RIB Voortgang regionale en lokale RES-opgave

Raadsinformatiebrief Registratienummer

13774019

Onderwerp

Voortgang regionale en lokale RES-opgave

Aanleiding De Stuurgroep RES NOB heeft op 9 februari j.l. besloten om alle raden te informeren over de uitkomsten van de 3e Monitor RES NOB. Daarnaast heeft de raad in de motie ‘Extra tussentijdse rapportage’ het college gevraagd om de raad inzicht te geven in de actuele stand van zaken van de lokale RES-opgave. In deze raadsinformatiebrief combineren wij beiden. Het eerste deel van de brief informeren wij u over de voortgang van de realisatie van de regionale RES-opgave. In het tweede deel van deze brief informeren wij u over de voortgang van de realisatie van onze lokale RES-opgave.

Beoogd doel De gemeenteraad heeft vorig jaar de RES NOB 1.0 vastgesteld. Onderdeel hiervan is het regionale bod van 1,6 TWh of 5,8 PJ duurzame energie. Dit regionale bod is over de regiogemeenten verdeeld op basis van het energieverbruik van die gemeenten. Elke regiogemeente heeft hierdoor een eigen, lokale opgave die zij vóór 1 januari 2030 moet realiseren. Met het vaststellen van de RES NOB 1.0 heeft de raad aangegeven dat hij 1,3 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

PJ van het regionale bod voor zijn rekening neemt. Om hierop te kunnen sturen rapporteren wij over de realisatie van zowel de regionale RES-opgave als onze lokale RES-opgave. Via deze raadsinformatiebrief en de 3e Monitor RES NOB (bijlage) laten wij – mede namens de Stuurgroep RES NOB – aan alle gemeenteraden zien in hoeverre de regionale opgave is gerealiseerd, in hoeverre de lokale opgaven zijn gerealiseerd en hoeveel duurzame opwek vóór 1 januari 2030 te verwachten is (de zogenaamde ‘pijplijn’). Daarnaast laat het college in meer detail zien in hoeverre wij onze lokale opgave hebben gerealiseerd en welk deel nog moet worden gerealiseerd in de Duurzame Polder in combinatie met de tender 100 ha-zon-opland.

Relevante besluitgeschiedenis Op 18 mei 2021 heeft de raad de RES NOB 1.0 vastgesteld. Op diezelfde datum heeft de raad de motie ‘Extra tussentijdse rapportage’ aangenomen.

Inhoud In de RES NOB 1.0 zijn vijf concrete doelstellingen afgesproken: 1. De opwek van 1,6 TWh duurzame energie met grootschalig zon-op-dak, zonnevelden en windturbines per 11-2030. Deze doelstelling is voor elke gemeente vertaald naar een lokale RES-opgave. Voor onze gemeente bedraagt de lokale RES-opgave 0,3 TWh, ofwel 1,3 PJ. 2. Het vóór 1-1-2025 vergunnen van de zonnevelden en windturbines om deze opgave te realiseren. 3. Het besparen van 11% op ons elektriciteitsverbruik per 1-1-2030. Deze doelstelling geldt voor de regio als geheel en voor elke gemeente afzonderlijk. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4. Het besparen van 11% op de warmtevraag per 1-1-2030. Deze doelstelling geldt voor de regio als geheel en voor elke gemeente afzonderlijk. 5. Het realiseren van 3 PJ aan duurzame warmte in de regio per 1-1-2030. Vraagstelling en opzet 3e Monitor RES NOB De Stuurgroep RES NOB heeft eind 2021 de wens uitgesproken om in de 3e Monitor RES NOB de vraag te beantwoorden: Lukt het de RES NOB om haar opgave op tijd te realiseren? De 3e Monitor is gemaakt door Pondera Consult BV en is gebaseerd op de meest actuele gegevens voor gerealiseerde en pijplijnprojecten m.b.t. grootschalig zon-op-dak, zon-op-land en wind-op-land. Analyse en duiding is gedaan door de Werkgroep Monitoring van de RES NOB. Pijplijnprojecten zijn meegenomen als deze voldoende concreet zijn. Hierbij is gekeken naar besluitvorming door de gemeenteraad. In de RES NOB is immers afgesproken dat “de lokale democratie besluit over de borging en uitvoering van de RES-opgave” (3e leidende principe RES NOB, bron: RES 1.0, blz. 9). Anders gezegd, pas als een gemeenteraad positief heeft besloten over een concreet zon-, windproject of zoekgebied kan hiermee in de RES NOB rekening worden gehouden. Dat is het geval als: •

de vergunning is verleend in geval van wind/zon-op-land (fase 1).

•

de ruimtelijke procedure is gestart (fase 2). Dit is het geval in ÉÉN van de volgende situaties: de gemeenteraad heeft een verklaring van geen bedenkingen (vvgb) gegeven, het MER-traject loopt, de bestemmingsplanprocedure loopt of vergunningprocedure loopt.

•

de gemeenteraad een duidelijk afgebakend zoekgebied/locatie heeft aangewezen EN heeft aangegeven hoeveel MW’s hierin moeten worden opgewekt EN heeft aangegeven hoe (met wind en/of zon) dit moet gebeuren (fase 3). Dit betekent dat door de raad vastgestelde zoekgebieden die niet duidelijk geografisch zijn afgebakend of de hele www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

gemeente beslaan worden niet meegenomen. Ook tenders waarbij de raad nog geen concrete projecten/initiatieven heeft aangewezen worden niet meegenomen. Voor een uitgebreide leeswijzer van de 3e Monitor: zie bijlage 1.

Lukt het de RES NOB om haar opgave (op tijd) te realiseren? Opwekopgave hernieuwbare elektriciteit De doelstelling van 1,6 TWh duurzame opwek in 2030 wordt op basis van de huidige situatie niet gehaald. De werkelijke realisatiegraad zal – op basis van de (concreetheid van de) huidige – ergens tussen de 0,7 (scenario Pondera) en 1,2 TWh (optimistisch scenario 1) uitkomen. De belangrijkste oorzaak hiervoor is het verschil in bestuurlijk tempo tussen de verschillende deelnemende gemeenten. Sommige gemeenten liggen op koers, anderen lopen achter; sommigen zelfs ver achter. In de 3 e Monitor (zie bijlage) kunt u zien in hoeverre onze gemeente op koers ligt. Besparingsopgave Ook de besparingsdoelstelling van 11% wordt niet gerealiseerd. Althans, niet het deel dat betrekking heeft op elektriciteit. De belangrijkste reden hiervoor is dat de gerealiseerde besparing op elektriciteitsgebruik voor verlichting, apparaten en machines en kleinschalig zon-op-dak ruimschoots teniet wordt gedaan door elektrificatie van warmte en mobiliteit en een toename van het aantal inwoners in de regio. Het deel van deze opgave dat betrekking heeft op de warmtevraag lijkt wel te worden gerealiseerd. Dit komt vooral 1 In dit scenario zijn de realisatiekansen voor de pijplijn zon-op-dak (fase 1) en alle projecten in fase 2 op 100% gezet en alle

projecten in fase 3 op 50%. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

door besparing op gasgebruik door o.a. (betere) HR-ketels in en isolatie van bestaande woningen Bovendien worden nieuwe woningen aardgasvrij gebouwd. Opwekopgave duurzame warmte Op dit moment heeft geen enkele regiogemeente in zijn Transitievisie Warmte een gemeentelijke doelstelling voor de duurzame opwek van warmte geformuleerd. Hierdoor is het op dit moment het niet mogelijk om de voortgang van deze opgave te monitoren. De Stuurgroep vraagt aan de Werkgroep Warmte van de RES NOB om advies hoe deze opgave het beste kan worden gerealiseerd en gemonitord.

Wat heeft de Stuurgroep afgesproken o.b.v. de uitkomsten van de 3 e Monitor? Opwekopgave duurzame elektriciteit (1,6 TWh) 1.

Alle RES-gemeenten concretiseren vóór de vaststelling van RES 2.0 hun plannen voor de invulling van hun totale lokale opgave ‘Concretiseren’ betekent dat gemeenten uiterlijk in het eerste kwartaal van 2023: • duidelijke opwekdoelen aan een locatie of zoekgebied koppelen en het geheel door de raad laten vaststellen; • in afstemming met Enexis aangeven of en zo ja, welke systeemefficiencymaatregelen per locatie of zoekgebied nodig en haalbaar zijn (zodat e.e.a. vóór 2030 kan worden aangesloten op het net); • aangegeven wordt welk deel van de lokale opgave niet vóór 2030 gerealiseerd kan worden. De Stuurgroep merkt hierbij op dat sommige gemeenten zich als gevolg van netwerkschaarste ervan laten weerhouden om concrete plannen op te stellen. Hierdoor ontstaat een kip-ei-situatie: zonder netwerkcapaciteit geen plannen, zonder plannen geen (investeringen in) netwerkcapaciteit. Het is zaak om in onze regio voldoende www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

concrete plannen te ontwikkelen en daarmee een onderbouwde netwerkclaim bij Enexis en Tennet neer te leggen. De RES NOB ondersteunt gemeenten hierbij door in 2022 alle zoekgebieden in de regio en hun opwekpotentie in kaart te brengen. 2.

Gemeenten die hun lokale opgave niet (helemaal) kunnen realiseren gaan hier z.s.m. over in gesprek met andere deelnemers. In de RES NOB hebben we het volgende met elkaar afgesproken: “Indien een gemeente niet aan de gemaakte prestatieafspraken uit het concept RES-bod kan voldoen, dan gaat de betreffende gemeente hierover in gesprek met één of meer andere gemeenten.” Doel van deze gesprekken is om te onderzoeken of regiogemeenten iets voor elkaar kunnen betekenen. Deze gesprekken worden in eerste instantie bilateraal of in subregionaal verband gevoerd. Als dat geen oplossing biedt, dient het gesprek op regionaal niveau (i.c. in de Stuurgroep) te worden gevoerd. De werkgroep adviseert om Enexis bij deze gesprekken te betrekken.

3.

We organiseren vóór de vaststelling van RES 2.0 een gesprek in de Stuurgroep over de resultaten van 1. en 2. Voor het einde van dit jaar moet duidelijk worden wat stap 1 en 2 gaan opleveren en in welke mate het bod voor 2030 gerealiseerd gaat worden. Als blijkt dat dit niet op tijd lukt, dan gaat de Stuurgroep hierover in gesprek en overlegt zij ook met provincie en rijk over de te verwachten acties van hun kant op grond van het Klimaatakkoord. De Stuurgroep deelt de resultaten van dit gesprek en dit overleg bij voorkeur voor het einde van dit jaar met de raden. Wel of niet halen van ons RES-bod bepaalt immers de aard en vorm van de RES 2.0 en de besluitvorming daarover begin 2023.

Besparingsopgave (11%) Een besparingsdoelstelling van 11% op het elektriciteitsgebruik is niet reëel. Door elektrificatie van verwarmen, koelen en mobiliteit zal het elektriciteitsverbruik de komende jaren stijgen. Tegelijkertijd zal het gebruik van aardgas afnemen en leiden tot een besparing op de warmtevraag van 11% of meer. Dit vraagt om een andere opzet van de besparingsdoelstelling voor de RES NOB. De Stuurgroep vraagt aan de Werkgroep Besparing van de RES NOB om hier www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

advies over uit te brengen. Opwekopgave duurzame warmte (3 PJ) De Stuurgroep vraagt aan de Werkgroep Warmte van de RES NOB om advies hoe deze opgave het beste kan worden gerealiseerd en gemonitord.

Voortgang realisatie van onze lokale RES-opgave ’s-Hertogenbosch behoort tot de koplopers in de regio als het gaat om de realisatie van onze lokale RES-opgave. Wij zijn één van de twee regiogemeenten die zijn plannen voor de invulling van de lokale opgave voldoende heeft geconcretiseerd. Dat betekent niet dat wij ‘klaar’ zijn. Het betekent wel dat wij ruim vóór de vaststelling van de RES 2.0 onze lokale opwekopgave van 1,3 PJ (A) deels hebben gerealiseerd en (B) deels hebben vertaald naar de duidelijke opwekdoelen voor concrete locaties en/of zoekgebieden. Wat hebben wij gerealiseerd? Van de 1,3 PJ hebben wij op dit moment 0,36 PJ gerealiseerd met vijf windmolens, drie zonnevelden buiten de 100 hatender en grootschalig zon-op-dak. Wat zit er in de ‘pijplijn’? De rest van de opgave wordt grotendeels gerealiseerd in de Duurzame Polder, onder aftrek van de met de 100 hectaretender voor zon-op-land gerealiseerde opwek. Van deze 100 ha is inmiddels 50,5 hectare aan initiatieven geselecteerd als ‘inpasbaar’. Voor de initiatieven die als ‘niet-inpasbaar’ zijn beoordeeld is een vervolgproces gestart. De kans dat de 100 ha volledig wordt gerealiseerd achten wij klein. Enerzijds omdat er onvoldoende passende initiatieven zijn om de 100 ha te realiseren, anderzijds omdat er onvoldoende capaciteit op het elektriciteitsnetwerk beschikbaar is om alle initiatieven vóór 2030 aan te sluiten.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Tot slot verwachten we nog een beperkte duurzame opwek te realiseren met een zonneveld op Heesch-West (valt buiten de 100 ha-tender) en grootschalig zon-op-dak. Overzicht Lokale RES-opgave

1,3 PJ

Gerealiseerd •

Wind-op-land

0,21 PJ

•

Zon-op-land

0,02 PJ

•

Grootschalig zon-op-dak2

0,13 PJ

Pijplijn •

Tender 100 ha zon-op-land3

0,16 PJ

•

Opgave Duurzame Polder

0,70 PJ

•

Zonnepark Heesch-West

0,02 PJ

•

Grootschalig zon-op-dak4

0,02 PJ

Totaal gerealiseerd + pijplijn

1,3 PJ

2 O.b.v. RVO-lijst per 1-1-2022. Selectie conform definitie grootschalig zon-op-dak in de RES NOB (>15 kWp), totaal 35.049 MWh. 3 Vooralsnog 50,5 ha = 0,16 PJ (o.b.v. kengetallen RES NOB). 4 O.b.v. RVO-lijst per 1-1-2022. Selectie en realisatiekans conform kengetallen RES NOB voor grootschalig zon-op-dak (>15 kWp en

realisatiekans 50%). www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. 2.

Leeswijzer 3e Monitor RES NOB 3e Monitor RES NOB

Registratienummer Raadsvergadering Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

13774019 14 juni 2022 Van der Geld SO/ECONOMIE & ENERGIE R.J. van der Zee r.vanderzee@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704