RIB Doorbraakthema’s sociale basisinfrastructuur

Raadsinformatiebrief Registratienummer

Onderwerp

11841612

Doorbraakthema’s sociale basisinfrastructuur Een aantal doorbraakthema’s is onderdeel van de inkoopstrategie en inkoopopdracht lokale basisondersteuning. Door middel van deze doorbraakthema’s willen wij een aantal vernieuwingen op het grensvlak van de basisondersteuning en de specialistische hulp realiseren. Hiermee dragen we eraan bij dat onze inwoners hun talenten kunnen ontplooien, gezond kunnen leven en – indien nodig op – een eenvoudige manier een beroep kunnen doen op passende hulp. De doorbraakthema’s hebben betrekking op de relatie onderwijs - jeugdhulp, ondersteuning bij complexe scheidingen, ondersteuning van inwoners met dementie, en inloopvoorzieningen en dagbesteding voor psychisch kwetsbare inwoners.

Aanleiding

In het licht van de actieve informatieplicht informeren wij u over de voorlopige resultaten van de doorbraakthema’s sociale basisinfrastructuur. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Wij doen dit ook met het oog op de aanscherping van de inkoopopdracht 2023-2024 voor de basisondersteuning. De aangescherpte inkoopopdracht wordt in mei door ons vastgesteld. Uw raad informeren wij hierover door middel van een Raadsinformatiebrief.

Beoogd doel

Met de doorbraakthema’s stimuleren wij de samenwerking tussen de basisondersteuning en de specialistische hulp. Hierdoor krijgen inwoners laagdrempelig en vroegtijdig de ondersteuning die zij nodig hebben om hun talenten te kunnen ontplooien, gezond kunnen leven en – indien nodig – op een eenvoudige manier een beroep kunnen doen op passende hulp. Wij vinden het belangrijk dat alle inwoners in de gemeente ’s-Hertogenbosch de mogelijkheid krijgen om volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Via de doorbraakthema’s experimenteren we met vormen van samenwerking tussen de basisondersteuning en de specialistische hulp op een aantal thema’s dat hieraan moet bijdragen door de ondersteuning meer passend te maken. In deze RIB informeren wij u over de voorlopige resultaten.

Relevante besluitgeschiedenis 

Raadsinformatiebrief Inkoopstrategie en Inkoopopdracht Lokale Inkoop Basisinfrastructuur 2020- 2023

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Inhoud Op 2 juli 2019 hebben wij Inkoopstrategie en Inkoopopdracht Basisinfrastructuur 2020-2023 vastgesteld. Daarmee bieden we voor de periode 2020 tot en met 2022 meerjarige zekerheid aan organisaties binnen de basisinfrastructuur. Het gaat hierbij zowel om de professionele organisaties (Farent, MEE, GGD en Humanitas), maar ook om de informele (vrijwilligers)organisaties. Daarnaast stimuleren we nieuwe initiatieven en Right to Challenge. Tenslotte investeren we in doorbraakthema’s. Onze ambitie met de doorbraakthema’s is om maatwerkoplossingen te realiseren voor inwoners door te experimenteren met samenwerking tussen specialistische aanbieders en aanbieders in de basisinfrastructuur. Een lerende aanpak waarin we als gemeente een stevige en actieve rol nemen als aanjager en procesbegeleider. De inhoudelijke keuze voor de vier doorbraakthema’s – waarvan twee op de doelgroep jeugd en twee op volwassenen zijn gericht – is gemaakt op basis van de volgende criteria:  Er ligt een opgave op het snijvlak van specialistische hulp en basisinfrastructuur.  Er is sprake van een prioritair thema vanuit bestuur én uitvoeringspartners.  Er is ‘harde’ potentie tot afschaling van hulp: van zwaar naar licht en nabij.  Er is een beargumenteerde inschatting van rendement: maatschappelijk én financieel.

 Er is sprake van innovatie die we niet binnen de basisinfrastructuur alleen kunnen realiseren, omdat dit ook inzet en expertise vanuit de specialistische hulp vergt. Overzicht van tussentijdse resultaten per doorbraakthema www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Doorbraakthema onderwijs - jeugdhulp Scholen zijn een goede plek voor het vroegtijdig signaleren van vragen en problemen bij kinderen en ouders. De school biedt een laagdrempelige omgeving om het gesprek met hen aan te gaan. Daarom kopen wij in het kader van de basisondersteuning inzet van schoolmaatschappelijk werk en jeugdverpleegkundigen in. Hiermee willen we problemen bij jongeren voorkomen, tijdig hulp bieden en daarmee voorkomen dat gespecialiseerde hulp nodig is. Vanuit dit doorbraakthema hebben wij de inzet van schoolmaatschappelijk werk en jeugdverpleegkundigen op een aantal scholen in het primair en voortgezet onderwijs verhoogd, zodat er meer loopvermogen ontstaat om kinderen en ouders te helpen. Ook hebben wij een expertpool van gespecialiseerde aanbieders gevormd. Zij kunnen de schoolmaatschappelijk werkers en jeugdverpleegkundigen, maar ook de intern begeleiders en leerkrachten adviseren over goede ondersteuning bij complexere vragen. Op de zes kindcentra Boschveld, Kruisboelijn, Westerbreedte, De Springplank, Het Rondeel en De Wijboom is bovenop de reguliere 1,5 uur jeugdverpleegkundige en 3 uur schoolmaatschappelijk werk 4,5 uur extra beschikbaar gesteld. Daarnaast zijn 2 adviesuren jeugdhulp beschikbaar gesteld. We zien dat de impact van de additionele uren bepaald wordt door de aanwezigheid van een goede zorgstructuur op de scholen.

De extra uren worden vooral ingezet voor aanwezigheid bij bijvoorbeeld de schoolpoort om met ouders in gesprek te kunnen gaan, voor korte begeleiding van kinderen of ouders binnen de school, en voor advisering van leerkrachten. Doordat er meer uren beschikbaar zijn, is het mogelijk om echt met kinderen en ouders in gesprek te gaan in plaats van alleen te signaleren en te verwijzen. De jeugdhulpexperts worden vooral betrokken bij de kindbesprekingen, zodat zij hun adviserende rol kunnen vormgeven.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Vanaf september 2020 is op drie scholen voor voortgezet onderwijs 5,5 uur extra basisondersteuning en 2 adviesuren jeugdhulp beschikbaar gesteld. Het gaat om de Sancta Maria Mavo, van Maerlant en Yuverta. Op deze scholen zijn de extra uren niet alleen ingezet voor individuele ondersteuning. Ze werken ook gebruikt voor het organiseren en uitvoeren van collectieve activiteiten gericht op preventie van schoolverzuim, het vergroten van de weerbaarheid en het welzijn van de leerlingen. De coronamaatregelen hebben de uitvoering van de hulp, ondersteuning en advisering niet eenvoudig gemaakt, zeker niet tijdens de lockdowns. Toch zijn er tussen september 2020 en december 2021 in het basisonderwijs 170 kinderen en ouders ondersteund met de extra uren. Dit is nog afgezien van de korte gesprekken bij de schoolpoort. Doordat er meer loopvermogen is, wordt er proactiever en meer directe hulp geboden. In tenminste 40% van de gevallen kon het gezin verder en was er geen doorverwijzing naar bijvoorbeeld het buurtteam, de jeugdarts of de gemeentelijke teams nodig. De school ervaart dat kinderen sneller worden ondersteund en dat leerkrachten zich meer op hun kerntaak kunnen focussen. Een ouder met kinderen op een van de basisscholen werd geholpen door een schoolmaatschappelijk werker: “Het is goed dat deze begeleiding er is op school.

Ik zou met de kids niet snel naar maatschappelijk werk of een psycholoog gaan. Dit is anders. De schoolmaatschappelijk werker is een bekende van school en zij dwingt niet. Dat is fijn.” Een betrokken begeleider vertelt: “Een kindje kwam verdrietig met een vraag bij de leerkracht. Die wist niet goed hoe daarover in gesprek te gaan met de ouders. De schoolmaatschappelijk werker deed het incident niet af als ‘niet gehoord’. Ze koos voor een praktische aanpak en ging met de vader in gesprek.” www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Doorbraakthema complexe scheidingen Veel jongeren die gebruikmaken van jeugdhulp hebben te maken met complexe scheidingen. Door ouders vroegtijdig te adviseren en te ondersteunen, willen we voorkomen dat scheidingen escaleren en leiden tot problematiek bij jeugdigen. Hierdoor kunnen we voorkomen dat deze jeugdigen gebruiken moeten maken van specialistische jeugdhulp. Jaarlijks hoort 2-3% van de kinderen in onze gemeente dat hun ouders uit elkaar gaan. Ouders worden dan geconfronteerd met zoveel problemen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan huisvesting en financiën. De gevolgen zijn vaak dat hun kinderen niet de aandacht krijgen die zij verdienen. In 15% van de echtscheidingen lopen de spanningen zodanig op dat er sprake is van een complexe scheiding. In de jeugdhulp zien wij een groot aantal casussen waarbij sprake is van echtscheidingsproblematiek. Met dit doorbraakthema willen wij de hulp aan ouders en kinderen verbeteren zodat we zoveel mogelijk kunnen voorkomen dat kinderen de dupe worden van de scheiding van hun ouders én dat ouders de hulp krijgen die zij nodig hebben. Dit doen we door de informatievoorziening over de (gevolgen van) relatieproblemen en echtscheiding te verbeteren, de vroegtijdige signalering van relatieproblemen en echtscheidingsproblematiek te verbeteren, en door afspraken te maken over doorverwijzingen.

Daarnaast is er meer loopvermogen om bij aanvang van het scheidingsproces ouders voor te lichten en te ondersteunen. De centrale ingang in onze gemeente, ook voor vragen over echtscheiding, is KOO. De medewerkers van KOO kregen extra informatie en voorbeelden van vragen die zij bij contact over echtscheidingen kunnen stellen. Wanneer ouders met een hulpvraag rondom relatie of echtscheiding bij Koo komen, brengen medewerkers van Koo de situatie in beeld en onderzoeken of daar kinderen bij betrokken zijn. Afhankelijk van de situatie kunnen bijvoorbeeld de buurtteams of Humanitas ondersteuning bieden. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Nieuw door dit doorbraakthema is dat ouders verwezen kunnen worden naar consulenten relatie en scheiden bij Farent en Humanitas (2x 8 uur per week). Zij gaan met ouders en kinderen in gesprek. Zij geven voorlichting over wat echtscheiding met de ouders en kinderen doet. De consulenten helpen bij het opstellen van een plan van aanpak. Hierbij wordt speciaal aandacht besteed aan de gevolgen voor de kinderen. Daardoor zijn ouders beter in staat, naast alle praktische vraagstukken en onderlinge spanningen, het belang van de kinderen in het oog te houden. De consulenten relatie en scheiden hebben een netwerk van organisaties gevormd waarop zij een beroep kunnen doen bij het organiseren van hulp. Dit netwerk bestaat onder andere uit woningcorporaties, het Juridisch Loket, Weener XL, financiële dienstverlening, jeugdhulp, leerplicht en huisartsen. Ook geven de consulenten handvatten aan deze partners en zijn zij bereikbaar voor consultatie en advies. Bij KOO komen tot nu toe circa 20 vragen over echtscheiding per maand binnen. In 2021 zijn door Farent circa 57 gezinnen met echtscheidingsvragen geholpen en circa 20 gezinnen door Humanitas. In 2022 verwachten we dat deze aantallen zullen stijgen. Een moeder vertelt over haar ervaring met de consulent: “Jij komt op het juiste moment, want ik weet niet meer hoe ik moet praten met mijn ex-partner en hoe te reageren op onze dochter.

Ik vind het fijn dat we een plan van aanpak gaan maken en ik me meer zeker voel hoe dit te doen.” Een medewerker van team Toegang en Regie over de samenwerking met de consulent:

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

“Na jouw verdiepende uitvraag een goed idee om een vrijwilliger in te zetten voor netwerkversterking van de moeder zodat draagkracht en draaglast voor deze jonge moeder meer in balans komt. Dit kan als effect hebben dat er minder druk op de relatie tussen ouders komt te staan.” Doorbraakthema inloop en dagbesteding psychisch kwetsbaren Aanleiding voor dit doorbraakthema was dat voorliggende voorzieningen De Loods en Jong Actief al jaren aansluiting proberen te vinden bij de voorzieningen van specialistische Wmo-aanbieders. Echter, dit leidde niet tot praktische of systematische samenwerking in het belang van de kwetsbare doelgroep zelf. Daarnaast ontstond er een toenemende financiële druk om de voorzieningen De Loods en Jong Actief overeind te houden gezien de verergering van problematiek van deelnemers. Om deze laagdrempelige inloopvoorzieningen voor een zeer kwetsbare doelgroep duurzaam te versterken, was meer nodig dan meerjarige subsidieafspraken. Er was meer samenhang en samenwerking in de keten van zorg, veiligheid en dagbesteding nodig om te voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen. Doel van dit doorbraakthema is om de mens, in plaats van de beperking of aandoening, centraal te stellen en om hen in staat te stellen vanuit eigen kracht en talenten aan herstel te laten werken.

Om dit doel te bereiken, werken De Loods en Jong Actief nu samen met Reinier van Arkel, Stichting Maatschappelijke Opvang, Cello en Novadic-Kentron. Samen hebben deze organisaties een ontwikkel- en actieagenda opgesteld met acties voor de korte en lange termijn. Zo hebben de gespecialiseerde aanbieders via trainingen kennis gedeeld met De Loods en Jong Actief over omgang met problematiek, is GGZ-deskundigheid beschikbaar gesteld via onder andere de training ‘Werken met eigen ervaring’ bij Steunpunt De Stijl en werken Jong Actief en SMO samen bij de opvang van jongeren. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Door corona zijn allerlei geplande samenwerkingsactiviteiten helaas vervallen. Wel zijn de organisaties met elkaar in contact gebleven via digitale doorbraaksessies. Ook zijn er enkele nieuwe activiteiten ontstaan, zoals samen wandelen en sporten. In 2021 had Jong Actief 21 deelnemers. Een harde kern van 8 deelnemers kwam standaard 2 dagen in de week. Een aantal komt iedere dag. Gemiddeld zijn er per dag 8 tot 12 jongeren aanwezig. In 2021 was 1 ervaringsvrijwilliger werkzaam en waren er 2 ervaringsvrijwilligers in opleiding. Daarvan heeft 1 zijn diploma gehaald. De Loods heeft tussen de 80 en 90 deelnemers. De in- en uitstroom is redelijk constant, maar soms ook seizoensgebonden. Bijvoorbeeld door Poolse seizoenarbeiders die op straat komen te staan als er geen werk is. De Loods heeft veel deelnemers die vanuit de dag- en nachtopvang komen. Een van de ervaringswerkers van De Loods vertelt: “Ik ben erg blij dat ik heb kunnen deelnemen aan ‘Werken met eigen ervaring’ bij De Stijl. Ik heb hier geleerd hoe mijn eigen verhaal op te stellen en te vertellen.” Een cliënt bij De Loods blijft graag terugkomen: “Ik ben uit mezelf gaan kijken of ik meer vrijwilligerswerk kon doen bij De Stijl. Dat bevalt goed, ik blijf hier zeker komen.”

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Doorbraakthema sociale benadering dementie Dementie is een van de meest voorkomende ouderdomsziekten en heeft een grote impact op mensen met dementie en hun naasten. Het aantal mensen met dementie zal de komende jaren verdubbelen. Ruim 70% van de mensen met dementie woont thuis. Met dit doorbraakthema willen we dat mensen met dementie zo lang mogelijk een normaal leven kunnen leiden en thuis kunnen blijven wonen. Daarbij bieden we ondersteuning door een multidisciplinair team van medewerkers met een zorg- en welzijnsachtergrond, aangevuld met vrijwilligers en studenten. We werken volgens de methodiek van de Sociale Benadering Dementie. Het doorbraakthema maakt onderdeel uit van een landelijk project en onderzoek. Het onderzoek richt zich onder andere op effecten op deelnemers en hun naasten, effecten op de arbeidsmarkt en de baten/kosten op verschillende domeinen. In onze gemeente werken van Neynsel, Zorgkantoor VGZ, Tao of Care en inmiddels ook Farent hierin samen. Tot nu toe hebben 96 inwoners in Zuid en de Binnenstad deelgenomen aan het doorbraakthema. De resultaten zijn veelbelovend. Deze inwoners ervaren in een moeilijke periode een hogere kwaliteit van leven en naasten voelen zich beter ondersteund. Mensen wonen gemiddeld ruim 9 maanden langer in hun vertrouwde omgeving. Opname in een verpleeghuis wordt daarmee uitgesteld.

Brabants Dagblad 2-7-2020: Het echtpaar Gérard en Resi Beukers, 80 en 79 jaar oud. Resi heeft al een aantal jaren dementie. Inmiddels is de ziekte vergevorderd. Gérard en zijn dochter willen per se dat Resi zo lang als mogelijk thuis blijft. ,,Toen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Ingrid mij benaderde voor het project zag ik dat niet zo zitten. Ik ben iemand die zijn eigen problemen oplost en geen hulp vraagt. Maar als je alles zelf wil doen, kost dat wel heel veel energie." Uiteindelijk werd Gérard toch deelnemer en bezoekt Ingrid hem al geruime tijd. Ze beantwoordt vragen, bedenkt oplossingen voor problemen. En zorgt dat de schil van mensen er is om te assisteren. Vrijwilligers die een boodschap doen, meegaan naar een vereniging of gaan wandelen met Resi. Zoals Shadi, een jonge Syrische statushouder, deed. ,,Hij was de enige met wie ze dat wilde", zegt Gérard. ,,Als ik het vroeg was het steevast nee. Hij kreeg mijn vrouw wel in beweging." Misschien was het de ongedwongen manier waarop Shadi zijn vrouw benaderde, die de doorslag gaf. ,,Hij spreekt geen moeilijke woorden. Voor hem is het contact een manier om de taal beter te leren." Daarmee raakt Ingrid de kern van het project (….). Een andere, ongedwongen, socialere manier van omgaan met mensen met dementie. Ze worden nog te vaak met een medische bril op bekeken. Maar er moet juist worden aangesloten bij hun specifieke behoeften en wensen. Daardoor worden ze gelukkiger, is de ziekte minder progressief en kunnen ze langer thuis blijven wonen. Resi gaat inmiddels drie dagen naar een zorgboerderij als dagbesteding. Daar heeft ze het heel goed naar de zin.

En die dagen halen voor Gérard de druk van de ketel. Hij kan zich ontspannen, dingen voor zichzelf doen. “Het SBD-team- lid voelt als een maatje waarmee ik kan bespreken wat ik wil” “Sociale contacten nemen af door de dementie, waardoor de leefwereld van mijn vader kleiner wordt en hij introverter wordt - de Sociale Benadering vergroot het netwerk van mijn vader”

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hoe nu verder?

Met de doorbraakthema’s hebben we de afgelopen twee jaar de samenwerking tussen specialistische aanbieders en aanbieders in de basisinfrastructuur versterkt. Deze samenwerking gaat niet vanzelf; de stevige en actieve rol van de gemeente als aanjager en procesbegeleider helpt om partijen bij elkaar te brengen en een gezamenlijke agenda te voeren. Fysiek samenkomen was door corona de afgelopen tijd minder mogelijk. Toch zien we op meerdere fronten een actievere en intensievere samenwerking tussen partijen onderling, zoals blijkt uit de hierboven gepresenteerde tussentijdse resultaten. Deze ontwikkeling willen we bestendigen in de komende periode 2023-2024. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Registratienummer Bevoegdheid college Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

11841612

informatie verstrekken aan raad Kâhya MO/JEUGD/Volwassenen D. Gorgels/G. Jochems d.gorgels@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704