Raadsvoorstel verlenging selectieve woningtoewijzing 2025

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

079618283451 7 oktober 2025

Onderwerp

Raadsvoorstel Verlengen selectieve woningtoewijzing Dit voorstel draagt bij aan de ambitie van ‘s-Hertogenbosch om een toekomstbestendige, inclusieve en sociaal gebalanceerde woonomgeving te creëren. Wijken die kwetsbaar zijn willen we versterken. Daarom pasten we de afgelopen jaren in zes buurten selectieve woningtoewijzing toe op basis van criminele achtergrond (artikel 10 Wbmgp). In drie van die zes buurten pasten we daarnaast ook selectieve woningtoewijzing toe op basis van inkomen (artikel 8 Wbmgp). De selectieve woningtoewijzing op basis van inkomen vinden we niet langer proportioneel. We stellen daarom voor om deze niet doorzetten. Selectieve woningtoewijzing op basis van overlastgevend en crimineel gedrag, willen we wel doorzetten om kwetsbare buurten blijvend te beschermen. Het doorzetten van selectieve woningtoewijzing op basis van overlastgevend en crimineel gedrag (artikel 10 Wbmgp), in de buurten Hinthamerpoort-Zuid, Sprookjesbuurt, Edelstenenbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, De Hambaken en de Gestelse Buurt zorgt voor een evenwichtigere bevolkingssamenstelling en vergroot de leefbaarheid en veiligheid in deze buurten. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1.

2.

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met bijgevoegde brief met bijlagen te verzoeken op grond van artikel 10 van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp) de gebiedsaanwijzing voor toepassing van selectieve woningtoewijzing te verlengen voor de volgende gebieden: Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Edelstenenbuurt, De Hambaken, Hinthamerpoort-Zuid en Gestelse Buurt; De huisvestingsverordening, na instemming van de minister, voor de periode van 4 jaar te verlengen door hiervoor een aangepaste huisvestingsverordening aan de raad voor te leggen.

Bevoegdheid raad De gemeenteraad is bevoegd om via een Huisvestingsverordening regels op te stellen over onder andere de toewijzing, splitsing en samenvoeging van woningen. De regels over selectieve woningtoewijzing zijn opgenomen in de Huisvestingsverordening van de gemeente 's-Hertogenbosch. Naast de vaststelling van de gemeenteraad van dit onderdeel van de Huisvestingsverordening, is voor de selectieve woningtoewijzing goedkeuring van de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening nodig.

2

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aanleiding en doel Aanleiding De gemeente ’s-Hertogenbosch, de corporaties Zayaz en BrabantWonen en de politie hebben al jaren afspraken over selectieve woningtoewijzing in een aantal buurten waar de leefbaarheid en veiligheid onder druk staat. Sinds 2017 gebeurt dat op grond van de Wbmgp, met instemming van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Door selectieve woningtoewijzing kunnen gegadigden voor een corporatiewoning vooraf worden gescreend op basis van een verleden van crimineel of overlastgevend gedrag (in Hinthamerpoort-Zuid, de vier buurten van de Hambaken en de Gestelse Buurt) op basis van de bron van inkomen (in de Sprookjesbuurt, Edelstenenbuurt en Muziekinstrumentenbuurt). Op grond van de Wbmgp mag selectieve woningtoewijzing alleen worden toegepast in door de minister aangewezen gebieden. De huidige gebiedsaanwijzing geldt voor de periode 18 november 2021 tot 18 november 2025. De gemeenteraad kan de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening verzoeken om de gebiedsaanwijzing gedeeltelijk te verlengen. Doel We willen de (licht verbeterde) leefbaarheid en veiligheid in de aangewezen gebieden Hinthamerpoort-Zuid, Sprookjesbuurt, Edelstenenbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, De Hambaken en de Gestelse Buurt behouden en verder versterken.

Dit voorstel heeft betrekking op zes buurten waar de leefbaarheid en veiligheid al langer onder druk staat. De selectieve woningtoewijzing maakt dan ook onderdeel uit van een bredere aanpak om de veiligheid en leefbaarheid van buurten te verbeteren. Door deze selectieve woningtoewijzing kunnen kandidaat-huurders

3

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

voor corporatiewoningen vooraf gescreend worden op basis van overlastgevend of crimineel gedrag en kunnen ongewenste invloeden uit deze kwetsbare buurten worden geweerd. Relevante besluitgeschiedenis



Gebiedsaanwijzing Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 18 november 2021;



Aanvraag voor gebeidsaanwijzing voor de periode november 2021 tot en met november 2025, gemeenteraad 22 september 2021 (reg.nr. 11180252, zie hier);



Vaststelling Huisvestingsverordening 2021 ‘s-Hertogenbosch, gemeenteraad 12 oktober 2021 (reg. Nr. 11279491, zie hier);



Aanvraag voor gebiedsaanwijzing voor de periode november 2017 tot november 2020, gemeenteraad 11 juli 2017 (reg.nr. 6989010, zie hier);



Gebiedsaanwijzing Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 8 september 2017;



Vaststelling Huisvestingsverordening 2017 ’s-Hertogenbosch, gemeenteraad 24 oktober 2017 (reg.nr. 7264210 zie hier). Argumentatie voorgestelde politieke keuzes 1.1 Met dit besluit dragen we bij aan veilige en leefbare buurten In een aantal gebieden staat de leefbaarheid, meer dan elders, onder druk. Onderdeel van de bredere aanpak van de leefbaarheid en veiligheid is het instrument van selectieve woningtoewijzing. Ook de afgelopen jaren heeft de gemeente dit instrument in de betreffende zes buurten toegepast. Dit is een aanvullend instrument om de leefbaarheid en veiligheid te versterken.

4

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Zoals in het Bestuursakkoord ’s-Hertogenbosch 2022-2026 verwoord, is voor een prettige leefomgeving veiligheid één van de basisvoorwaarden waaraan we als gemeente met partners hard blijven werken. Leefbare en inclusieve buurten is ook één van de vier thema’s van de woonvisie 2020. 1.2 In de gebieden waarop deze aanvraag betrekking heeft, zijn al bredere gebiedsgerichte aanpakken actief, waarin woningcorporaties, politie en gemeente intensief samenwerken Selectieve woningtoewijzing op grond van de Wbmgp wordt alleen in de meest kwetsbare gebieden toegepast. Het gaat ook om die buurten waar het aandeel sociale huur hoog is. In de geselecteerde buurten is het aandeel corporatiebezit hoog, wat de uitvoerbaarheid vergemakkelijkt. In andere buurten met vergelijkbare scores op het gebied van veiligheid en leefbaarheid is het aandeel particuliere huur of koopwoningen groter, waardoor de maatregel daar minder effectief en moeilijker uitvoerbaar zou zijn. Bovendien is er in de geselecteerde buurten al een bredere gebiedsgerichte aanpak actief, waarin woningcorporaties, politie en gemeente intensief samenwerken. Selectieve woningtoewijzing sluit daar logisch op aan. De gemeente wil voorkomen dat de maatregel leidt tot verdringingseffecten of stigmatisering van hele stadsdelen.

Door te focussen op de meest kwetsbare buurten, waar de maatregel het meeste effect kan hebben, blijft de toepassing proportioneel en gericht. 1.3 De maatregel van selectieve woningtoewijzing vraagt om een lange adem. Verlenging van de screening op basis van artikel 10 van de Wbmgp creëert rust en draagt bij aan het geleidelijk versterken van deze buurten. De jarenlange aandacht voor de aangewezen gebieden heeft ertoe geleidt dat de situatie is gestabiliseerd. Daarmee is de weg vrijgemaakt voor verdere verbetering. Maar dit evenwicht en de voorzichtige vooruitgang is kwetsbaar, aldus de wijkprofessionals. Een duurzame versterking van de leefbaarheid en een meer evenwichtige samenstelling van de buurt vraagt om een lange adem en is gebaat bij continuïteit. Zowel gemeentelijk professionals als partners in de buurten (corporatie, welzijn, politie, justitie) onderschrijven de wens om selectieve 5

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

toewijzing op basis van artikel 10 ook de komende jaren toe te passen. Hoewel de leefbaarheid en veiligheid is gestabiliseerd of licht is verbeterd, blijft de balans in deze buurten kwetsbaar. Die balans is met veel inzet gedurende jaren bereikt. Professionals hebben hun zorgen bij het scenario waarin gekozen zou worden om screening op basis van artikel 10 los te laten omdat dit het risico met zich meebrengt dat de verbeterde leefbaarheid en veiligheid in de wijk opnieuw onder druk komen te staan.

1.4 Selectieve woningtoewijzing maakt deel uit van een breder pakket aan maatregelen dat in samenhang bijdraagt aan de leefbaarheid en veiligheid in de aangewezen gebieden. Selectieve woningtoewijzing staat niet op zichzelf. Het maakt deel uit van een scala aan maatregelen die in samenhang bijdragen aan de leefbaarheid en veiligheid in de betreffende gebieden. De gemeente en corporaties zetten in lijn met de woonvisie in op gedifferentieerde buurten en wijken. Bijvoorbeeld door de ruimte bij passend toewijzen te benutten, een deel van de sociale woningvoorraad te labelen voor midden-huur of verkoop en bij herstructurering andere woningen terug te bouwen (zoals in de Gestelse Buurt). Het is lastig te bepalen wat exact het effect is van deze maatregel. In de periode 1 januari 2021 t/m 31 december 2024 zijn 31 aanvragen afgewezen op grond van artikel 10. Mensen die weten dat zij (vermoedelijk) niet door de screening komen, doen vaak geen aanvraag. Daardoor is het effect groter dan uit de cijfers blijkt. Daarnaast zorgt het instrument ervoor dat bewoners zich veiliger voelen in hun woonomgeving, doordat zij weten dat nieuwe huurders vooraf zijn getoetst op risicogedrag. 1.5 Woningzoekenden behouden voldoende kansen op een sociale huurwoning elders in de gemeente of regio.

Voorwaarde voor toepassing van selectieve woningtoewijzing is dat woningzoekenden voldoende mogelijkheden behouden om voor een woning in de gemeente in aanmerking te komen. De gebiedsaanwijzing heeft betrekking op slechts iets meer dan 11% van de totale sociale huurvoorraad in ‘s-Hertogenbosch en iets meer dan 4% in de directe regio. Woningzoekenden die niet voor een huisvestingsvergunning in de aangewezen 6

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

gebieden in aanmerking zouden komen, behouden daarmee elders in de stad en regio nog voldoende kans op een woning. 1.6 Selectieve woningtoewijzing op basis van artikel 10 is proportioneel. De wet biedt de mogelijkheid om een breed scala aan aspecten te screenen. Een negatief advies van de politie wordt uitsluitend gegeven wanneer er sprake is van overtredingen die zodanig ernstig zijn dat zij een aantoonbare impact hebben op de leefbaarheid in de buurt. Gezien het ingrijpende karakter van artikel 8 (screening op inkomen) en het ontbreken van duidelijke, meetbare effecten, is het niet proportioneel om de selectieve woningtoewijzing op basis van artikel 8 voort te zetten. Risico’s en risicobeheersing 1.

Het weren van personen uit bepaalde wijken, verhoogt de instroom in andere wijken. Doordat personen niet in aanmerking komen voor een woning in een bepaalde buurt, is aannemelijk dat zij elders woonruimte zoeken. Er ontstaat een waterbedeffect. Uit de wijk- en buurtmonitor blijkt echter niet dat andere (omliggende) buurten hierdoor (in grote mate) negatief worden beïnvloed. Hoewel de wijkprofessionals aandacht vragen voor kwetsbaarheden in omliggende buurten, onderschrijven zij dit beeld.

2.

De toepassing van de Wbmgp kan bijdragen aan een negatief imago. Wat er vervolgens toe kan leiden dat het kwetsbare karakter van de buurten in stand wordt gehouden. Doordat in de betreffende buurten een stevige aanpak wordt gehanteerd, onder andere met het vergaande middel van selectieve woningtoewijzing, blijft het negatieve beeld van kwetsbare buurten in stand. Het draagt niet bij aan het positieve beeld waaraan bewoners en professionals dagelijks hard werken.

3.

De Wbmgp is geen sluitend systeem.

7

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Het stelsel van de wet kent zijn beperkingen. Het systeem is niet sluitend en de reikwijdte is niet altijd afdoende. In gesprekken voor de landelijke evaluatie van de Wbmgp is dit aan de orde gesteld. Mogelijk gaat de Minister van BZK enkele wetswijzigingen voorstellen ter verbetering van het stelsel. En hoewel er altijd mazen in de wet zullen blijven, wordt zeker een deel van de personen afgevangen die een verleden van crimineel of overlastgevend gedrag hebben. Dit blijkt alleen al uit het feit dat de afgelopen periode (jan. 2021-dec. 2024) 31 aanvragen op grond van artikel 10 van de Wbmgp zijn geweigerd. 4.

Het exacte effect van de maatregel is lastig meetbaar. Selectieve woningtoewijzing staat niet op zichzelf. Het maakt deel uit van een scala aan maatregelen die in samenhang bijdragen aan de leefbaarheid en veiligheid in de betreffende gebieden. Het is daarom lastig om een één-op-één relatie te leggen tussen het toepassen van het instrument en de uitkomsten. Naast cijfers blijft dan ook een kwalitatieve onderbouwing van belang.

Financiën Uitsluitend capaciteitsinzet. Iedere partij levert vanuit de eigen organisatie zijn bijdrage. Er zijn geen aanvullende (organisatie)kosten. Duurzaamheid n.v.t. Participatie, communicatie en vervolgproces Participatie

8

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Dit voorstel is afgestemd met professionals in de wijk, diverse afdelingen van de gemeente, woningcorporaties Zayaz en BrabantWonen, de politie en het ministerie van BZK. Communicatie Na instemming van de minister zal de gemeente dit communiceren aan de woningcorporaties die via hun kanalen huurders en woningzoekenden kunnen informeren. Vervolgproces Na instemming van de minister zal het college een aangepaste huisvestingverordening ter besluitvorming aan uw raad voorleggen. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief aanvraag gebiedsaanwijzing Wbmgp ‘s-Hertogenbosch 2025 2. Onderbouwing aanvraag gebiedsaanwijzing Wbmgp gemeente ‘s-Hertogenbosch Registratienummer

079618283451 9

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

P. Slikker Omgeving: 23 september 2025 SO/WGZ XO Linthorst x.linthorst@s-hertogenbosch.nl 06-15413519 ALH Lochs a.lochs@s-hertogenbosch.nl 06-49882262

10

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 079618283451 Raadsvergadering 7 oktober 2025 Onderwerp

Raadsvoorstel Verlengen selectieve woningtoewijzing

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van het college van 2 september 2025 besluit: 1.

2.

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met bijgevoegde brief met bijlagen te verzoeken op grond van artikel 10 van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp) de gebiedsaanwijzing voor toepassing van selectieve woningtoewijzing te verlengen voor de volgende gebieden: Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Edelstenenbuurt, De Hambaken, Hinthamerpoort-Zuid en Gestelse Buurt; De huisvestingsverordening, na instemming van de minister, voor de periode van 4 jaar te verlengen door hiervoor een aangepaste huisvestingsverordening aan de raad voor te leggen.

11

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s--Hertogenbosch van 7 oktober 2025, De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

ValidSigned door drs. W.G. Amesz op 09-10-2025

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

12

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704