RIB Actieplan dierenwelzijn

Raadsinformatiebrief Registratienummer

14528369

Onderwerp

Uitvoering motie Actieplan dierenwelzijnsbeleid Het dierenwelzijn is bij voortduring in ontwikkeling. In deze brief informeren wij u over onze aanpak van de meest urgente knelpunten.

Aanleiding In de vergadering van 31 mei 2022 heeft uw raad een motie aangenomen waarin het college verzocht wordt voor het einde van 2022 een concreet plan van de uitvoering van het volledige gemeentelijke dierenwelzijnsbeleid binnen de huidige raadsperiode op te stellen en aan de gemeenteraad te presenteren. Wij hebben deze motie overgenomen, met dien verstande dat we ons richten op de meest urgente knelpunten in het dierenwelzijnsbeleid, die binnen de gemeentelijke invloedssfeer liggen. De aanpak van deze knelpunten sluit bij de ambitie in het bestuursakkoord om een extra stap te zetten in het dierenwelzijnsbeleid.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Beoogd doel We informeren u over de meest urgente knelpunten binnen het dierenwelzijn, alsmede onze oplossingen

We nemen u kort mee in de uitvoering van het gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid tot nu toe; waarna we een inventarisatie geven van de knelpunten alsmede onze oplossingen. Ofwel de acties waar in de motie om wordt gevraagd. Deze oplossingen kunnen vanuit de beschikbare middelen worden bekostigd.

Relevante besluitgeschiedenis https://s-hertogenbosch.raadsinformatie.nl/document/5880493/1/63b67930-d7b6-43e9-b96b-535858ecd782 https://s-hertogenbosch.raadsinformatie.nl/document/7126597/1/ RIB_Tussentijdse_evaluatie_dierenwelzijnsbeleid

Gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid Op 7 november 2017 heeft de raad het gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid vastgesteld. Indertijd is als doel van het gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid omschreven het verbeteren van het welzijn van dieren. Daarnaast moet het beleid duidelijkheid scheppen over de taken en de ambities van de gemeente op dit terrein. Dit www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

zorgt ervoor dat inwoners en dierenwelzijnsorganisatie weten wat ze aan de gemeente hebben en waar ze terecht kunnen met betrekking tot dierenwelzijn. Het dierenwelzijnsbeleid voeren we uit in samenwerking met de organisaties die werken binnen onze gemeente.

Daarbij is gekozen voor een budgettair neutrale insteek: het optimaliseren van het beleid. In het door de raad vastgestelde dierenwelzijnsbeleid zijn ook stappen 2 en 3 benoemd: Stap 2: uitbreiding niveau 1  De opvangmogelijkheden voor dieren binnen de gemeentegrenzen, zoals de opvang van knaagdieren of vogels, uitbreiden;  Voorlichting, scholing en communicatie over dierenwelzijn uitbreiden, onder andere door het uitdelen van flyers, dierenwinkels en dierenartsen te betrekken en excursies te organiseren;  De Trap, Neuter en Return (TNR) methode inzetten over overlast door verwilderde katten en zwerfkatten te verminderen. Extra kosten van stap 2 werden indertijd geraamd op € 200.000 voor de eerste twee jaar na uitbreiding; daarna structurele kosten variërend tussen de € 75.000 en € 150.000

Stap 3: Uitbreiding niveau 2  Een beleidsmedewerker dierenwelzijn inzetten voor coördinatie en implementatie van het www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

  

beleid en als aanspreekpunt voor vragen rondom dierenwelzijn; De bereikbaarheid van de Dierenambulance vergroten tot 27/7 bereikbaarheid; Het Dierentehuis en Dierenambulance financieel ondersteunen bij het behalen van de keurmerken Opvang en Vervoer; Een spaarpotje creëren waaruit gemaakte dierenartskosten van huisdieren van mensen in de schuldhulpverlening of onder de armoedegrens betaald worden.

Huidige stand van zaken uitvoering Dierenwelzijnsbeleid We beschouwen het dierenwelzijnsbeleid niet als een ‘statisch’ beleid. In de afgelopen jaren hebben we actief ingestoken op gesignaleerde knelpunten. We blijven daarin alert op ontwikkelingen en kansen om het beleid te verbeteren. In de afgelopen jaren hebben we daarom ook actuele vragen op een praktische manier opgepakt. De acties in fase 1 van het dierenwelzijnsbeleid zijn nagenoeg allemaal uitgevoerd. Voor een overzicht van de stand van zaken verwijzen we naar bijlage 1. Wel merken we het volgende op. Binnen dierenwelzijn zijn op veel fronten vrijwilligers actief. Dit betreft een gevarieerde groep mensen die vanuit idealisme en met veel passie zich inzetten voor dierenwelzijn, in welke vorm dan ook. Dat betekent ook dat opvattingen over hoe om te gaan met dieren verschillen en soms lijnrecht tegenover elkaar staan. De gemeente kan afstemming en samenwerking faciliteren, maar niet www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

afdwingen. Het is ook niet aan de gemeente om te bepalen welke aanpak goed is. Het is dus vooral aan de partijen rond dierenwelzijn zelf om de samenwerking te zoeken. De gemeente kan hoogstens stimuleren en faciliteren. Het normaliseren van de verhoudingen met het Dierentehuis in de afgelopen jaren veel aandacht gevraagd. Sinds juli 2021 is een nieuw bestuur aangetreden. Dit bestuur heeft zichzelf de opdracht gegeven de exploitatie op orde te brengen, het vertrouwen bij stakeholders te herwinnen en -in samenwerking met anderen- een toekomstbestendige, robuuste opvang voor zwerfdieren te realiseren. Naast de door uw raad vastgestelde actiepunten hebben we in de afgelopen jaren de volgende maatregelen genomen die deels in stappen 2 en 3 zijn benoemd: a.

b.

Toepassen van de TNR-methode voor verwilderde zwerfkatten. We zijn daartoe de samenwerking aangegaan met Stichting Zwerfkat in Boxtel. Deze stichting bestaat geheel uit vrijwilligers. Jaarlijks worden zo’n 100 verwilderde zwerfkatten gevangen en geneutraliseerd. Wanneer de katten nog te socialiseren zijn, worden ze herplaatst. Als dat niet het geval is, worden ze teruggeplaatst in de omgeving waar ze gevangen zijn. Realiseren 24/7 telefonische bereikbaarheid Dierenambulance door middel van het inschakelen van een callcenter. Dit callcenter vangt de telefonische bereikbaarheid van de Dierenambulance na 20.00 uur op. In verreweg de meeste gevallen kan volstaan worden met advies (conform de richtlijnen van de Dierenambulance). In spoedgevallen kan met derden worden geschakeld. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

c.

d.

e.

Sinds 2020 ontvangen de dierenartsenpraktijken een tegemoetkoming voor gratis medische behandeling van dieren die door de Dierenambulance worden aangebracht. Praktijken werken hierin samen; een van de praktijken fungeert als penvoerder namens de overige deelnemende dierenartsen. Voor het in stand houden van het dierenbestand op de gemeentelijke dierenparkjes hebben we recent een protocol vastgesteld. Uitgangspunt daarbij is dat het fokbeleid zodanig is ingericht dat noodgedwongen verkoop van dieren zoveel mogelijk wordt voorkomen. Daarnaast hebben we de richtlijnen m.b.t. euthanasie van zieke dieren vastgelegd. Bij het dumpen van dieren in de dierenparkjes volgen we de landelijke richtlijnen om besmettelijke ziekten te voorkomen. Op verzoek van het bestuur van de Dierenambulance ‘s-Hertogenbosch is het Dierentehuis de samenwerking aangegaan. Er heeft inmiddels een bestuurlijke ‘samensmelting’ plaatsgevonden. Door middel van verdergaande samenwerking verwachten we op termijn een effectiever en efficiëntere vorm van vervoer en opvang van dieren te kunnen realiseren. Gelet op het belang van vrijwilligers moet de samenwerking op natuurlijke wijze groeien.

Aanpak knelpunten dierenwelzijn Zoals we in de inleiding al aangaven, richten we ons in deze notitie op de aanpak van de meest urgente knelpunten die nu spelen. We doen immers al veel, we constateren dat zaken beter kunnen, maar richten ons vooral op die zaken die we binnen onze eigen invloedssfeer kunnen oppakken en oplossen. Uit gesprekken met stakeholders komen we tot de volgende zaken die vragen om een oplossing. Coördinator Dierenambulance ’s-Hertogenbosch (DAS) www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De DAS is een vrijwilligersorganisatie die 7 dagen per week van 9.00 uur tot 20.00 uur inzetbaar is. Buiten ’sHertogenbosch bestaat het werkgebied uit de gemeenten Boxtel, Vught, Sint-Michielsgestel, Vught, Heusden, Maasdriel en Zaltbommel. Sinds 2005 wordt de coördinatie door een vrijwilliger/bestuurslid gedaan. Naast het maken van de roosters, bestaan de werkzaamheden uit afstemming met gemeenten, subsidie-aanvragen, fondsenwerving en publiciteit. Vanwege de leeftijd heeft deze vrijwilliger aangegeven de functie begin 2023 te willen beëindigen. Ondanks verschillende pogingen is het bestuur van de DAS er niet in geslaagd opvolging op vrijwillige basis te vinden. Het bestuur van de DAS heeft daarom de deelnemende verzocht om voor de periode van drie jaar tijdelijk de kosten van een professionele coördinator te subsidiëren. Voor ’sHertogenbosch betekent dit voor een periode van 3 jaar een bijdrage van € 11.000,00 per jaar. De DAS en het Dierentehuis hebben de intentie deze functie na deze periode te integreren in de formatie voor beide organisaties. Dekking van dit subsidie kan deels vanuit de extra middelen voor Dierenwelzijn worden gedekt; voor het overige beperken we de inzet van het call center door de DAS. Dit is haalbaar, doordat in de nachtelijke uren nauwelijks gebruik gemaakt wordt van het call center.

Opvang overige dieren en in het wild levende dieren De opvang van andere dieren dan honden en katten betreft voor ca. 90 procent in het wild levende dieren. Hiervoor is de provincie primair verantwoordelijk als bevoegd gezag voor de Natuurwet. Naast de twee wildopvangen (Someren en Zundert), gebeurt de vooropvang en tijdelijke opvang van zieke en gewonde www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

dieren vooral door particuliere initiatieven. In de afgelopen jaren is dit geen stabiele basis geweest voor de Dierenambulances in de regio (naast ‘s-Hertogenbosch gaat het om Oss en Maashorst). Zowel de bereikbaarheid en toegankelijkheid van deze opvangen is beperkt. Zo hebben we een tijdelijke bijdrage in de extra vervoerskosten van de DAS verleend, omdat vanwege het stoppen van een opvang in Nistelrode, de dieren buiten de regio vervoerd moesten worden. Momenteel is de dichtstbijzijnde vooropvang in Schaijk; ook dit is een particulier initiatief. Nog los van de vervoersbewegingen, vraagt dit ook de nodige inzet van de vrijwilligers. Daarnaast is er onzekerheid over de continuïteit van deze initiatieven. Het telkens moeten leggen van ‘noodverbanden’ door de vrijwilligers van dierenambulances werkt niet motiverend. We hebben belang bij een stabiele (voor)opvang voorziening waarbij dieren kunnen herstellen, voordat ze worden teruggeplaatst in de natuur, of vervoerd worden naar de wildopvangvoorzieningen. We onderzoeken samen met de regiogemeenten en de Dierenambulances om een dergelijke voorziening onder te brengen bij één van de dierentehuizen. Het Dierentehuis in ’s-Hertogenbosch heeft daartoe de ruimtelijke mogelijkheden. Dit vraagt echter wel om een investering in opvangvoorzieningen, scholing van medewerkers en vrijwilligers en extra exploitatiebudget.

We zijn wel van oordeel dat de provincie hierin ook zijn verantwoordelijkheid moet nemen, ook in financiële zin. Samen met de gemeente Oss en de Dierenbescherming gaan we het overleg met de provincie aan. We www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

verwachten hierover in de loop van 2023 meer duidelijkheid te krijgen en zo nodig met een voorstel naar uw raad te komen. We hebben wel met de DAS en het Dierentehuis afgesproken dat -mocht de nood aan de man komen- een provisorische opvangvoorziening op het terrein van het Dierentehuis tot de mogelijkheden behoort. Toegankelijkheid en bereikbaarheid Dierenartsenpraktijken Door een aantal dierenartsenpraktijken in ’s-Hertogenbosch worden gewonde en zieke dieren zonder eigenaar die door de DAS worden gebracht, gratis geconsulteerd en zo nodig behandeld. Aan deze praktijken verlenen we een tegemoetkoming in de kosten van medicijnen en extra behandelkosten van € 7.000. Een van de praktijken coördineert de uitvoering. Door o.a. het tekort aan dierenartsen is de bereikbaarheid van de praktijken in de avonduren en in de weekenden uiterst beperkt. De DAS moet in situaties waarin acute behandeling noodzakelijk is, uitwijken naar klinieken buiten ’s-Hertogenbosch. Het aantal dieren dat in de afgelopen jaren is behandeld, is fors gestegen, zodat deze tegemoetkoming in de kosten niet meer afdoende is. We achten aanpassing van de tegemoetkoming in de kosten van medicatie en extra behandelkosten aan de www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

dierenartsenpraktijken naar € 10.000 per jaar reëel. We hebben geen directe oplossing voor de bereikbaarheid van de Bossche dierenartsenpraktijken in de avonden en weekenden. Ook hier is sprake van personeelskrapte. We willen in overleg met regiogemeenten wel bezien of met klinieken in de regio soortgelijke afspraken gemaakt kunnen worden als met de Bossche praktijken. Toepassen TNR op verwilderde zwerfkatten Stichting Zwerfkatten Boxtel heeft aangegeven niet meer in staat te zijn om de afspraken m.b.t. de TNR behandeling van verwilderde zwerfkatten na te komen. Met ingang van 2023 beëindigt de stichting de werkzaamheden in ’s-Hertogenbosch. We willen de toename van verwilderde, niet meer te socialiseren zwerfkatten tegengaan. In de afgelopen periode hebben we daarom in goed overleg met Stichting Zwerfkatten gezorgd voor een warme overdracht van deze werkzaamheden naar het Dierentehuis. Dat betekent wel een andere aanpak. Het vangen zal meer periodiek en projectmatig worden uitgevoerd, waardoor niet meer op iedere melding gereageerd kan worden. Stichting Zwerfkatten staat het Dierentehuis in de komende periode nog met raad en daad bij; waar mogelijk worden vrijwilligers overgenomen. Het chippen van katten is helaas (nog) niet verplicht, zodat eigenaren van (ook verwilderde) katten moeilijk op te sporen zijn.

We onderzoeken de mogelijkheden om het chippen van katten toch te stimuleren, mogelijk www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

op basis van een pilot. Armoede en dieren In het door uw raad vastgestelde beleid is al aandacht geschonken aan toegankelijkheid van voorzieningen voor mensen die onder de armoedegrens leven of in een schuldhulpverleningstraject zitten. Er bestaat geen goed inzicht in de omvang van de problematiek; kosten van (medische) verzorging van dieren valt niet onder de bijzondere bijstand. Navraag bij diaconieën en de Vincentiusvereniging leert dat in de afgelopen jaren in twee situaties is bijgesprongen in de kosten van medische behandeling van een huisdier. Ook bij ons zijn incidentele situatie bekend, waarbij we in het belang van het dier maatwerk hebben geleverd. Wij kennen ook de signalen dat er steeds meer mensen in de financiële problemen komen; dit kan ook zijn weerslag hebben op de verzorging van dieren. Bij de Voedselbank is bekend welke klanten een huisdier hebben. Het Dierentehuis stelt dierenvoeding dat uit donaties wordt verkregen, via de Voedselbank beschikbaar. We kennen ook andere vrijwilligersinitiatieven, zoals bijvoorbeeld de Dierenvoedselbank en hebben daar ook waardering voor. Het is echter niet aan de gemeente om ieder initiatief (financieel) te ondersteunen. Dat leidt tot versnippering, waar we juist de onderlinge samenwerking willen stimuleren.

We houden vast aan de huidige lijn om in acute noodsituaties -uit oogpunt van het belang van het diermaatwerk te leveren. Daarnaast willen we in samenwerking met de dierenwelzijnsorganisaties mensen www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

gericht informeren over de zorg voor dieren. Daarnaast monitoren we met de stakeholders in hoeverre mensen afstand doen van dieren of dat dieren gedumpt worden. Kinderboerderijen en dierenweides We hebben in de gemeente 12 dierenweides, waarvan 5 in beheer van de gemeente. Daarnaast zijn er drie kinderboerderijen in beheer van stichtingen. In Nuland maakt de kinderboerderij deel uit van de speeltuin en het zwembad (’t Heike). De verzorging van de dieren en de terreinen wordt verzorgd door vrijwilligers. De gemeentelijk dierenverzorger heeft een adviserende functie. De grond en (gedeeltelijk) de gebouwen zijn in eigendom van de gemeente en zijn op grond van een beheerovereenkomst in bruikleen gegeven aan de stichtingen. We willen nadrukkelijker sturen op naleven van de afspraken in de beheerovereenkomst. Voor de dierenweides in beheer van de gemeente hebben we een voldoende aanbod van vrijwilligers. Bij de dierenweides en kinderboerderijen in beheer van stichtingen is het beeld wisselend. Sommige stichtingen kampen met een behoorlijk tekort aan vrijwilligers, waardoor het werk op enkelen terecht komt. Wij zijn van oordeel dat dierenweides en kinderboerderijen wijkvoorzieningen zijn, die ook gedragen moeten worden door de wijk zelf. We zien het overnemen van verantwoordelijkheden dan ook niet als gemeentelijke taak.

Bij de dierenweides in beheer van de gemeente worden de werkzaamheden ook door vrijwilligers uitgevoerd. De gemeente levert beperkt coördinerende ondersteuning. We willen wel in samenwerking met www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

de Vereniging van Bossche Kinderboerderijnen en Dierenparkjes een communicatiecampagne uitvoeren om vrijwilligers in de wijk te werven. De kinderboerderijen en dierenparkjes ontvangen jaarlijks een subsidie als bijdrage in de kosten van verzorging van de dieren. Daarnaast verwerven zij inkomsten uit sponsoring, collectes, etc. Hoewel we nog geen concrete signalen hebben gehad dat stichtingen in de financiële problemen komen, houden we er rekening mee dat ook de kinderboerderijen en dierenweides te maken krijgen met de gevolgen van inflatie (hogere kosten voer en minder aanvullende inkomsten). De budgetten voor 2023 zijn -conform de subsidieregeling- geïndexeerd aan de prijsstijgingen. Het subsidiebedrag voor een dierenweide bedraagt in 2023 € 2.485,00; voor kinderboerderijen bedraagt het subsidie € 10.520,00.

Financiële paragraaf Zoals hierboven al is aangegeven, voeren we de maatregelen uit binnen de bestaande budgetten voor dierenwelzijn. Voor 2023 is voor dierenwelzijnsbeleid € 312.360,00 beschikbaar. Het oplossen van de hierboven aangegeven knelpunten kan binnen het beschikbare budget gefinancierd worden. De middelen worden als volgt ingezet: Instelling/activiteit Dierentehuis dienstenovereenkomst

Regulier 180.000

Nieuw

Totaal www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Dierentehuis toepassen TNR Dierentehuis totaal 2023 St. Zwerfkatten TNR DAS subsidie DAS kosten coördinator DAS Totaal 2023 Bijdrage kosten dierenartsen Bijdrageregeling dierenparkjes en kinderboerderijen Onderhoud dierenparkjes en Kinderboerderijen Totaal

10.000 10.000 30.000

190.000 0

-/- 10.000 11.000

7.000 47.490

41.000 10.000 47.490

3.000

23.870 312.360

23.870 14.000

312.360

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Bijlagen 1.

Stand van zaken uitvoering dierenwelzijnsbeleid…

Registratienummer Raadsvergadering Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

1234 26 december 2023 R.J.J. Geers SB/SB/BEH & PROG OR/PROG L. Ottens l.ottens@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Bijlage 1: stand van zaken uitvoering Dierenwelzijnsbeleid

Actie

Toelichting stand van zaken

Afspraken vastleggen wanneer welke dierenwelzijnspartijen ingeschakeld moeten worden. Actief faciliteren dat dierenwelzijnspartijen in de gemeente elkaar weten te vinden. De gemeente speelt hierbij een faciliterende rol via bijvoorbeeld voortzetting van de klankbordgroep.

Afspraken zijn vastgelegd.

3

Het uitvoeringsmodel voor de opvang en het vervoer van dieren uitwerken in samenwerking met betrokken partijen.

De Dierenambulance ’s-Hertogenbosch werkt volgens de landelijk vastgestelde protocollen. Opvang van dieren -niet zijnde honden of kattenis kwetsbaar.

4

De subsidie van het Dierentehuis naar een

Wordt met ingang van 1 januari 2023

1

2

Sinds 2019 is de klankbordgroep niet meer bijeen geweest. Gelet op uiteenlopende belangen en visies consulteren we afhankelijk van het onderwerp de partijen. We nemen deel aan de vergaderingen van de Vereniging Bossche Dierenparkjes en Kinderboerderijen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

5

6

7

inkoopcontract, omdat zij een wettelijke taak uitvoeren met een afdwingbare prestatie. Onderzoeken of de subsidie die het Dierentehuis ontvangt kostendekkend is.

gerealiseerd.

Taken en verantwoordelijkheden van de gemeentelijk dierenverzorger op de nietgemeentelijke dierenparkjes en kinderboerderijen opnieuw formuleren en vastleggen. Dierenparkjes en kinderboerderijen in het beheer van stichtingen ontvangen voortaan een subsidie in plaats van een tegemoetkoming in kosten, met bijbehorende richtlijnen omtrent het dierenwelzijn.

Zijn vastgelegd.

In de dienstverleningsovereenkomst is -conform het advies van de ‘commissie Eugster’ de bijdrage voor de opvang van zwerfhonden en zwerkatten aangepast. Bijdrage van de gemeente is niet kostendekkend voor de exploitatie, maar stelt het Dierentehuis wel in de gelegenheid om andere inkomstenbronnen aan te boren.

Gerealiseerd. De subsidie is bedoeld als bijdrage in de beheer- of exploitatiekosten.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

8

9

10 11

Bijtincidenten moeten voorkomen kunnen worden. Daartoe volgen we de ontwikkelingen rond hoog-risico honden. Organiseren dat mensen die onder de armoedegrens leven of in schuldhulpverleningstrajecten zitten toegang krijgen tot bepaalde diensten of producten voor hun huisdier via de Quiet073 of een gratis eerste consult bij de dierenarts. De producten kunnen aanbieden aan mensen onder de armoedegrens of in schuldhulpverleningstrajecten.

Bijtincidenten protocol is vastgesteld.

Visverenigingen geven voorlichting over diervriendelijke manieren van vissen. Gemeentelijke gazons worden vervangen door ecologische gebieden (dit is onderdeel van het programma de Groene

Gerealiseerd

Er is geen duidelijk beeld in de behoefte aan ondersteuning. Dierentehuis ontvangt veel diervoeding als sponsoring in natura. Voeding die niet wordt gebruikt, wordt via de Voedselbank beschikbaar gesteld. Via particuliere initiatieven is in de afgelopen jaren incidenteel ondersteuning in de dierenartskosten geboden. Bij de gemeente hebben zich in de afgelopen jaren twee situaties voorgedaan (kosten afstandsdier, operatie), waar we op een praktische manier hebben bijgesprongen uit oogpunt van dierenwelzijn.

Gerealiseerd; in kader biodiversiteit voeren we de ambitie om gazons en oevers zoveel mogelijk www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Delta 2).

natuurvriendelijk in te richten uit.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704