Reactie afhandeling motie duurzame landbouw op de Bossche pachtgronden (PvdD, GL)

Den Bosch, 15 januari 2024 Betreft: reactie afhandeling motie duurzame landbouw op de Bossche pachtgronden Geachte commissie, Op 7 december jl. is de raad en commissie geïnformeerd over de afhandeling en daarmee afdoening van de motie duurzame landbouw op Bossche pachtgronden. Enerzijds zien de initiatiefnemers van deze motie dat op het vlak van de looptijd van de pachtovereenkomsten het college haar best heeft gedaan om zich hiervoor in te zetten en zijn wij blij met de verbetering die hiermee gemaakt is voor alle agrariërs die gebruik maken van gemeentelijke pachtgronden. Nu meerjarig gebruik meer nagestreefd zal worden middels de pilot biedt dit alle agrariërs de mogelijkheid tot meer duurzaam gebruik van de grond. Het veranderde standpunt van het college waar deze keuze op gebaseerd is zien de initiatiefnemers ook als goede stap vooruit, namelijk: Oorspronkelijk standpunt: Met biologisch beheer van gronden wordt het duurzaam grondgebruik impliciet gerealiseerd. Ons college onderkent dat agrariërs, en biologische agrariërs in het bijzonder, gebaat zijn bij langdurig, aaneengesloten gebruik van dezelfde landbouwgrond. Door het vooruitzicht op meerjarig gebruik zijn zij bereid de grond duurzamer te bewerken en meer biodiversiteit toe te passen.

Het stimuleren van biologische landbouw door meerjarige geliberaliseerde pachtcontracten aan te gaan, ziet ons college echter niet als oplossing. Met het uitbreiden van de duur van contracten van een aantal jaar, daarbij rekening houdend met de noodzakelijke flexibiliteit, heeft de biologische landbouwer slechts beperkt voordeel. De teelt van biologische landbouw mag namelijk pas als biologisch worden aangemerkt zodra de grond daaraan voorafgaand minstens twee jaar op een biologische manier is bewerkt. De wijze waarop een agrariër zich kan verzekeren van significant langdurig gebruik is het verkrijgen van eigendom, erfpacht dan wel reguliere pacht. Het baseren van een rendabele bedrijfsvoering op kortlopende pachtvormen, moet hoe dan ook als risicovol worden bestempeld. Vernieuwend inzicht Onze gemeente heeft een voortrekkersrol in het stimuleren van duurzaam grondgebruik. Samen met andere organisaties, waaronder Groen Ontwikkelfonds Brabant, Provincie Noord-Brabant, Staatbosbeheer, Brabants Landschap, Natuurmonumenten, Brabant Water, de waterschappen Aa en Maas, Brabantse Delta, De Dommel en Rivierenlanden, enkele marktpartijen en 13 Brabantse gemeenten is het ambitiestatement “Duurzame Gronduitgifte” ondertekend. Dit document onderschrijft het belang en de gezamenlijke inzet voor duurzamer grondgebruik.

Aangezien ons college het belang van meerjarig grondgebruik door dezelfde pachter als een waardevol instrument ziet voor de verduurzaming van de grond en de stimulering van de biodiversiteit, gaat zij op zoek naar een alternatief dat tegemoetkomt aan de belangen van zowel de gemeente als van de agrariër.

Juist in combinatie met het vernieuwde inzicht dat aangegeven wordt verbaasd ons de uitwerking van het tweede dictumpunt van de motie, namelijk: “verzoekt het college om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om meer bijzondere voorwaarden te stellen die aansluiten bij SKAL en de aan SKAL gestelde eisen voor de geliberaliseerde pachtovereenkomsten in de vorm van geliberaliseerde pacht of in de vorm van teeltpacht.” In de bespreking van de onderzochte onderwerpen uit de motie lezen de initiatiefnemers dat biologische bedrijven met SKAL-certificeren reeds extra punten krijgen bij hun inschrijving en dat er in verhouding met het aantal SKAL-gecertificeerde bedrijven er reeds ruim voldoende grond vergeven wordt aan deze bedrijven. Ook worden opnieuw de duurzaamheidsmaatregelen opgenoemd die reeds onderdeel waren van de inschrijving voor het indienen/aannemen van de betreffende motie. Dit zijn an sich juiste constateringen. Het in kaart brengen van mogelijkheden voor het stellen van meer bijzondere voorwaarden die aansluiten bij SKAL en de aan SKAL gestelde eisen is echter niet gebeurd. In de bespreking zoals 7 december jl. is gedeeld is de afweging aan de voorkant al gemaakt dat de duurzaamheidmaatregelen voldoende zijn door het gebruikte puntensysteem.

Initiatiefnemers beogen met de motie echter niet enkel voldoende ruimte te geven aan de SKAL-boeren, maar juist ook de “conventionele” boeren mee te nemen in de verduurzaming, door meer duurzame voorwaarden aan de pacht te stellen. Dit blijft in het huidige systeem dat de gemeente Den Bosch hanteert nog steeds optioneel. Staatsbosbeheer stelt bijvoorbeeld verschillende bijzondere voorwaarden, zoals een verbod op gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen, een verbod op het preventief gebruikmaken van antibiotica en ontwormingsmiddelen korte tijd voor beweiding en een verbod op het gebruik van kunstmest. Hier wordt helder over gecommuniceerd dat deze verboden onderdeel van de pachtovereenkomst zijn, de prijs wordt er op aangepast en er wordt duidelijk aangegeven waarom de voorwaarden worden gesteld. In de toelichting bij de afdoening van de motie wordt geenszins ingegaan op de (on)mogelijkheden hiervan voor de gemeente Den Bosch om op soortgelijke manier de bijzondere voorwaarden voor de pacht uit te breiden. In het kader van het vernieuwd inzicht dat het college aangeeft zou het juist aansluiten om de motie in volledigheid uit te voeren en, nog los van de keuzes die vervolgens al dan niet gemaakt worden, de aanvullende duurzaamheidscriteria die mogelijk toe te passen zijn voor onze raad in beeld te brengen.

Wij verzoek de commissie de motie duurzame landbouw op Bossche pachtgronden niet als afgedaan te beschouwen en het verzoek ten aanzien van dictum twee terug te leggen bij het college om de wens van de raad t.a.v. dit dictumpunt alsnog in uitvoering te brengen. Wij vertrouwen er op u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en vernemen graag van u wanneer u hier nadere vragen over heeft, Namens de fracties, Partij voor de Dieren – Eileen Samshuijzen GroenLinks – Wies Korver