spoorboekje bij raadsinformatiebrief juli 2023

Omgevingswet “Samen sturen op een goede leefomgeving” Spoorboekje voor de voorbereiding van de gemeente ’s-Hertogenbosch op de inwerkingtreding van de Omgevingswet tot 1 januari 2024.

1

Inleiding Dit is een aangepaste versie van het zogeheten bestuurlijk spoorboekje Omgevingswet dat we eerder aan de gemeenteraad hebben gezonden. Dit spoorboekje is bedoeld om uw raad op de hoogte te houden van de (landelijke) ontwikkelingen met betrekking tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet en onze voorbereidingen om de Omgevingswet adequaat in te voeren in onze gemeente. Het spoorboekje biedt inzicht in de voorstellen die u nog worden voorgelegd in het kader van de Omgevingswet. In dit spoorboekje hebben we in principe alleen de onderwerpen opgenomen, die nog noodzakelijk zijn ter voorbereiding op de inwerkingtreding van de wet m.u.v. het spoor onder de omgevingsvisie omdat hiervoor de planning al bekend is. Na de inwerkingtreding van de wet geldt een overgangsperiode tot 2032. In deze periode richten we de wet voor de situatie in Den Bosch verder in. Ondanks ons streven om zaken zo eenvoudig mogelijk te houden, ontkomen we niet aan de introductie van enkele vaktermen. Daarom wijzen we u op de bijlage Wegwijzer Omgevingswet (klik hier voor de locatie) ter introductie op de Omgevingswet zodat u kennis kunt maken met specifieke begrippen en vaktermen. 1. Vertrekpunten De Omgevingswet komt voort uit het programma Eenvoudig Beter van het ministerie van BZK. De naam zegt het al: doel is de wet- en regelgeving eenvoudiger en daarmee beter te maken.

De bundeling van alle wet- en regelgeving voor de fysieke leefomgeving leidt tot eenvoud door: - het opschonen van verouderde regelgeving; - het samenvoegen van overlappende regelgeving; - het oplossen van tegenstrijdige regelgeving; - het beschrijven van een samenhangend begrippenkader voor de gehele fysieke leefomgeving. We willen onze dienstverlening ten aanzien van informatieverzoeken of initiatiefaanvragen voor de leefomgeving verder verbeteren door deze beter te laten aansluiten op de leefwereld van onze inwoners. Vertrekpunten daarbij zijn: A. eenvoud in beleid en regelgeving; B. verbetering dienstverlening; C. digitaal waar kan; Eenvoudiger in beleid en regelgeving We gaan beleid en regelgeving opschonen, samenvoegen en uitlijnen. Doel is het eenvoudiger te maken met behoud van de inhoudelijke essentie van het oorspronkelijk beleid en regelgeving.

Verbetering dienstverlening We gaan de doorlooptijd voor eenvoudige vergunningen verkorten. Ook versnellen we het vaak gevoerde vooroverleg (ofwel intakeproces) voor complexere initiatieven en vergunningsaanvragen. In de overgangsperiode 2023-2031gaan we gebied voor gebied de huidige regelgeving vervangen door eenduidigere en begrijpelijkere regelgeving. Ook verbeteren we voor de eenvoudige en meest aangevraagde vergunningstypen de digitale informatie en indienmogelijkheden in het vergunningsverleningsproces via onder meer de introductie van toepasbare regels (lees: 2

vragenbomen die de initiatiefnemers helpen bij het indienen van een aanvraag om een vergunningen). Verder is het streven om de door uw gemeenteraad vast te stellen omgevingsvisie digitaal beschikbaar te laten zijn voor iedereen. Digitaal waar kan Alle informatie over beleid en regelgeving komt voor inwoners op een gebruiksvriendelijke wijze digitaal beschikbaar (laagdrempelig toegankelijk en in begrijpelijke taal). Verder verlenen we vanaf de inwerkingtreding stapsgewijs eenvoudige vergunningen digitaal en begeleiden we de aanvrager, indien gewenst, digitaal met de selectie van de juiste aanvraagvereisten.

2. Totaaloverzicht: vier werksporen Momenteel lopen er vier werksporen waar we u over willen informeren. Ook gaan we kort in op de raadsvoorstellen en informatie die u onder deze sporen nog aangeboden krijgt en de wijze waarop u betrokken wordt bij het proces om te komen tot de omgevingsvisie.

Spoor A: Omgevingsvisie Hier bent u al over geïnformeerd via een Startnotitie (9-2018), Plan van aanpak (12-2018), participatieplan voor het Koersdocumentl (6-2019) en twee participatieplannen voor de gebiedsvisies (2020). In de raadsinformatiebrief van januari 2023 is het proces met betrekking tot de omgevingsvisie toegelicht (raadsinformatie.nl). Op 28 augustus 2023 staat de omgevingsvisie gepland voor een toelichting tijdens Informeren en Ontmoeten, waarbij de laatste stand van zaken wordt toegelicht. Wij organiseren op 11 september en 12 oktober 2023 nog een tweetal werksessies met uw raad, waarvoor u binnenkort een uitnodiging met toelichting ontvangt. Daarnaast gaan wij u nog een discussienotitie aanbieden.

3

Spoor B: Omgevingsprogramma Het programma is een nieuw kerninstrument onder de Omgevingswet. Er bestaan verschillende types programma’s: het verplichte en het vrijwillig programma. Het opstellen van een programma is verplicht bij het overschrijden van omgevingswaarden. Daarnaast is de mogelijkheid aanwezig dat programma’s verplicht worden gesteld in het kader van de wamtetransitie en het wonen. Vrijwillige programma’s omvatten een uitwerking van de hoofdlijnen van beleid (zoals op te nemen in de omgevingsvisie) voor een thema of voor een gebied. Eigenlijk kan een vrijwillig programma gezien worden als een beleidsdocument zoals de woonvisie of een gebiedsvisie, maar dan met een formele status conform de Omgevingswet. De komende periode gaan we ervaring opdoen met het nieuwe instrument programma via een pilot. Op basis van deze pilot berichten wij u hoe wij verder met dit nieuwe instrument zullen omgaan. Spoor C: Omgevingsplan Het omgevingsplan bevat alle regels over de fysieke leefomgeving en dient uiterlijk in 2031 alle bestemmingsplannen te vervangen. Vanaf de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 gaan alle huidige regels uit de bestemmingsplannen, de Rijksregels (de Bruidsschat) en enkele verordeningen ‘van rechtswege’ over in het nieuwe tijdelijke omgevingsplan.

Daarna gaan we stap voor stap, per gebied, zorgen dat voor heel het gemeentelijk grondgebied het omgevingsplan voldoet aan de (vormgeving- en inrichting)vereisten van de Omgevingswet. Zoals gezegd hoeft dit pas in 2030 (of later) gereed te zijn. In de periode daaraan voorafgaand werken we met wijzigingsbesluiten van het tijdelijke omgevingsplan en de zogeheten buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (de Bopa’s), waarmee voor een specifiek initiatief van het tijdelijk omgevingsplan wordt afgeweken. Om de overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen maken heeft het Rijk de zogeheten Tijdelijke Alternatieve Maatregelen ontwikkeld. Daar maken we gebruik van zolang het DSO nog onvoldoende stabiel en robuust is. In het najaar 2023 willen wij u via een zogeheten uitgangspuntennotitie informeren over de wijze waarop wij in de overgangsperiode bij herzieningen van het omgevingsplan en buitenplanse omgevingsplanactiviteiten willen omgaan met de nieuwe mogelijkheden van de Omgevingswet. Uw raad blijft onder de Omgevingswet de verantwoordelijkheid houden om wijzigingen van het omgevingsplan vast te stellen en geeft daarnaast bindend advies ten aanzien van een aantal aanvragen om een afwijking van het omgevingsplan (bopa’s).

Raadsvoorstel nadeelcompensatie Met de invoering van de Omgevingswet krijgen we te maken met een nieuwe nadeelcompensatieregeling, waaronder ook planschade valt Het is belangrijk dat er een eenduidige en duidelijke regeling komt omtrent de procedure voor het in behandeling nemen van een aanvraag tot nadeelcompensatie. De nieuwe verordening nadeelcompensatie gaat daarin voorzien RIB Transitie strategie & format Omgevingsplan (na inwerkingtreding Omgevingswet) In deze raadsinformatiebrief geven we aan hoe we de overgangsfase (tot 2030 of later) gaan inrichten tot aan het volledig operationeel zijn van het omgevingsplan. In deze RIB leest u ook hoe de besluitvorming over initiatieven in strijd met het omgevingsplan plaatsvindt tijdens de overgangsfase en welke rol het college en de raad hierin hebben. Klik voor achtergrondinformatie op de onderstaande link(s): - Website Aan de slag met de Omgevingswet over de regels in het tijdelijke deel van het omgevingsplan. - Website VNG met de factsheet ‘Behandelen van initiatieven tijdens de overgangsfase’ - Website VNG met een pdf over het casco omgevingsplan 4

Spoor D: Omgevingsvergunning De omgevingsvergunning bestaat nu al onder de huidige wetgeving. Veranderingen per 1 januari 2024 zitten niet zo zeer in de vergunning zelf, maar wel in het proces van vergunningverlening als het initiatief niet binnen de regels van het omgevingsplan past. Legesmodel Omgevingswet De legesverordening zal aangepast worden op de effecten van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen1 (Wkb) op de legesheffing. Klik voor achtergrondinformatie op de onderstaande link(s): - Factsheet VNG over leges: Discussie-leidraad leges en de stelselwijziging Omgevingswet (incl. Wkb) - Handreiking VNG over leges (2019): Publicatie met feiten en inzichten over leges ten aanzien van de stelselwijziging Omgevingswet Verordening uitvoering en handhaving Omgevingswet Op basis van de Omgevingswet dient de in 2016 door uw raad vastgestelde Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht te worden vervangen door deze verordening.

1

Doel van de Wkb is het verhogen van de bouwkwaliteit en de zekerheid vergroten voor de consument. Zo regelt de wet dat de toetsing van vergunningaanvragen aan de bouwtechnische voorschriften uit het Bouwbesluit en het toezicht daarop niet meer worden uitgevoerd door de gemeente, maar door een private kwaliteitsborger. Ook verbetert de wet de positie van consumenten door de aansprakelijkheid uit te breiden van aannemers.

5