RIB muziekeducatie 5-7

Raadsinformatiebrief Registratienummer

15209452

Onderwerp

Muziekeducatie in ‘s-Hertogenbosch

In het Bestuursakkoord 2022-2026 en in onze Cultuurvisie hebben we een focus gelegd op de aanpak van de muziekeducatie. We informeren uw raad graag over de stand van de muziekeducatie in ’s-Hertogenbosch. Er is inmiddels veel te melden.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aanleiding In het antwoord op vragen van Bosch Belang over Meer Muziek in de Klas hebben wij beloofd de gemeenteraad nader te informeren middels een raadsinformatiebrief over alle initiatieven met betrekking tot muziekeducatie gerelateerd aan de ambities uit de Cultuurvisie en het Bestuursakkoord.

Beoogd doel In het Bestuursakkoord 2022-2026 en in onze Cultuurvisie hebben we een focus gelegd op de aanpak van de muziekeducatie. We informeren uw raad graag over de stand van de muziekeducatie in ’s-Hertogenbosch. Er is inmiddels veel te melden. Met deze brief informeren wij u over: hoe we ervoor staan, huidige acties, wat willen we bereiken en de gemeentelijke inzet. We sluiten af met aanvullende acties.

Relevante besluitgeschiedenis

   

Kaders cultuurbeleid vanaf 2021 dinsdag 10 december 2019 1 (raadsinformatie.nl) Bestuursakkoord 2022: Start - Bestuursakkoord 2022 (s-hertogenbosch.nl) Vragen van Bosch Belang over Meer Muziek in de klas (art71,), 13 februari 2023: 1 (raadsinformatie.nl) Antwoord op vragen van Bosch Belang over Meer muziek in de klas, 9 mei 2023 : 1 (raadsinformatie.nl) www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

SAMENGEVAT

Binnen ons beleid ten aanzien van muziekeducatie en -participatie werken we langs drie pijlers: 1. Kennismaken met het maken van muziek binnenschools 2. Verbreding door muziekles binnen verenigingen en muziekscholen 3. Verdieping door faciliteren en stimuleren van talenten De Cultuurroute van Huis73 in het primair onderwijs wordt door basisscholen goed gewaardeerd. Jongeren besteden hun tijd tegenwoordig anders, waardoor muzieklessen minder prioriteit krijgen. Het aantal cursisten is de afgelopen jaren afgenomen vanwege eerdere bezuinigingen, docentenuitstroom en de impact van corona op muziekeducatie buiten schooltijd. Dit heeft geleid tot verschillende nadelige gevolgen:  Samenwerking heeft te lijden onder concurrentie en versnippering door beperkte financiële middelen.  Er zijn minder beschikbare muziekdocenten met onzekere en beperkte inkomsten.  Muzieklessen zijn duurder geworden, waardoor er minder cursisten zijn.  Het is moeilijk om nieuwe jeugdleden te werven voor muziekverenigingen.  Doorstroming naar bijvoorbeeld carnavalsbands stokt.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hoewel de eerste pijler, kennismaking met muziek, positieve resultaten laat zien, verdienen de tweede pijler, muziekles, en de derde pijler, talentontwikkeling, extra aandacht. Het aantal kinderen en volwassenen dat muziekles volgt, evenals het aantal getalenteerden dat verder wordt begeleid, is de afgelopen tien jaar afgenomen. Het Muziekakkoord, ondertekend door alle stedelijke partijen in 2021, beoogt hier verandering in te brengen. Ons beleid omvat niet alleen muziekonderwijs in elk kindcentrum, maar stelt ook als doel om muziekonderwijs binnen, buiten en na schooltijd zoveel mogelijk wijkgericht te stimuleren. 1. Om dit te realiseren, investeren we jaarlijks ruim 2,2 miljoen euro in cultuureducatie, uitgevoerd door Huis73, waar muziekeducatie een onderdeel van is. We streven naar een vruchtbaar klimaat in de stad waarin bedrijven, scholen (inclusief voortgezet onderwijs), kinderopvang voor- en naschools, en ouders bereid zijn om meer te investeren in muziekonderwijs. 2. We ondersteunen verschillende muziekeducatieprojecten met een budget van ruim 600.000 euro, zoals Klub Up, Pluspakketen BBS, Sjors Creatief, Art United, Ik Band, Studio 73, Cultuureducatie met Kwaliteit, schoolvoorstellingen en muzieklessen. 3. Daarnaast financieren we samen met het Rijk de combinatiefunctionarissen voor het basisonderwijs en voortgezet onderwijs.

Deze functionarissen hebben als opdracht om de doorgaande leerlijn te bevorderen en scholen te ondersteunen bij het opnemen van cultuureducatie in hun schoolwerkplan. De exacte invulling van de combinatiefunctie wordt opnieuw gedefinieerd met de nieuwe rijksregeling (Brede SPUK 1) in overleg met Huis73. 4. Met het nieuwe budget en de kansen die TopTijd (rijke schooldag) biedt, streven we ernaar muziekeducatie in en rond scholen te organiseren. Klup Up dient als startpunt voor deze inspanningen. 5. We vragen muziekscholen om actieve ondersteuning van muziekverenigingen en om talentvolle jongeren te inspireren en faciliteren. De cultuurfondsen zijn beschikbaar voor dit doel. 6. Om versnippering tegen te gaan, stimuleren we samenwerking en hopen we dat het nieuwe project "Meer Muziek" van Huis73 succesvol zal zijn door samenwerking met verschillende partijen in de stad om muziekonderwijs in buurten aan te bieden. Huis73 is bereid om hiervoor onconventionele wegen te bewandelen. 1

https://www.dus-i.nl/subsidies/brede-spuk-specifieke-uitkering#:~:text=De%20Brede%20SPUK%2Dregeling%20is,afspraken%20uit%20te%20kunnen%20voeren.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Samen met alle betrokken partijen willen we een impuls geven aan de doelen van pijler 2 (muziekles) en pijler 3 (talentontwikkeling). We streven ernaar om met lopende inspanningen en projecten, die momenteel gefinancierd worden door rijksbudgetten (CMK) en bestaande gemeentelijke budgetten (Regeling Amateurkunst en georganiseerd muziekonderwijs en Huis73), een verschil te maken. Muziekles (pijler 2) is voornamelijk afhankelijk van private financiering door inwoners zelf. Met het project "Meer Muziek" willen we onderzoeken of we dit kunnen doorbreken en meer diverse financiers kunnen aantrekken.

Analyse, hoe staan we ervoor?

1

Binnen ons beleid ten aanzien van muziekeducatie en -participatie werken we langs drie pijlers: 1. 2. 3.

Kennismaken met het maken van muziek, het bespelen van een instrument. Dit doen we voornamelijk via het onderwijs want daar bereiken we elk Bosch kind. Verbreding middels muziekles: elk kind/burger met belangstelling voor het maken van muziek ondersteunen we om dit ook actief te gaan doen in de vrije tijd, buiten school/werktijd. Verdieping, doorstuderen: we stimuleren en faciliteren jongeren met talent.

Binnen deze drie lijnen ondernemen we samen met verschillende partners diverse acties. Van belang is daarbij de context waarbinnen dit gebeurt. In heel Nederland is er bezuinigd op muzieklessen. Zo heeft het vorige college in de gemeente ’sHertogenbosch € 300.000 op de toenmalige muziekschool (de Muzerije) bezuinigd. Eerder, zo’n tien jaar geleden, was er al bijna 1 miljoen bezuinigd op muziekeducatie waardoor muziekdocenten ontslagen moesten worden. Muziekles in ’s-Hertogenbosch is – net als in veel andere Nederlandse gemeenten - als het ware geprivatiseerd en lessen worden www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

nu aangeboden door ZZP’ers. Veel docenten zijn mede daardoor gestopt, wat geleid heeft tot minder docenten en mede door corona soms zelfs in bepaalde gevallen een tekort aan docenten, Huis73 meldt ook dat ze problemen hebben met het vinden van muziekdocenten, zie o.a. hanze230297_rapport-onderzoek-muziekscholen.pdf. Naast deze organisatorische verandering kent ook de samenleving veel veranderingen en turbulentie die effect hebben gehad op het muziekonderwijs. Denk aan de coronajaren en de stijging van de energieprijzen. Deze ontwikkelingen hebben tot een extra uitstroom van docenten geleid. Maar ook de veranderde manier waarop vrije tijd beleefd wordt heeft zijn weerslag. Dit is vooral het geval bij de jeugd. Elke week op een vaste dag repeteren omdat het moet (want de contributie is betaald) is niet meer wat veel jongeren willen. Zij vertonen vluchtiger gedrag met minder verplichtingen in de vrije tijd en zijn op zoek naar samenzijn met gelijkgestemden om ‘hun ding’ te doen. In de ‘urban scene’ is dit goed zichtbaar. Daarnaast is het aanbod van vrijetijdsactiviteiten enorm toegenomen. Iedere pijler kent daarmee specifieke uitdagingen om de doelen te realiseren die hiermee samenhangen. Bij iedere pijler is een aantal hoofdrolspelers betrokken. Bij pijler kennismaking vanzelfsprekend het primair onderwijs en Huis73.

Bij pijler verbreding zijn het de Muziekscholen, de muziekverenigingen en Huis73. En bij pijler verdieping zijn naast de muziekscholen, muziekverenigingen en Huis73 ook de podia in de stad en een organisatie als de Jazzwerkplaats. Het veld sloot in 2021, een Muziekakkoord, ondertekend door al deze partners, waarin alle elementen uit de drie pijlers aan bod komen. We geven u in de bijlage een overzicht van de verschillende spelers in de muziekeducatie. Conclusies De conclusie is dat pijler 1: Kennismaking met muziek er goed voor staat. Pijlers 2: Muziekles en 3: Talentontwikkeling verdienen echter extra aandacht. Het aantal kinderen/volwassenen dat muziekles heeft is vooral tijdens corona afgenomen, evenals het aantal talenten dat gaat voor verdieping. Onze inzet is om een kentering teweeg te brengen en het muziekonderwijs een impuls te www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

geven. Alle stedelijke partijen ondertekenden hiervoor het Muziekakkoord in 2021. In ons beleid hebben we, naast muziekonderwijs in elk kindcentrum, ook als doelstelling geformuleerd dat we binnen-, buiten en naschools muziekonderwijs zoveel mogelijk wijkgericht stimuleren.

2

Huidige acties

Wat willen we bereiken? Alle partijen actief in de muziekeducatie ondertekenden het Muziekakkoord in 2021, maar ook organisaties als Dukebox en verschillende muziekfestivals. Het mooie van het Muziekakkoord is dat alle drie de pijlers, (kennismaken, verbreden en verdiepen) onderdeel zijn van de ambities van het Muziekakkoord. Er is niet alleen aandacht voor muziek maken op school, maar ook zoeken we naar verbinding en aansluiting met het maken van muziek buiten schooltijd, in de vrije tijd en in de directe leefomgeving, de wijken. Ook talentontwikkeling en bevordering hoort erbij. Onze bestuurlijke ambities komen er ook in terug. (Uit het Bestuursakkoord en huidig cultuurbeleid: het bevorderen van muziekeducatie voor de jeugd, de ondersteuning van de Bossche Amateur/muziekverenigingen en specifiek het bereiken van juist ook die kinderen die we eerder nog niet bereikten). Er is aansluiting bij de goede initiatieven die al bestaan, zoals bijvoorbeeld Klas en Kunst, Klup Up, de blazersklassen van muziekverenigingen en het Leerorkest. Er wordt hierbij ook gekeken naar andere geldstromen dan de gemeentelijke. Het gaat dan bijvoorbeeld om fondsen en landelijke subsidies, maar ook het bedrijfsleven als mogelijke sponsoren van muziekeducatie in de stad.

Gemeentelijk inzet We subsidiëren uiteraard Huis73 die haar rol, met betrekking tot pijler 1 in de vorm van de Cultuurroute, goed waar maakt.  We investeren structureel jaarlijks ruim 2,2 miljoen in cultuureducatie (met name cultuur- en leesroute) uitgevoerd door Huis73, waarvan muziekeducatie deel uitmaakt (zie bijlage) www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704





We maken jaarlijks verschillende muziekeducatieprojecten mogelijk: in 2022 voor ruim 600K, zoals Klub Up, Pluspakketen BBS, Sjors creatief, Art United, Ik Band, Studio 73, Cultuureducatie met Kwaliteit, schoolvoorstellingen en muziekles, zie bijlage voor nadere uitleg en budgetten. We financieren de combinatiefunctionarissen PO en VO (zo'n 35K uit budget Huis73) samen met het Rijk. De combifunctionarissen hebben als opdracht de doorgaande leerlijn te stimuleren en de scholen te ondersteunen bij het opnemen van cultuureducatie in het schoolwerkplan. Vanaf 2019 zijn de werkzaamheden van deze combinatiefunctionarissen geïntegreerd in de reguliere werkzaamheden van team Onderwijs & Educatie.

Sjors Creatief is een project waarbij amateurverenigingen via een boekje wordt aangeboden aan ALLE kinderen van het basisonderwijs. Het lukt de verenigingen om hiermee jeugd aan te trekken. De afdeling Sport en Recreatie organiseert dit samen met Huis73. Sjors Creatief heeft inmiddels een digitale broer: www.actiefindenbosch.nl. Daar kunnen alle verenigingen hun aanbod presenteren voor Bosschenaren van nul tot honderd. Veel aanbieders van muziekles hebben er al een plek. Vanuit het bestuursakkoord is er een campagne geïnitieerd om de verenigingen te ondersteunen. Uw raad is hierover eerder geïnformeerd, zie raadsinformatie.nl. In 2020 besloot uw raad tot een aanpassing in de Regeling Amateurkunst. De focus kwam te liggen op de jeugd en de muziekverenigingen. We spraken af dit gedurende deze BCB-periode (tot en met 2024) te handhaven en in 2023 te evalueren. De conclusie is vooralsnog dat na een aarzelend begin (verenigingen waren nog niet gewend om samen te werken) de muziekverenigingen steeds enthousiaster zijn gaan samenwerken: met elkaar, met Huis73 en met het onderwijs. Ook besloot uw raad twee muziekscholen op te nemen in de Regeling Amateurkunst. De conclusie hiervan is dat de subsidie de scholen lucht geeft en het enthousiasme om samen te werken is toegenomen. Ook de aantallen leerlingen nemen voorzichtig weer toe (beide scholen hadden in 2022 35 leerlingen meer).

En het lukt de scholen meer docenten aan zich te binden. Met rijksoverheid middelen is het project Rijke Schooldag gestart. De Bossche Rijke Schooldag (die door de kinderen tot TopTijd www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

werd omgedoopt) is geïntroduceerd als pilot in West. Dit biedt kansen om het muziekonderwijs gezamenlijk aan te bieden en daarmee meer werkuren aan te kunnen bieden, waardoor het voor muziekdocenten interessant wordt en inzet van muziekverenigingen tot zijn recht komt. In het kader van de Impuls Jongerencultuur (een tijdelijke extra subsidieregeling vanuit het Rijk) ondersteunen we de muziekcommunity op de Tramkade. Daar komen tweewekelijks tientallen jongeren bij elkaar om muziek te maken, kennis en ervaring uit te wisselen en te professionaliseren. De School des Levens is initiatiefnemer. Op deze manier werken we mee aan de nieuwe generatie musici, dj’s en muziekliefhebbers. Wat gebeurt er inmiddels in het veld? Wat doen alle partijen in de muziekeducatie om een kentering te realiseren? Wat staat er nog op stapel om het muziekonderwijs in de stad op een hoger plan te brengen? Er speelt veel en er is, ondanks de moeilijke tijd, groot enthousiasme bij alle partijen in gemeente ’s-Hertogenbosch om het actief maken van muziek te bevorderen. Zie de Bijlage voor een opsomming per instantie. Het belangrijkste nieuwe initiatief is Meer Muziek2.

Huis73 ontwikkelt een voorstel hiervoor in het verlengde van wat we eerst Muziekschool 3.0 noemden: hoe kan het nieuwe georganiseerde muziekonderwijs er in de toekomst uitzien? Rekening houdend met laagdrempeligheid, betaalbaarheid en aantrekkelijkheid voor jong en oud. De ambitie is dat met Meer Muziek verschillende instellingen gaan samenwerken in de wijk en ook dat het op verschillende wijzen gefinancierd gaat worden. Huis73 wil daarvoor ook onconventionele wegen gaan betreden. We verwachten de start van een pilot in de tweede helft van 2023.

2

Met Meer Muziek wordt een innovatief muzikaal ecosysteem ontwikkeld door Huis73 dat deelnemers laagdrempelig laat kennismaken met muziek en mogelijkheden biedt samen muziek te maken op elk niveau en elke wijk. De begeleiding bestaat uit coaches. Deze meerjarige campagne brengt aanbieders van muzieklesaanbod samen. Doel is meer Bosschenaren motiveren en uitdagen zelf en samen muziek te maken. In overzichtelijke trajecten bepalen de deelnemers zelf waar ze naar toe willen werken. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

3

Aanvullende acties

In het verlengde van onze bestuurlijke ambities (Bestuursakkoord en huidig cultuurbeleid) willen we binnen-, buiten en naschools muziekonderwijs zoveel mogelijk wijkgericht stimuleren. Met de verdere implementatie van het Muziekakkoord en de viering van het tweejarig bestaan willen met de betrokkenen de schrale coronatijd achter ons laten en stevig koers zetten naar een muzikale toekomst voor de gemeente ‘s-Hertogenbosch. De komende acties die we (samen) gaan ondernemen staan in het teken van deze ambitie:  Naast de jaarlijkse middelen voor Huis73 en de verschillende projecten stimuleren we een vruchtbaar klimaat in de stad waarin ook bedrijven, scholen (ook VO), voorschoolse en buitenschoolse kinderopvang én de ouders bereid zijn om meer te investeren in muziekonderwijs.  De combinatiefunctie wordt met de nieuwe rijksregeling (Brede SPUK3: Specifieke Uitkering van het Rijk)) opnieuw gedefinieerd, hierover zijn we met Huis73 in gesprek.  TopTijd (rijke schooldag) biedt nieuw budget en kansen om muziekeducatie in en rond de scholen te organiseren. Klup Up is hierin het startpunt.  De muziekscholen vragen wij de muziekverenigingen actiever te ondersteunen en om talentvolle jongeren te inspireren en faciliteren. De cultuurfondsen zijn hiervoor beschikbaar.  Door samenwerking te stimuleren willen we versnippering tegengaan.

We hopen van harte dat het nieuwe project Meer Muziek van Huis73 zich goed ontwikkelt door samen met vele partijen in de stad muziekonderwijs in buurten aan te bieden. Huis73 wil daarvoor ook onconventionele wegen gaan bewandelen.

3

https://www.dus-i.nl/subsidies/brede-spuk-specifieke-uitkering#:~:text=De%20Brede%20SPUK%2Dregeling%20is,afspraken%20uit %20te%20kunnen%20voeren. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Tot Besluit Samen met onze partners geven we extra aandacht aan pijler 2 (verbreding) en 3 (verdieping). Met als doel om meer muziek in de stad te krijgen en te zorgen voor een goede voedingsbodem voor de (carnavals)muziek. We zijn ervan overtuigd dat we met het ingezette beleid, het stimuleren (en belonen) van samenwerking flinke stappen kunnen zetten. Uitdagingen zijn er tegelijkertijd ook nog. Zo is de doorstroming van muziekles naar (carnavals)verenigingsleven nog punt van aandacht, staan we met de TopTijd (Rijke Schooldag) nog maar aan het begin van de beoogde muziekhubs op de scholen, is het onderwijs nog niet overal even gemakkelijk bereikbaar en kunnen we niet alle tekorten aan muziekdocenten oplossen. En ook het initiatief van Huis73 Meer Muziek wacht nog een flinke uitdaging voor het geïmplementeerd is. We zien dat alle betrokkenen van de problematiek herkennen en dat er een wil is tot samenwerken. Met de vele mooie projecten die reeds gestart zijn, kijken we met meer vertrouwen naar de toekomst. Goed muziekonderwijs kost geld. We willen met alle lopende inspanningen en projecten, vooral gefinancierd uit rijksbudgetten en bestaande gemeentelijke budgetten, een verschil maken. Binnen Pijler 2 is de muziekles vooral afhankelijk van de private middelen van de inwoners zelf. De muziekles is voor velen onbetaalbaar.

Met het project Meer Muziek kijken we of we dit kunnen doorbreken en op basis daarvan met een goed doortimmerd muziekplan komen voor gedegen muziekonderwijs in onze gemeente.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Ter illustratie en enthousiasmering: Karsten Belt, woonachtig in Den Bosch, welke groot is geworden door zijn TikTok video's waarbij hij saxofoonsolo's speelt over populaire nummers heen. Hij heeft hiermee al de aandacht getrokken van Late Night with Jimmy Fallon, The Kelly Clarkson Show, Dean Lewis en Ed Sheeran. Met deze video's heeft hij 1.5 miljoen volgers verzameld over de hele wereld heen.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1.

Bijlage: RIB Muziekeducatie in ‘s-Hertogenbosch

Registratienummer Collegevergadering Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

15209452 11-7-2023 M.J.J. van der Geld /SB/CULT A.A.M. van de Wakker van de a.vandewakker@s-Hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704