Raadsvoorstel Zienswijze conceptkadernota 2022 GGD Hart voor Brabant
Tekst van het document
Raadsvoorstel Reg.nr.
:
10665980
B&W verg.
:
26 januari 2021
Commissie
:
Sociaal
Onderwerp: Zienswijze conceptkadernota 2022 GGD Hart Cie_verg. voor Brabant
:
24 februari 2021
Raadsverg.
:
9 maart 2021
1) Status Op grond van uw bevoegdheid kaders voor beleid op hoofdlijnen te stellen, bieden wij u ter vaststelling deze nota over de zienswijze op de conceptkadernota 2022 GGD Hart voor Brabant aan. 2) Samenvatting Ieder jaar krijgt uw raad de conceptkadernota van de GGD Hart voor Brabant (GGD) voorgelegd om een zienswijze te geven. De conceptkadernota is het inhoudelijk kader waar vanuit de GGD werkt voor het desbetreffende jaar. De GGD is een gemeenschappelijke regeling van 24 gemeenten en voert voor ruim 1 miljoen inwoners in zijn werkgebied gezondheidstaken uit op het gebied van o.a. jeugdgezondheid, gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering en leefstijl. De conceptkadernota bevat op hoofdlijnen de ontwikkelingen en het beleid van de GGD voor het jaar 2022. Daarnaast beschrijft het risico’s die de GGD signaleert en bevat het de financiële uitgangspunten voor het komende jaar. Uw zienswijze op de conceptkadernota wordt verwerkt in de conceptbegroting 2022 die in het voorjaar van 2021 aan uw raad wordt voorgelegd. Het beleid voor 2022 is gebaseerd op de beleidsvisie 2019-2023. Op basis van deze beleidsvisie en nieuwe ontwikkelingen geeft de GGD zijn kadernota vorm.
De belangrijkste beleidspunten zijn: Datagedreven werken om de (beleids)advisering door te ontwikkelen; vormgeven van een verbindende functie tussen het sociaal, medisch en veiligheidsdomein; aanbod en focus verbreden naar kwetsbare volwassenen en ouderen; en doorontwikkeling digitalisering door digitale consulten, webinars en dossiervorming. De GGD noemt twee risico’s gerelateerd aan de coronacrisis. Zij signaleren dat het grootste risico op gezondheidsproblemen bij inwoners met een lage sociaal economische status, doordat het coronavirus het grootste effect heeft op mensen met een laag immuunsysteem door bijvoorbeeld overgewicht of diabetes. Hierdoor worden gezondheidsverschillen mogelijk groter. Daarnaast signaleren zij het financiële risico dat de GGD minder inkomsten krijgt doordat er bijvoorbeeld minder vraag is naar reizigersvaccinaties. De conceptkadernota geeft een voorlopige schatting van welke bijdrage aan de gemeente ’sHertogenbosch wordt gevraagd voor het uitvoeren van de wettelijke taken voor de publieke gezondheidszorg (basistaken). Voor 2022 wordt een bijdrage geschat van € 34,61 per inwoner. Dit betekent een stijging van de inwonerbijdrage van € 0,52 ten opzichte van 2021. Deze stijging is een gevolg van de indexering voor 2022.
Op basis van een inwonertal van 155.496 (inwonertal gemeente ’s-Hertogenbosch, CBS september 2020) komt dit tot een totale bijdrage van € 5.381.717,- van onze gemeente voor de basistaken. Daarnaast komt er nog een toevoeging van twee nieuwe taken, namelijk het prenataal huisbezoek kwetsbare zwangeren en MenACWY-vaccinatie. Hiervoor zullen
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
2
extra middelen beschikbaar worden gesteld door het Rijk die via de gemeentelijke bijdrage worden uitbetaald. De precieze bijdrage is nu nog niet bekend. Naast het basistaken kopen wij ook plustaken in. De opdracht aan de GGD voor de plustaken maakt onderdeel uit van de lokale inkoop basisondersteuning 2020-2022. Het coronavirus De GGD speelt een cruciale rol bij de bestrijding en beheersing van het coronavirus, zowel bij het testen, het bron- en contactonderzoek als bij het vaccineren. We merken dat dit alles druk legt op de reguliere zorg- en dienstverlening van de GGD. Een positieve ontwikkeling is dat de GGD een apart Corona-programma heeft weten te organiseren waarbij tijdelijke krachten worden ingehuurd. Hierdoor kon de GGD zijn reguliere taken van het gezondheidswerk, zoals het wijkgezondheidswerk en het gezondheidwerk op scholen, binnen de coronamaatregelen hervatten en de druk op de organisatie gedeeltelijk beperken. De kosten van de corona gerelateerde taken zijn door de GGD zorgvuldig berekend. Het Ministerie van VWS heeft toegezegd alle directe en indirecte gevolgkosten te zullen dekken. De GGD verwacht om die reden dat zij geen extra beroep hoeven te doen op gemeenten voor financiële compensatie. Het spreekt voor zich dat het verdere verloop van de coronacrisis nog zeer onzeker is.
We zijn onder de indruk over de verantwoordelijkheid die de GGD neemt in haar rol en blij dat zij proberen hun taken in deze crisis zo min mogelijk ten koste te laten gaan van hun verdere werk. 3) Voorstel: Het college van burgemeester en wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. Een zienswijze op de conceptkadernota 2022 van de GGD Hart voor Brabant vast te stellen met aandacht voor de volgende punten: a. Ondanks de gewaardeerde inzet voor de coronacrisis, het reguliere gezondheidswerk voort te zetten. b. Prioriteit te geven aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. c. De verbreding naar volwassenen en ouderen door te zetten mits dit niet ten koste gaat van het creëren van gezondheidskansen voor de jeugd. d. Aandacht te vragen voor de bezuinigingstaakstelling van € 50.000,- die de raad vanaf 2022 op de verschillende gemeenschappelijke regelingen gezamenlijk heeft opgelegd. 2. Deze zienswijze kenbaar te maken bij het bestuur van de GGD Hart voor Brabant. Steller
: Hengelaar
Tel.
: 6159571
: d.hengelaar@s-hertogenbosch.nl
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
3
4) Aanleiding De GGD Hart voor Brabant (GGD) is een gemeenschappelijke regeling van 24 gemeenten. De GGD voert zijn gezondheidswerk voor ruim 1 miljoen inwoners in zijn werkgebied uit. Dit zijn voornamelijk jeugdgezondheidstaken. Onderstaand vindt u een volledig overzicht.
Bron: Conceptkadernota 2022 GGD HvB Het doel van de GGD is om mensen gezondheidskansen te bieden om alles uit het leven te halen. De GGD gebruikt positieve gezondheid als basis voor hun handelen met als definitie: “Het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.” De GGD maakt een onderscheid tussen basis- en plustaken. De basistaken vinden hun grondslag in de Wet publieke gezondheid (Wpg). De gemeente heeft verschillende verantwoordelijkheden onder deze wet die door de GGD worden uitgevoerd, bijvoorbeeld preventie van gezondheidsproblemen of bevordering en bescherming van gezondheid. Naast de Wpg voert de GGD ook taken uit op grond van andere wetten, zoals de Jeugdwet (jeugdgezondheidszorg), WMO (toezicht WMO), Wet veiligheidsregio’s (rampenbestrijding) en Wet Kinderopvang (toezicht kinderopvang). Voor de uitvoering van de basistaken betaalt de gemeente een bijdrage per inwoner. Binnen de basistaken zit een uniform deel en een deel lokaal accent. De lokale accenten verschillen per gemeente. Het gaat hierbij niet om óf de GGD ze uitvoert, maar hóe. Zo is het voor de GGD mogelijk om in de uitvoering van hun wettelijke taken flexibel te reageren op lokale verschillen.
Binnen onze gemeente zijn dat hoofdzakelijk extra uren jeugdverpleegkundige en jeugdarts op de scholen en een uitbreiding van het wijkgezondheidswerk in de aandachtswijken. In de conceptkadernota is een voorlopige inschatting van de inwonersbijdrage opgenomen (zie de financiële paragraaf). De plustaken zijn aanvullende opdrachten buiten de wettelijke taken die de GGD lokaal in opdracht van de gemeente uitvoert. Bij de gemeente ‘s-Hertogenbosch worden de plustaken ingekocht via de lokale inkoop basisondersteuning 2020-2022. Binnen onze gemeente zijn dat hoofdzakelijk de uitvoering programma positieve gezondheid in de wijken en op school, het programma Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG), programma Kansrijke Start en extra programma’s voor kwetsbare zwangeren. 5) Corona
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
4
De GGD speelt een cruciale rol bij de bestrijding en beheersing van het coronavirus. Het Rijk besteedt sinds het begin van de coronacrisis de taken van het testen en het bron- en contactonderzoek aan de GGD uit. Ook speelt de GGD een grote rol bij het vaccineren. We merken dat dit alles druk legt op de reguliere zorg- en dienstverlening. In de eerste golf werd het personeel van de GGD voor de coronataken ingezet. Dit leidde ertoe dat bijna alle andere taken tijdelijk werden stopgezet. Inmiddels is er een zelfstandig Corona-programma en worden er 455 tijdelijke krachten ingehuurd. Dit betekent dat de reguliere taken zijn hervat, maar nog wel beperkt door de huidige coronamaatregelen. De GGD speelt ook een belangrijke rol in de samenwerking van partners in de stad om te kunnen acteren op de maatschappelijke opgaven in de samenleving die corona met zich meebrengt. We zien dat de GGD belangrijk werk doet en cruciaal is in deze tijd met hun expertise op het gebied van gezondheid, bijvoorbeeld voor psychosociale hulp aan inwoners en nazorg voor inwoners die corona hebben gehad. De kosten van de corona gerelateerde taken zijn door de GGD zorgvuldig berekend. Het Ministerie van VWS heeft toegezegd alle directe en indirecte gevolgkosten te zullen dekken. De GGD verwacht om die reden dat zij geen extra beroep hoeven te doen op gemeenten voor financiële compensatie.
Het spreekt voor zich dat het verdere verloop van de coronacrisis nog zeer onzeker is. We zijn onder de indruk over de verantwoordelijkheid die de GGD neemt in haar rol en blij dat zij er voor proberen te zorgen zo min mogelijk last te leggen op hun verdere werk. 6) Inhoud De conceptkadernota bevat op hoofdlijnen de ontwikkelingen en het beleid van de GGD voor het jaar 2022. De concrete interventies op basis van de ontwikkelingen worden in de conceptbegroting 2022 uitgewerkt. Daarnaast beschrijft de conceptkadernota de risico’s die de GGD signaleert en bevat het de financiële uitgangspunten voor het komende jaar. Beleidsontwikkelingen Het beleid voor 2022 is gebaseerd op de beleidsvisie 2019-2023. Op basis van deze beleidsvisie en nieuwe ontwikkelingen geeft de GGD zijn kadernota vorm. Wij benoemen hieronder de ontwikkelingen in het beleid van de GGD: De coronacrisis gaf een impuls aan de GGD om datagedreven te werken vanwege hun monitoring op de effecten van de coronacrisis. Met de data die zij verzamelen, wil de GGD een signalerende rol hebben ten aanzien van kwetsbare groepen en wijken en verrijkt hiermee zijn (beleids)advisering aan gemeenten en burgers. De GGD ontwikkelt zich van een klassieke uitvoeringsorganisatie naar een verbinder en schakelaar in het netwerk van publieke gezondheid op het grensvlak van medische zorg, het sociaal domein en het veiligheidsdomein.
De GGD breidt zijn preventieve gezondheidswerk verder uit van jeugd richting volwassenen en ouderen in kwetsbare situaties. Ze zetten hierbij in op signalering en normalisering, goede uitvraag en goede toeleiding. Bij jeugd vindt dit voornamelijk plaats op het consultatiebureau en op school. Voor kwetsbare volwassenen en ouderen gaan ze op zoek naar partners in de wijk. Eind 2019 stelde de GGD een visie vast op de Omgevingswet met als ambitie om door gemeenten als vanzelfsprekende partner gezien te worden bij het inrichten van een gezonde leefomgeving. In 2021 wordt deze visie verder uitgewerkt. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
5
In 2021 wordt de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) geëvalueerd op bruikbaarheid voor actuele en toekomstige dreigingen. De GGD heeft een rol in de uitvoering van de Wvr bij rampenbestrijding. Mogelijk wordt de invulling hiervan gewijzigd. Om krapte op de arbeidsmarkt voor te zijn, kiest de GGD voor een stevige profilering in de arbeidsmarkt als aantrekkelijke werkgever en investeert in professionele en persoonlijke ontwikkeling van medewerkers. Ook kijkt de GGD naar functiedifferentiatie als mogelijkheid om professionals met een andere achtergrond in te zetten. Inmiddels heeft de GGD ervaring opgedaan met digitale consulten bij het consultatiebureau en online publieksvoorlichting via webinars. Ook hebben ze dossiervorming gedigitaliseerd. Dit ontwikkelen ze verder door. Wel hebben ze oog voor risicovolle situaties die om persoonlijk contact vragen en voor inwoners die minder makkelijk meekomen in de digitalisering. Gezondheidsproblemen hebben vaak een complexe verbinding met andersoortige problematiek, zoals armoede en schulden, huisvestingsproblemen of eenzaamheid. In 2022 geeft de GGD hier verder invulling aan door samen met de gemeenten lokale preventieakkoorden op te zetten die domeinoverstijgend zijn. Door de coronacrisis heeft de evaluatie en daaropvolgende actualisering van de basistaken vertraging opgelopen. Dit wordt weer opgepakt zodra de situatie dit toelaat.
De GGD verwacht pas in 2022 of zelfs pas 2023 eventuele aanpassingen te kunnen verwerken en mee te nemen in de eerstvolgende kadernota en begroting. Risico’s De GGD benoemt twee risico’s die beide effecten zijn van de coronacrisis: Het coronavirus heeft veel negatieve effecten op de gezondheid, zoals ongezonder eetgedrag, minder beweging, meer stress en psychologische klachten. Het virus raakt inwoners met een verstoord immuunsysteem door bijvoorbeeld overgewicht of diabetes het hardst. Dit komt het meest voor bij inwoners met een lagere sociaal economische status wat het risico op het vergroten van gezondheidsverschillen substantieel maakt. De GGD wil op basis van hun monitoring aanvullende interventies en beleidsadvisering ontwikkelen in overleg met gemeenten. Over de compensatie van kosten van de corona gerelateerde taken zijn met het Rijk voor 2020 en 2021 afspraken gemaakt. De verwachting is dat voor 2022 deze afspraken waar nodig door kunnen lopen. De impact is echter breder. Er zou bijvoorbeeld minder vraag kunnen zijn naar reizigersvaccinaties. De GGD volgt deze mogelijke ontwikkelingen nauwgezet. 7) Financiële paragraaf Het hoofdstuk financiën geeft de inwonersbijdrage voor de basistaken van de GGD. Per inwoner betalen we een vaste bijdrage. De bijdrage in 2021 is € 34,09 per inwoner.
De voorlopige index voor 2022 is 1,54% wat leidt door een extra bedrag van € 0,52. De schatting van de inwonerbijdrage in 2022 is daarom € 34,61. Voor het bepalen van de indexering wordt het systeem van de gemeente Tilburg gehanteerd als vastgesteld in de Gemeenschappelijke Regeling GGD Hart voor Brabant. De indexering is voorlopig en wordt later dit jaar definitief vastgesteld in de begroting 2022. Prenataal huisbezoek en MenACWY-vaccinatie
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
6
Het Ministerie van VWS heeft een extra taak aan de Wpg toegevoegd voor een prenataal huisbezoek aan kwetsbare zwangeren en gezinnen. Daarnaast wordt de MenACWYvaccinatie vanaf 2021 toegevoegd aan het Rijksvaccinatieprogramma. Beide taken worden uitgevoerd door de GGD. De financiering verloopt via het gemeentefonds en moet nog aan de financiën worden toegevoegd, daarom staan zij voor nu beschreven als PM. De taken zijn budgetneutraal voor de gemeente. Voorlopige berekening gemeentelijke bijdrage per inwoner in 2022 Bijdrage basispakket 2021 € 34,09 Indexering 2022 + € 0,52 Prenataal huisbezoek kwetsbare zwangeren + € PM MenACWY-vaccinatie + € PM € 34,61 Gemeentelijke bijdrage basispakket 2022 De totale inwonersbijdrage vanuit ’s-Hertogenbosch is in 2022 berekend op € 5.381.717. Dit is op basis van een inwonersaantal van 155.496. De bijdrage bestaat zowel uit een uniform gedeelte als een lokaal accent. Het lokaal accent is berekend op € 462.843. De plustaken worden niet benoemd, omdat die per gemeente apart worden ingekocht. In de gemeente ‘s-Hertogenbosch zitten deze in de lokale inkoop basisondersteuning 2020-2022. Huisvesting De GGD verwacht eind 2021 klaar te zijn met het realiseren van nieuwe huisvesting op vijf locaties. Op basis van de huisvestingsvisie uit 2017 was een groter bedrag voorzien dan uiteindelijk nodig blijkt te zijn.
De GGD verwacht structureel € 450.000 per jaar te kunnen besparen. Het Algemeen Bestuur van de GGD besluit over de aanwending van de besparing in 2021. Dit wordt in de begroting voor 2023 verwerkt. Daarom staat het niet in het financiële overzicht, maar wordt het wel al aan u raad vermeld. Taakstelling gemeenschappelijke regelingen De financiële positie van gemeenten staat onder druk. In dit licht heeft ook uw gemeenteraad bij de vaststelling van de begroting 2021 ingestemd met een pakket aan ombuigingen. Opgeteld gaat het voor onze gemeente om een structurele besparing van € 5,6 miljoen. Op basis van een motie van uw gemeenteraad is hierbij onder meer besloten tot een (efficiency)taakstelling richting de Gemeenschappelijke Regelingen (GR’en) waaraan wij deelnemen. Dit moet voor onze gemeente leiden tot een bezuiniging van in totaal € 50.000. Wij kunnen evenwel niet eenzijdig besluiten onze bijdrage aan een GR te verlagen. Wij zullen in de komende periode bekijken hoe aan de taakstelling invulling kan worden gegeven. Dit doen wij in overleg met onze partners binnen de GR’en. De taakstelling waartoe uw raad besloot, hebben wij dan ook opgenomen in onze zienswijze.
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris, De burgemeester,
drs. B. van der Ploeg
drs. J.M.L.N. Mikkers
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
7
Bijlagen: Conceptkadernota 2022 GGD Hart voor Brabant Brief college
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
8
De gemeenteraad van 's-Hertogenbosch in zijn openbare vergadering van 9 maart 2021;
gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 26 januari 2021, regnr. 10665980; gelet op de Gemeentewet;
Besluit 1. Een zienswijze op de conceptkadernota 2022 van de GGD Hart voor Brabant vast te stellen met aandacht voor de volgende punten: a. Ondanks de gewaardeerde inzet voor de coronacrisis, het reguliere gezondheidswerk voort te zetten. b. Prioriteit te geven aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. c. De verbreding naar volwassenen en ouderen door te zetten mits dit niet ten koste gaat van het creëren van gezondheidskansen voor de jeugd. d. Aandacht te vragen voor de bezuinigingstaakstelling van € 50.000,- die de raad vanaf 2022 op de verschillende gemeenschappelijke regelingen gezamenlijk heeft opgelegd. 2. Deze zienswijze kenbaar te maken bij het bestuur van de GGD Hart voor Brabant.
's-Hertogenbosch, De gemeenteraad voornoemd, De griffier,
De voorzitter,
drs. W.G. Amesz
drs. J.M.L.N. Mikkers
www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704
9