RV Voorbereidingskrediet financieringsstrategie MIRT verkenning Bosch Centraal - getekend raadsbesluit 08-05-2025

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

17689206 7 mei 2025

Onderwerp

Financieringsstrategie en voorbereidingskrediet MIRT-verkenning Bosch Centraal Voor de Knooppuntontwikkeling station 's-Hertogenbosch en het gebied eromheen loopt een MIRT-verkenning, onder de titel “Bosch Centraal”. Dit project is een samenwerking met ProRail, de provincie Noord-Brabant, het Rijk en NS. Deze partijen hebben in het verlengde van de bestuurlijke afspraken in het BO MIRT een concept-voorkeursalternatief in ontwikkeling waarin de gezamenlijke ambities zijn geborgd. De gezamenlijke MIRT-partijen zijn nu bezig met de zoektocht naar een sluitende financieringsstrategie als basis voor de besluitvorming over een definitief voorkeursalternatief.

Voorgesteld besluit www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: Een voorbereidingskrediet van € 400.000 beschikbaar te stellen voor de gemeentelijke kosten voor de MIRT-verkenning Knooppuntontwikkeling station 's-Hertogenbosch (Bosch Centraal), ten laste van het gedekte deel in het Structuurfonds. Aanleiding In onze raadsinformatiebrief van 5 november 2024 hebben wij aangegeven dat er op 6 november 2024 met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) in het Bestuurlijk Overleg (BO) MIRT tussen Rijk en regio afspraken gemaakt over het vervolgtraject voor Bosch Centraal. Dit was noodzakelijk: bij het opstellen en financieel ramen van de diverse ontwerpalternatieven bleek dat het beschikbare budget onvoldoende was. Vanwege het belang van Bosch Centraal, onderkend door alle betrokkenen, zijn afspraken gemaakt over het vervolg. Wij gaven toen aan uw raad dit voorjaar meer duidelijkheid te willen geven over een voorkeursalternatief, de daarbij behorende kosten en de te maken keuzes en consequenties voor de gemeente. Inmiddels is er in de Stuurgroep Bosch Centraal inhoudelijk draagvlak voor een concept-voorkeursalternatief. Bij een sluitende financiering kan dit concept-voorkeursalternatief worden uitgewerkt naar een definitief voorkeursalternatief en de basis zijn voor een Voorkeursbeslissing door het Rijk.

Het concept-voorkeursalternatief is geraamd op ongeveer € 300 miljoen inclusief btw, wat een lager bedrag is dan in het najaar van 2024 voorlag, Het tot nu toe verwachte beschikbare budget betreft ongeveer € 200 miljoen inclusief btw. In de Stuurgroep Bosch Centraal is besloten om aanvullende financiering te onderzoeken voor het verschil ter hoogte tussen raming en budget van ongeveer € 100 miljoen inclusief btw. Wij onderzoeken samen met de provincie wat het regionale aandeel in deze financiering kan zijn en, daarbinnen, het gemeentelijke aandeel.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Wij hebben gemerkt dat het traject om te komen tot een sluitende financieringsstrategie, zoals in het BO MIRT 2024 afgesproken, langer duurt dan we eerder hebben ingeschat. Dit komt vooral door het verdere onderzoek naar een ontwerpalternatief met lagere kosten, maar met behoud van ambities. Dat betekent dat we de beoogde afronding van de MIRT-verkenning nu medio 2025 voorzien en er mogelijk pas eind 2025 sprake is van besluitvorming. Daarmee zijn de kosten van onze inzet voor deze MIRT-verkenning ook hoger waardoor een volgend voorbereidingskrediet noodzakelijk is om de gemeentelijke inzet op een plan voor een toekomstvaste OV-Knoop voort te zetten. Onze rol als gemeente is daarbij cruciaal om dit op de agenda van alle betrokken partijen te houden. Beoogd doel Het doel van de gezamenlijke partijen is om in 2025 te komen tot een door alle partijen gedragen Voorkeursbeslissing over een voorkeursalternatief voor een toekomstvast stationsgebied met een sluitend budget. Met het beschikbaar stellen van een aanvullend budget bereikt uw raad dat de gemeente haar inzet kan continueren op het tot stand komen van een voorkeursalternatief met een sluitende financieringsstrategie voor een toekomstvaste OV-Knoop (Bosch Centraal).

We zijn met de gezamenlijke partijen op zoek naar een ontwerp waarbij we goed antwoord geven op de behoeftes die leven bij reizigers, gebruikers van het stationsgebied en de directe omgeving. Met het door uw raad beschikbaar te stellen budget kunnen wij onze inzet om tot een voorkeursalternatief met een sluitende financieringsstrategie voor een toekomstvaste OV-Knoop (Bosch Centraal) voortzetten. Dit vormt dan de basis voor besluitvorming over een voorkeursalternatief en de afzonderlijke financiële bijdragen door de betrokken bestuursorganen van Rijk, provincie en gemeente daarover. Voor het nemen van een Voorkeursbeslissing dient volgens de MIRT-systematiek voorafgaand aan besluitvorming het voorkeursalternatief zowel inhoudelijk als financieel in balans te zijn.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Voortgang sinds vorige raadsinformatiebrief In 2024 hebben we samen met onze partners en adviseurs verder gewerkt om te komen tot ontwerpalternatieven op basis van de eerder vastgestelde Nota Kansrijke Oplossingen Bosch Centraal (gebaseerd op een nieuwe, bredere passerelle). Er zijn kostenramingen opgesteld voor de door de projectorganisatie ontwikkelde ontwerpalternatieven waaruit bleek dat het verwachte beschikbare budget uit 2020 onvoldoende is om een ontwerp te realiseren. In juli 2024 heeft de Stuurgroep besloten tot een zogenaamde value engineering om te kijken welke besparingen mogelijk zijn om te komen tot een concept-voorkeursalternatief met behoud van de gestelde ambities. Value engineering betreft een gestructureerde aanpak die gericht is op het verbeteren van de verhouding tussen de waarde van een (in dit geval) ontwerpalternatief en de kosten daarvan. Inmiddels is het traject van value engineering afgerond. Dit heeft geleid tot een concept-voorkeursscenario dat kan worden uitgewerkt tot een concept voorkeursalternatief waarvan de kosten worden geraamd op ongeveer € 300 miljoen.

Het verschil van € 100 miljoen ten opzichte van het ingeschatte budget uit 2020 heeft te maken met een beter inzicht op de opgave met betrekking tot de station entrees, de grote prijsstijgingen sinds 2020 en gewijzigde opslagpercentages voor de ramingen als gevolg van marktanalyses door ProRail. Vooruitlopend op de afronding van de value engineering is in het BO MIRT van 6 november 2024 besloten een extra traject te doorlopen om te komen tot een sluitende financieringsstrategie. De afspraken uit de BO MIRT 2024 hebben we uw raad toegelicht in de raadsinformatiebrief van 5 november 2024. De stap die wij momenteel zetten, is om te komen tot een regionale propositie. Deze zal net zoals bij de NOVEX worden gebaseerd op een extra inspanning op de woningbouwopgave om een bijdrage vanuit rijksmiddelen ten behoeve van de ontsluiting van woningbouw te bewerkstellingen. Echter ook een hogere financiële bijdrage www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

vanuit provincie en gemeente zal onderdeel dienen te zijn van deze regionale propositie. In de Voorjaarsnota zullen wij deze hogere bijdrage aankondigen. Hierbij houden wij rekening met de gevolgen van de toezeggingen op cofinanciering die de gemeente gedaan heeft om in het kader van de NOVEX 2022 een bijdrage voor het station vanuit het huidige Ministerie van VRO te ontvangen.

Relevante besluitgeschiedenis         

Raadsbesluit Leefbare, gastvrije en bereikbare Brede Binnenstad – Verkeersstructuur 2030, 10 december 2024, reg.nr. 17061696 Raadsinformatiebrief MIRT-Verkenning Bosch Centraal: Uitkomst BO MIRT 2024, 5 november 2024, reg.nr. 17088357 Raadsinformatiebrief Voortgang Knooppuntontwikkeling Station ’s-Hertogenbosch: Nota kansrijke oplossingen Bosch Centraal d.d. 19 maart 2024, reg.nr. 16158891 Raadsbesluit Aanvullend voorbereidingskrediet MIRT Verkenning Knooppuntontwikkeling Bosch Centraal d.d. 12 december 2023, reg.nr. 15533796 Raadsinformatiebrief Voortgang Knooppuntontwikkeling Station ’s-Hertogenbosch: Ambities Bosch Centraal, 9 mei 2023, reg.nr. 14867238 Raadsinformatiebrief Position Paper Spoorzone ’s-Hertogenbosch: ‘De Brede Binnenstad; motor van de koploper’ d.d. 8 maart 2022, reg.nr. 11783668 Bestuursakkoord 2022-2026 Slagkracht en Ambitie, waarin de reservering in het structuurfonds voor Knooppuntontwikkeling is opgehoogd tot 20 miljoen euro d.d. 31 Mei 2022 Raadsbesluit OV Knooppunt station ‘s-Hertogenbosch d.d. 13 juli 2021, reg.nr. 10748620 Raadsinformatiebrief Spoorzone ontwikkelt met (veer)kracht door (stand van de Spoorzone juni 2020) d.d. 7 juli 2020, reg.nr. 10077703 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

   

Raadsbesluit Opnemen in Structuurfonds: Knooppuntontwikkeling station ’s-Hertogenbosch d.d. 12 november 2019, reg.nr. 9365520 Raadsinformatiebrief De stand van de Spoorzone ‘s-Hertogenbosch d.d. 25 juni 2019, reg.nr. 8957559 Raadsinformatiebrief Toekomstverkenning Knooppuntontwikkeling station ’s-Hertogenbosch d.d. 19 februari 2019, reg.nr. 8660284 Raadsbesluit Ontwikkelingsrichtingen en aanpak Spoorzone ’s-Hertogenbosch d.d. 6 maart 2018, reg.nr. 7475064

Argumenten 1. Door de afspraken tussen Rijk en regio in het BO MIRT van 6 november 2024 loopt de MIRT-verkenning Bosch Centraal langer door met het onderzoek naar een sluitende financieringsstrategie voor een door de Stuurgroep gedragen voorkeursscenario. De uitvoering van de afspraken uit het BO MIRT van 6 november 2024 tussen Rijk en regio kosten meer tijd en inzet. Rijk en regio hebben afgesproken om parallel aan de afronding van het verkenningenrapport op basis van een gedragen voorkeursalternatief een sluitende financieringsstrategie op te stellen, vanwege de constatering dat geen van de in 2023 en 2024 ontwikkelde alternatieven binnen het verwachte huidige budget kan worden gerealiseerd met invulling van de gestelde ambities. De bestuurlijke afspraak om met behoud van ambities optimalisaties te zoeken in de eerdere ontwerpalternatieven is inmiddels ingevuld en de regio is nu bezig te onderzoeken om de nog noodzakelijke extra financiële stap te zetten om met het Rijk tot een sluitende financiering voor Bosch Centraal te komen. Ook onderzoeken Rijk en Regio of met een aanvullende Rijksbijdrage extra woningen kunnen worden ontsloten en in hoeverre dit bijdraagt bijdragen aan een sluitende financieringsstrategie. Deze afspraken hebben geleid tot een extra stap in de voorbereiding die daardoor langer duurt waardoor ook de voorbereidingskosten doorlopen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

2. De te maken gemeentelijke kosten worden in hoofdzaak gemaakt ten behoeve van een sluitende financieringsstrategie. Op dit moment richten we onze inzet met name op het mede uitvoering geven aan de afspraken die Rijk en Regio in november 2024 hebben gemaakt. Een klein deel van het projectteam is hierbij betrokken, waardoor de ureninzet zoveel als mogelijk wordt beheerst. Echter, om in de driehoek Rijk, Provincie en gemeente te komen tot gedragen voorstellen kost dit een aanzienlijke inzet. Er worden nu geen activiteiten uitgevoerd die verder gaan dan invulling geven aan de afspraken met het Rijk. Ook draagt gemeente momenteel niet bij aan de doorlopende kosten voor de projectorganisatie van ProRail. Hierdoor beperken we de gemeentelijke kosten in afwachting tot de afspraken voor een sluitende financieringsstrategie. Mocht met de huidige inzet het doel om te komen tot een sluitende financieringsstrategie niet slagen, dan zullen wij uiteraard ook deze inzet en daarmee samenhangende kosten onderbreken. 3. We borgen meer gemeentelijke ambities. De MIRT-verkenning richt zich in eerste instantie op het station en directe omgeving. We hebben echter gemerkt dat de mogelijkheden van gebiedsontwikkeling en het verbeteren van de bus-ontsluiting van busbuffer en busstation steeds integraal dienen te worden gezien en daarmee onderdeel vormt van de visieontwikkeling voor het knooppunt.

Dit heeft ook een relatie met de toekomstige uitvoering van de door uw raad vastgestelde Verkeersstructuur 2030 en in het bijzonder het voorbereiden en realiseren van de beoogde knip onder en boven de Draak (Oranjeboulevard) en mitigerende maatregelen in ’t Zand. Kanttekeningen en risico’s De risico's ten aanzien van de budgetverhoging op zichzelf zijn beperkt. Het Rijk is akkoord gegaan met een aanvullende opdracht aan ProRail voor de MIRT-verkenning binnen het bestaande projectbudget. Dit betreft het grootste deel van de hogere kosten van de langer doorlopende MIRT-verkenning. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Verhoging van het budget met het gemeentelijke deel past binnen de financiële kaders van het Structuurfonds (gedekte deel). Risico's spitsen zich daarmee niet toe op het voorliggende beslispunt, maar meer op de toekomstige uitkomst van de MIRT Verkenning en de maakbaarheid en financiering van het project Bosch Centraal door de gezamenlijke partijen als geheel. Financiën De voorgestelde ophoging van het projectbudget betreft de kosten van de eigen gemeentelijke organisatie en eigen externe kosten in opdracht van de gemeente. De gevraagde ophoging van het budget is als volgt opgebouwd: -

Dekking interne plankosten (uren) gemeente voor de MIRT-verkenning Externe of onvoorziene kosten Totaal

€ 350.000 € 50.000 € 400.000

Dit bedrag past binnen het gedekte deel voor het stationsgebied in het Structuurfonds. Met betrekking tot het gemeentelijk financieel commitment aan Rijk en Provincie op de totale kosten voor een project Bosch Centraal is via uw raadsbesluit van 13 juli 2021 tot nu toe €7.500.000 toegezegd op een totale reservering in het Structuurfonds van € 12.000.000.

Duurzaamheid

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Duurzaamheid is een belangrijk uitgangspunt in project Bosch Centraal en vormt ook een belangrijk aspect in het afwegingskader van het project. In dat kader is het nu ontwikkelde concept-voorkeursalternatief gebaseerd op het gebruik van het bestaande betoncasco van het stationsgebouw aan de centrumzijde. Aan dit financiële raadsvoorstel zitten op zichzelf geen duurzaamheidsaspecten.

Participatie en communicatie Participatie In de MIRT-verkenning Bosch Centraal zijn er twee participatieronden, een in het kader van het opstellen van de Nota Kansrijke Oplossingen en vervolgens een participatieronde over het voorkeursalternatief. De gemeente heeft hierbij namens de gezamenlijke MIRT partijen een trekkersrol op zich genomen en voert in de MIRT-verkenning de participatie namens de partijen van Bosch Centraal. De participatie loopt vervolgens door gedurende alle fasen van het project. In november 2023 hebben we een eerste participatieronde gedaan met belanghebbenden van Bosch Centraal. Een tweede participatieronde is voorzien over het concept-voorkeursalternatief Bosch Centraal. Deze tweede ronde laat nu op zich wachten tot er een concept-voorkeursalternatief door de Stuurgroep Bosch Centraal wordt vrijgegeven. Het betrekken van de verschillende doelgroepen (reizigers, gebruikers van het stationsgebied, omwonenden en maatschappelijke partners) blijft een basisonderdeel binnen de MIRT-aanpak. In deze fase betekent dat dat we hen informeren over de fase waar we nu staan, met een doorkijk naar het te doorlopen proces voor de komende maanden. Dat is ook gedaan tijdens de Informatieavond Bossche Spoorzone van 16 april 2025.

Voorafgaand aan een besluit over een voorkeursalternatief organiseren we opnieuw participatiebijeenkomsten om de doelen en de gebruikswaarde van het concept voorkeursalternatief te toetsen onder de verschillende belanghebbenden. Dit is echter alleen zinvol wanneer er sprake is op voldoende zicht op de financiële haalbaarheid van een voorkeursalternatief. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Vervolgproces De stap die we nu nemen is het ontwikkelen van een regionale propositie samen met de provincie die wij ambtelijk afstemmen met het Rijk in aanloop naar het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL) naar verwachting in juni 2025. Parallel vinden er lobbyactiviteiten plaats op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau Onderdeel van de BO-MIRT afspraken is de bereidheid van de regio om te zoeken naar aanvullende financiering. In relatie tot de reservering die uw raad tot nu toe heeft gedaan in het Structuurfonds, zal een aanvullende financiering altijd een hogere bijdrage uit het Structuurfonds vergen, en ook flankerende (woningbouw)afspraken met het Rijk. Zodra zicht is op een door partijen gedragen sluitende financieringsstrategie zullen wij uw raad, zoals aangegeven in de raadsinformatiebrief van november 2024, langs de werkwijze van het Structuurfonds een raadsvoorstel voorleggen ten aanzien het definitief voorkeursalternatief Bosch Centraal, de kosten, de gemeentelijke inzet, risico’s en flankerende (woningbouw)afspraken met het Rijk. Mocht onze inzet niet slagen onder de condities van de regionale propositie, dan zullen wij uw raad daarover en de gevolgen die dit in onze ogen heeft, uiteraard ook informeren. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

17689206 Budgettair R. Vermin Omgeving: 15 april 2025 SO/PROGRAMMAS & PROJECTEN E. Olzheim e.olzheim@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 17689206 Raadsvergadering 7 mei 2025 Onderwerp

Financieringsstrategie en voorbereidingskrediet MIRT-verkenning Bosch Centraal

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van 25 maart 2025: Besluit: Een voorbereidingskrediet van € 400.000 beschikbaar te stellen voor de gemeentelijke kosten voor de MIRT-verkenning Knooppuntontwikkeling station 's-Hertogenbosch (Bosch Centraal), ten laste van het gedekte deel in het Structuurfonds.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van 7 mei 2025 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

ValidSigned door drs. W.G. Amesz op 08-05-2025 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704