Raadsvoorstel verordening Nadeelcompensatie

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

15362628 10 oktober 2023

Onderwerp

Vaststelling Verordening Nadeelcompensatie ’s-Hertogenbosch 2024 We willen – bij inwerkingtreding van de Omgevingswet - een duidelijke regeling voor de te volgen procedure bij schade door rechtmatig overheidshandelen: inwoners en bedrijven weten dan waar ze aan toe zijn. Met het vaststellen van de Verordening Nadeelcompensatie ’sHertogenbosch 2024 voorzien we daarin.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. 2.

de ‘Verordening Nadeelcompensatie ’s-Hertogenbosch 2024’ vast te stellen; de verordening genoemd onder 1 in werking te laten treden op het moment dat de Omgevingswet en titel 4.5 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

van de Algemene Wet Bestuursrecht in werking treden.

Aanleiding Met inwerkingtreding van de Omgevingswet en titel 4.5 Algemene Wet Bestuursrecht op 1 januari 2024 krijgen we te maken met een nieuwe nadeelcompensatieregeling. Het is belangrijk dat er een duidelijke regeling komt voor de procedure voor het behandelen van een aanvraag tot nadeelcompensatie: de nieuwe verordening nadeelcompensatie voorziet daar in. Gemeentelijk handelen of gemeentelijke besluitvorming kan rechtmatig zijn maar toch schade veroorzaken. Soms moet die schade worden vergoed. Dit heet nadeelcompensatie. Dit is bijvoorbeeld het geval als een weg wordt opengebroken waardoor een winkel omzetverlies lijdt omdat deze niet of nauwelijks bereikbaar is. Planschade is een bijzondere vorm van nadeelcompensatie. Bij planschade gaat het om verlies van inkomen of vermindering van de waarde van een onroerende zaak (zoals bijvoorbeeld een woning) als gevolg van een planologische maatregel. Planschade is in bestaande wetgeving geregeld onder de regeling “tegemoetkoming in schade” in afdeling 6.1 Wet ruimtelijke ordening. Nadeelcompensatie is dus breder dan planschade alleen. Op dit moment bestaat geen algemene wettelijke regeling voor nadeelcompensatie. Dit gaat veranderen. Op 1 januari 2024 treden de Omgevingswet (hierna: Ow) en titel 4.5 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) in werking.

Met deze nieuwe wetgeving komen algemene bepalingen over nadeelcompensatie in de Awb. In de Ow komen enkele aanvullende (specifieke inhoudelijke) regels voor het omgevingsrecht. Over een aantal onderwerpen is het daarnaast nodig www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

om aanvullende procedurele regels op te nemen in een gemeentelijke verordening. Met het vaststellen van de ‘Verordening Nadeelcompensatie ’s-Hertogenbosch 2024’ wordt daarin voorzien. NB: De huidige regeling blijft nog geruime tijd na inwerkingtreding van de Ow van belang. In het overgangsrecht is bepaald dat voor schade die vóór inwerkingtreding van de Ow is ontstaan door een onherroepelijk besluit, nog tot vijf jaar na inwerkingtreding van de Ow een aanvraag tot tegemoetkoming in schade kan worden ingediend (zie artikel 4.17 t/m 4.21 Invoeringswet). Op deze gevallen zal voor de gehele procedure, dus tot aan eventuele uitbetaling van de vergoeding, het (oude) recht uit de Wro-regeling van toepassing zijn. Onder de ‘Wro-regeling’ wordt verstaan het onderdeel planschade dat is geregeld in de regeling “tegemoetkoming in schade” in afdeling 6.1 Wet ruimtelijke ordening. Om diezelfde reden blijft de huidige ‘Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade gemeente 's-Hertogenbosch’ voorlopig nog van kracht. Beoogd doel We willen een duidelijke regeling voor de te volgen procedure bij schade door rechtmatig overheidshandelen, zodat inwoners en bedrijven weten waar ze aan toe zijn. Zodra de Ow en titel 4.5 van de Awb in werking treden, krijgen we te maken met de nieuwe nadeelcompensatieregeling van deze wetgeving.

In dat kader biedt een verordening met een heldere regeling over de procedure voor het behandelen van een verzoek tot nadeelcompensatie duidelijkheid voor aanvragers (rechtszekerheid). Relevante besluitgeschiedenis www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704



Vaststelling verordening advisering planschade, 7 oktober 2008, reg.nr. 08.08.96

Argumenten 1.1 We zijn voorbereid op het in behandeling nemen van verzoeken om nadeelcompensatie. Zodra de Omgevingswet en titel 4.5 van de Awb in werking treden, krijgen wij te maken met de regelingen over nadeelcompensatie van deze nieuwe wetgeving. Dit betekent dat de gemeente een verzoek tot nadeelcompensatie die wordt ingediend op het moment van inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving, dat verzoek conform die nieuwe wetgeving in behandeling moet nemen en daarover besluiten. Voor de inhoud verwijzen wij uw raad naar Verordening nadeelcompensatie ’s-Hertogenbosch 2024 in bijlage 1 bij dit raadsvoorstel. Dat is alleen anders indien het verzoek tot nadeelcompensatie onder het overgangsrecht valt (zie voor een uitleg over het overgangsrecht de laatste paragraaf in de memorie van toelichting op de verordening die is opgenomen in bijlage 2 bij dit raadsvoorstel). De nieuwe verordening ‘Verordening Nadeelcompensatie ’s-Hertogenbosch 2024’ sluit aan op deze nieuwe wetgeving en is een combinatie van de nieuwe modelverordening van de VNG en onze huidige procedureverordening ‘Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade gemeente 's-Hertogenbosch’. 1.2 We sluiten aan bij de Bossche praktijk en stellen ons dienstbaar op door alleen een drempelbedrag te heffen voor verzoeken tot nadeelcompensatie op grond van de Omgevingswet.

De verordening stelt als filterfunctie een drempelbedrag in dat bij (gedeeltelijke) toewijzing van het verzoek wordt terugbetaald. Voor het in behandeling nemen van een aanvraag van nadeelcompensatie kan de gemeente een recht (drempelbedrag) heffen. Zonder de voorgestelde verordening kan de gemeente geen recht heffen. Een recht heffen betekent dat de gemeente een vergoeding kan vragen voor het in behandeling nemen van een aanvraag. Dit recht www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

dient een filterfunctie: door een financiële drempel op te werpen wordt voorkomen dat al te lichtvaardig wordt overgegaan tot indiening van een aanvraag van nadeelcompensatie. Voor relevante aanvragen dient dit geen onoverkoombaar probleem te vormen, omdat bij (gedeeltelijke) toewijzing van de aanvraag volledige terugbetaling van het recht plaatsvindt. In de nieuwe verordening is het recht vastgesteld op € 300. Hiermee wordt aangesloten bij het drempelbedrag dat wordt gehanteerd in de huidige ‘Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade gemeente 's-Hertogenbosch’. Rechtmatige besluiten die niet worden genomen op grond van de Omgevingswet en feitelijke handelingen die in aanmerking kunnen komen voor nadeelcompensatie vinden hun grondslag in het nieuwe artikel 4:126 Awb. Denk bijvoorbeeld aan het geval als een weg wordt opengebroken waardoor een winkel omzetverlies lijdt omdat deze niet of nauwelijks bereikbaar is. Voor het in behandeling nemen van dit soort aanvragen om schadevergoeding wordt geen recht (drempelbedrag) geheven. De Bossche praktijk leert dat bij dit soort besluiten en feitelijke handelingen niet lichtvaardig wordt overgegaan tot indiening van een aanvraag om schadevergoeding.

Indien hiertoe wel wordt overgegaan, wordt deze aanvraag meestal afgewezen en/of is al een bijzondere schadevergoedingsregeling opgesteld voor het afhandelen van de betreffende aanvragen. Voorbeelden zijn: ‘Specifieke beleidsregels voor nadeelcompensatie Bartenbrug’ en ‘Beleidsregels Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen ’s-Hertogenbosch 2021’. Vooraf een recht heffen voor dit soort besluiten of feitelijke handelingen is om die redenen niet dienstbaar. 1.3 Een adviescommissie en/of adviseur krijgt een solide basis in de Verordening Nadeelcompensatie ’sHertogenbosch 2024. Het instellen van een adviescommissie en/of adviseur kan ook geregeld worden in een beleidsregel, maar om alle regels over nadeelcompensatie bij elkaar te houden is het beter dit ook te regelen in dezelfde Verordening nadeelcompensatie. Zo is het ook kenbaar voor burgers en bedrijven wanneer en in welke vorm de adviescommissie en/of adviseur wordt betrokken bij de afhandeling van een aanvraag. In de verordening staat dat de gemeente zelf www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

bepaalt of het inschakelen van een adviescommissie en/of adviseur wel of niet noodzakelijk is. De praktijk leert dat (nu onder de huidige Wro-regeling) bij verzoeken tot planschade vrijwel altijd een adviseur wordt ingeschakeld om het gemeentebestuur te adviseren over het te nemen planschadebesluit. En dat bij verzoeken tot nadeelcompensatie anders dan planschade het regelmatig voorkomt dat geen adviseur wordt ingeschakeld. In de nieuwe Verordening Nadeelcompensatie blijft deze keuzemogelijkheid bestaan. Ander argument om de adviescommissie en/of adviseur te regelen in de verordening is dat daarmee afdeling 3.3 van de Awb van toepassing is. Afdeling3.3 van de Awb geeft algemene regels over adviseurs die door een wettelijk voorschrift zijn belast met adviseren met als doel onafhankelijk, transparant, deskundig en zorgvuldig advies te waarborgen.

Kanttekeningen en risico’s 1.1 De voorliggende verordening beperkt zich tot nadeelcompensatie op grond van de Omgevingswet en titel 4.5 Awb. (kanttekening) In de Ow zijn ook regelingen voor andere soorten schade opgenomen waar de verordening niet op van toepassing is, zijnde:  schade bij gedoogplichten (afdeling 15.2 Ow);  schadeloosstelling bij onteigening (afdeling 15.3 Ow);  schadevergoeding bij voorkeursrecht (afdeling 15.4 Ow);  tegemoetkoming schade door in het wild levende dieren (afdeling 15.5 Ow);

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De aard van deze schades is namelijk wezenlijk anders. Daarom wordt volgende de wet de afwikkeling van deze soort schades evenmin gerekend tot nadeelcompensatie (zie artikel 4:126, lid 2 nieuwe Awb). Verder is in de verordening de keuze gemaakt dat in het geval sprake is van een specifieke schadevergoedingsregeling, de verordening daar geen betrekking op heeft. Denk bijvoorbeeld aan de ‘Beleidsregels Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen ’sHertogenbosch’. In deze beleidsregels is namelijk een specifiek op de schadesoort en omstandigheden afgestemde schaderegeling opgenomen. Financiën De uitvoering van de ‘Verordening Nadeelcompensatie ’s-Hertogenbosch 2024’ is kostenneutraal. De verordening gaat slechts over de procedure omtrent het in behandeling nemen van een verzoek tot nadeelcompensatie. Duurzaamheid N.v.t. Participatie en communicatie De ‘Verordening Nadeelcompensatie ’s-Hertogenbosch 2024’ wordt op de gebruikelijke wijze bekendgemaakt in het Gemeenteblad en onze gemeentelijke website. Op onze gemeentelijke website komt daarnaast een pagina met een (korte) uitleg over wat nadeelcompensatie inhoudt en hoe burgers en bedrijven een verzoek tot nadeelcompensatie kunnen indienen. Daarbij wordt ook gebruik gemaakt van een aanvraagformulier. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Verordening nadeelcompensatie ’s-Hertogenbosch 2024 2. Memorie van toelichting op de verordening Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

verordenend R.A.P. Geers Omgeving: 26 september 2023 SO/ROS J.M.P. Sinke j.sinke@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 15362628 Raadsvergadering 10 oktober 2023 Onderwerp Vaststelling Verordening Nadeelcompensatie ’s-Hertogenbosch 2024 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van 12 september 2023: besluit: 1. 2.

de ‘Verordening Nadeelcompensatie ’s-Hertogenbosch 2024’ vast te stellen; de verordening genoemd onder 1 in werking te laten treden op het moment dat de Omgevingswet en titel 4.5 van de Algemene Wet Bestuursrecht in werking treden.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van d.d. 10 oktober 2023. De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704