RIB stem van de woningzoekende 7-5

Raadsinformatiebrief Registratienummer

16401396

Onderwerp

Stem van de woningzoekende U heeft ons per motie verzocht u te informeren over de manier waarop wij outsiders op de woningmarkt nu en in de toekomst een stem geven in de belangenafweging. Middels deze raadsinformatiebrief informeren wij u hierover.

Aanleiding Wij vinden het belangrijk om te zorgen voor een balans tussen de “zachte” stem (woningzoekenden) en de “luide” stem (woningbezitters) in de belangenafweging rondom woningbouwprojecten en in woonbeleid. We zijn ons bewust van de sterk vertegenwoordigde stem van woningbezitters. De stem van woningzoekenden is indirect (middels data) wel sterk vertegenwoordigd in beleidsvorming, maar lijkt direct via vertegenwoordigers en vanuit ‘verhalen’ in onder andere de media en beleid vanuit de Rijksoverheid minder aanwezig te zijn. Het verschil in luide en zachte stemmen heeft voornamelijk te maken met het feit dat de belangen van woningbezitters vaak directer van aard zijn dan die van woningzoekenden. Woningbezitters weten elkaar vaak www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

goed te vinden en hebben een concreet belang bij hun directe leefomgeving. Bij woningzoekenden gaat het om toekomstige bewoners die elkaar vaak (nog) niet kennen en ook nog niet weten waar hun toekomstige woning en dus ook hun leefomgeving zal zijn. In onze gemeente streven we ernaar om de stem van álle betrokkenen op de woningmarkt te laten horen. Dat hebben we onder andere afgesproken in het bestuursakkoord: “We zoeken de verbinding met alle inwoners, de mensen met een luide en zachte stem én de stemmen die we nog niet horen”.

Beoogd doel Wij informeren u over de wijze waarop de belangen van woningzoekenden momenteel worden vertegenwoordigd én de manier waarop we de balans in de belangenafweging rondom woningbouw proberen te verbeteren. Eerst gaan we in op de wijze waarop de stem van woningzoekenden op dit moment wordt meegewogen in onze besluitvorming ten aanzien van woningbouwplannen en andere manieren waarop woningzoekenden direct en indirect invloed hebben op het gemeentelijk volkshuisvestingsbeleid. Vervolgens geven we inzicht in de wijze waarop de stem van woningzoekenden volgens ons (nog) beter tot uiting kan komen en gehoord kan worden, zodat er een betere belangenafweging kan worden gemaakt rondom woningbouw. Met die voorgestelde verbeterslag zijn we er echter nog niet. Net als andere gemeenten blijven we continu zoeken naar manieren om meer balans te krijgen in de belangenafweging rondom woningbouw. Maar dé oplossing om de huidige disbalans in luide en zachte stemmen tegen te gaan hebben we nog niet. Het is ook een complexe opgave omdat woningzoekenden lastiger te vinden zijn en vaak geen direct belang hebben bij een specifiek woningbouwproject. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis Tijdens de raadsvergadering van 6 juni 2023 heeft uw raad de motie: “geef outsiders op de woningmarkt óók een stem” aangenomen. Via deze motie is het college verzocht om: Te bevorderen dat de stem van outsiders op de woningmarkt beter tot uiting komt en gehoord kan worden; Deze stemmen beter zichtbaar te maken bij de belangenafweging met bijzondere aandacht voor stukken aan de gemeenteraad; Deze input vanzelfsprekend mee te laten wegen in de besluitvorming voor woningbouwplannen; De raad hierover te informeren uiterlijk in Q1 van 2024. Link naar de motie: https://shertogenbosch.raadsinformatie.nl/document/12827937/3#search=%22motie%20stem%20van%20woningzoeke nde%22

Inhoud Wij nemen u eerst mee op de manier waarop de stem van de woningzoekende nu wordt meegenomen in beleidsontwikkeling en bij planvorming. Vervolgens komt aan bod hoe we de stem van de woningzoekende in de toekomst beter tot uiting willen laten komen. Tot slot worden beknopt de landelijke ontwikkelingen op dit thema besproken. 1.

De stem van de woningzoekende in onze huidige beleidsontwikkeling en planvorming

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

In brede zin doen we al veel om woningzoekende/outsiders een stem te geven in beleidsontwikkeling. Dit is belangrijke input bij planvorming van concrete woonlocaties. Onderstaand zijn enkele voorbeelden van manieren waarop dat gebeurt weergegeven. 1)

Gebruik van onderzoek & data

2)

Participatie in omgevingsvisie

3)

Woonvisie en woonzorgvisie

Het is cruciaal dat de behoeften en uitdagingen van woningzoekenden worden meegenomen bij de totstandkoming van woonbeleid. Dit doen we door gebruik te maken van data die onder andere terug te vinden in ons Dashboard Wonen en de jaarlijkse Voortgangsrapportage Wonen. Ook het 4-jaarlijkse woonwensenonderzoek dat afgelopen jaar is uitgevoerd geeft belangrijke inzichten in de wensen en belangen van woningzoekenden. Deze gegevens stellen ons in staat om ons woonbeleid bij te sturen en beter af te stemmen op de behoeften van alle inwoners en dus ook woningzoekenden. Participatie is onderdeel van het opstellen van de Omgevingsvisie. In de voorbereiding van de omgevingsvisie betrekken we actief een breed scala aan belanghebbenden. In dat kader heeft ook een online peiling plaatsgevonden. Bij woningbouw hebben wij nadrukkelijk aandacht voor de omgeving. Wij zetten in op het realiseren van aantrekkelijke woon-, werkmilieus en verblijfsmilieus. We kijken bij elke locatie naar mogelijkheden en belemmeringen. Daarbij worden aantallen en type woningen zorgvuldig afgewogen tegen de gewenste leef- en verblijfskwaliteit. Dat betekent onder andere voldoende ruimte voor groen, aandacht voor bezonning en bereikbaarheid, maar ook de impact en wisselwerking op sociaal gebied.

Bij het opstellen van onze woonvisie hebben we een grondige woningmarktanalyse uitgevoerd, welke een bijlage bij de woonvisie is. Deze analyse is de basis voor veel beleidskeuzes die in de woonvisie zijn gemaakt. Voor de totstandkoming van de woonzorgvisie is een burgerberaad ingezet. De circa 100 inwoners die daarin deelnemen doen aanbevelingen voor de op te stellen woonzorgvisie. Die 100 inwoners zijn niet random geselecteerd maar vormen een afspiegeling van de Bossche samenleving zodat verschillende www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4)

Participatie gebiedsontwikkelingen en omgevingsdialogen

5)

Dag van het Wonen

perspectieven, waaronder dat van woningzoekenden, worden vertegenwoordigd. Op deze manier hebben diverse inwoners, waaronder woningzoekenden, invloed op het gemeentelijke beleid op het gebied van wonen en zorg. In algemene zin richt ons woonbeleid zich op het transformeren van 'outsiders' naar 'insiders'. Dit betekent dat we sterk inzetten op betaalbaarheid en het aanbieden van diverse woonvormen voor aandachtsgroepen. Participatie en/of de omgevingsdialoog is een vast onderdeel van gebiedsontwikkelingen en woningbouwprojecten. Eenieder, dus ook woningzoekenden, is in de gelegenheid om zo inbreng te leveren. Voorbeelden daarvan zijn bijeenkomsten ten aanzien van de verschillende projecten in de Spoorzone en in het kader van Weener XL. Bij beide bijeenkomsten waren grote aantallen woningzoekenden aanwezig om hun stem te laten horen en input te leveren op de plannen. We betrekken ook actief inwoners, waaronder woningzoekenden, door hen te bevragen over verschillende stellingen. Dit hebben we gedaan bij de Dag van het Wonen die we in juni 2023 hebben georganiseerd. Er is op dat moment input gevraagd op vragen als: “hoe betrek je de stem van bewoners bij binnenstedelijk verdichten?” en “welk plan mag niet ontbreken als we nadenken over wonen in ‘s-Hertogenbosch anno 2035”?. Reacties op die eerste vraag waren o.a.

woningzoekenden zo vroeg mogelijk in het proces betrekken, woningzoekenden mee laten denken over locaties, het oprichten van een woonraad, woningzoekenden persoonlijke verhalen laten vertellen, woonservice inschrijvers laten benaderen en woningzoekenden betrekken middels enquêtes en interviews. Deze resultaten zijn vervolgens breed gedeeld met professionals, zowel binnen als buiten de gemeente, die met deze input aan de slag zijn. Ook geven we uitvoering aan een aantal van deze suggesties met de plannen die verderop in deze RIB aan bod komen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

6)

Sturen op betaalbare woningbouw

Via beleidsuitgangspunten wordt ervoor gezorgd dat de stem van woningzoekenden wordt meegenomen in de planning van projecten, zoals hierboven vermeld. Een voorbeeld hiervan is dat we sturen op 70% betaalbare woningbouw, omdat we weten dat er een grote vraag is naar betaalbare woningen onder woningzoekenden.

2. Hoe zorgen we in de toekomst voor meer balans in de belangenafweging? Uw raad heeft een cruciale rol bij het bepalen, goedkeuren, financieren en controleren van woningbouwplannen in de gemeente. Niet alleen wordt het beleid met betrekking tot ruimtelijke ordening en woningbouw door de gemeenteraad vastgesteld, maar ook de uiteindelijke belangenafweging ten aanzien van woningbouwplannen wordt in de gemeenteraad gemaakt. Om de gemeenteraad in staat te stellen keuzes te maken op basis van een zo volledig mogelijke belangenafweging, is het belangrijk dat alle belanghebbenden, luide en zachte stemmen, gehoord worden en input kunnen leveren. Om te zorgen voor meer balans in de belangenafweging zijn we met de onderstaande verbeterslagen bezig.

1)

Omgevingsdialoog

Het voeren van een goede omgevingsdialoog is een verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer zelf en daar hebben we als gemeente geen directe sturing op. Wel geven we de initiatiefnemers van woningbouwprojecten het dringend advies om ook woningzoekenden de ruimte te bieden om deel te nemen aan deze dialoog. Dit betekent dat er ruimte moet zijn voor hun perspectief en behoeften, naast andere belangen die in de discussie worden meegenomen. Hiervoor ontwikkelen we een communicatie-toolkit voor initiatiefnemers. De communicatie-toolkit, waarop we hieronder nader ingaan, www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1.1) Toolkit communicatie

2)

Structureel opnemen belang van woningzoekenden in relevante stukken

moet het initiatiefnemers makkelijker maken om ook de stem van woningzoekenden in de omgevingsdialoog te laten horen. Door een uitgebreid 'pakket' aan communicatiemiddelen aan te bieden maken we het initiatiefnemer gemakkelijker om bij hun planontwikkeling de stem van woningzoekenden naar boven te krijgen. Dit pakket zal onder andere bestaan uit een overzicht (factsheet) met belangrijke cijfers over de woningmarkt/woningzoekenden en video’s waarin woningzoekenden hun verhaal vertellen. We hechten daarbij vooral waarde aan kwalitatieve verhalen die de impact van woningnood illustreren, naast en als aanvulling op de meer statische statistieken. Deze verhalen bieden een ander perspectief dan de verhalen van omwonenden die vaak aanwezig zijn tijdens participatie-avonden. Het argument dat je uitzicht wordt belemmerd komt in een ander perspectief te staan tegenover het argument om je kinderwens uit te stellen, omdat je geen passende woning kunt vinden. Ook willen we in de toolkit per doelgroep tips meegeven op het gebied van woordgebruik, toongebruik en aandachtspunten voor communicatie. In college- en raadsstukken gaan we altijd in op de wijze van participatie, zeker ook als het gaat om woningbouwprojecten. We geven weer hoe de omgevingsdialoog is verlopen en hoe we naar aanleiding daarvan een belangenafweging hebben gemaakt.

We adviseren de initiatiefnemer in het verslag van de omgevingsdialoog ook uitdrukkelijk een weergave te geven van hoe de stem van de woningzoekende doorklonk in de omgevingsdialoog. We geven vervolgens in onze stukken weer hoe die stem in onze besluitvorming is meegewogen. Daarnaast is er indirecte input door middel van het meewegen van uitkomsten van een woonwensenonderzoek. Waarbij we wel moeten onderkennen dat het belang van een evenwichtige toedeling van functies aan de locatie altijd prevaleert. Dit is, als het gaat over woon- en leefkwaliteit, ook in het belang van zowel woningzoekenden als woningbezitters en andere belanghebbenden. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3)

Input ophalen

We zoeken structureel naar omgevingen, bestaande gemeenschappen (communities) en samenwerkingsverbanden waarin we de stem van de woningzoekenden ophalen. Dat doen we bijvoorbeeld al via platforms zoals het Stedelijk Huurdersplatform en onze wijken dorpsraden. Voor jongeren doen we dit nog minder. Dit gaan we verbeteren door bijvoorbeeld samenwerkingen met het onderwijs (jongerendebat over wonen op scholen, gastsprekers en gesprekken in de klas) of organisaties als Youngworks. Ook voor het bereiken van senioren zien we verbetermogelijkheden via samenwerkingen met verenigingen, buurthuizen en wijkraden.

3. Landelijke ontwikkelingen Op 4 april 2024 heeft er in Utrecht een door BZK georganiseerde landelijke inspiratiesessie plaatsgevonden rondom het thema “stem geven aan de woningzoekende”. Het doel van de bijeenkomst was om te bespreken hoe we de balans in de belangenafweging rondom woningbouw kunnen herstellen. Er waren diverse partijen aanwezig, zoals BZK, de Woonbond, Aedes, de RVO en verschillende provincies, woningcorporaties en gemeenten. Ook een afvaardiging van onze gemeente was aanwezig. Wat duidelijk naar voren kwam is dat veel gemeenten nog zoekende zijn naar de manier waarop de stem van woningzoekenden beter tot uiting kan komen, zowel in beleid als bij planvorming. Een aantal van de hierboven beschreven oplossingsrichtingen en verbeterslagen werd besproken. BZK heeft in ieder geval aangegeven als aanjager op dit thema te willen fungeren en er komt ook een vervolgbijeenkomst met dezelfde stakeholders. Als gemeente blijven we aangehaakt en volgen we de landelijke ontwikkelingen om te kijken of die aanknopingspunten bieden voor ons lokale beleid. 4. Vervolg We gaan verder met bovenstaande acties zodat we de stem van woningzoekenden nog effectiever kunnen laten horen. Zo dragen wij bij aan een meer inclusieve en evenwichtige besluitvorming over woningbouw in onze gemeente en een uitgebreide representatie van de woningzoekenden daarin.

We zijn er daarmee nog niet en blijven, samen met BZK en andere partners, zoeken naar manieren om de stem van woningzoekende beter tot uiting te laten komen. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Met deze raadsinformatiebrief beschouwen wij de motie “geef outsiders op de woningmarkt óók een stem” als afgedaan.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1.

…

Registratienummer Raadsvergadering Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

16401396 P. Slikker /SO/WGZ Droste d.droste@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704