Tertiaalbericht Sociaal Domein in Beweging 25 februari 2025

Sociaal domein in beweging Updates en ontwikkelingen uit het sociaal domein

25 FEBRUARI 2025

Tertiaalbericht sociaal domein in beweging Voor u ligt ‘Sociaal domein in beweging’, het tertiaalbericht van het sociaal domein. Dit document komt drie keer per jaar uit. We geven u een update per programma uit de Programmabegroting 2023-2026: • Gelijke kansen op financiële redzaamheid • Gelijke kansen op gezondheid • Gelijke kansen op talentontwikkeling • Jeugdhulp • Maatschappelijke Ondersteuning • Sociale structuur • Werk en inkomen Per programma vertellen we u over de trends en ontwikkelingen, kijken we terug en vooruit en delen we nuttige onderzoeken en artikelen. Er gebeurt veel in het sociaal domein. Wat we in dit document met u delen is een selectie op hoofdlijnen. We beginnen met een hoofdstuk Algemeen waarin we de relatie tussen de programma’s aangeven

2

Algemeen Samenhang tussen de programma’s in dit tertiaalbericht Sociaal Domein in Beweging

Gezond en Actief Leven Akkoord en Integraal Zorgakkoord

Veel sociale problemen van inwoners zijn ingewikkeld en met elkaar verbonden. Zaken als armoede, gezondheidsproblemen, eenzaamheid en werkloosheid beïnvloeden elkaar wederzijds. Binnen het sociaal domein werken we vanuit verschillende programma’s aan het oplossen van deze problemen en aan het bieden van kansen.

Gezond en Actief Leven Akkoord Het GALA richt zich vooral op preventie, gezondheid en sociale basis, waarin een gezonde samenleving centraal staat. Dit is een basisvoorwaarde om de zorg toeganke­ lijk en betaalbaar te houden. Met het Bestedingsplan 2025 Brede SPUK (financieel arrangement voor het GALA en het Sportakkoord II) investeren we in zowel sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie als de sociale basis.

Voorbeelden hiervan zijn de programma’s Inclusie, Sociale Structuur en Samen Gezond ‘s-Hertogenbosch. Deze, maar ook andere initiatieven gericht op bijvoorbeeld bestaanszekerheid lichten we in dit tertiaalbericht toe. We werken meer en meer naar samenhang toe. De inwoner speelt daarbij een centrale rol. Als overheid werken we soms ook belemmerend, door na, naast en niet met, maar over mensen te werken. De programma’s geven een impuls aan het werken als integrale gemeentelijke overheid. Dit doen we vanuit de logica van de inwoner en in samenhang met elkaar. Dit is niet alleen effectiever, maar hiermee zetten we middelen ook efficiënter in. Een voorbeeld hiervan is de Doorbraaktafel. Sinds september 2024 werkt de Doorbraaktafel aan vernieuwende oplossingen voor moeilijke vraagstukken van inwoners in de gemeente ’s-Hertogenbosch. Dit initiatief brengt professionals uit verschillende organisaties en sectoren samen om problemen rondom bestaanszekerheid en ondersteuning- en zorgvragen aan te pakken. De kracht van de Doorbraaktafel ligt in de flexibiliteit om buiten de vaste regels om te denken. Het doel is het welzijn van de inwoner altijd voorop te stellen.

ALGEMEEN

Integraal Zorgakkoord De toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van de zorg staan onder druk. De zorgvraag stijgt en de zorgcapaciteit blijft daarbij achter. Om de juiste zorg op de juiste plek te bieden, voeren we het Integraal Zorgakkoord (IZA) uit in de zorgkantoorregio NoordoostBrabant en Bommelerwaard. Hierin staat het regionaal, lokaal en wijkgericht domein overstijgend samenwerken in de zorg centraal. De Regionale coalitie Integraal Zorgakkoord Noordoost-Brabant en Bommelerwaard (RNOBB) bestaat uit zorgverzekeraars, gemeenten, patiënten- en cliëntenorganisaties, zorg- en welzijns­ instellingen en GGD. In het Regioplan IZA NOBB staan de belangrijkste regionale knelpunten en de aanpak om de zorg toegankelijk te houden. Regionaal programma gemeenten Integraal Zorgakkoord Twaalf gemeenten (Noordoost-Brabant en Bommelerwaard) krijgen ook eigen middelen van het rijk om het regioplan uit te voeren. Via de regeling

3

Specifieke Uitkering (SPUK) IZA 2023-2026, ontvangen de gemeenten ruim € 5,5 miljoen per jaar. Gemeente ‘s-Hertogenbosch is mandaatgemeente voor deze middelen. Om deze bijdrage zo goed mogelijk te organiseren, hebben de twaalf gemeenten een Regionaal programma IZA gemeenten gemaakt. Dit programma biedt kansen, ook voor ’s-Hertogenbosch. In 2024 startten we, deels met andere gemeenten uit de subregio Zorgzaam, vijf projecten met inzet van de regio­ nale middelen: GROEN, de Samenwerkwijze, Mentaal Gezondheidsnetwerk, Langer Thuis met e-Health en de Bewonerscirkels. Meer informatie over deze projecten staat in de collegebrief. In 2025 gaan we ook door deze projecten en de beweging van zorg naar gezondheid met lokale IZA-middelen. Het nieuwe Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord Landelijk werken verschillende partijen aan een nieuw Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord waarin het IZA en ook (delen van) het GALA opgaan. In november stapte de VNG uit deze gesprekken. Er was namelijk nog steeds niet voldaan aan de instapvoorwaarden voor het huidige IZA (o.a. structurele middelen voor gezondheid en het oplossen van het ravijnjaar 2026). Na gesprekken over de invulling van de voorwaarde om als gelijkwaardig partner van ZN en VWS aan tafel te zitten, nemen we als gemeenten weer actief deel aan de gesprekken over het nieuwe akkoord. Zie de brief hierover.

Zodra het nieuwe akkoord klaar is, volgt er landelijk een nieuw beslismoment om ook echt deel te gaan nemen aan dit akkoord. Waarschijnlijk vindt deze besluitvorming in het voorjaar plaats. Dienstverlening wijkpleinen De gemeente heeft de taak om ervoor te zorgen dat onze dienstverlening voor iedereen toegankelijk is, ook voor inwoners die minder goed zijn met computers of moeite hebben met lezen en schrijven. KOO, als wegwijzer binnen het sociaal domein, en Farent, als opdrachtnemer voor de wijkpleinen, spelen hierin een belangrijke rol. Om inwoners beter te helpen, onderzoeken we hoe we de vrijwilligers op de wijkpleinen beter kunnen ondersteunen. Daarnaast verbeteren we de bereikbaarheid en vindbaarheid van deze locaties. In 2025 brengen we per gebied in kaart waar aanpassingen nodig zijn. Meer informatie is te vinden in de collegebrief van december 2024. Zorgmonitor Er is een nieuwe zorgmonitor uit (januari 2025). Deze monitor geeft inzicht in het gebruik van ondersteuning en hulp in het sociaal domein door onze inwoners. Het gaat onder andere over basisondersteuning en hulp via de Jeugdwet en Wmo. De monitor is bedoeld om bestuurders en raadsleden te informeren over ontwikkelingen in het zorggebruik in de gemeente. En voor beleidsmedewerkers en de uitvoeringsteams om inzicht te krijgen in de effecten van beleid en uitvoering ervan. De monitor verschijnt twee keer per jaar.

ALGEMEEN

4

Gelijke Kansen op financiële (zelf)redzaamheid Ambitie Inwoners doen mee in de samenleving, ongeacht hun financiële situatie. Kinderen mogen geen last hebben van de financiële situatie van hun ouders. Inwoners met problematische schulden zijn zo snel mogelijk schulden(zorg)vrij.

hebben we het aanvraagproces makkelijker gemaakt door op een nieuwe manier te berekenen of je recht hebt op bijzondere bijstand. Dit maakt het makkelijker om aanvragen in te dienen en sneller af te handelen. Ook verhogen we onder meer jaarlijks de gemeentelijke bijdrage voor de gemeentelijke zorgverzekering en de bijdrage voor het meedoen aan sociale activiteiten. Meer informatie? Zie: collegebrief van 10 december.

Trends en ontwikkelingen Nieuwe rekenmethode armoede In oktober 2024 presenteerden het CBS, CPB en Nibud een nieuwe methode om armoede in Nederland te meten. Eerder werd dit op vijf manieren gemeten; de nieuwe methode biedt duidelijkheid door werkelijke kosten voor wonen en energie mee te nemen en te kijken naar financiële buffers. Hierdoor is het aantal mensen onder de armoedegrens gedaald. In 2023 leefden 540.000 mensen (3,1% van de bevolking) onder de armoedegrens, in onze gemeente 2,9%. Hoewel dit het laagste armoedecijfer van de vijf grootste Brabantse gemeenten is, blijven wij ons onverminderd inzetten voor inwoners die in armoede leven.

Terugblik op de afgelopen 4 maanden ‘Den Bosch maakt hulp bij armoede veel simpeler’ Deze kop stond in het Brabants Dagblad naar aanleiding van de nieuwe beleidsregels bijzondere bijstand 2025. Deze zijn op 1 januari ingegaan. In het nieuwe beleid

GELIJKE KANSEN OP FINANCIËLE (ZELF)REDZAAMHEID

Eerste Hulp Bij Geldzaken De publiekscampagne, vooral gericht op jongeren en senioren, draaide volop op social media. De Facebooken Instagramadvertenties zijn 1.734.862 keer weer­ gegeven. Sinds de campagne is het aantal weergaven op onze website verdubbeld en zien we meer inwoners zonder afspraak bij het loket. De sociaal raadslieden zijn onderdeel van EHBG. Met hun hulp en ondersteuning hebben inwoners in 2024 voor ruim 1 miljoen euro aan inkomensondersteuning aangevraagd en toegekend. Het gaat hier bijvoorbeeld om (hogere) huur- of zorgtoeslag Werkbezoek bewindvoering en schulddienst­ verlening Op 21 november bezochten raadsleden de afdeling Financiële Dienstverlening om meer te leren over bewindvoering en schulddienstverlening. Met casussen kregen ze inzicht in het werk van bewindvoerders en de gehele keten van schulddienstverlening. Ook bespraken we de uitkomsten van de rechtszaak over bewind in eigen beheer.

5

Audit bewindvoering Ook dit jaar is het bewindvoerderskantoor van de gemeente geslaagd voor de jaarlijkse audit. Deze audit is een verplichting vanuit het Kwaliteitsbureau van de rechtbank. Voortgang Bouwdepot In oktober 2024 zijn de eerste betalingen van de pilot het Bossche Bouwdepot gedaan. Voorafgaand hieraan hebben 10 jongeren samen met hun begeleiders “een bouwplan” gemaakt met hun wensen en doelen voor het komende jaar en hun toekomst. Deze plannen vormen de basis voor de gesprekken met hun begeleiders. Bij de start van de pilot vulden de jongeren een eerste vragenlijst in voor onderzoeksbureau Drift, zodat individuele ontwikkelingen gevolgd kunnen worden.

Vooruitblik op de komende 4 maanden Bossche Pas De aanbesteding om een nieuwe leverancier te con­trac­teren loopt en heeft de vorm van een ‘Concurrentiegerichte dialoog’. Dat wil zeggen dat we in het aanbestedingsproces in gesprek gaan met geselecteerde partijen over hun ‘standaard product›. Deze vorm van aanbesteden kost meer tijd dan een traditionele aanbesteding. Deze tijd winnen we terug tijdens de implementatie. We streven ernaar de Bossche Pas te lanceren tussen september en december 2025, maar de exacte datum bepalen we samen met de nieuwe leverancier.

Onderzoeken naar lokaal armoede- en schuldenbeleid Begin dit jaar wordt een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd onder ervaringsdeskundigen die gebruik maken van schulddienstverlening. De resultaten worden verwerkt in de nieuwe monitor armoede en schulden. Daarnaast voert Onderzoeksbureau Purpose interviews uit om te beoordelen hoe goed onze dienstverlening aansluit op de behoeften van inwoners met schulden. De onderzoeken worden begin tweede kwartaal op­geleverd en zijn input voor het nieuwe Aanvalsplan ‘s-Hertogenbosch Schuldenvrij, waar de gemeenteraad later dit jaar over beslist. Tot slot onderzoekt de Rekenkamer de effectiviteit van het armoedebeleid. De resultaten hiervan verwachten we na de zomer.

Relevante publicaties • Handreiking voor ondersteuning zzp’ers door gemeenten: Handreiking Minimaregelingen en zelfstandigen | Stimulansz • Onderzoek Universeit Groningen - Werken vanuit vertrouwen en niet-gebruik van inkomondersteunende maatregelen

GELIJKE KANSEN OP FINANCIËLE (ZELF)REDZAAMHEID

6

Gelijke Kansen op gezondheid Ambitie We vergroten kansen van inwoners in een kwetsbare situatie door meer te investeren in gelijke kansen op gezondheid. Zo verkleinen we de verschillen in gezondheid. Iedereen verdient meer gezonde en gelukkige jaren.

Trends en ontwikkelingen In de meest recente Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) van 2024 schetst het RIVM vijf grote opgaven op weg naar 2050: - Vergrijzing is en blijft de belangrijkste maatschappelijke ontwikkeling voor de volksgezondheid - De grote gezondheidsverschillen tussen mensen met een goede en minder goede maatschappelijke positie - Jongeren hebben een steeds ongezondere leefstijl, vaker overgewicht en problemen met hun mentale gezondheid - Hoe goede zorg geleverd kan worden, ook bij een grotere zorgvraag en steeds grotere personeelstekorten - Een gezonde inrichting van de leefomgeving, om beter voorbereid te zijn op de gevolgen van klimaat­ verandering. De VTV maakt duidelijk dat Nederland nog niet goed is voorbereid op deze opgaven. De VTV laat ook zien dat de opgaven met elkaar samenhangen, en dus gezamenlijk moeten worden aangepakt. De komende jaren is daarom een standvastig gezondheidsbeleid nodig, met concrete doelen. De GGD heeft de Gezondheidsmonitor voor jongvol­ wassenen (16-25 jaar) uitgebracht. Voor het eerst zijn er cijfers per gemeente beschikbaar.

GELIJKE KANSEN OP GEZONDHEID

In ’s-Hertogenbosch geeft 60% aan dat ze zich (zeer) gezond voelen. Voor mentale gezondheid is dat 47%. Deze cijfers zijn iets lager dan in de rest van het land en de regio Hart voor Brabant. Verder rookt 29% van de jongvolwassenen en 14% vapet. Dit is vergelijkbaar met het landelijk en regionaal gemiddelde. Het alcoholgebruik is ook hetzelfde. Het gebruik van drugs is in ’s-Hertogenbosch wel hoger dan gemiddeld.

Family Fit in samenwerking met FC Den Bosch Het project Family Fit, ontwikkeld met FC Den Bosch Foundation en partners zoals Amsterdam UMC, stimuleert een gezonde leefstijl bij gezinnen. Via sessies over voeding, slaap, beweging en sport worden motorische vaardigheden en conditie verbeterd. Voetbal en de aantrekkingskracht van FC Den Bosch brengen gezinnen letterlijk in beweging.

Een overzicht van alle resultaten staat in het gemeenteprofiel en tabellenboek.

1 jaar Welzijn op recept Het programma Samen Gezond ’s-Hertogenbosch werkt mee aan het project “Welzijn op Recept”. In 2024 heeft het project “Welzijn op Recept” 168 cliënten vanuit 29 huisartsenpraktijken verwezen naar activiteiten zoals samen eten, sport en vrijwilligerswerk. Welzijnscoaches helpen cliënten drempels te overwinnen en deel te nemen.

Op basis van meest recente GGD jongerenmonitor heeft de gemeente een rapport geschreven over Sportparticipatie van jongeren in klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. Dit geeft inzicht in het beweeg- en sportgedrag van jongeren in de gemeente ’s-Hertogenbosch en verschillen tussen wijken/deelgebieden.

Terugblik op de afgelopen 4 maanden Gezonde schoolpleinen en leefomgeving Het programma Samen Gezond ‘s-Hertogenbosch helpt scholen met het maken van groene en gezonde schoolpleinen. Deze stimuleren beweging, spel en contact met de natuur, wat bijdraagt aan beter leren en een positieve ontwikkeling. Dit sluit aan bij de ambitie van IVN Natuureducatie om in 2030 alle basisscholen in Nederland van zo’n plein te voorzien. Partners zoals Gezonde School, JOGG, KVLO en Kenniscentrum Sport en Bewegen steunen deze missie.

7

Vooruitblik op de komende 4 maanden Inzet op bestaanszekerheid in relatie tot gezondheid Samen Gezond ’s-Hertogenbosch verkleint gezondheidsverschillen door bestaanszekerheid te versterken, vooral bij lage inkomens. Een mooi voorbeeld hiervan is het project Uitleen Kinderfietsen. Dit project voorziet kinderen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar en hun ouders van gratis fietsen, waardoor zij gemakkelijker kunnen deelnemen aan school- en vrijetijdsactiviteiten. Voor kinderen die naar de middelbare school gaan, voorziet Stichting Leergeld in fietsen. Gebruikte fietsen worden opgeknapt en indien nodig worden nieuwe fietsen aangeschaft. Bovendien kunnen kinderen de fietsen inruilen voor een groter formaat naarmate ze groeien. De fietsen worden geleverd door Stichting Loods, die samen met Stichting Leergeld dit project mogelijk maakt.

Deelname aan Citydeal Gezonde en duurzame voedselomgeving We onderzoeken de mogelijkheid om deel te nemen aan de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving om te leren van steden en experts in gezondere voedselomgevingen. Dit sluit aan bij de missie om gezondheidsverschillen te verkleinen en bij de uitvoering van de motie ‘reclames voor ongezonde voeding uit de openbare ruimte’.

Relevante publicaties • Artikel Nivel - Mensen die moeite hebben met het rondkomen mijden vaker zorg vanwege bijkomende kosten • Artikel Medisch contact - Gezondheidsverschillen kosten meer levensjaren • Van zorg naar gezondheid: houd aandacht voor mensen in een kwetsbare positie • Gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2024 GGD: gemeenteprofiel en tabellenboek. • Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024 • Rapport Sportparticipatie jongeren 2VO en 4VO

GELIJKE KANSEN OP GEZONDHEID

8

Gelijke Kansen op Talentontwikkeling Ambitie We willen dat alle jongeren het beste uit zichzelf halen. We stellen hen in staat hun talenten te ontwikkelen en daarmee hun geloof in eigen kunnen te vergroten, waardoor zij meedoen in de samenleving.

Trends en ontwikkelingen Uit de Gezondheidsmonitor jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar) van de GGD blijkt onder andere dat veel jongvolwassenen prestatiedruk en stress ervaren. In ’s-Hertogenbosch speelt dit meer dan landelijk en regionaal. Toch beschouwen jongvolwassenen zichzelf als overwegend gelukkig. Hun mentale gezondheid is echter kwetsbaar. In ‘s-Hertogenbosch ervaart 17% deze als (zeer) slecht. Dat is hoger dan landelijk en regionaal (14%). Jongvolwassenen hebben redelijk veel vertrouwen in de toekomst. Wel hebben zij veel zorgen over maatschap­ pelijke thema’s. Een overzicht van alle resultaten staat in het gemeenteprofiel en tabellenboek.

Terugblik op de afgelopen 4 maanden Coalitiebijeenkomst kansrijke start Sinds 2019 zet de gemeente zich in voor Kansrijke Start. Dit is een programma dat elk kind en elke ouder een goede basis wil bieden. Eind november kwamen dertig professionals uit sociale, medische en informele domeinen bijeen. De inspirerende middag leverde nieuwe ideeën en thema’s op: vroegsignalering, eenzaamheid, hechting en leefstijl. In 2025 krijgt wijk West extra aandacht, in lijn met de programma’s Samen Gezond en Gelijke Kansen.

GELIJKE KANSEN OP TALENTONTWIKKELING

Jongerenwerk073 Per 1 januari 2025 is een nieuwe aanbieder voor het jongerenwerk gestart. Er is hiervoor een overeenkomst afgesloten voor een periode van vijf jaar. Incluzio heeft het stokje overgenomen en daarmee heeft het jongerenwerk ook een nieuwe naam: Jongerenwerk073. In de afgelopen maanden werkten alle partners samen aan een goede overdracht met als doel om continuïteit te waarborgen. De ondersteuning die jongeren gewend zijn, blijft grotendeels beschikbaar. Jongerenwerk073 behoudt de vier jongerencentra in Noord, West, Zuid/ Oost en Rosmalen als uitvalsbasis. Jongerenwerk073 voert in 2025 ook het Schooljongerenwerk uit in samenwerking met zes Voortgezet Onderwijsscholen. De komende tijd werkt Jongerenwerk073 aan vernieuwing van de aanpak. Tot slot werkt Incluzio samen met Farent en andere partners in de basisondersteuning en de gemeente aan het maken van de gebiedsplannen en de samenwerking in de gebiedsteams. Verhuizing ISK en start alle nieuwkomersleerlingen op de Taalschool Boon en Pionier Dit najaar is de Internationale Schakelklas (ISK) van de Bossche Vakschool verhuisd naar de Aartshertogenlaan. In dezelfde periode zijn de leerlingen van het AZC van de Marischool overgestapt naar de taalscholen op de basisscholen Boon en Pionier. Het nieuwkomersonderwijs in het basisonderwijs wordt vanaf dit jaar georganiseerd op deze twee locaties.

Beide locaties bieden hoogwaardig NT2-taalonderwijs aan kinderen van 5,5 tot 12 jaar

9

die kort in Nederland zijn. Doel is om hen binnen een jaar voldoende Nederlands te leren om zo door te stromen naar het reguliere basisonderwijs. Gelijke Kansen Op 26 februari heeft het jaarlijkse Gelijke Kansen Event plaatsgevonden. Ruim 120 professionals hebben inzichten en inspiratie met elkaar gedeeld via verschillende werkvormen. De thema’s werkgeluk, mentale druk en persoonlijke motivatie stonden centraal tijdens de bijeenkomst. Aan het einde van de bijeenkomst zijn een aantal leden van de Community officieel Gelijke Kansen Ambassadeur geworden, zij ontvingen een speldje. In de afgelopen periode zijn Basisschool Nour en Basisschool Boon gestart met de pilot van het profes­ sionaliseringstraject. Hierin wordt gewerkt aan ambitiebewust werken en de verdere invloed van verwachtingen van leraren.

Vooruitblik op de komende 4 maanden Gelijke Kansen De komende maanden richt het programma Gelijke Kansen zich op de evaluatie van de lopende projecten. Ook wordt er gewerkt aan het vergroten van de betrokkenheid van de Gelijke Kansen Community. Aan de hand van de evaluatie van de projecten, wordt samen met de Community bepaald welke initiatieven in de toekomst verduurzaamd of versterkt kunnen worden.

De jaarlijkse Meidentop blijft meiden uit groep 8 inspireren door hen kennis te laten maken met uiteenlopende vakgebieden. Ze worden geprikkeld om hun dromen en ambities na te jagen. De volgende top is op 14 maart. In samenwerking met alle partners binnen TOP-tijd is het programma bezig met de nieuwe subsidieaanvraag voor de landelijke regeling School en Omgeving. Onze inzet richt zich op het voortzetten van TOP-tijd op de huidige scholen, mét uitbreiding naar nieuwe scholen.

Relevante publicaties • Gezondheidsmonitor jongvolwassenen GGD 2024: gemeenteprofiel en tabellenboek

GELIJKE KANSEN OP TALENTONTWIKKELING

10

Jeugdhulp Ambitie Alle kinderen kunnen veilig, kansrijk en zo thuis mogelijk opgroeien. Als dit nodig is, is er tijdig passende hulp beschikbaar op voor de jeugdige logische plekken.

Deze persoon helpt bij het voorkomen van escalaties en het voorkomen van jeugdbeschermingsmaatregelen. Op basis van deze resultaten wordt de pilot in 2025 voortgezet. In 2025 onderzoeken we of de Gezinsadvocaat vanaf 2026 structureel onderdeel kan worden van ons hulpaanbod.

Trends en ontwikkelingen Op landelijk niveau is reuring op het dossier Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. De VNG is van mening dat het Rijk deze hervorming vergezeld moet laten gaan met passende middelen. Het Rijk reageert hierop met het voornemen in het voorjaar een koersbesluit te nemen. Ook ligt er de toezegging om dan te komen met een kwaliteitskader stevige lokale teams, een belangrijk ingrediënt in het Landelijke Hervormingsagenda.

Terugblik op de afgelopen 4 maanden Wachttijden jeugdhulp De wachttijd bij regie jeugd is gemiddeld een maand. Bij toegang jeugdhulp is de wachttijd zo’n vijf à zes weken. Wanneer een situatie niet kan wachten, wordt een casus sneller opgepakt. Gezinsadvocaat In oktober is de pilot Gezinsadvocaat geëvalueerd, die sinds mei 2023 loopt. Ten tijde van de evaluatie waren vijfendertig trajecten gestart. Uit de evaluatie blijkt dat de gezinsadvocaat een positieve bijdrage levert aan de ondersteuning van gezinnen in complexe scheidingen. De gezinsadvocaat is een brug tussen zorg en recht.

JEUGDHULP

Stop Geweld Tegen Vrouwen Op 25 november vond het congres “Stop Geweld Tegen Vrouwen” plaats bij het provinciehuis in ’s-Hertogenbosch. Meer dan tweehonderd professionals en belangstellenden uit de regio Noordoost-Brabant waren aanwezig. Tijdens deze aangrijpende dag stonden de thema’s femicide, seksueel misbruik en gendersensitief werken centraal. Waardering pleegouders In november vond de Week van de Pleegzorg plaats. Als bedankje kregen alle pleeggezinnen in onze gemeente een kaart met bioscoopbon voor het hele gezin. In 2025 willen we deze week niet alleen gebruiken om pleeggezinnen te bedanken. We gebruiken de week ook om meer pleeggezinnen te werven. Uitstromen jongeren uit een residentiele voor­zieningen Op 23 januari vond een regionale inspiratiebijeenkomst plaats over hoe jongeren die uit residentiele voorziening­en komen. De ondersteuning via de methodiek BIG5 – begeleiden naar zelfstandigheid - stond centraal. Bijna honderd deelnemers vanuit zowel gemeenten, zorgaanbieders en Gecertificeerde Instellingen waren aanwezig.

11

De bijeenkomst heeft geleid tot inzicht hoe de aanpak een stap verder te brengen. JeugdzorgPlus De aanbieders van JeugdzorgPlus (gesloten jeugdzorg) in onze regio zijn onder verscherpt toezicht van de inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) komen te staan. Ze hebben zes maanden de tijd om tekortkomingen te herstellen. Het aantal jongeren in JeugdzorgPlus neemt af, omdat er sprake is van om- en afbouw van deze vorm van zorg. Steungezinnen Op 1 januari is een pilot Steunouder gestart onder leiding van Humanitas. Steunouder biedt informele steun aan gezinnen. Het doel is om ouders sterker te maken en zwaardere zorg te voorkomen. Steunouders zijn vrijwilligers die één of twee dagdelen per week een kind een warm thuis bieden. Villa Pinedo Op 30 januari hebben we in samenwerking met studenten en docenten van Avans Hogeschool een Bossche Netwerkbijeenkomst Scheiden georganiseerd. Hiervoor waren partners uit het voorliggend veld uitgenodigd, die te maken hebben met gezinnen in een scheiding. Zij maakten kennis met initiatieven zoals Villa Pinedo. In maart 2025 lanceren we een campagne voor Villa Pinedo. Opgroeiondersteuning In januari zijn de laatste vier scholen gestart in het project Opgroeiondersteuning: het Sint Janslyceum, De Hobbit, het Palet en de Sterrenboom. Naast de gewone

monitoring wordt er ook een kosten-batenanalyse uitgevoerd. De resultaten hiervan verwachten we in mei. Regionaal UVP Op 19 december heeft het Regionaal Bestuurlijk Overleg Jeugd (RBO) het Regionale Uitvoeringsprogramma Jeugd vastgesteld. Dit uitvoeringsprogramma beschrijft de acties om de doelstellingen van het Regionaal Beleidsprogramma Jeugdhulp 2024-2028 te bereiken. In januari t/m maart maakt een kwartiermaker een geschikte organisatiestructuur voor het behalen van de doelstellingen.

Relevantie publicaties • Advies deskundigen commissie Hervormingsagenda Jeugd • Stand van de Jeugdzorg 2024: rapport vol aandachtspunten | VNG

Vooruitblik op de komende 4 maanden De monitor jeugdhulp is in mei klaar. Daarna volgt een werkbezoek voor de gemeenteraad om kennis te nemen van de resultaten. Toezicht & handhaving Wij zijn als gemeente verantwoordelijk voor de kwali­ teit en de continuïteit van de jeugdhulp en Wmoondersteuning die we aan onze inwoners toekennen. In de Voorjaarsnota 2024 heeft de gemeenteraad budget beschikbaar gesteld om toezicht en handhaving op zorg, geleverd vanuit de Jeugdhulp en Wmo, uit te breiden. Hiermee verhogen we de kwaliteit, rechtmatigheid en doelmatigheid van de geboden ondersteuning en organiseren we dit toezicht effectiever. Tevens is in de Jeugdhulpregio Noordoost-Brabant en de Wmo regio Meijerij en Bommelerwaard besloten toezicht regionaal te organiseren en bij ons als centrumgemeente onder te brengen. De realisatie ervan is gestart.

JEUGDHULP

12

Maatschappelijke Ondersteuning Ambitie Iedereen heeft een (eigen)thuis met zorg, ondersteuning en begeleiding.

Terugblik op de afgelopen vier maanden Heropening Dag – en nachtopvang Op 6 november 2024 werd de gerenoveerde benedenverdieping van de dag- en nachtopvang aan de OranjeNassaulaan feestelijk heropend. Het is nu veel opener en frisser waardoor mensen zich meer welkom voelen. De renovatie van de bovenverdiepingen start in 2025. Uitvoeringsprogramma Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2025 In de regionale meerjarenbegroting Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (BWMO) werd een bedrag vrijgemaakt voor het uitvoeringsprogramma 2025. Het programma richt zich op dakloosheid en investeert in structurele subsidies en beleidscapaciteit. ZonMW subsidie Er is ZonMW-subsidie toegekend voor het project “Grip op Onbegrip”, gericht op zorg voor mensen met moeilijk gedrag in de regio Brabant-Oost. Voor ’s-Hertogenbosch zijn extra middelen beschikbaar om de samenwerking in de acute zorg te verbeteren. Het grootste project is het ‘Spoedplein ‘s-Hertogenbosch’, waar betere en snellere zorg wordt geboden. Het doel is om in de toekomst samen te werken op één locatie in het Jeroen Bosch ziekenhuis. Een tweede aanvraag voor een kenniswerkplaats over onbegrepen gedrag werd afgewezen.

MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING

Cliëntervaringsonderzoek Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang Uit het rapport Cliëntervaringsonderzoek Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang 2024 zijn positieve resultaten naar voren gekomen, o.a.: • Cliënten zijn tevreden over de kwaliteit van begeleiding, die geven ze gemiddeld een 7,8; • Cliënten geven de woon- of opvangvoorziening waar ze verblijven gemiddeld een 6,9; • Cliënten zijn veelal tevreden over het contact bij de gemeentelijke toegang; de snelheid kan nog verbeteren. Regionaal Ambulant Ondersteuningsteam Voor zorgbehoevende vluchtelingen uit Oekraïne werd een regionaal ambulant ondersteuningsteam opgericht voor zorgbehoevende vluchtelingen uit Oekraïne. Het team - bestaande uit zorgaanbieders zoals Reinier van Arkel, Centrum2020, Linc naar zorg en Leermakers groep - biedt begeleiding en geeft advies op alle locaties in de regio Noordoost-Brabant. Omdat dit landelijk aandacht heeft gekregen, ondersteunen we ook andere regio’s om een team op te zetten. Netwerk ‘Bij ons in Den Bosch’ Het netwerk Bij ons in Den Bosch telt nu ongeveer 700 deelnemers. Nieuwkomers, locals en organisaties organiseren activiteiten die voor verbinding en ontmoeting zorgen. Nieuwkomers starten steeds vaker zelf activiteiten en maken gebruik van bestaande programma’s, activiteiten en expertise.

13

Vooruitblik op de komende vier maanden Expertisepool Verslaving en Licht Verstandelijke Beperking (LVB) per 1 januari gestart De Expertisepool bestaat uit begeleiders van Novadic Kentron (verslavingszorg) en het LVB Kennisteam van Cello. Ze helpen cliënten met meerdere problemen in de woonvoorzieningen Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO) in de regio Meierij en Bommelerwaard. Het doel is om de kennis van de teams op BW- en MO-locaties over verslaving en LVB te vergroten. De expertise kan worden gebruikt voor vragen over individuele cliënten en voor het verbeteren van de kennis van teams. Programmamanager gestart bij corporaties Voor jongeren en starters is het extra moeilijk om een sociale huurwoning te vinden. Ze hebben vaak weinig geld, geen recht op toeslagen en staan kort ingeschreven. Met de uitvoeringsagenda 2025 werken de gemeente, woningcorporaties en het huurdersplatform aan maat­ regelen om de kansen voor jongeren te vergroten. Dit zijn enkele maatregelen: • Meer woonplekken voor jongeren in nieuwbouw en te verbouwen gebouwen; • Beter gebruik van bestaande woningen; • Snellere doorstroom uit jongerenwoningen; • Verhuren van minder populaire 65+ woningen aan jongeren. De programmamanager zorgt ervoor dat deze maat­ regelen worden uitgevoerd en verbetert zo de kansen voor jongeren die een woning zoeken.

Start pilot Voor Elkaar Pas De pilot Voor Elkaar Pas (VEP) loopt van 1 april 2025 t/m 31 maart 2026. Via deze pas kan een Wmo-klant onbeperkt met de lijnbus van Arriva reizen, tegen een eigen bijdrage van €25 (inclusief begeleiderspas). Inwoners kunnen makkelijker reizen en meedoen in de samenleving. De inwoner houdt de mogelijkheid om met de regiotaxipas te reizen bij aanvraag van de VEP. In het eerste kwartaal van 2026 is de evaluatie en wordt er besloten of de pilot door gaat. Woningaanpassingen Wmo In 2025 start een nieuw aanbestedingstraject voor woningaanpassingen (Wet maatschappelijke ondersteuning) Het doel is dat na de aanbesteding één opdrachtnemer deze woningaanpassingen uit gaat voeren, waarbij in onder aanneming wordt samengewerkt met leveranciers van hulpmiddelen bedoeld voor de doelgroep. De startdatum voor deze opdracht is 1 oktober 2025 en kent een looptijd van twee jaar, met twee keer een optionele verlenging van 12 maanden. Proeftuinen huishoudelijke hulp De eindevaluatie van de proeftuinen Huishoudelijke Hulp (HH) wordt gemaakt. De raad wordt hierover in Q1 2025 geïnformeerd via een collegebrief, waarin ook de aanbesteding van HH wordt besproken.

MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING

Ontwikkelingen opvang Oekraïense ontheemden • Aan de Eemweg komt een woonlocatie voor ongeveer vijfentwintig jongeren. Dit zijn jongeren uit de Oekraïne Opvang en jonge woningzoekenden. Het gaat om een samenwerking met GAP vastgoedbeheer en Brabant Wonen. • Bewoners uit de opvang met baan of eigen inkomsten betalen sinds 1 februari 2025 maandelijks mee aan hun verblijf. • De oorlog gaat door en de Tijdelijke Beschermings­ maatregel eindigt. Veel Oekraïners wonen nu al drie jaar in opvang. Dit zorgt soms voor teleurstelling bij de bewoners en we zien meer mentale problemen. Ontwikkelingen opvang asielzoekers Het Centraal Orgaan Asielzoekers heeft op 16 januari 2025 een vergunning aangevraagd voor azc Kruithoorn. We beoordelen de aanvraag en verwachten dit jaar klaar te zijn. Daarna begint de bouw, zodat in het tweede kwartaal van 2026 de eerste bewoners kunnen komen. Hiermee voldoen we aan de regels van de Spreidingswet.

Relevante publicaties • Raadsvoorstel Regioplan en centrumregeling beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2026-2030 (raadscyclus februari) • Rapport Cliëntervaringsonderzoek Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang 2024. • Monitor Dakloosheid - Inleiding - ‘s-Hertogenbosch (CBS)

14

Sociale Structuur Ambitie Met een sociale structuur investeren we in de kracht van inwoners, in aantrekkelijke wijken en dorpen, gaan we eenzaamheid tegen en is er meer ruimte voor ontmoeting, sociale netwerken, groep en spel.

Trends en ontwikkelingen De bevindingen uit de Monitor Discriminatie en racisme 2024 zijn vertaald in doelen die vastgelegd worden in het beleidsplan Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid.

Terugblik op de afgelopen 4 maanden Sociale structuur en vrijwillige inzet Het i-team is een nieuwe werkwijze om initiatiefrijke inwoners beter te helpen binnen de gemeente, om te voorkomen dat ze van het kastje naar de muur worden gestuurd. De Communityreporters zijn gestart. Dit is een redactie van vrijwilligers die de ziel van het vrijwilligerswerk zichtbaar maakt. De redactie is ondergebracht bij Galant. We brachten eenzaamheid onder de aandacht. Er werd een serie van dertien afleveringen uitgezonden via Dtv (Afleveringen DTV) hier zijn verenigingen te zien die zich inzetten tegen eenzaamheid. Voor jongeren is een driedelige serie gemaakt over eenzaamheid, verspreid via Serie sociale media.

SOCIALE STRUCTUUR

Koningin Máxima bezocht het initiatief Join Us, dat de Appeltje van Oranje-prijs ontving. Dit zorgde voor publiciteit rondom het bestrijden van eenzaamheid onder jongeren. Herijking subsidieregelingen Goed voor elkaar en Jongeren, en Nieuwe Initiatieven en Right to Challenge Eind november en begin december 2024 organiseerden we drie goed bezochte bijeenkomsten van subsidiepartners van de regelingen Goed voor Elkaar en Jongeren. Tijdens deze bijeenkomst gingen we dieper in op de eerder gevoerde evaluatiegesprekken met subsidiepartners. In gesprekstafels bespraken we hun wensen en deelden we onze ambtelijke uitdagingen, zoals het meten van maatschappelijke impact, het genereren van eigen inkomsten en het inzetten van betaalde krachten. De deelnemers waren positief over de uitnodiging om mee te denken en de kans om elkaar beter te leren kennen en onderling kennis uit te wisselen. Mantelzorg De pilot Logeerbed is geëvalueerd. Het logeerbed is meer dan 86% van de tijd gebruikt en biedt mantelzorgers een adempauze. Er is een tweede logeerbed gerealiseerd om aan de vraag te voldoen. Ouderen In de begrotingsraad van november is de volgende motie aangenomen: Onderzoek te verrichten naar de mogelijkheden en voordelen voor ’s-Hertogenbosch om zich aan te melden bij het netwerk ‘Age Friendly World’. We vinden het belangrijk om ons in te zetten voor onze

15

ouderen, daarom hebben we navraag gedaan bij andere deelnemende gemeenten. Vanuit deze gesprekken concluderen wij dat het voor ons weinig toegevoegde waarde heeft om aan te sluiten bij dit netwerk. Het vergt te veel ambtelijke inzet en heeft te weinig toegevoegde waarde voor onze inwoners. We willen dit jaar een dementievriendelijke gemeente worden, waarmee onze inzet op dit onderwerp wordt onderstreept. We beschouwen de motie hiermee als afgedaan. Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid Borging en aandacht slavernijverleden. De voormalige adviescommissie vormt nu het Comité Keti Koti Den Bosch. Dit Comité werkt samen met andere partners om kennis en bewustwording over het slavernijverleden te vergroten. Zij sloten 2024 betekenisvol af met bijeen­ komsten waar black awareness centraal stond. Evenementen in de afgelopen 4 maanden: - Het 5e #vaniknaarwij event was de viering van de vrijwilligersdag. Op 29 november kwamen 600 vrijwilligers samen in de Maaspoorthal. Het programma bestond uit een inhoudelijk deel, een gezamenlijke maaltijd en verschillende vormen van entertainment. - 30 Januari is het 6e event #vaniknaarwij gehouden in de moskee Orhan Gazi. Waarderen, uitwisselen, verdiepen en het vergroten van netwerken gaan hier hand in hand. - Het mantelzorgpanel heeft twee bijeenkomsten gehad met zeventig mantelzorgers.

De betrokkenheid was groot en de bijeenkomsten werden positief ervaren.

Thema’s die mantelzorgers belangrijk vinden, worden verder besproken in 2025. - Op 10 november was de Dag van de Mantelzorg. We gaven mantelzorgers twee gratis museumkaartjes als extra waardering. Meer dan driehonderd mantelzorgers maakten hier gebruik van en genoten van een dag in de musea. - Op 6 februari werd het Bossche Verhalenhuis gelanceerd met een tentoonstelling bij Erfgoed ‘s-Hertogenbosch in het Groot Tuighuis. De geschiedenis wordt gemaakt door mensen, aandacht voor geschiedenis werkt verbindend in het heden. - In december 2024 organiseerden we de Week van de Diversiteit, waarbij we als gemeente stilstonden bij het belang van een inclusieve werkcultuur. We werkten aan bewustwording over diversiteit en inclusie. Met workshops over inclusieve communicatie en (on)bewuste vooroordelen bereikten we vijfhonderd collega’s. We realiseerden ons dat inclusie een continu proces is, dat blijvende aandacht vraagt. De inzichten nemen we mee in de beleidsontwikkeling voor Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid (DIG).

Vooruitblik op de komende 4 maanden Sociale Structuur en vrijwillige inzet Tot de zomer 2025 wordt een narratief (op basis van verhalen) onderzoek uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in de betekenis van de verschillende type ontmoetingsplekken in de gemeente. Hierbij worden vrijwilligers uit de stad gevraagd om deze verhalen mee op te halen. Het is een nieuwe vorm van kwalitatief onderzoek waarbij ook onze eigen afdeling Onderzoek & Statistiek meedenkt en mee leert.

SOCIALE STRUCTUUR

We bereiden ook een onderzoek voor naar de toekomstbestendigheid van ontmoetingsplekken. We kijken hierbij naar de veranderende behoeften van inwoners en de invloed van schaarse middelen. Bewonerscirkels helpen buren om meer naar elkaar om te kijken, Farent heeft de succesfactoren en belemmeringen vanuit de praktijk onderzocht. Farent krijgt de opdracht om in 2025 en 2026 nieuwe cirkels aan te aanjagen. Herijking subsidieregelingen De subsidieregelingen Goed voor Elkaar en Jongeren wordt in twee fasen herijkt. Fase 1: 2026-2027, fase 2: 2028 en verder. De subsidieregelingen Nieuwe Initiatieven en Right to Challenge hebben een ander tijdspad en andere uitdagingen. De Nieuwe Initiatieven wordt waarschijnlijk minimaal gewijzigd en op de Right to Challenge is het evaluatieproces gestart.

- Evaluatie Regenboogagenda: We evalueren samen met de LHBTIQA+-gemeenschap wat we bereikt hebben en waar kansen liggen. Borging aandacht slavernijverleden: Het onderzoek naar het Bossche slavernijverleden wordt na de zomer van 2025 gepubliceerd. We ontwikkelen samen met partners een plan om de resultaten breed te delen. De veiligheid in openbare ruimte blijft een belangrijk aandachtspunt. We zetten in op twee acties: 1. Meldpunt straatintimidatie: Dit meldpunt wordt gelanceerd als een laagdrempelige manier voor inwoners om ongewenst gedrag te melden. 2. Campagne: We starten een campagne om straat­ intimidatie bespreekbaar te maken en het gevoel van veiligheid te vergroten.

Relevante publicaties Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid en Straatintimidatie Beleidsnota Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid We werken aan de ontwikkeling van deze beleidsnota, die de basis legt voor een inclusieve en gelijkwaardige gemeente. Belangrijke stappen: - Stadsdialoog op 24 februari: We gingen in gesprek met inwoners, partners en organisaties over diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. We wilden verschillende stemmen horen om samen met inwoners richting te geven aan de beleidsnota. - Evaluatie Lokale Inclusie Agenda: We kijken terug op de toegankelijkheid en positie van mensen met een beperking.

16

• Aandacht voor de Bossche wijze van werken om in te spelen op inwonersinitiatief

Werk en inkomen Ambitie Wij werken aan gelijke kansen op bestaanszekerheid voor alle inwoners. Ons doel is een inclusieve arbeidsmarkt waar iedereen mee kan doen en gelijke kansen krijgt.

Trends en ontwikkelingen Onze regio heeft een tekort aan werknemers, en dit blijft de komende jaren zo. Door de grote vraag naar personeel is het belangrijk om te kiezen welke sectoren en groepen mensen belangrijk zijn voor NoordoostBrabant, nu en in de toekomst. Op 29 januari was er een bestuurlijke bijeenkomst. Hier werd de Human Capital Agenda Noordoost-Brabant gepresenteerd. Deze agenda helpt ons om beter in te spelen op de problemen op de arbeidsmarkt.

Programmalijn 2: Communicatie en gedragsverandering • We verbeteren de communicatie met bijvoorbeeld weekstarts en taalbuddies. Sociale en fysieke veiligheid zijn vaste onderdelen in werkoverleggen. • We voerden een vooronderzoek uit naar het proces om tot gemeenschappelijke kernwaarden te komen. Op basis daarvan bepalen we het vervolgtraject. Programmalijn 3: Ontwikkelen van medewerkers • We implementeren een Learning management system (LMS) zodat we de opleidingsprocessen van medewerkers SW en PW beter kunnen beheren en verbeteren. • We hebben een vakvaardig-app ontwikkeld. Zie het kopje Werktaal.

Werktaal Vorig jaar begon Weener XL met Werktaal. Eind december waren er vijf taalcoaches actief en hebben ze 175 statushouders geholpen, zowel bij Weener XL als bij andere werkgevers. De volgende projecten zijn gestart: • Samenwerking met Vakwijs: We bereiden toekomstige monteurs voor op de taal die ze nodig hebben voor hun werk in elektro of installatietechniek. Daarna krijgen ze taalcoaching tijdens hun werk. • Ontwikkeling van de vakvaardig app: Samen met het innovatiebureau “Wij doen dingen” hebben we een app gemaakt. In deze app staat de (vak)taal die nodig is om op de werkplek te functioneren. De gebruiker kan de taal lezen en beluisteren.

Vooruitblik op de komende 4 maanden Terugblik op de afgelopen vier maanden Programma ‘Weener XL, een goede basis voor iedereen’ Met dit programma zorgen we ervoor dat iedereen bij Weener XL met plezier werkt en zich veilig voelt. We willen iedereen helpen zich verder te ontwikkelen en respectvol met elkaar om te gaan. Dit doen we via vier programmalijnen. Programmalijn 1: Organisatie inrichting, rolverdeling en leiderschap • Sinds 1 januari werken we met een nieuwe hoofdstructuur die beter past bij onze uitdagingen. We versterken de aansturing en begeleiding zodat die beter passen bij de veranderende doelgroep.

WERK EN INKOMEN

Programma 4: Curatieve aanpak • In januari is de campagne ‘Even checken. Alles oké?’ gestart. Het thema is sociale veiligheid, met als doel het bijdragen aan een fijne werkplek voor iedereen. Werkbezoek en medewerkersonderzoek Op 13 december vond het werkbezoek van de commissie Sociaal plaats. Er was een gesprek met de werkleiding en jobcoach van de unit Industrie. We gaven een update over het programma ‘Een goede basis voor iedereen’. Ook bespraken we de organisatieontwikkeling van Weener XL en de resultaten van het medewerkersonderzoek uit het derde kwartaal. De raad is geïnformeerd over de resultaten via een collegebrief.

17

Arbeidsmarktinfrastructuur Op 1 januari stopte de tijdelijke regeling voor de regionale mobiliteitsteams en de financiering voor de Leerwerkloketten. Omdat de bijbehorende wetgeving nog niet is aangepast, is er vanaf 1 januari 2025 tot 1 juli 2026 een overgangsperiode. De nieuwe wetgeving gaat in op 1 juli 2026. De komende maanden werkt het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid samen met gemeenten, UWV, vakbonden en onderwijs bijvoorbeeld aan landelijke samenwerkingsafspraken en aan richtlijnen voor gegevensdeling tijdens de overgangsperiode. Asielzoekers en statushouders aan het werk Vorig jaar zijn we met een pilot gestart om bewoners van azc’s aan werk te helpen. Vanwege onze ervaringen zijn we eind december gekozen om deel te nemen aan

een landelijke pilot van Platform 31. In opdracht van de G40 begeleiden en volgen zij vijf gemeenten, waaronder ’s-Hertogenbosch. Het doel is om samen te leren van het onderzoek ‘Werken of wachten’. In dit onderzoek is gekeken hoe kansrijke asielzoekers aan werk kunnen komen en welke ervaringen er al zijn binnen gemeenten. Belangrijk hierbij is kennis delen, van elkaar leren en nieuw beleid maken. De pilot duurt 1,5 jaar.

Relevante publicaties • Vertrouwen in de bijstand, Sociaal en Cultureel planbureau, 5 november 2024 • Kamerbrief hervorming inkomensondersteuning, 19 november 2024 • Voortgangsbrief en probleemanalyse Participatiewet, 16 december 2024

Ontwikkelingen Programmaplan Participatiewet in balans Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid werkt aan een herziening van de Participatiewet. Het programmaplan heeft drie delen en richt zich op menselijkheid, vertrouwen en eenvoud. Deel 1: De maatregelen voor de korte termijn zijn vertraagd en gaan nu in januari 2026 in. Eerst wilde de regering de taaleis afschaffen, maar nu blijft deze toch bestaan. We vinden het goed dat er aandacht is voor de Nederlandse taal. Het helpt mensen om mee te doen in de samenleving. We vragen ons af of de taaleis het juiste middel hiervoor is. Onze ervaring is dat de taaleis moeilijk is uit te voeren en er bijvoorbeeld te weinig taaldocenten zijn. De VNG vraagt aandacht voor hoe de taaleis uitgevoerd moet worden Deel 2: In december is de probleemanalyse van de Participatiewet naar de Tweede Kamer gestuurd. De volgende stap is om beleidsopties uit te werken voor verbeteringen binnen en buiten de Participatiewet. Deze opties worden in de eerste helft van 2025 naar de Kamer gestuurd. Deel 3: Er zijn geen bijzonderheden te melden.

WERK EN INKOMEN

18