RV Uitvoeringskosten herinrichting Tolbrugstraat fase 1

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

079618152417 7 oktober 2025

Onderwerp

Uitvoeringskosten herinrichting Tolbrugstraat (fase 1) In het Bestuursakkoord 2022-2026 hebben we vastgelegd dat we van Tolbrugstraat een aantrekkelijke entree naar de binnenstad willen maken: smaller, groener en autoluwer. We willen aan de slag met de 1e fase waarin de voorbereidende werkzaamheden worden uitgevoerd, zodat het woningbouwplan op de locatie Zusterflat kan worden gebouwd.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. 2.

Het project Herinrichting Tolbrugstraat (fase 1) over te brengen van de planstudiefase naar de uitvoeringsfase van het Structuurfonds. Een krediet van € 1,2 mln beschikbaar te stellen uit het Structuurfondsproject GZG (Gasthuiskwartier).

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Bevoegdheid raad Om de voorbereidende werkzaamheden in de Tolbrugstraat te kunnen uitvoeren, is er krediet nodig uit het gemeentelijk Structuurfonds. In het Structuurfonds GZG (Gasthuiskwartier) is een reservering voor de herinrichting van de Tolbrugstraat opgenomen. De kosten van de voorbereidende werkzaamheden passen binnen deze reservering. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om financiële middelen beschikbaar te stellen (budgetrecht). Door de begroting vast te stellen geeft de gemeenteraad het college toestemming om geld uit te geven aan de afgesproken activiteiten. Naast de financiële rol heeft de gemeenteraad ook een beleidsmatige rol bij de begroting: welke maatschappelijke effecten wil uw raad bereiken? Welk niveau aan voorzieningen streeft de gemeente na? Welke prioriteiten stelt uw raad daarbij? Aanleiding en doel Aanleiding We willen starten met de voorbereidende werkzaamheden van de herinrichting Tolbrugstraat om daarmee voortgang te kunnen maken met de woningbouw op de locatie Zusterflat. We willen starten met de voorbereidende werkzaamheden van de herinrichting van de Tolbrugstraat (fase 1).

Het gaat daarbij om de sloop van de oude voetgangerstunnel tussen het voormalige Groot Ziekengasthuis en de Zusterflat, het verleggen van kabels en leidingen, het rooien van enkele bomen en het aanleggen van een riool in het noordelijke deel van de Tolbrugstraat en het verplaatsen van een gasverdeelstation. Deze werkzaamheden zijn nodig om het woningbouwplan op de locatie Zusterflat (hoek Tolbrugstraat en Zuid-Willemsvaart) te kunnen realiseren. De bebouwing op de locatie Zusterflat is inmiddels gesloopt en er is gestart met de planvorming van de nieuwbouw. De planning van de werkzaamheden is afgestemd met de NUTS-partijen en het gemeentelijk Bereikbaarheidsteam. Deze werkzaamheden zijn naar verwachting in Q1/2026 afgerond, ruim voor de geplande start bouw van de locatie Zusterflat in Q3/2026.

2

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Om deze werkzaamheden te kunnen uitvoeren, vragen wij u om krediet beschikbaar te stellen voor de uitvoeringsfase (fase 1) van het Structuurfondsproject Herinrichting Tolbrugstraat.

Afbeelding 1: Foto Tolbrugstraat met rechts de locatie Zusterflat. Inmiddels is de bebouwing op deze locatie gesloopt.

Doel We willen de locatie Zusterflat herontwikkelen met betaalbare woningen en de Tolbrugstraat herinrichten tot een aantrekkelijk entree naar de binnenstad met een smaller, groener en autoluwer profiel. De locatie Zusterflat is Fase 1 van de gebiedsontwikkeling Bloemenkampkwartier. Op deze locatie willen we circa 140 betaalbare woningen realiseren, waarvan circa 80% sociale huur en 20% middenhuur. Met de nieuwbouw maken we de doorverhuizing van de bestaande bewoners binnen het

3

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Bloemenkampkwartier mogelijk. De woningen in Fase 2 (woonblok Mathildastraat) worden pas gesloopt als de nieuwbouw in Fase 1 is opgeleverd. Daarnaast willen we de Tolbrugstraat op termijn gaan herinrichten tot een aantrekkelijke entree naar de binnenstad met een smaller, groener en autoluwer profiel dat ook op de lange termijn mooi blijft. Relevante besluitgeschiedenis  

 

Wensen en bedenkingen op voorgenomen collegebesluit: Vaststellen Startnotitie Integrale Aanpak Brede Binnenstad - Samen investeren in kwaliteit, 1 juli 2025, reg.nr. 079617900541 Met bijbehorende Startnotitie Integrale Aanpak Brede Binnenstad, versie 21 mei 2025. Raadsbesluit Vaststelling Ontwikkelkader Bloemenkampkwartier, 1 april 2025, reg.nr. 17318823 Raadsbesluit Leefbare, gastvrije en bereikbare Brede Binnenstad – Verkeersstructuur 2030, 10 december 2024, reg.nr. 17061696 Raadsbesluit Herinrichting Tolbrugstraat, 2 juli 2024, reg.nr. 16344771

Argumentatie voorgestelde politieke keuzes In dit raadvoorstel leggen we uw raad een aantal politieke keuzes voor, die we hier inhoudelijk toelichten. 1. De voorbereidende werkzaamheden zijn nodig om de bouw van betaalbare woningen mogelijk te maken. Langs de geplande nieuwbouw op de locatie Zusterflat moeten de kabels en leidingen worden verlegd en aangepast. Ook moeten er 5 bomen in de Tolbrugstraat worden gerooid. Het gaat om (niet waardevolle) bomen 81 t/m 86 uit de Boominventarisatie (Bijlage 2 van het Ontwikkelkader Bloemenkampkwartier). Daarnaast moet het gasverdeelstation, dat op de locatie Zusterflat staat, worden verplaatst naar de Zuid-Willemsvaart. De nieuwbouw

4

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

wordt binnen de kaders van het Ontwikkelkader Bloemenkampkwartier uitgewerkt. Dit betekent onder andere dat er 100% betaalbare woningen worden gerealiseerd, waarvan circa 80% sociale huur en 20% middenhuur. Het is van belang dat de benodigde werkzaamheden binnenkort worden uitgevoerd. De planning van de NUTSpartijen speelt daarbij een belangrijke rol. De werkzaamheden van de NUTS-partijen starten in Q1/2026, na de sloop van de voetgangerstunnel. Vertraging van de sloop leidt tot grote onzekerheden in de planning van de NUTSpartijen, waardoor de start bouw van de woningen mogelijk wordt vertraagd (planning Q3/2025). 2. De sloop van de voetgangerstunnel maakt een robuust, toekomstbestendig rioolstelsel mogelijk. Bij de herontwikkeling van het Bloemenkampkwartier wordt een gescheiden riool aangelegd. Dit gebeurt gefaseerd en is gekoppeld aan de ontwikkeling van de verschillende deelfases. Voor de start van de bouw op de locatie Zusterflat wordt eerste deel van het riool aangelegd, in het noordelijk deel van de Tolbrugstraat. Hierbij zijn een aantal varianten onderzocht, waaronder ook een aantal varianten waarbij de voetgangerstunnel wordt behouden. De conclusie is dat het dak en de wanden van de voetgangerstunnel in de Tolbrugstraat bij voorkeur worden gesloopt.

Alleen bij deze variant kan het riool in vrij verval op het nieuwe riool in de Zuid-Willemsvaart worden aangesloten en ontstaat er een robuust, duurzaam en toekomstbestendig rioolstelsel. 3. De sloop van de voetgangerstunnel zorgt voor dat de Tolbrugstraat toekomstbestendig is. Onder de Tolbrugstraat ligt een ruim 65 jaar oude voetgangerstunnel tussen de voormalige Zusterflat en de kelder van het Gasthuisziekenhuis. De voetgangerstunnel heeft zijn functie sinds het vertrek van het ziekenhuis verloren. De tunnel is niet meer toegankelijk en wordt ook niet in de ontwikkeling van de locatie Zusterflat of het Gasthuiskwartier meegenomen. De tunnel ligt grotendeels onder de openbare ruimte en deels onder de locatie Zusterflat. Als gevolg daarvan is de tunnel eigendom van de gemeente en BrabantWonen. Bij de bouw van de

5

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

woningen op de locatie Zusterflat verwijdert BrabantWonen het deel van de tunnel dat op hun terrein ligt. We willen nu het resterende deel van de tunnel verwijderen dat onder het openbaar gebied ligt.

Afbeelding 2. Bouwtekening voetgangerstunnel met legenda, april 1959

De bouwtechnische staat van de tunnel is onbekend en er is een risico dat de oude tunnel op termijn verzakt of deels instort en daardoor problemen veroorzaakt in de Tolbrugstraat. Met het verwijderen van het dak en de wanden van de voetgangerstunnel wordt dit risico weggenomen en wordt voorkomen dat we in de toekomst nog worden geconfronteerd met de aanwezigheid van deze tunnel onder het openbaar gebied. Daarnaast kan er een robuust en toekomstbestendig rioolstelsel worden aangelegd en kunnen er in de Tolbrugstraat wat meer bomen worden geplant. 4. We combineren de benodigde werkzaamheden in de openbare ruimte. We combineren de werkzaamheden aan de kabels en leidingen met de aanleg van een gescheiden riool en de sloop van de voetgangerstunnel onder de Tolbrugstraat. Dit scheelt tijd, geld en overlast bij de definitieve herinrichting

6

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

van de Tolbrugstraat op een later moment. We zorgen ervoor dat de tijdelijke inrichting een goede uitstraling heeft en het straatmateriaal kan worden hergebruikt in de definitieve inrichting. Risico’s en risicobeheersing In de voorbereidende werkzaamheden van de herinrichting van de Tolbrugstraat zien we een aantal risico’s. Hieronder worden deze risico’s benoemd en aangegeven op welke wijze hiermee wordt omgaan. Het woningbouwplan op de locatie Zusterflat wordt nog nader uitgewerkt. De werkzaamheden in de Tolbrugstraat zijn nodig om het woningbouwplan op de locatie Zusterflat te kunnen realiseren. Het bouwplan is vergevorderd maar nog niet definitief. Dit betekent dat het bouwplan nog kan wijzigen. Voor de voorbereidende werkzaamheden heeft dit echter geen gevolgen, omdat het bouwplan wordt uitgewerkt binnen de kaders van het door uw raad vastgestelde Ontwikkelingskader Bloemenkampkwartier. De kabels en leidingen en het riool worden buiten het toegestane nieuwbouwvlak van de visiekaart Bloemenkampkwartier aangelegd.

7

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Afbeelding 3: Visiekaart Ontwikkelkader Bloemenkampkwartier

De planning van de werkzaamheden is afgestemd op de geplande start bouw in Q3/2026. Voor de nieuwbouw van de woningen is een afwijking van het omgevingsplan met een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) nodig. Deze BOPA-procedure en onvoorziene omstandigheden kunnen leiden tot een latere start bouw. Dit betekent dat er mogelijk meer tijd zit tussen het afronden van de voorbereidende werkzaamheden en de start bouw. De sloopkosten zijn nog niet bekend. We zijn een aanbestedingsprocedure gestart voor de selectie van de sloopaannemer. De opdracht wordt gegund op basis van prijs en kwaliteit. In de aanbesteding hebben we een voorwaarde opgenomen, namelijk dat de opdracht pas wordt gegund als uw raad krediet beschikbaar heeft gesteld voor de voorbereidingskosten zoals opgenomen in dit

8

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

onderhavige raadsvoorstel. Deze kosten zijn gebaseerd op de SSK-raming (Standaard Systematiek Kostenraming) van de benodigde werkzaamheden. Mocht de prijs voor de sloop van de voetgangerstunnel hoger zijn dan geraamd, dan vragen we geselecteerde aannemer een voorstel te doen voor een optimalisatie van de werkzaamheden en prijs die past binnen het beschikbare budget. Onderzoek naar toegang parkeergarage en verbetermogelijkheden Tolbrugstraat. De totale uitvoeringskosten van de herinrichting van de Tolbrugstraat zijn nog niet bekend. Deze kosten worden voor een belangrijk deel bepaald door de aanpak van de in- en uitritten van de parkeergarage Arena. In het woningbouwplan op de locatie Zusterflat wordt rekening gehouden met het inpassen van nieuwe in- en uitritten vanaf de ZuidWillemsvaart. We beogen een dubbelfunctie waarbij de in- en uitritten zowel bestemd zijn voor de parkeergarage Arena als voor de stallingsgarage onder de nieuwbouw. Na de sloop van het woonblok aan de Mathildastraat is de wens de toegang door te trekken en een diepe tunnel aan te leggen tussen de Arena-garage en de nieuwbouw op de locatie Zusterflat.

9

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Afbeelding 4: Bestaande inrit van de parkeergarage Arena

Momenteel brengen we de mogelijkheden, risico’s en de kosten van het verplaatsen van de in- en uitritten van de parkeergarage Arena in beeld. We hebben te maken met ingewikkelde eigendomsverhoudingen in het gebied. Daarnaast is de bouw van de benodigde tunnel complex vanwege de aansluiting op de nieuwbouw van de locatie Zusterflat en de diep gelegen parkeerlaag van de Arena, in combinatie met het grondwaterpeil en de archeologische waarde van het gebied. In het uiteindelijk aan uw raad voor te leggen voorstel geven we aan in hoe we de doelen voor de Tolbrugstraat uit het Bestuursakkoord 2022-2026 en het Ontwikkelkader Bloemenkampkwartier waar willen maken. Daarbij geven we aan welke maatregelen nodig c.q. mogelijk zijn om de doorstroom in en uit de parkeergarage Arena te optimaliseren, het verblijfsklimaat te verbeteren en de omgeving te vergroenen. Ook laten we een kostenraming opstellen. Dit onderzoek en de uitwerking daarvan in mogelijke varianten is naar verwachting in Q1/2026 gereed. Daarna vragen we uw raad een keuze te maken. Toegankelijkheid Tolbrugstraat De Tolbrugstraat wordt gebruikt als route voor het verkeer van en naar de parkeergarage Arena en de Tolbruggarage, de bevoorrading van de winkels, de stadsbussen en de bewoners in de omgeving. Ook nooddiensten moeten gebruik kunnen blijven maken van de weg.

Een belangrijke randvoorwaarde voor de sloop van de voetgangerstunnel is dan ook de toegankelijkheid van de straat gedurende de werkzaamheden. Dit betekent onder andere dat de tunnel in twee fases wordt gesloopt en dat er de nodige verkeersmaatregelen worden getroffen om het verkeer op de Tolbrugstraat zo min mogelijk te hinderen. Financiën

10

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Een deel van de voorbereidende werkzaamheden komt in aanmerking voor de verleggingsregeling met de NUTS-partijen en/of komt voor rekening van BrabantWonen, als initiatiefnemer voor de ontwikkeling van het woningbouwplan op de locatie Zusterflat. Het gaat daarbij om het verleggen van de kabels en leidingen, het verplaatsen van het gasverdeelstation en de voorbereidingen voor de toekomstige huisaansluitingen op het riool. Ook wordt op verzoek van BrabantWonen een extra stukje voetgangerstunnel gesloopt: een stukje vloer onder de toekomstige nieuwbouw. De rioolwerkzaamheden in het noordelijk deel van de Tolbrugstraat worden voor een belangrijk deel gedekt uit het Programma Water en Riool. Het onderzoek en de uitwerking van de varianten voor de herinrichting van de Tolbrugstraat, die zijn beschreven onder punt 4 van de Argumentatie politieke keuzes, wordt gedekt uit het krediet dat uw raad in juli 2024 beschikbaar heeft gesteld voor de planstudiefase van de herinrichting van de Tolbrugstraat. Voor de resterende werkzaamheden is een krediet nodig uit het Structuurfonds. Naast de ongedekte werkzaamheden aan het riool gaat daarbij om de sloop van de voetgangerstunnel, het aanbrengen van nieuwe bestrating en groen en de communicatie en omgevingsmanagement van de werkzaamheden. De totale kosten worden geraamd op circa € 1,2 mln.

Vanwege de onzekerheidsmarge van de ramingen geldt een bandbreedte van 30%, die zowel positief als negatief kan uitpakken. Binnen het gedekte deel van het Structuurfonds is € 10 mln opgenomen voor het project GZG (Gasthuiskwartier). Op dit moment is hiervan circa € 6,6 mln uitgegeven, na besluitvorming in uw raad (zie onder punt Relevante besluitgeschiedenis). We verzoeken uw raad in te stemmen met de start van de eerste fase van de uitvoeringswerkzaamheden van de Tolbrugstraatbenodigde budget van € 1,2 mln beschikbaar te stellen. Het noordelijk deel van de Tolbrugstraat krijgt een nette, maar tijdelijke inrichting. Daarbij is rekening gehouden met de geplande nieuwbouw ter plekke van locatie Zusterflat. De nieuwe bestrating en het groen wordt behouden of hergebruikt in de definitieve inrichting van de Tolbrugstraat. Voor de

11

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

tweede fase van de uitvoering van de Tolbrugstraat komen we bij uw raad terug op het moment dat de mogelijke varianten voor de herinrichting van de Tolbrugstraat zijn uitgewerkt. De raad kan dan een keuze maken voor een van de varianten. Tevens zal de raad gevraagd worden het benodigde budget vanuit het Structuurfonds beschikbaar te stellen. Deze keuze kan naar verwachting in Q1/2026 aan uw raad worden voorgelegd. Daarna wordt er een definitief inrichtingsplan voor de Tolbrugstraat gemaakt. Duurzaamheid De beoogde herinrichting van de Tolbrugstraat draagt bij aan een groener, klimaatbestendige en leefbare binnenstad. Bij de uitwerking van de herinrichting van de Tolbrugstraat wordt rekening gehouden met de vier ambities uit de Visie Duurzaam 's-Hertogenbosch.

12

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Participatie en communicatie Participatie Voor de bouwkundige werkzaamheden in de Tolbrugstraat is participatie niet van toepassing. Het betreft voorbereidende werkzaamheden om het toekomstige woningbouwplan op de locatie Zusterflat mogelijk te maken en een robuust, toekomstbestendig rioolstelsel mogelijk te maken. Voor de ontwikkeling op de locatie Zusterflat wordt in het najaar van 2025 een omgevingsdialoog opgestart. Ook is er bij de voorbereiding van het Ontwikkelingskader Bloemenkampkwartier een uitgebreide omgevingsdialoog gevoerd. Communicatie De bewoners en winkeliers van de Tolbrugstraat, de wijkraad Binnenstad Bewonersvereniging Leefbare Binnenstad, omwonenden en andere belanghebbenden zoals de winkeliers en ondernemers in de binnenstad worden geïnformeerd over de werkzaamheden in de Tolbrugstraat. Dit gebeurt onder andere door gesprekken met de omgeving, zoals een inloopmoment en/of keukentafelgesprekken. Hiervoor wordt een omgevingsmanager ingeschakeld. Ook worden diverse communicatiemiddelen ingezet, waaronder de nieuwsbrief Bloemenkampkwartier.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

13

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen Registratienummer Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

079618152417 P. Slikker Omgeving: 23 september 2025 SO/PP SMG de Jong s.dejong@s-hertogenbosch.nl 06-11868600

14

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 079618152417 Raadsvergadering 7 oktober 2025 Onderwerp

Voorbereidingskosten herinrichting Tolbrugstraat

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van het college van 2 september 2025 besluit: 1.

Het project Herinrichting Tolbrugstraat (fase 1) over te brengen van de planstudiefase naar de uitvoeringsfase van het Structuurfonds.

2. Een krediet van € 1,2 mln beschikbaar te stellen uit het Structuurfondsproject GZG (Gasthuiskwartier).

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van 7 oktober 2025, De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

15

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

ValidSigned door drs. W.G. Amesz op 09-10-2025

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

16

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704