Uitwerking motie seksuele gezondheid GGD Hart voor Brabant
Tekst van het document
Reactie GGD op scenario’s voor seksuele gezondheid Landelijk wordt er een toename van het aantal SOA’s en een afname van het aantal SOA-tests gezien. Deze landelijke trends zien wij ook in de regio Hart voor Brabant en in ‘s-Hertogenbosch. Naar aanleiding van de kaderbrief 2025 van GGD Hart voor Brabant heeft gemeente ’s-Hertogenbosch de volgende zienswijze opgesteld: 'Seksuele gezondheid. Recentelijk zijn er alarmerende signalen binnengekomen waaruit blijkt dat het aantal soa's onder jongeren flink toeneemt. Dit lijkt verband te houden met een afnemend gebruik van voorbehoedsmiddelen onder deze groep. De cijfers van o.a. het RIVM {Thermometer seksuele gezondheid, 2023) en de evaluatie van het Team Seksuele gezondheid van de GGD Hart van Brabant (2022) baren de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch zorgen. Daarom roepen wij u op om rondom thema seksuele gezondheid in samenwerking met partners te zorgen voor een goede communicatie over testen en voorlichting en vragen wij om extra waakzaamheid rondom de testcapaciteit. De gemeenteraad vraagt om scenario’s te schetsen, waarmee de seksuele gezondheidszorg in ’sHertogenbosch versterkt kan worden, zodat het aantal SOA’s niet verder stijgt en de meest kwetsbare inwoners beter beschermd zijn. In deze bijlage werkt de GGD enkele scenario’s hiervoor uit.
Uitwerking Scenario’s Binnen de doelgroepen beschreven in de regeling Aanvullende Seksuele Gezondheid (ASG) zijn er groepen die extra risico lopen op problemen op het vlak van soa-transmissie en seksualiteit, ze zogeheten hoogrisicogroepen. Voorbeelden van deze hoogrisicogroepen zijn de praktisch- en middelbaaropgeleiden, bepaalde groepen migranten of dak- en thuislozen. Het is noodzakelijk om outreachend te werk te gaan om deze groepen beter te bereiken. Er zijn verschillende manieren om outreachend te werk te gaan. De volgende scenario’s zijn uitgewerkt: 1.
Spreekuur op locatie
2.
Train de trainer
3.
Gezonde school
4.
Promotiematerialen
De aanbeveling is om wanneer er gekozen wordt voor (zelf)testen op locaties er ook preventieactiviteiten aan te koppelen, zoals een train de trainer, Gezonde school en gebruik te maken van promotiematerialen. 1. Spreekuur op locatie De huidige GGD-testlocatie op Pettelaarpark is vrij toegankelijk en heeft een regiofunctie, dus uitbreiding van capaciteit op deze locatie zal ingevuld worden door inwoners vanuit de hele regio en niet specifiek inwoners vanuit ‘s-Hertogenbosch. Om specifieke doelgroepen te bereiken, kunnen we spreekuren verzorgen op daarvoor logische externe locaties. Denk hierbij aan locaties voor
Openb are Label
maatschappelijke opvang en migranten, wijk- en jongerencentra (al dan niet in bepaalde wijken) en op vindplaatsen van praktisch en middelbaar opgeleiden, zoals mbo-scholen. Het is afhankelijk van doelgroep en omvang welk resultaat behaald kan worden. De motie geeft niet aan op welke doelgroep in te zetten en hoe groot deze is, daardoor is een concreet scenario en kostenoverzicht niet mogelijk. Vormen van spreekuren zijn individueel in een spreekkamer, of het uitdelen van zelftesten. De uitwerking hieronder gaat uit van een algemeen spreekuur buiten GGD-locatie Pettelaarpark. Spreekuur voor het individu op locatie (mits door de gemeente gefaciliteerd) betreft het volgende -
Seksualiteitshulpverlening (Sense) voor de doelgroep jongeren tot 25 jaar
-
Soa-testen
-
Anticonceptie
-
PrEP zorg (medicatiekosten zijn voor rekening cliënt)
-
Afhankelijk van doelgroep en bereik is er per spreekuur van 3 uur maximaal ruimte voor 9 consulten.
Benodigde inzet voor 1 dagdeel spreekuur -
10 uur (2 verpleegkundigen)
Deze 10 uur zijn nodig voor -
Voorbereiding
-
Uitvoering spreekuur
-
Administratie n.a.v. spreekuur
-
Evt. behandelingen en nazorg
Kosten -
Inzet spreekuur 10 uur x €118,50 = €1185,- per spreekuur
-
Materiaalkosten, labkosten en medicatie = €85,- per consult.
Het aantal consulten is afhankelijk van de doelgroep en het bereik. Wanneer voor de doelgroep Jongeren wordt gekozen zijn er naar schatting 285 spreekuren nodig, wat ongeveer 350.000 euro kost. 2. Train de trainer Om de professionals te ondersteunen die dichterbij onze doelgroepen staan bieden wij een train de trainer aan over gesprekvoering rondom het onderwerp seksuele gezondheid, signalering en doorverwijzing naar passende zorg. Denk hierbij aan bijvoorbeeld jongerenwerkers, medewerkers maatschappelijke opvang, docenten, zorgmedewerkers etc. Inzet per train de trainer -
5 uur per training (inclusief voorbereiding en nazorg)
Kosten -
Openb are Label
5 uur x € 118,50 = € 592,50
Randvoorwaarden voor testen op locaties en train de trainer -
Locatie met geschikte ruimte. GGD kan ook een mobiele testlocatie verzorgen. Hier zijn aanvullende kosten aan verbonden.
-
Medewerking betreffende locaties/organisatie zoals scholen, wijkcentra etc. Afhankelijk van de doelgroep zal investering in het netwerk nodig zijn voor het bereiken van de doelgroep.
-
Promotie van het spreekuur
3. Gezonde school Door seksuele en relationele vorming op school krijgen jongeren meer kennis over hun lichaam, relaties en seksualiteit en ontwikkelen zij adequate waarden en normen om respectvol met elkaar om te gaan. Dit aanbod is reeds beschikbaar voor alle onderwijsvormen en wordt op verzoek van school ingezet. Onze ambitie is om een doorlopende leerlijn te ontwikkelen voor relationele en seksuele vorming op het Voortgezet onderwijs (VO). Hierdoor wordt er op een structurele manier aandacht aan dit thema besteed in het onderwijs. Hierover worden gesprekken gevoerd met onderwijs (zie bijlage 1. Integrale leerlijn relaties en seksualiteit). Doel Het laagdrempelig aanbieden van een doorlopende leerlijn relationele en seksuele vorming in samenwerking met en afgestemd op de behoeftes van VO-scholen in ‘s-Hertogenbosch. Kosten De kosten voor intensivering van preventieve voorlichtingsprogramma’s die nu vanuit de GGD gedaan worden zoals gezonde school aanpak, week van de lentekriebels en week van de liefde zijn afhankelijk van de omvang. Deze inzet kan kostenneutraal plaatsvinden vanuit het basispakket van de gezonde school, als school kiest voor deze module. Ook kan het buiten het basispakket vormgegeven worden als extra opdracht. Deze kosten kunnen we inzichtelijk maken als er duidelijkheid is over de doelgroep en de omvang. 4.
Promotiematerialen In het kader van collectieve preventie, ter bevordering van bewustwording, is het belangrijk om gebruik te maken van materialen die de boodschap van een positieve seksuele gezondheid ondersteunen. Denk hierbij aan het uitdelen van condooms of promotie tijdens evenementen met een passende boodschap. Een deel van de materialen wordt door het rijk of andere organisaties, zoals SOA AIDS Nederland, gefaciliteerd. Deze materialen zijn gemaakt voor de algehele populatie of de doelgroepen binnen de ASG-regeling. Om materialen te ontwikkelen die goed aansluiten bij de doelgroepen in onze regio, zijn aangepaste of alternatieve materialen nodig. Kosten hiervoor zijn afhankelijk van onder andere doelgroep en evenement. Als er budget-neutraal vormgegeven moet worden aan seksuele gezondheidszorg in ’s-Hertogenbosch, vraagt dat een keuze in het GGD plus-aanbod. Hierin kunnen wij geen advies geven, gezien dit een
Openb are Label
politieke keuze is. We kunnen u en de gemeenteraad wel helpen in deze keuze door te informeren over de inhoud van het plus aanbod. Kanttekening Als kanttekening willen we graag meegeven dat er veel veranderingen aan zitten te komen op het gebied van seksuele gezondheidszorg. GGD Hart voor Brabant is actief bezig de impact van de seksuele gezondheidszorg te vergroten door interne- en externe samenwerking beter af te stemmen en zo het bereik van onze expertise te vergroten. Tegelijkertijd staat de financiering voor de centra seksuele gezondheid onder druk doordat zij mogelijk 10% gekort worden, wordt de zorg mogelijk overgeheveld naar de gemeenten, zijn er veranderingen aangekondigd in het testbeleid en buigt de kamer zich momenteel over het ‘manifest seksuele gezondheid’ dat is opgesteld door de jongerenorganisaties. In dit manifest vragen zij om een betere toegankelijkheid van aanvullende seksuele gezondheidszorg, meer aandacht voor preventie van seksuele problemen en goede seksuele vorming in het onderwijs. Staatssecretaris Karremans heeft het RIVM en SOA AIDS NL opdracht gegeven onderzoek te doen naar de zorgelijke signalen en beloofd in het voorjaar van 2025 duidelijkheid te scheppen over de oorzaken en daarbij passende herziening van de plannen (inclusief de financiering) en de beleidsvoornemens.
Doelgroepen GGD Hart voor Brabant De doelgroepen vanuit de regeling Aanvullend Seksuele Gezondheidszorg (ASG) zijn als volgt gedefinieerd: -
Mannen die seks hebben met mannen (MSM) Personen die via bron- en contactopsporing gewaarschuwd zijn voor een soa Personen met klachten die wijzen op een soa Personen die slachtoffer zijn van seksueel geweld Personen jonger dan 25 jaar Personen uit een soa-endemisch gebied (Suriname, Nederlandse Antillen, Turkije, Marokko, Afrika, Zuid-Amerika, Azië, Oost-Europa) Personen met een partner uit de doelgroep MSM of soa-endemisch gebied Sekswerker (in de laatste 6 maanden)
We willen ons meer richten op deze groepen, maar we hebben nog niet inzichtelijk hoe groot dit aantal precies is in onze regio. Hierin willen we investeren onder andere door middel van onderzoek en outreach. Hieronder hebben we de doelgroep jongeren tot 25 jaar zo goed mogelijk proberen weer te geven.
Jongeren 15-25 jaar Er zijn 18.405 jongeren tussen de 15-25 jaar woonachtig in de gemeente ‘s-Hertogenbosch (CBS-data 2024). Uit het landelijk onderzoek ‘Seks tot je 25e’ uit 2024, blijkt dat zon 35% van de jongeren seksueel gedrag vertoont dat de kans op SOA’s verhoogt. Om al deze jongeren één keer per jaar te zien op een spreekuur zijn ruim 700 extra spreekuren per jaar nodig (op één spreekuur van 3 uur kunnen 9 cliënten worden gezien). Uit ditzelfde onderzoek blijkt dat 14% van de jongeren zich afgelopen jaar op een SOA heeft laten testen. Om deze groep op een spreekuur te kunnen ontvangen, zijn er 285 spreekuren nodig, wat naar schatting ongeveer 350.000 euro kost.
Openb are Label
Een kanttekening bij dit aantal is dat we anonieme zorg aanbieden en een regiofunctie hebben. En daarom willen we insteken op doelgroepgerichte spreekuren op specifieke locaties in ’s-Hertogenbosch in plaats van spreekuren op alleen onze hoofdlocaties. Als we alleen naar de groep jongeren kijken dan zien we dat dit een dusdanig groot aantal betreft, dat het loont om in te zetten op gedragsverandering, in plaats van op meer testen, wat het belang van collectieve preventie onderstreept. Ons inziens moet de collectieve preventie specifiek gericht zijn op de risico’s die de groepen lopen en leiden tot veiliger seksueel gedrag.
Openb are Label