Rapportage evaluatie Bossche Bespaarteam

Evaluatie Bossche Bespaarteam

Inleiding

Inhoudsopgave

Het Bossche Bespaarteam (BBT)1 is gestart in de energiecrisis om huurders en koopwoningeigenaren met energiearmoede te helpen met hun hoge energierekening. Het BBT komt langs bij mensen thuis. Tijdens een huisbezoek brengt de klusser gratis kleine energiebesparende producten aan zoals tochtstrippen, radiatorfolie en ledlampen. Inwoners kunnen ervoor kiezen om naast de klusser ook een financieel adviseur mee te laten komen. De financieel adviseur geeft bespaaradvies en financieel advies over inkomensondersteunende maatregelen.

1.

Een bezoek van het Bossche Bespaarteam zorgt voor een besparing van €23,tot €46,- op de energierekening per maand. Ook zorgen de maatregelen die de klusser aanbrengt voor minder tocht- en vochtoverlast, en daarmee een gezondere leefomgeving2. Ook zien we dat inwoners meer financiële rust ervaren, nadat het verbruik en de facturen zijn toegelicht. Het BBT is een mooie aanleiding om bij mensen met beperkte financiële draagkracht binnen te komen en hen breed te ondersteunen. De evaluatie van het BBT vindt nu plaats zodat de geleerde lessen meegenomen kunnen worden in de besluitvorming over de Transitievisie Warmte 2.0. Deze evaluatie is uitgevoerd door Fleur van Duijnhoven in opdracht van wethouder Mike van der Geld. De resultaten van deze evaluatie beslaan de periode van september 2022 tot en met juli 2023.

Evaluatie Bossche Bespaarteam | 2

De resultaten

pag. 3

1.1. De algemene resultaten

pag. 3

1.2 De resultaten van de buurt bespaaracties

pag. 4

1.3 De resultaten van het gemeentelijke Bespaarteam

pag. 5

2.

Wat kunnen we leren?

pag. 7

3.

Bronvermelding en data verantwoording

pag. 9

De resultaten 1.1 De algemene resultaten

1.912 aanmeldingen

Top 5 van hoe aanmeldingen binnen zijn gekomen:

woont in een

22% KOOP WONING

1. Buurt bespaaractie

woont in een

78% HUUR WONING

2. Aanmelding na ontvangen van brief of kaart

1.799 uitgevoerde

huisbezoeken die €496.000,- 3 aan energiebesparing per jaar opleveren.

vanuit de gemeente

Voorbeeld: de uitdeelactie bij Quiet: Signify schijnt licht op stille armoede - Quiet

Er is 32 keer een vervolgafspraak met een klusser gemaakt om extra maatregelen aan te brengen

Inkomen

gemiddelde leeftijd van deelnemers

3% ander/geen inkomen

4. Op aanraden van familielid, buurtgenoot of kennis 5. Doorverwezen vanuit EHBG

Het gemeentelijke bespaarteam (klusser + energiecoach) heeft 296 huishoudens bezocht

58 jaar =

3. Opgegeven tijdens een evenement of bijeenkomst.

2.050

radiatorventilatoren

1.100

14.000

energiebesparende producten aangebracht

pakken radiatorfolie

15% loon uit werk

7.000

ledlampen

560

waterbesparende douchekoppen

51% vorm van uitkering

31% AOW/Pensioen

6 43% 43%

er hebben 6 buurtacties plaatsgevonden van de buurtbewoners doet mee tijdens een buurtactie van de aanmeldingen komen via buurtacties

Evaluatie Bossche Bespaarteam | 3

1.2 De resultaten van de buurt bespaaracties

Projectleider Duurzaamheid Zayaz:

In januari 2023 zijn we gestart met buurt bespaaracties in buurten met bovengemiddelde energiearmoede. Tijdens deze buurtacties werken we samen met het bedrijf Klimaatroute, hun klussers gaan de wijken in om de kleine energiebesparende maatregelen aan te brengen. Bij een buurtactie wordt (een deel van) een buurt aangeschreven en kunnen mensen zich aanmelden voor een huisbezoek van het BBT. Als mensen zich niet via de brief aanmelden, wordt er tot twee keer toe bij hen aangebeld door de klussers van Klimaatroute. Een buurtactie werkt drempelverlagend. Mensen ervaren minder schaamte om zich aan te melden wanneer buurtgenoten ook worden benaderd. Bij elke buurtactie wordt er samen met partners gekeken naar de beste aanpak, daarom wordt elke buurtactie anders ingestoken. In augustus zijn we samen met Farent en Woningcorporatie Zayaz gestart met een grote buurt bespaaractie in Noord. Deze buurtactie loopt tot eind 2023. Tijdens de bespaaractie gaan we gefaseerd aan de slag in acht buurten, waarvan er zes in de top 10 staan van buurten met bovengemiddelde energiearmoede. Bekijk hier onze buurtactie in ‘t Zand

De inzet van energiefixers levert huurders direct iets op: maatregelen die ter plekke worden geplaatst, met daarbij praktische tips en advies. Zo creëren de energiefixers ook een moment van bewustwording, waarbij ze laten zien dat je als bewoner ook zelf dingen kunt doen om grip te krijgen (of te houden) op je energieverbruik. En zij doen dat alles op een vriendelijke en toegankelijke manier. Daar komt nog bij dat de energiefixers een mooie aanleiding vormen voor slimme samenwerkingsverbanden tussen organisaties die maatschappelijk actief zijn in buurten en wijken. Bekijk hier de geslaagde actie van Bossche Bespaarteam in Schutskamp (zayaz.nl)

Projectleider Duurzaamheid JOOST:

Eind januari 2023 heeft woonstichting JOOST samen met de gemeente ‘s-Hertogenbosch en Klimaatroute een grootschalige energie bespaaractie georganiseerd in flats in Hintham. Een geconcentreerde aanpak was nodig om deze bewoners snel te kunnen helpen met energie besparen tijdens de energiecrisis. In drie dagen tijd hadden medewerkers van Klimaatroute en JOOST maar liefst 93 woningen bezocht. Een directe actie wat onze huurders direct positief in hun portemonnee voelen! Wethouder van der Sloot en wethouder van der Geld bij de klusdag in ’t Zand met de klussers van die dag en Marc Hoedemakers (Bouwbedrijf Hoedemakers), Harrie Windmüller (BrabantWonen), Martin van den Bouwhuijsen (Van den Bouwhuijsen bouwbedrijf) en Stefan Kant (Bouwmensen) – foto Sjors van Gils

Evaluatie Bossche Bespaarteam | 4

Een klusser van Klimaatroute belt aan bij bewoner

1.3 De resultaten van het gemeentelijke Bespaarteam Met het gemeentelijke bespaarteam is er naast een klusser, ook een consulent van EHBG mee die is opgeleid tot bespaarcoach. De bespaarcoach geeft duiding aan de energierekening, en kan nagaan of mensen recht hebben op inkomensondersteunende maatregelen.

58% van de bezochte huishoudens waren

nog niet eerder in gesprek geweest met EHBG.

Bij 12% van de huisbezoeken is er een doorverwijzing geweest naar de Sociaal Raadslieden, een vervolggesprek met consulenten van EHBG of naar flankerende hulp, zoals de Wijkpleinen.

Top 3 van nog aan te vragen toeslagen: 1

Individuele Inkomenstoeslag

2

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

3

Energietoeslag

?

1 op de 10 huishoudens had recht op energietoeslag, kwijtschelding gemeentelijke belastingen of de individuele inkomenstoeslag, maar had deze nog niet aangevraagd.

Evaluatie Bossche Bespaarteam | 5

Opbouwwerker Farent:

De samenwerking bij buurtacties pakt voor alle partijen goed uit. Medewerkers van Farent kunnen makkelijker contact leggen bij bewoners die wantrouwend zijn richting vreemde organisaties of instanties. Het buurtteam van Farent kan een brugfunctie vervullen. Omdat de energiefixers bij mensen binnenkomen, kunnen zij eerder signaleren wat er speelt, en na overleg met de bewoner snel schakelen met het buurtteam van Farent.

Ervaringsverhalen Deze verhalen zijn geïnspireerd op meerdere ervaringen van het Bossche Bespaarteam. Vanwege privacyredenen zijn de verhalen zoveel mogelijk anoniem gemaakt en samengevoegd zodat er geen herleiding naar een casus of persoon kan zijn.

“

Mevrouw Janssen Mevrouw Janssen vreest dat ze, door de hoge energiekosten, aan het einde van het jaar veel moet bijbetalen aan haar energieleverancier. Daarom meldt ze zich aan voor een bezoek van het Bossche Bespaarteam. De klusser brengt tochtstrippen en radiatorfolie aan tegen de tocht in huis. De financiële hulp gaat in gesprek met mevrouw en al snel blijkt dat ze recht heeft op individuele inkomenstoeslag omdat ze al meer dan drie jaar van een laag inkomen leeft. Ook wordt mevrouw al langere tijd met pijn wakker en daarom raadt haar dokter aan om een nieuw matras te kopen. Dit kan ze niet betalen en om de pijn te verzachten, zet ze de verwarming hoog. Eerste Hulp Bij Geldzaken besluit mevrouw te helpen met een nieuw matras vanuit het Bossche Ondersteuningsfonds. Zo heeft ze minder pijn, en kan ze tegelijkertijd energie besparen omdat de verwarming omlaag kan.

”

Evaluatie Bossche Bespaarteam | 6

“

Familie de Boer Familie de Boer worstelt al maanden met hun hoge energierekening. Later dit jaar wordt hun huurwoning verduurzaamd, maar ze willen nu al kijken wat ze kunnen doen om energie te besparen. Ze hebben zelf al wat maatregelen getroffen en denken dat ze al veel besparen, maar de rekening blijft hoog. Daardoor zijn ze ervan overtuigd dat hun meter het verkeerde gebruik meet. Maar tijdens het gesprek met de financiële hulp van het Bossche Bespaarteam komen ze erachter dat ze op de verkeerde dingen besparen. Zo zetten ze de verwarming uit, maar gebruiken ze een oude elektrische kachel om de woonkamer te verwarmen. Daardoor is het koud in de rest van het huis en douchen ze vaak en lang. Dit zorgt ervoor dat de ramen boven beslaan en daarom zetten ze die de hele dag open. De hulp legt uit hoe ze het anders zouden kunnen doen. Nu weet de familie wat ze kunnen doen om energie te besparen en daarmee hun energierekening naar beneden te brengen.

”

“

Meneer Benali Meneer Benali durft in zijn tochtige koophuis de verwarming niet aan te zetten door de gestegen energieprijzen. Hij draagt daarom nu binnen altijd zijn jas. Hij komt niet in aanmerking voor de energietoeslag en schakelt daarom de hulp in van het Bossche Bespaarteam. De klusser ziet meteen dat er veel te doen is in het huis. Hij brengt tien ledlampen aan, en zorgt voor waterbesparing op de kranen en douchekop. De anderhalf uur durende afspraak zit er dan op, maar het werk nog niet. De klusser komt daarom nog een tweede keer terug om tochtstrippen en radiatorfolie aan te brengen. Meneer is erg blij met alle aanpassingen die meteen zijn aangebracht. Zelf wist hij niet hoe hij dat had moeten doen of wat nodig was geweest.

”

2. Wat kunnen we leren? Met de ervaringen van het afgelopen jaar, kunnen we veel leren voor het vervolg van het BBT en alle vervolg stappen in de energietransitie. De 3 belangrijkste leerpunten zijn onder elkaar gezet, en er wordt afgesloten met een conclusie. 1. Het aanbod van het BBT is een goede start om het gesprek aan te gaan met een nieuwe groep inwoners

2. E en intensief begeleidingstraject is nodig om een deel van de doelgroep te helpen met energiebesparing

Bij 58% van de inwoners waar het gemeentelijke bespaarteam langs is geweest, had de inwoner nog niet eerder contact gehad met de EHBG. Ook van woningbouwcorporaties en sociale partners horen wij dat ze door het BBT eerder in contact komen met (nog niet bekende) kwetsbare inwoners.

Bij een deel van de bezochte inwoners ontbrak er inzicht in het energiecontract en het energieverbruik. Zo hadden verschillende inwoners met een vast energiecontract uit angst voor een hoge energierekening hun verwarming uitgezet. Of het voorschotbedrag veel te laag gezet, met een hoge eindafrekening tot gevolg. Inzicht over of het energieverbruik aan de hoge of lage kant is ontbrak ook vaak. En zonder inzicht in je energieverbruik, weet je niet welke maatregelen je moet nemen en hoeveel geld je daarmee kunt besparen. De grote hoeveelheid aan (des)informatie maakt het voor mensen lastig om te begrijpen wat ze moeten doen. Mensen gaan aan de slag met de verkeerde maatregelen waardoor de energierekening hoog blijft of ze krijgen last van schimmelvorming in huis. De inwoners die wel wisten wat ze moesten doen, vonden het soms lastig om te beginnen. Zelfs met de kleine energiebesparende maatregelen zoals radiatorfolie en tochtstrippen.

Algemene communicatiecampagnes zijn voor een deel van de Bosschenaren niet voldoende om ze aan te zetten tot energiebesparing. Bij deze groep is het nodig om op huisbezoek te gaan, inzicht te geven in het energieverbruik, advies te geven over welke isolatiemaatregelen er genomen moeten worden, en mensen te ontzorgen bij het nemen van die maatregelen.

Evaluatie Bossche Bespaarteam | 7

3. Onder de doelgroep is er veel wantrouwen richting de overheid Vanwege wantrouwen richting de overheid ervaren sommige inwoners een grote drempel om zich aan te melden voor hulp van de gemeente. Deze mate van terughoudendheid uit zich op verschillende manieren. Zo wordt in alle communicatie van het BBT benoemd dat het huisbezoek gratis is, maar zijn inwoners toch bang dat ze na afloop een rekening krijgen. Ook geven sommigen inwoners zich specifiek op voor een klusser van Klimaatroute, en niet het gemeentelijk bespaarteam. Dit omdat ze liever niet willen dat de klusser van de gemeente langskomt. Ze zijn bang dat de klusser iets terugkoppeld aan de gemeente, waardoor ze gekort worden op hun uitkering of de energietoeslag moeten terug betalen. We zien ook dat inwoners die al meerdere keren door de gemeente benaderd zijn om zich aan te melden, zich pas aanmelden nadat een familielid of kennis een goede ervaring met het BBT heeft gehad. Maar als inwoners zich dan toch aanmelden voor het BBT, zijn ze na afloop erg positief. Zo wordt er aangegeven dat de gemeente door dit project weer dichtbij en vriendelijk voelt, en geven inwoners aan trots te zijn om in ‘s-Hertogenbosch te wonen. Het nemen van grote energiebesparende maatregelen zal ingrijpender en complexer zijn dan de maatregelen van die de klussers van het BBT aanbrengen. Daarom is het van belang om samen met, voor

| 8 Bespaarteam | 8 Titel brochure Evaluatie Bossche

de inwoner vertrouwde partijen, transparante en begrijpbare processen op te zetten. Maar ook met de juiste processen verwachten wij dat het bij sommigen inwoners lang zal duren voordat ze genoeg vertrouwen hebben om hulp te aanvaarden met het nemen van grote maatregelen. Zeker bij de trajecten waarbij er gebruik moet worden gemaakt van overheidsregelingen of er extra financiële middelen aangevraagd moeten worden.

Conclusie Met de onderzoeksbuurten en het Platform Energie Initiatieven spreken we met de koplopers in de energietransitie. Maar met het Bossche Bespaarteam zien wij een andere groep inwoners. Inwoners die in meer of mindere mate niet zelfstandig aan de slag kunnen met energiebesparing. Uiteindelijk moeten zowel de woningen van koplopers als de woningen van mensen die niet zelfstandig hun woning kunnen verduurzamen in 2045 goed geisoleerd zijn en zijn aangesloten op een duurzaam alternatief voor aardgas. Als er geen extra ondersteuning komt voor eigenaren die niet zelfstandig hun woning kunnen verduurzamen, zal er een tweedeling ontstaan in de energietransitie tussen zij die zelfstandig aan de slag kunnen, en zo een lagere energierekening, hogere woningwaarde en een comfortabelere woning krijgen, en zij die dat niet kunnen. Om de tweedeling te voorkomen zijn extra maatregelen nodig waarmee eigenaren die niet zelfstandig hun woning kunnen verduurzamen worden geholpen met de energietransitie.

3. Bronvermelding en data verantwoording Bronvermelding

Data verantwoording

1. Onder het BBT verstaan we zowel het gemeentelijke bespaarteam bestaande uit een klusser en een financieel consulent van het Loket Eerste Hulp bij Geldzaken (EHBG) als de klussers van de organisatie Klimaatroute die vanuit de regio worden ingezet. 2.  https://www.tno.nl/nl/newsroom/2023/07/ steunmaatregelen-energiearmoede/ 3. 23*12*1.799= €496.524,- aan energiebesparing per jaar. Bron energiebesparing energiefixers: https://www.tno.nl/nl/newsroom/2023/07/ steunmaatregelen-energiearmoede/ 4. De energietoeslag is een gift, en hoeft dus nooit terugbetaald te worden.

Voor deze evaluatie zijn er 3 gegevensbronnen gebruikt. Dataverzameling externe partij Klimaatroute Voor de huisbezoeken uitgevoerd door Klimaatroute wordt op huishoudniveau de contactgegevens en NAW gegevens bijgehouden, net zoals de terugkoppeling van de aangebrachte maatregelen en of het om een koop of huurwoning gaat. Dataverzameling gemeentelijk Bespaarteam Voor de dienstverlening van de EHBG zijn naast de gegevens die worden bijgehouden bij de samenwerking met Klimaatroute, ook gegevens over het inkomen, de gezinssamenstelling en gespreksverslagen over de huisbezoeken bijgehouden. Deze gegevens zijn van belang voor de dienstverlening van de EHBG. Dataverzameling uit evaluaties Het BBT wordt op 3 manieren geëvalueerd.

Het gemeentelijke bespaarteam laat evaluatieformulieren achter die anoniem ingevuld kunnen worden. Ook worden steekproefsgewijs mensen teruggebeld. Daarnaast kunnen inwoners die een huisbezoek hebben gehad van een klusser van Klimaatroute een digitale evaluatie invullen. Gebruik van gegevens De gegevens die zijn gebruikt voor de analyses over het aantal huisbezoeken, de bron van aanmeldingen, de financiële besparing, het aantal kleine energiebesparende maatregelen, en de verdeling koop/huur zijn op basis van zowel de gegevens van Klimaatroute als van het gemeentelijke Bespaarteam. De gegevens over het inkomen, de gemiddelde leeftijd, het aantal vervolgafspraken van de klusser, de financiële regelingen en het contact met de EHBG zijn alleen op basis van de gegevens van het gemeentelijke bespaarteam. Hoofdstuk 2 is gebaseerd op de resultaten van de evaluaties en de gespreksverslagen van het gemeentelijk bespaarteam.

Evaluatie Bossche Bespaarteam | 9

Colofon Dit is een uitgave van gemeente ’s-Hertogenbosch