven de persconferenties van premier Rutte en minister De Jonge af met vragen als: is mijn zaak nog te redden, kan ik mijn personeel aan de gang houden of moet ik hen ontslaan. Over een kleine week is meer bekend. Hij is verheugd over de vele maatregelen die het college neemt om de bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties niet in de kou te laten staan. Ongetwijfeld zullen er de komende maanden meer, dan wel aangepaste maatregelen noodzakelijk blijken. Een en ander daarbij is afhankelijk van de gelden en maatregelen vanuit het rijk. De Bossche Zomer is door velen als zeer positief ervaren. Ook door Leefbaar 'sHertogenbosch. De creativiteit van zowel ondernemers als bewoners heeft aangetoond dat ze veel in hun mars hebben.

In korte tijd zijn mooie initiatieven bedacht en uitgevoerd daarbij op goede wijze gefaciliteerd door de gemeente. Deze creativiteit wordt ook van hen gevraagd voor de Bossche Winter van vrijdag 13 november a.s. tot en met zondag 17 januari 2021. Er is een groot verschil met de Bossche Zomer. Toen waren er meer vrijheden dan zich nu en zeer waarschijnlijk in een zeer nabije toekomst laat aanzien. Mede gebaseerd op de uitspraken tijdens het persmoment van dinsdag 27 oktober jl. Gelet op de blijvende coronabeperkingen, die zeker nog tot diep in 2021 blijven, denk hierbij ook aan het niet doorgaan van het carnaval, is het niet beter om de Bossche Winter via de Bossche Lente door te laten lopen naar de nieuwe Bossche Zomer? Dat hebben inwoners, horeca en andere ondernemers hard nodig. En er zijn allerlei reden om out of the box te denken en horecaondernemers maximaal te faciliteren. De vraag die zich nu al voordoet is of het college al zover vooruitdenkt. Tijdens de Bossche Winter wordt ruim ingezet op onlineactiviteiten. Wordt hierdoor een deel van de bewoners niet buitenspel gezet? Een deel van de bewoners, dat digitaal niet vaardig is en dit ook niet snel zal worden, kan door het niet deelnemen nog meer in eenzaamheid vervallen. De huur voor sportgebruik wordt kwijtgescholden voor de maanden maart, april en mei 2020.

Dit vooruitlopend op de uitwerking van het rijk van een aangekondigde maatregel. Dit betreft afgesloten huurcontracten met de gemeente. Welke oplossing biedt het college aan sportverenigingen waar het water ook aan de lippen staat maar die huurcontracten hebben die niet met de gemeente zijn afgesloten? In de begroting is te lezen dat de groeiende markt van ICT en data science zorgt voor veel nieuwe banen en kan helpen in het oplossen van maatschappelijke problemen. Wellicht is het een idee om, gezien de regelmatige storingen bij de GGD, Den Bosch als datastad aan het Haagse aan te bieden zodat er dagelijks meer betrouwbare en wel correcte cijfers over corona komen. Het is een goede zaak dat wethouder Hoskam het gesprek aangaat met de vastgoedeigenaren inzake de leegstand van winkelpanden in de binnenstad. Er kan niets worden opgelegd, maar het is in ieders belang dat de vastgoedeigenaren begrijpen dat lastenverlichting noodzakelijk is 17

willen de ondernemers, zowel winkels als horeca, de komende jaren overleven. Ook in bredere zin is de vraag hoogst urgent. Wat kunnen de gemeenten en ondernemers, ook onderling, voor elkaar betekenen? Van gemeentelijke zijde moet het besef zijn dat lastenverlichting, bijvoorbeeld precario voor de terrassen onontkoombaar is. Terecht is de voorgenomen verhoging in juni jl. bij de voorjaarsnota naar voren geschoven. Maar het gaat om meer dan de lokale lasten. Het gaat ook over het heruitvinden van Den Bosch als ontmoetingsstad. Gebruikmakend van de rijkdom van de buitenruimten, straten, pleinen en plantsoenen. Het is wellicht vloeken in de kerk maar een kiosk op de Parade, op zijn Belgisch? Overdag een wit wijntje en een oester, staand consumeren en de ontmoeting is compleet. Dit soort ideeën moeten worden opgehaald bij het bedrijfsleven. Wetende dat ontmoeten en ondernemen meer en meer in de buitenlucht zal plaatsvinden. De fractie gaat akkoord met de cultuurbegroting en ziet de diverse moties hierover tegemoet. Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt de coronalessen belangrijk. De creativiteit van ondernemers is weer bewezen. De Bossche Zomer was geweldig en ze weet dat met de juiste steun ook een Bossche Winter een succes kan zijn. Ze is positief verrast over de amateurclubs en de verenigingen. Ze zijn op dit moment de motor in de maatschappij.

Ze zorgen voor sociale contacten, op welke manier dan ook. Momenteel doen de meeste dat digitaal. Ze hebben een verbindende rol en ze zorgen dat de eenzaamheid voor ouderen en jongeren minder wordt. Daarom wil ze hier graag veel aandacht aan besteden. Ze denkt dat er nu te weinig geld aan wordt besteed met het risico dat verenigingen zullen verdwijnen als de gemeente ze niet genoeg steunt. Daarom ziet ze de motie van het CDA tegemoet. Ze heeft de Zeilvereniging Oosterplas bezocht en gezien dat deze vereniging met problemen kampt. Het onderhoud is steeds meer een probleem, ook bij andere verenigingen. 50PLUS wil dit op een structurele manier aanpakken en zal samen met het CDA een motie indienen over een structurele reservering voor onderhoud van verenigingen. 50PLUS is blij dat jongeren die het nodig hebben steun krijgen. Ze ziet enorme kansen in cultuur- en muziekeducatie. Ze zijn thuis, ze zullen maandenlang weinig ruimte hebben voor ontspanning. Ze denkt dat het een goede manier is om hen te steunen. De sport. Ze is blij dat er steeds meer de sportaccommodaties in de buitengebieden komen zodat mensen ook buiten kunnen sporten, zowel in de stad als in de wijken en dorpen. Toch maakt ze zich zorgen over de sportscholen en de kans op faillissement in de volgende maanden. Ze denkt dat de economie goed gesteund moet worden.

De economie moet aan de gang blijven De ondernemers nemen hierin het voortouw. Dat hebben ze al een paar keer laten zien. Ze vraagt de wethouder in gesprek te blijven met ondernemers om samen de economie in beweging te houden en te praten met pandeigenaren om ervoor te zorgen dat de winkelleegstand verdwijnt. De jongeren hebben ook projecten, misschien kan een project tijdelijk in een leegstand pand ontwikkeld worden. Creëer ruimte want het is een anderhalvemetereconomie geworden. De mensen worden binnen depressief en eenzaam. Als de gemeente een circulaire economie creëert op maatschappelijk niveau kan binnen de maatschappij een win-winsituatie worden gecreëerd. Over de scouting St. Tarcisius in Rosmalen komt ze met een motie, deze zal met de collega's van gewoon ge-DREVEN worden opgesteld. De heer Esser (PVV) heeft een vraag over de cultuurbegroting. De wethouder heeft in de commissie Bestuur aangegeven dat corona nog wel eens lang kan gaan duren. De gemeente krijgt geld vanuit het rijk en de provincie. Blijft deze bijdrage tot 2024 hetzelfde bedrag? Of is het college bang dat daar schommelingen in komen vanuit de provincie? Als de vraag te technisch is, zal hij hem technisch indienen. De komende jaren zouden wel eens zwaar kunnen worden, ook voor de bedrijvigheid in de gemeente.

Corona hakt in op de horeca want als carnaval niet doorgaat zullen er aardig wat horecabedrijven failliet gaan in de binnenstad. Dat wordt een groot probleem. Hij hoop echt dat carnaval doorgaat, desnoods in de zomerperiode of iets alternatiefs want de horeca kan niet zonder carnaval. Hij heeft zelf jaren in de horeca gewerkt en weet hoe het is. De omzet is zo belangrijk. De heer Ploegmakers (CDA) vraagt of de PVV op de hoogte is van het Oeteldonks carnaval en de Oeteldonksche Club van 1882, dan weet hij dat het carnaval altijd veertig dagen voor Pasen wordt gevierd. Het carnaval kun je met het hele protocol niet in de zomermaanden vieren. Hoe 18

ziet mijnheer Esser dat dan? De heer Esser (PVV) realiseert zich dat het een hele zware opgave wordt. Hij weet het ook niet maar de omzet moet door kunnen gaan. Als de horeca de omzet misloopt, dan is er over een paar jaar helemaal geen carnaval meer. De PVV ziet niets in data en ICT en heeft niets met de kringloopsubsidie uit communistisch Brussel. Stop daar gewoon mee. Dan het opknappen van panden. In een recent persbericht stond dat een pand vlakbij het theater dat nu wordt opgeknapt, eerst € 900.000 kostte en nu moet er nog € 800.000 bij. Totaal € 1,7 miljoen voor het opknappen van een pandje, het is niet normaal. Hij vraagt het college de raad continu op de hoogte te houden van het Theater aan de Parade want de PVV verwacht dat die kosten wel eens behoorlijk uit de hand kunnen lopen. De heer Thelissen (CDA) vraagt of de PVV alle afspraken die er al zijn met de informatie die verstrekt wordt niet genoeg vindt. De heer Esser (PV) is bang dat met het theater gebeurt wat met het genoemde pand ook is gebeurd. Daar zit hij niet op te wachten. De voorzitter concludeert dat de heer Esser zich zorgen maakt. De heer Esser (PVV) ziet dat er voor de bedrijvigheid in de gemeente ambities liggen voor groei. De PVV hoopt dat dit gebeurt, maar hij houdt zijn hart vast want er zullen nog wel bedrijven vanuit deze gemeente vertrekken naar andere landen. De kans is reel.

Hij heeft zelf vroeger bij Wärtsilä gewerkt, de oude Lips en opeens was het bedrijf vertrokken naar China. Hij is bang dat het in Europa vaker gaat voorkomen dat bedrijven zullen vertrekken. Als gemeente moet je inzetten in de verspaningstechniek en hoogwaardige productie. Tilburg en Eindhoven hebben bedrijven als VDL, ASML, hoogwaardige productie die ver gaan in de verspaning. Hij mist in Den Bosch echt hoogwaardige productie. Het zou mooi zijn als het college in de toekomst zich daarvoor inzet. De heer Theunissen (Bosch Belang) hoort in het begin van het betoog van de heer Esser dat ICT en dat soort dingen flauwekul is vanuit Europa. Maar aan de andere kant zegt hij dat er wel hoogwaardige industrie nodig is. Die twee zijn onlosmakelijke aan elkaar gekoppeld. Hoe denkt de VVD dan die hoogwaardige industrie naar Den Bosch te halen? De heer Esser (PVV) stelt dat ze helemaal niet zo aan elkaar gekoppeld zijn. Dat valt wel mee. Hij zit zelf in de verspaningstechniek en het is echt niet zo. Hij hoopt dat de markt openblijft, ondanks dat er onverhoopt een strenge lockdown komt. Ook om de supermarkten te ontlasten. Hij hoopt dat het college zorgt dat de markt sowieso blijft staan op zaterdag en woensdag, alle dagen dat ze nu staan. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) stemt graag in met het begrotingsvoorstel voor de BCB en de cultuurfondsen.

Immers, dit is de financiële vertaling van de eerdere Cultuurnota. GroenLinks vindt dat er op cultuur nu niet bezuinigd moet worden. Bezuinigen op een van de sterkste kanten van Den Bosch, een levendig en uitnodigend kunstklimaat, is uitermate onverstandig. Behalve voor de inwoners is cultuur in al haar vormen natuurlijk ook van belang vanwege het vestigingsklimaat van de bedrijven in de gemeente. Daarbij op voorbaat al willen bezuinigen vindt hij gewoon niet slim. Tijdens de coronacrisis wordt de culturele sector zwaar getroffen. Niet alleen moet de lokale culturele infrastructuur van gebouwen, podia en gezelschappen zoveel mogelijk overeind worden gehouden, ook de vele Bosschenaren werkzaam in deze sector verdienen alle mogelijke steun die gegeven kan worden. Het is al vaker gezegd vanavond. In eerdere discussies over vernieuwbouw van het Theater aan de Parade en het verhuizen van het Stadsarchief naar het nieuwe erfgoedcluster heeft GroenLinks de noodzaak van investeren om uit de crisis te komen al duidelijk verwoord. Met een altijd eindig budget en veel waardevolle initiatieven en activiteiten om geld uit te geven blijft kiezen noodzakelijk. GroenLinks gaat akkoord met de keuze voor versterken van de Podiumkunsten, Urban arts (1.53.55) en nieuwe spelers.

Kiezen betekent automatisch ook dat er subsidieaanvragen niet of niet volledig kunnen worden gehonoreerd maar toch verbaast het 19

GroenLinks instellingen als het Werkwarenhuis, het Paleis voor Volksvlijt en de Academie voor Beeldvorming bij Informeren en Ontmoeten aan te treffen. Ook daar hebben meerdere fracties vanavond al een opmerking over gemaakt. Ondanks het belang dat in de Cultuurnota wordt gehecht aan samenwerking over beleidsvelden heen en ontschotting van budgetten en de CDAmotie die daarvoor vorig jaar is aangenomen, lukt het blijkbaar nog niet altijd om die ontschotting in de praktijk te brengen. Terwijl genoemde groeperingen duidelijk op de snijvlak van cultuur, welzijn en zorg opereren. Het Paleis voor Volksvlijt bijvoorbeeld. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) hoort GroenLinks praten over het snijvlak met cultuur, zorg en welzijn. Ze noemde zojuist Cor Unum en Social label die als het gaat om citymarketing de stad internationaal en nationaal op de kaart zetten. Zou GroenLinks ook naar die potjes willen kijken? De Bossche Groenen wil ook nadrukkelijk kijken naar het potje citymanagement en te ontschotten. Is dat ook een zoekrichting? De heer Van Rosmalen (GroenLinks) noemt het voorbeelden van beleidsterreinen. Er zijn meer beleidsterreinen mogelijk.

Het Paleis voor Volksvlijt maakt naast een cultuursubsidie nu ook al gebruik van een dorps- en wijkbudget voor haar wijkwandelingen en kan mogelijk een verbindende en activerende rol spelen bij de zojuist gestarte wijkaanpak in de Gestelse buurt. Zelfs als pilot opgezet kan dit voor alle betrokken partijen, bewoners van de Gestelse buurt, professionals die daar aan de gang gaan en de kunstenaars een reuze interessant proces opleveren. Zelfs bij mislukking is dan het extra geïnvesteerde geld meer dan goed besteed. Dat is een project over een wat langere termijn. Daar zou geld gevonden kunnen worden. GroenLinks komt met een motie om de mogelijkheden van deze samenwerking te onderzoeken en het toegezegde budget eventueel te verhogen. Verder is GroenLinks benieuwd naar de CDA-motie over de amateurkunsten. Over de rest van de begroting is hij kort. Er is al veel gezegd. Het is gezien de omstandigheden een beleidsarme begroting. Dat begrijpt GroenLinks. Maar het komt toch een beetje slordig over dat de eerste pagina van het onder cultureel klimaat, getiteld ambitie, ongewijzigd gekopieerd lijkt uit de begroting van vorig jaar. Hij leest voor: het huidige cultuurbeleid is aan vernieuwing toe. Om die reden bereiden we nu een Cultuurnota voor." Hij heeft juist bij de behandeling van de laatste Cultuurnota van de wethouder begrepen dat deze Cultuurnota een tiental jaren mee zou gaan.

Misschien is het te wijten aan de werkdruk waar mevrouw Visschedijk al over sprak. Goede sportvoorzieningen zijn om talloze redenen belangrijk. Dat bleek niet in het minst uit de talloze buitenactiviteiten tijdens de Bossche Zomer. Maar zijn er naast hockey, voetbal en andere sporten ook zeilverenigingen. GroenLinks steunt graag de motie van het CDA om eindelijk een bedrag te reserveren voor de aanlegsteigers en beschoeiingen van zeilverenigingen. Ooit komt aan deze pandemie een eind. En GroenLinks verwacht niet dat de hele wereld er dan ineens heel anders uit zal zien maar ongetwijfeld zijn er gevolgen op de langere termijn. Alleen al omdat bestaande trends als de ontwikkeling van onlineverkopen worden versneld en het maar afwachten is of de zwaar getroffen horeca snel een weg terugvindt. Misschien dient er daarom ook even opnieuw te worden gekeken naar de uitgangspunten van het actieplan Brede Binnenstad en is uitvoering van de horeca- en detailhandelsvisie iets minder vanzelfsprekend als in het begin van 2020, pre-corona, leek.

Wat betekent de coronacrisis voor de retail? Wat brengt het aan leegstand mee voor winkel- en horecapanden? Hoe wordt het winkelgebied compacter gemaakt als het nodig is? Kunnen de leegstaande panden tot kantoor, atelier, bedrijfsruimte of woonruimte worden omgevormd? Allemaal vragen waar zo langzamerhand over nagedacht dient te worden maar die hij helaas niet terugvond in de begroting onder het kopje coronagevolgen bij het programma ruimte, economie en voorzieningen. Daar gaat het alleen over teruglopende reclame-inkomsten en kosten van de markt. Dat is een beetje mager. Ook uit de beantwoording van de vragen van de PvdA van deze week over de leegstand in de binnenstad straalt wat GroenLinks betreft toch een beetje gebrek aan urgentie. Hij hoopt dat er na volgende week meer duidelijkheid is. Reactie college Wethouder Hoskam begint met de woorden van de heer Vugs: ook het college heeft geen glazen bol waarin de toekomst kan worden voorspeld. Dat maakt dat hij met alle opmerkingen blij is dat er hier een begroting wordt gepresenteerd die in ieder geval sluitend is en voor volgend jaar ook sluitend gemaakt kan worden. Dat neemt niet weg dat men in een onzekere tijd ver20

keert. Die onzekerheid onderstreept hij door ook een onderwerp te noemen dat in deze commissie thuishoort. Iedereen gaat ervanuit dat de werkloosheid zal stijgen. Maar de afgelopen maand is de werkloosheid in Den Bosch met 125 personen afgenomen. In een dergelijke tijd leeft men. De wereld gaat veranderen. Maar hoe die eruit gaat zien weet helaas niemand. Hoe zal het zijn na corona? En wanneer is corona afgelopen? Is het voorjaar 2021? Is het 2022? Of kijkt men in 2024 terug en constateert men dat men blij is dat de wereld in 2023 uit corona is gekomen? Dat maakt dat de gemeente flexibel moet zijn en moet inspelen op zo snel mogelijk kunnen handelen op een veranderende situatie. Richting de heer Esser vertelt hij dat de financiële onzekerheid die bij iedereen heerst, daar is de provincie als onderdeel ook een van en de subsidies uit Europa, die heeft de stad nodig om 's-Hertogenbosch overeind te houden. Want de gemeente 's-Hertogenbosch, met een begroting van € 800 miljoen, is niet in staat om de economie in 's-Hertogenbosch zelfstandig uit de crisis te trekken. Hoe ziet de toekomst eruit? De Bossche Zomer heeft de Bosschenaren geleerd dat 's-Hertogenbosch nog steeds een aantrekkelijke stad is om te bezoeken op het moment dat die stad ook conform de regels te bezoeken is. Daar streeft hij naar en er komen nog steeds veel mensen naar 's-Hertogenbosch.

Wat is hij blij met het krantenbericht van vandaag dat ondanks het feit dat de hotelbranche zo onder druk staat er toch nog ondernemers zijn die willen investeren in 's-Hertogenbosch. Dat is een teken dat 's-Hertogenbosch nog steeds een aantrekkelijke stad is. Blijven er dan geen problemen? Ja, die blijven er. Hij maakt zich zorgen om de horeca. Hij heeft het al eerder gezegd. Er is een aantal verdienmodellen dat door deze corona onder druk komt te staan. Een daarvan is de horeca. Dat is de reden waarom het college in overleg treedt met pandeigenaren. Bij de voorlichtingsdag over Grasso-Grenco is ook gesproken over retail. Daaruit blijkt dat de vastgoedproblematiek die erachter zit meer bepalend is voor de financiële zekerheid van zowel retail als horeca, dan waar de gemeente grip op heeft. Dat neemt niet weg, zegt hij in de richting van mevrouw Van Gool, dat met VOLOP contact is geweest. VOLOP heeft aangegeven in 'sHertogenbosch werkzaam te kunnen zijn, als ze voldoende mensen hebben, want ze hebben het heel erg druk met andere steden. Dan de retail. Hij prijst zich gelukkig dat 's-Hertogenbosch die aantrekkelijke stad is geweest. Er moet gekeken worden naar wat de retail in toekomstige ontwikkelingen vraagt. Daar is hij klaar voor. Hij weet zeker dat op een aantal locaties, die vroeger belangrijk waren, lees Hooge Steenweg, aanbod en vraag niet met elkaar overeenstemmen.

Daar moeten maatregelen voor worden genomen. Ook hoe de leegstand zich in 'sHertogenbosch gaat ontwikkelen. Moeten de winkelgebieden kleiner worden gemaakt? Daar waarbij ze de afgelopen tien jaar, dus ook in de vorige crisis, nog zijn uitgebreid. Want de Verwersstraat is gewoon van woonstraat naar winkelstraat gegaan. Dat vraagt om maatwerk. Daarbij is alle hulp nodig die er in de stad is. Zeker ook van de ondernemers. Dat geldt niet alleen voor de binnenstad, maar dat geldt ook voor Rosmalen. Richting Rosmalens Belang: ja, het centrum in De Groote Wielen ligt nog steeds op schema. Volgens zijn gegevens kan er gewoon in december a.s. over gepraat worden. Wat De Bossche Groenen zegt over winkelleegstand en dat je daar actief op moet zijn maar dat je niet te snel moet omzetten onderschrijft hij. Je moet waakzaam zijn, maar je moet goed kunnen kijken naar wat nodig is. Past daar dan een centrummanager bij? Ja. Hij wil er even aan refereren dat Tiny Bertrums zaliger al bezig was met het aantrekken van een centrummanager en dat het systeem reclamebelasting mede is ingegeven om die centrummanager te betalen. Die vraag die hij bij de raad neerlegt is: welk type centrummanager wilt u? Want daar zijn ook verschillende opvattingen over. Ook binnen gesprekken die door het college worden gevoerd met betrokken partijen. Dan het algemene beeld van de economie in de stad.

Er zijn ook sectoren waar het heel goed gaat en die nog steeds mensen tekortkomen. Dat maakt dat een vraag en aanbod, zoals dat op de Herven gebeurt een oplossing kan zijn voor problemen. Ten aanzien van de kantoorleegstand geldt hetzelfde als voor de retail. Ja, hij weet dat het kantooraanbod kan veranderen. De kantoren waarover is gesproken, de jaren zestig, zeventig en begin jaren tachtig bouw zijn de afgelopen jaren uit de markt genomen. Hoe dat het kantorenaanbod flexibel gemaakt kan worden en aangepast aan de hedendaagse eisen, is een bron van onderzoek, zowel bij GrassoGrenco als bij het station Oost. Verder gaat het college anticyclisch investeren, zoals ook in de commissie Bestuur aan de orde is geweest. Wethouder Van Olden begint met de watersportverenigingen die aan niet-doorstromend water liggen. Sinds jaar en dag worden er door jonge kinderen lessen gevolgd, generaties hebben 21

daar hun opleiding gekregen en de bootjes moeten allemaal aan een steiger liggen. Ooit is er afgesproken dat de steigers één keer aangelegd zouden worden en zeilvereniging zouden ze tot in de eeuwigheid zelf onderhouden. Maar de eeuwigheid is eindig, dat is begrijpelijk. In de volgende begroting staat niet zo een groot bedrag voor het vervangen van de steigers. Wordt dat geregeld in de begroting van het jaar erna? Dan zegt wethouder Hoskam: dat zien we over een jaar wel. U vraagt of de motie helpt. De motie gaat in ieder geval aangeven dat er wat druk en vaart op gezet moeten worden. Er is een aantal jaar geleden al een keer indringend met elkaar gesproken over het gestructureerd onderhoud. Ook hoe het zat met de waarde van de sportinfrastructuur. Dat is heel massief en daar wordt niet elk jaar gedoteerd aan vervanging van sportinfrastructuur. Dat is een financiële techniek. Het is wel goed om met de collega van Financiën te kijken of wat nu wordt gedaan houdbaar is. Of moet je toe naar een ander systeem? Het is goed om dat te onderzoeken. Dan de sportverenigingen in coronatijd. Als ze personeel hebben kunnen ze gebruikmaken van de rijksregelingen die er zijn. De gemeente heeft al aangegeven dat de huren zijn bevroren of kwijtgescholden of anderszins, maar een aantal sportverenigingen huurt van particulieren, daar gaat de gemeente niet over.

Er is een rijksregeling geweest waarbij de mogelijkheid bestond om met de pandeigenaar in te schrijven op de landelijke regeling tegemoetkoming sportaccommodaties. Vanuit verenigingsondersteuning zijn de verenigingen hierover geïnformeerd in de hoop en de verwachting dat ze er ook gebruik van gemaakt hebben Dat weet hij niet in alle gevallen maar in een enkel geval weet hij dat het is gebeurd. Hij wacht de komende periode af in hoeverre er voor sportaccommodaties weer een regeling is. Op dit moment zijn er geen sportverenigingen mee gestopt. Hij heeft goed contact met de verenigingsondersteuners en veelvuldig met het sportveld. Ook buiten corona zijn er wel eens problemen en dan komen de verenigingsondersteuners gewoon in actie om te helpen, daar waar dat kan. Dat blijft zo. Hij dankt D66 voor de vriendelijke woorden. Mede namens collega Van der Geld voor sport in de openbare ruimte. Dat is een langzaam proces van ongeveer tien jaar. Het gaat heel gestaag door en helpt nu in de gekke en merkwaardige tijd. Toen waren er nog heel veel mooie plekken in de openbare ruimte, ze werden nog sportiever gebruikt dan al werd gedaan. Dan erfgoed en met name de Heemkundekring Rosmalen. Zij hebben sinds jaar en dag een ruimte in het oude gemeentehuis in Rosmalen. Hoe mooi is het als je als Heemkundekring in je oude gemeentehuis een plek hebt.

Hij is er recent geweest en heeft er een wandeling met het bestuur gemaakt. Er zijn altijd wensen. Ze willen het liefst een permanente uitstallingsruimte, een soort museale omgeving. Dat zit niet in de begroting. Zo realistisch moet hij zijn. Wordt er dan niet gesproken en gekeken naar wat er wel haalbaar is, dat is zo. Maar voor nu zit het niet in de komende begroting. Er zit wel een reguliere subsidieregeling in. Ze krijgen nog iets meer voor de huisvesting, maar als je dat vergelijkt met de andere Heemkundeverenigingen, dan is het wat dat betreft compatible. Rosmalen is iets afwijkend, met een ander volume en grootte dan Engelen. Samen met collega Geers van maatschappelijk vastgoed vraagt hij de raad het nu nog even niet politiek te maken. Het arbeidsmarktbeleid is altijd overlappend met de commissie Sociaal. Hij verwijst de heer Rotman en anderen naar alles wat met de arbeidsmarkt regio noord, BrabantWerkt wordt gedaan, en op de websites werkeninnoordoostbrabant.nl en noordoostbrabantwerkt.nl, de website van de arbeidsmarktregio en waar het werk gebeurt: wspnoordoostbrabant.nl waar een vestiging bij de Weener XL is. Daarnaast vinden er activiteiten plaats op de diverse bedrijvenverenigingen. Dat gaat in nauw overleg met de vakbeweging, met UWV, met werkgevers. Dat is een heel solide apparaat, ook de mensen die daar dedicated dag in dag uit matchen.

Het overleg onderwijs zit ook in het Regionaal werkbedrijf. Er wordt niet anders dan nagedacht over waar en hoe moet worden omgeschoold. In de zomer startte een taskforce een concrete pilot van werk naar werk. In juli jl. zijn mensen Hutten Catering herleid naar Vion want bij Hutten is nauwelijks werk en bij Vion wel. Daar wordt van alles en nog wat gedaan en in 's-Hertogenbosch worden nu niet nog meer dingen bedacht, naast alles wat er al is gebeurd. Dat is iets anders dan als er iets gestimuleerd moet worden of anderszins. Dan vindt dat altijd een luisterend oor. Hij eindigt met de woorden van de heer Vugs: ook deze wethouder beschikt niet over een glazen bol. De heer Vugs (SP) kan wellicht voorzien in een aantal bollen. De heer Rotman (VVD) heeft een vraag naar aanleiding van de uitleg over de samenwerking binnen de arbeidsmarkt. Bevat de samenwerking ook mensen die nog niet bij het UWV in beeld 22

zijn? Dus voordat ze werkloos worden? Het is een integrale aanpak? Wethouder van Olden beaamt dit. Van werk naar werk is er voordat men bij het UWV in beeld komt. Omscholen is voor de jongeren die van het ROC komt maar direct omgeschoold moet worden naar iets anders. Die zitten ook nog niet in het systeem. En met name is de uitdaging om te voorkomen dat iemand eerst zijn UWV/WW-periode lekker opsoupeert en dan verlies je tijd. Dat is misschien leuk omdat je geld krijgt, maar daar is de persoon in wezen niet mee geholpen. De heer Rotman (VVD) maakt bezwaar tegen 'lekker opsouperen'. Want lekker opsouperen en UWV dat is echt niet lekker. Hij heeft het zelf ervaren, het is niet lekker. Wethouder van Olden stelt dat de heer Rotman direct begrijpt wat hij bedoelt. Het gaat erom dat alle partijen, inclusief de vakbeweging, gelukkig vol aan boord zijn om na te denken hoe dat sneller, beter, efficiënter en vele malen plezieriger voor de mensen kan worden opgelost. Dat geldt ook voor de zzp'ers met zzp BOOST waar mede met Menno Roosendaal vol aan wordt gewerkt. Wethouder Van der Geld begint met vragen over de Begroting 2021. Er zijn opmerkingen gemaakt over de Bossche Winter. De Bossche Zomer was fantastisch. En hopelijk ook de Bossche Winter. Maar ook hij heeft geen glazen bol. De eerste hobbel komt dinsdag 3 november a.s.

Wat gebeurt er tijdens de persconferentie? Bij het raadsvoorstel van de Bossche Winter is hierover ook al met elkaar gesproken. Hoe ziet de Bossche Winter er nu uit in het licht van aanscherpende maatregelen in plaats van versoepelingen waar men met de Bossche Zomer mee te maken had. Het sociale aspect van de Bossche Winter speelt nog meer een rol dan het bij de Bossche Zomer deed. Bijvoorbeeld de bestrijding van eenzaamheid. Zeker in deze donkere dagen. Het kan ook iets betekenen voor de lengte van de Bossche Winter. Zo snel als mogelijk komt er een perspectief voor de Bossche Zomer 2021. Want daarover hoort hij ook al geluiden. Dan Den Bosch Partners. Er zijn ook al vragen over gesteld. Het ligt niet stil en gesprekken met de partners in de stad lopen. Dit wordt samen opgepakt. Hij kan geen concrete datum noemen wanneer het ei van Den Bosch Partners zal zijn gelegd. Indien nodig komt het college met een raadsvoorstel richting de raad. Belangrijk is dat een stap in de filosofie van werken à la Den Bosch Partners de Bossche Zomer was. Met de nadrukkelijke buitenboordmotor die een en ander in werking zette met partners in de stad, die uitvoeringskracht organiseerden. De kunst is nu om het in het kader van citymarketing ook permanente vormen te geven. Dan de cultuurbegroting. Het voorliggende voorstel bouwt verder aan de Cultuurstad van het Zuiden.

Den Bosch heeft er wel eens anders bijgezeten, ook in andere tijden. Hij is er trots op dat Den Bosch juist in deze tijden in staat is om de cultuurbegroting in de lucht te houden. Dat maakt mogelijk dat er negen nieuwe spelers worden toegelaten in de BCB. Er wordt niet bezuinigd op bestaande spelers in die BCB. Voor sommige bestaande spelers zit er zelfs een plus in. Een aantal fracties vraagt of sommige clubs nog meer kunnen krijgen. Hoe ziet de raad dat voor zich? Ook die Bossche cultuurbegroting is natuurlijk een keer eindig. Met dat voorstel is het geld voor de cultuurbegroting belegd. Als de raad andere keuzes wil maken, dan zal de raad andere keuzes binnen de cultuurbegroting of elders in de begroting moeten maken. De raad heeft immers budgetrecht. Corona. De gemeente staat aan de lat om een aantal grote instellingen in de stad te steunen. Zij kunnen met deze steun het hoofd boven water houden. Uiteraard wordt daar de vinger aan de pols gehouden, maar ook breder in de stad. Er is naar de raad al een aantal keer over gecommuniceerd dat ook gekeken wordt naar de kleinere organisaties en makers. Hij spreekt er nadrukkelijk over met de B5-partners, provincie en de vier andere steden in Brabant. Wellicht kan er gezamenlijk in worden opgetrokken. Met name makers werken en verplaatsen zich tussen die steden.

Het zou nog mooier zijn als het gezamenlijk kan, dat is de verkenning met elkaar. Maar dat in deze tijden nog meer mogelijk moet zijn, dat zit er dik in. Dan de ophoging van de Regeling Amateurkunsten. Daarvoor geldt ook dat de raad keuzes moet maken. Bijvoorbeeld binnen de cultuurbegroting of elders. De fondsen zijn genoemd. De fondsen lijken anoniem, dat doet niemand pijn. Maar achter die fondsen zitten natuurlijk wel aanvragers. Niet in de laatste plaats de amateurkunsten zelf. Dus in die zin is het ook voor een groot deel een vestzak- broekzakdiscussie. Met de mate waarin je naar de fondsen kijkt zit je 23

ook aan de wortels van het systeem dat zo nadrukkelijk ook in de vorige periode door zijn voorganger is opgezet en nu ook zijn vruchten begint af te werpen. Juist ook die nieuwe spelers, die nu toegelaten kunnen worden, komen voor een groot deel voort uit de fondsen die eerder zijn opgetuigd. Die zijn essentieel voor de doorstroming. De PvdA heeft een compliment gegeven maar ook kritische geluiden geuit. Natuurlijk het Paleis voor Volksvlijt krijgt niet voor niets een positieve honorering. Want wat ze doen en de mogelijkheden die ze laten zien om juist een breed publiek te trekken verdient niet anders dan lof. Niet voor niets dat ze nu ook in die BCB zitten. Nog meer, hoe mooi ook, zal ergens anders uit die BCB moeten komen. Er is veel gezegd over Huis73. Zeker ook kritische opmerkingen. Dat voelt voor hem als een Calimerodiscussie: zij zijn groot en de rest is klein en dat is niet eerlijk. Als het gaat om prestatieafspraken, Babel zit natuurlijk niet aan dezelfde prestatieafspraken. Daar worden andere prestatieafspraken mee gemaakt en hogere eisen bij gesteld dan een amateurvereniging die € 1.000 krijgt. Hij mag hopen dat dit ten overvloede is. Als het gaat om cultuureducatie, dat zit dus ook structureel in de BCB. Bijvoorbeeld bij Huis73 die bijna 100% bereik heeft bij alle basisscholen in deze gemeente door het programma Klas en kunst.

Dan de PvdA als het gaat om transparantie van de fondsen. Hij gaat er nadrukkelijk naar kijken. Het is opvraagbaar maar het kan ook een vraag zijn vanuit de samenleving. Binnen de mogelijkheden die er zijn kan het zo transparant mogelijk worden gemaakt. Want daar heeft iedereen recht op. Dan is er door de PvdA en PVV op verschillende manieren gevraagd hoe het zit met Brabant en Brabantstad. Er is hier eerder een debat over geweest waar hem het vuur na aan de schenen is gelegd om forse uitspraken te doen in de richting van de provincie omdat ze daar dreigen te bezuinigen. Hij heeft de forse uitspraken toen niet gedaan omdat hij dacht ze aan de bestuurlijke afspraken te houden. Hij kan hier melden dat de provincie zich houdt aan de bestuurlijke afspraken en daarmee dus ook matcht. De matching voor de Brabantstadregeling is er. Dat geldt ook voor het rijk. Het rijk matcht ook. Daarmee worden de donkere wolken, die wel eens werden geschetst dat het geld van het rijk zou opdrogen voor ’s-Hertogenbosch, geen waarheid. Zoals hij eerder heeft gemeld betaalt kwaliteit zichzelf uit. Er zijn ijzersterke landelijke spelers binnen de gemeentegrenzen. Je ziet ook dat adviesorganen, die het rijk ook adviseren ronduit zeer positief zijn als het gaat om de landelijke spelers. Tot slot noemt hij de opmerking van GroenLinks inzake de begrotingstekst. Ongetwijfeld is dat de werkdruk.

Hij had ook kunnen zeggen dat daarmee duidelijk is dat de afspraak van de Cultuurnota is opgeleverd. Maar hij zal volgens goed katholiek gebruik bij de raad te biecht gaan, dat het een fout is en vraagt dan ook volgens goed katholiek gebruik om vergiffenis. De voorzitter inventariseert of er behoefte is aan een tweede termijn. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) stelt voor aan te geven met welke initiatieven de partijen richting de raad gaan. Dan weet iedereen van elkaar wat er nog politiek wordt gemaakt Dan kan ze haar inhoudelijke punt hierin meenemen. De voorzitter vertelt dat mevrouw Hendrickx sowieso het recht heeft om nog een aantal minuten te spreken. Ze verwacht dat er voldoende vragen zijn. Daarna doet ze nog een adviesronde. De heer Thelissen (CDA) heeft geen reactie gehoord op het verdere ontschotten. Hoe kijkt de wethouder daar tegenaan? Klopt het dat met betrekking tot de Regeling Amateurkunsten de wethouder er open voor staat? Alleen moet het binnen de huidige begroting en ook met de fondsen. Ziet hij daar die ruimte voor? Het is echt aan de wethouder om daar een keuze in te maken. Mevrouw Van Gool (PvdA) vindt het fijn dat de wethouder nadrukkelijk wil kijken naar de systematiek en dat het gewoon transparant en openbaar is wie wordt afgewezen. Qua Huis73 is ze toch benieuwd wanneer de wethouder met de prestatieafspraken komt.

Welke termijn? Vooral ook omdat Huis73 daar zelf nadrukkelijk om vraagt. De wethouder verwijst ook naar Huis73 in het kader van de muziekeducatie en dat het daar binnenshuis is en goed gaat. Dat is niet wat mevrouw Van Schendel van Huis73 bij Informeren en Ontmoeten heeft aangegeven. Ze gaf aan dat er verbetering nodig is en dat muziekeducatie toch in de BCB moet komen. Mevrouw heeft een ander verhaal, spreekster is benieuwd hoe de wethouder daar tegenover staat want Huis73 heeft daar wel zorgen over. De matching is duidelijk. Inzake het Paleis voor Volksvlijt heeft ze 24

nog een vraag. Ze is blij dat de wethouder de belangrijke rol ook ziet. Ze worden nu deels gehonoreerd in de BCB, betekent het dat er nog een andere optie zou kunnen zijn uit fondsen of is de deur dicht? Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) heeft geen echt antwoord over het ontschotten gehad. Een aantal collega's kijkt naar het zorgdomein. Zij kijkt met name naar citymarketing. Is het een goed idee om het bedrag dat wordt gebruikt om de stad nationaal en internationaal op de kaart te zetten te laten landen bij de creatieveling en cultuurmakers in de stad die al bezig zijn met de stad te verkopen? Is deze reactie vanuit De Bossche Groenen een reactie om verder te verkennen? De heer Van Rosmalen (GroenLinks) heeft een concreet voorstel gedaan over het Paleis voor Volksvlijt. De wethouder zegt dat het alleen gerepareerd kan worden binnen de BCB. Wil de wethouder met het Paleis voor Volksvlijt het komend jaar in gesprek gaan of zou een pilot Gestelse buurt een mogelijkheid zijn. De heer Rotman (VVD) heeft in eerste termijn bij het college de uitdaging neergelegd voor de binnenstadmanager. Blijkbaar zijn er gesprekken geweest, maar de bal wordt weer teruggelegd bij de raad. Bewust wilde hij de uitdaging bij het college neerleggen om te voorkomen dat er allerlei moties of discussienotities zouden komen.

Hij doet nog een poging om de uitdaging nogmaals bij het college neer te leggen. Natuurlijk heeft hij er ook ideeën bij maar om het wat te versnellen zou het goed zijn om het meer in gezamenlijkheid te doen. Het is niet duidelijk of de wethouder liever een motie of discussienotitie wil. Of moet er gas op? De voorzitter wijst erop dat de wethouder het teruglegt, daar is de wethouder duidelijk in geweest. De heer Rotman stelt eigenlijk dezelfde vraag. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) heeft verzoek van de wethouders gehoord om de vraag over de Heemkundekring nu niet politiek te maken. De fractievoorzitter van gewoon geDREVEN wil dat best doen maar dan wacht hij op een collegevoorstel en op welke termijn komen de eieren uit? Dus met een nadere toelichting kan de fractie de motie achterwege laten. De heer Ploegmakers (CDA) heeft een vraag gesteld omtrent de voortgang van de acquisitie zoals door de raad is aangenomen in de motie van januari 2019. Het blijft vaag. De heer Rotman refereerde er ook aan. Het punt van de binnenstadmanager is gemaakt. De wethouder legt het een beetje bij de raad. Graag een toelichting. Wethouder Hoskam vertelt dat er nog een vraag openstaat van de PVV over hoogwaardige maakindustrie in 's-Hertogenbosch. Hij adviseert bij Omron een kijkje te nemen. Dan de conceptontwikkeling, zoals de heer Rotman in de eerste fase stelde, voor bedrijven.

Dat zit ook in het kader van de aanpak corona. OndernemersLift+ is daar druk mee bezig. Dan de vraag om de binnenstadmanager. Die legt hij bij de raad terug omdat er twee verschillende signalen over ontstaan hier in de Bossche binnenstad. Dat is de binnenstadmanager zoals de vertrekkend voorzitter van Hartje 's-Hertogenbosch hem neerzette, dat is degene die kijkt of de lampen branden. En er is een opvatting vanuit centrummanagement die zegt: nee, er moet iemand komen die beleidsmatig nadenkt over de binnenstad. Dat is de vraag die hij teruglegt bij de raad. Hij kan er wel een aantal randvoorwaarden aan meegeven. Het is goed als een centrummanager van buiten de stad komt om fris naar de stad te kunnen kijken. De verwachting is dat een overgroot deel van die kosten ook betaald wordt door de partners in de binnenstad. Bij het economisch actieplan komt hij ook met een aanpak van leegstand. Hij is in contact met grote spelers op de markt om te kijken wat ze in 's-Hertogenbosch willen doen. Daarbij krijgt hij twee signalen. Eén is dat een aantal ketens het starten van nieuwe vestigingen heeft aangehouden in afwachting van de coronacrisis, maar dat 's-Hertogenbosch daarbij nog steeds een hele belangrijke vestigingsplaats is. Dus hij blijft daarmee in contact.

Er is een onlinewarenhuis gemaakt voor de binnenstad en de belangrijkste opmerking die hij kan maken is 'koop lokaal, bestel lokaal'. Hij sluit aan bij de woorden van staatssecretaris Mona Keijzer, de nummer 7 van de lijst van het CDA 25

Wethouder Van Olden zegt dat ook de nummer 3 van de lijst van het CDA-lokaal koopt. Richting gewoon ge-DREVEN hoopte hij dat zijn opmerking duidelijk was. Er worden geen collegevoorstellen voorbereid, er zit geen geld in de begroting. Dus als gevraagd wordt om € 50.000, € 60.000 of € 80.000 structureel aan huisvesting te geven, dan zou hij niet weten waar dat gehaald moet worden. Dat is iets anders dan dat er achter de schermen wordt gekeken of en in hoeverre er in combinatie met eventueel andere partijen een beweging wordt gemaakt. Hij voelt zich uitgedaagd om zo open en transparant het probleem wel op tafel te leggen. Er is een Heemkundekring, ze hebben ruimte, notabene in het oude gemeentehuis van de gemeente Rosmalen. Het is geen afgedankte fietsenkelder. Er staan mooie spullen met prachtige maquettes. Ze worden soms tentoongesteld. De cluster erfgoed helpt alle Heemkundekringen om actief te blijven, ook in de digitale ontwikkeling met City Science. 28 oktober jl., in de Data Week, was er een prachtig congres. Maar als gevraagd wordt 'geef een pand, een soort museum', dan is het antwoord nu nee. Als het met een motie wordt afgedwongen wordt mogelijk de motie niet aangenomen. Dan is het helemaal van tafel. Dus nogmaals: maak het niet politiek. Wethouder Van der Geld legt uit hoe het college aankijkt tegen het ontschotten.

In het voorstel is gezegd dat het college daar nog steeds mee bezig is. Als de raad versnelling wil dan kan de raad helpen met waar, hoe en hoeveel. Dan de Regeling Amateurkunsten. Het college staat er open voor. Maar ook daar wel drie punten: 1. Welk probleem wordt er precies opgelost? 2. Over welk bedrag wordt gesproken? 3. Wordt er niet een nieuw probleem gecreëerd? Dat zijn de punten waar het college op toetst. Dan de vraag van de PvdA inzake de prestatieafspraken van Huis73. Ze worden gemaakt, maar de prestatieafspraken voor 2021 worden in die zin bijzonder omdat er coulance is toegepast voor 2020 vanwege corona. De eerste gedachtegang voor 2021 is nog steeds coulant maar kun je sterker uit de coronacrisis komen? Dat zullen wellicht bijzondere prestatieafspraken zijn. De afspraken worden gepland en opgesteld zodra de Cultuurnota is vastgesteld. Aan de behoefte aan prestatieafspraken wordt zo snel mogelijk vorm en inhoud gegeven maar eerst moet bekend zijn wat de budgetten zijn van de culturele instellingen. Dan de vraag van de muziekscholen in de BCB. Een aantal zit in de Regeling Amateurkunsten. Niet voor niets dat de raad een positieve inspreker had tijdens Informeren en Ontmoeten. Sommigen kunnen het gegoochel noemen maar op het laatst telt wel of mensen vooruit kunnen met waar ze mee bezig zijn. Dat was iemand die duidelijk positief was en vooruit kon.

De laatste vraag van mevrouw Van Gool heeft hij niet goed verstaan. Mevrouw Van Gool (PvdA) vraagt inzake Paleis voor Volksvlijt of er een mogelijkheid is dit uit een ander potje te halen. GroenLinks vroeg er ook naar. Wethouder Van der Geld wijst op het belang van de fondsen en daarmee ook op het feit dat al die spelers die ook in de BCB zitten, of daarbuiten, nog steeds kunnen aanvragen bij de fondsen. Ook als het gaat om zo een project in de Gestelse buurt, daar staan de fondsen nadrukkelijk voor open. Als mevrouw Van Gool of de heer Van Rosmalen bedoelt of er voor Paleis voor Volksvlijt ook structureel gekeken kan worden, bijvoorbeeld in de Gestelse buurt? Hij kan daar in de prestatieafspraken naar kijken maar hij kan vooraf geen toezeggingen doen dat het ook voor elkaar gaat komen. Hij zal de gesprekken zeker voeren als hij over de prestatieafspraken spreekt. De voorzitter stelt voor een adviesrondje te doen. Uiteraard wordt het nog besproken. Mevrouw Van Gool (PvdA) meldt dat Huis73 zelf ook nadrukkelijk vraagt om de prestatieafspraken, daarom kan het zijn dat ze met een motie komt. De evaluatie van de commissie of het Bosch cultuursysteem daarvan neemt ze aan dat de wethouder daar transparant in zal zijn en dat ze daarop geen actie hoeft te ondernemen. Hoe gaat het met de Regeling Amateurkunsten, want alle partijen moeten met de € 260.000 rondkomen.

Ze is benieuwd met welk bedrag het CDA komt voor de ophoging. De PvdA is voor het redden van scouting St. Tarcisius Rosmalen. 26

Ze neemt aan dat Rosmalens Belang met een motie komt. Voor de kleine Bossche culturele makers komt op korte termijn iets, hoorde ze zojuist. Ze is tevreden met het antwoord. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wacht alle moties af en zal ze op hun merites beoordelen. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) komt met een motie voor de scouting St. Tarcisius, waarschijnlijk samen met Rosmalens Belang. De moties wacht hij met belangstelling af. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) komt met een voorstel over het anticyclisch investeren. Ze denkt aan concrete projecten waar de stad echt een win-winsituatie zou kunnen creeren. Ze zal hierover een motie voorbereiden. Ook als het gaat om geld dat nu wordt besteed aan citymarketing en promotie te kunnen inzetten voor culturele instellingen die internationaal op de kaart gezet kunnen worden. En ze steunt de suggesties rondom scouting St. Tarcisius. Ze kijkt met de PvdA naar een regeling voor Huis73. De Bossche Groenen komt met een aantal voorstellen. De heer Vugs (SP) komt niet zelf met een motie maar zal er een aantal ondersteunen, zoals al is toegezegd. De heer Theunissen (Bosch Belang) komt met een motie over sport, onderhoud en reserveringen, over preventief onderhoud van de accommodaties. De heer Rotman (VVD) komt met een motie over de binnenstadmanager. De heer Peters (D66) heeft geen moties. Hij steunt het voorstel.

De heer Thelissen (CDA) heeft inzake de binnenstadmanager een discussienotitie aangekondigd voor november in samenwerking met de VVD. Hij bespreekt met de VVD of het handig is om het in de discussienotitie mee te nemen of toch een motie ervoor voor te bereiden. Het CDA komt zeker met een motie over de Regeling Amateurkunsten en een motie over de zeilverenigingen, mogelijk nog met een richtinggevende motie voor de ontschotting. Meer partijen hebben dat genoemd, mogelijk bereidt hij iets voor en sluit aan bij anderen. Tot slot feliciteert en complimenteert hij mevrouw De Groot met haar eerste bijdrage op dit podium. De heer Esser (PVV) kijkt naar alle moties die zullen worden ingediend. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) heeft gisteren ook al een aantal moties voorbij horen komen. Ze gaat met de collega's in overleg. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) meldt dat GroenLinks motie over zeilverenigingen van het CDA steunt. Hij overlegt in de fractie om toch een motie in te dienen over het Paleis voor Volksvlijt om de wethouder een steuntje in de rug te geven bij zijn overleg om eventueel tot een pilot te komen. De voorzitter dankt voor de compacte bijdragen en de duidelijkheid over de moties. 7.

Werkplanning Er zijn geen mededelingen over dit agendapunt.

8.

Rondvraag en sluiting Van de rondvraag wordt geen gebruik gemaakt. Niets meer aan de orde zijnde sluit de voorzitter de vergadering om 22.17 uur.

27

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bedrijvigheid van 23 november 2020. De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

28